Claude چیست و چه تفاوتی با ChatGPT دارد؟

Claude (کلود) دستیار هوش مصنوعی شرکت آمریکایی Anthropic است؛ چت‌باتی که مثل ChatGPT سؤال شما را می‌فهمد، متن می‌نویسد، فایل و عکس را تحلیل می‌کند و کد می‌نویسد. در کارهای اصلی این دو شبیه هم‌اند و فرقشان بیشتر در امکانات جانبی است. روشن‌ترین فرق این است که ChatGPT عکس می‌سازد و Claude نمی‌سازد. بقیهٔ تفاوت‌ها، مثل گفت‌وگوی صوتی، ابزار برنامه‌نویسی و مقدار متنی که هم‌زمان می‌خوانند، بیشتر به پلن و کاری که دارید بستگی دارد.

Claude را چه کسی ساخته و چه مدل‌هایی دارد؟

Claude محصول Anthropic است. این اسم هم به اپ چت گفته می‌شود و هم به خانوادهٔ مدل‌هایی که پشت آن کار می‌کنند. «مدل» همان موتور زبانی است که جواب‌ها را تولید می‌کند و هر مدل تعادل متفاوتی بین سرعت و توان دارد.

طبق صفحهٔ معرفی مدل‌ها در مستندات Anthropic، در زمان نوشتن این مطلب چهار مدل اصلی فعال است:

• Claude Fable 5.1: برای استدلال سنگین و کارهای طولانی چندمرحله‌ای؛ کندتر از بقیه.
• Claude Opus 5.5: مدلی که خود Anthropic پیشنهاد می‌کند بیشتر کارها را با آن شروع کنید، مخصوصاً برنامه‌نویسی و کارهای دانشی طولانی.
• Claude Sonnet 5: ترکیبی از سرعت و توان.
• Claude Haiku 4.5: سریع‌ترین مدل.

همهٔ این مدل‌ها متن و تصویر را به‌عنوان ورودی می‌گیرند و خروجی‌شان متن است. یعنی می‌توانید عکس یک فاکتور یا نمودار را بدهید تا توضیحش بدهد، ولی عکس تحویل نمی‌گیرید.

از کجا می‌شود از Claude استفاده کرد؟

Claude روی وب (claude.ai)، اپ دسکتاپ و اپ‌های iOS و اندروید در دسترس است. برای برنامه‌نویس‌ها دو مسیر دیگر هم هست:

• [Claude Code](https://code.claude.com/docs/en/overview): دستیار برنامه‌نویسی که در ترمینال، افزونهٔ VS Code و JetBrains، اپ دسکتاپ و وب اجرا می‌شود. کل پروژه را می‌خواند، فایل‌ها را ویرایش می‌کند و دستور اجرا می‌کند. بیشتر این نسخه‌ها به اشتراک Claude یا حساب Anthropic Console نیاز دارند.
• API: برای وصل کردن مدل‌های Claude به نرم‌افزار خودتان، با پرداخت به ازای مصرف و جدا از اشتراک اپ.

نسخهٔ رایگان و پولی Claude

طبق صفحهٔ قیمت‌های Claude، نسخهٔ رایگان چت روی وب، موبایل و دسکتاپ، جست‌وجو در وب، ساخت فایل و اجرای کد، حافظه بین گفت‌وگوها، اتصال به اپ‌های دیگر و ساخت Artifact را دارد، با سقف استفادهٔ کمتر از پلن‌های پولی.

پلن Pro سقف استفادهٔ بیشتر، Claude Code، Projects، مدل‌های بیشتر و افزونه‌هایی مثل Claude in Chrome و Microsoft 365 را اضافه می‌کند. پلن Max برای کسی است که تمام روز با Claude کار می‌کند و به انتخاب شما ۵ یا ۲۰ برابر Pro سقف مصرف دارد. در زمان نوشتن این مطلب، ۳ مهر ۱۴۰۵، Pro ماهانه ۲۰ دلار است (با پرداخت سالانه ماهی ۱۷ دلار، بدون مالیات) و Max از ۱۰۰ دلار در ماه شروع می‌شود. این قیمت‌ها ممکن است عوض شوند؛ رقم روز را از همان صفحه ببینید.

ChatGPT هم چهار پلن Free، Go، Plus و Pro دارد. مقایسهٔ اشتراک‌ها بحث جداگانه‌ای است و اینجا فقط سراغ امکانات می‌رویم.

تفاوت Claude و ChatGPT در عمل

هر دو دستیار در نوشتن، خلاصه کردن، ترجمه، جست‌وجو در وب و تحلیل فایل کار می‌کنند و هر دو حافظهٔ بین گفت‌وگوها دارند. تفاوت‌ها بیشتر در این بخش‌هاست:

جدول فقط نشان می‌دهد هر امکان هست یا نه؛ سهمیه‌ها را نیاورده‌ایم چون مدام عوض می‌شوند. هر دو سرویس Projects هم دارند؛ یعنی پوشه‌ای که چند گفت‌وگو، فایل و دستورالعمل ثابت را کنار هم نگه می‌دارد تا لازم نباشد هر بار از صفر توضیح بدهید. در ChatGPT این امکان حتی در نسخهٔ رایگان هست و Anthropic آن را جزو امکاناتی آورده که Pro اضافه می‌کند. ChatGPT علاوه بر این GPTهای سفارشی دارد که در پلن‌های پولی می‌توانید خودتان بسازید.

ساخت تصویر

راهنمای رسمی Claude صریح می‌گوید Claude مثل ابزارهای تصویرساز عکس یا تصویرسازی تولید نمی‌کند. کاری که می‌کند ساخت نمودار، چارت و تصویر تعاملی با HTML و SVG است (این امکان روی وب و دسکتاپ بتا است) و تحلیل عکسی که شما می‌فرستید. ChatGPT طبق صفحهٔ قیمت‌هایش در همهٔ پلن‌ها تصویر می‌سازد؛ در نسخهٔ رایگان با محدودیت و کندتر. اگر پوستر یا تصویر برای شبکه‌های اجتماعی می‌خواهید، این کار از ChatGPT برمی‌آید و از Claude نه.

صدا

Claude حالت صوتی دارد که در همهٔ پلن‌ها روی موبایل، دسکتاپ و وب کار می‌کند و هنوز بتا است؛ پشتیبانی از زبان‌های غیرانگلیسی در آن هم بتا است. ChatGPT گفت‌وگوی صوتی را در نسخهٔ رایگان هم دارد و در پلن‌های پولی گفت‌وگوی صوتی همراه با ویدئو را اضافه می‌کند؛ یعنی دوربین را روشن می‌کنید و دربارهٔ چیزی که می‌بیند سؤال می‌پرسید.

Artifacts و خروجی‌های کاری

Artifact در Claude خروجی مستقلی است که کنار گفت‌وگو باز می‌شود و می‌توانید ویرایشش کنید، بعداً سراغش بیایید و با دیگران به اشتراک بگذارید؛ مثلاً یک سند، صفحهٔ وب ساده، داشبورد یا ابزار کوچک تعاملی. ساخت Artifact در همهٔ پلن‌ها هست، ولی قالب‌های آماده‌اش (Design، Slides و Docs) فقط در پلن‌های پولی. در ChatGPT جدول و نمودار تعاملی و Sites از پلن Plus باز می‌شود و نسخهٔ رایگانش افزونه‌های محدودی برای Excel، Word، PowerPoint و Google Sheets دارد.

برنامه‌نویسی

هر دو شرکت ابزار برنامه‌نویسی جدا دارند: Claude Code از Anthropic و Codex از OpenAI. فرق عملی برای شروع این است که Claude Code فقط در پلن‌های پولی Claude هست، ولی ChatGPT رایگان دسترسی محدودی به Codex می‌دهد. پس اگر می‌خواهید بدون پرداخت امتحان کنید، از طرف ChatGPT راحت‌تر شروع می‌کنید.

حجم متنی که هم‌زمان می‌خوانند

هر مدل فقط مقدار مشخصی متن را هم‌زمان در نظر می‌گیرد. به این مقدار «پنجرهٔ متنی» (context window) می‌گویند و با «توکن» (تکه‌های کوچک کلمه) اندازه‌اش را می‌گیرند. در همان تاریخ، ۳ مهر ۱۴۰۵، صفحهٔ قیمت‌های Claude این پنجره را «تا ۱ میلیون توکن، بسته به مدل» ذکر می‌کند. در ChatGPT عدد به پلن و نوع مدل بستگی دارد: مدل‌های استدلالی در Go و Plus پنجرهٔ ۲۵۶ هزار توکنی و در Pro پنجرهٔ ۴۰۰ هزار توکنی دارند و مدل‌های سریع (Instant) پنجرهٔ کوچک‌تری دارند. این عدد وقتی مهم است که بخواهید یک قرارداد صدصفحه‌ای یا چند فایل بزرگ را یک‌جا بدهید؛ در چت روزمره معمولاً به سقفش نمی‌رسید.

کدام را انتخاب کنیم؟

جواب قطعی ندارد و خیلی‌ها هر دو را کنار هم استفاده می‌کنند. این چند سؤال کمک می‌کند:

1. تصویر می‌خواهید؟ اگر ساخت عکس بخش مهمی از کارتان است، ChatGPT؛ Claude این کار را نمی‌کند.
2. بیشتر حرف می‌زنید تا تایپ کنید؟ هر دو حالت صوتی دارند. گفت‌وگو همراه دوربین و ویدئو فقط در ChatGPT پولی هست.
3. با متن‌ها و فایل‌های خیلی طولانی کار می‌کنید؟ سقف اعلام‌شدهٔ Claude بالاتر است، ولی هر دو به مدل و پلن بستگی دارند؛ قبل از خرید، سقف پلنی را که می‌خواهید در صفحهٔ رسمی ببینید.
4. برنامه‌نویس هستید؟ Claude Code با پلن‌های پولی Claude و Codex با ChatGPT. بهتر است هر دو را روی یک پروژهٔ واقعی خودتان امتحان کنید.
5. می‌خواهید خروجی را به دیگران نشان بدهید؟ Claude در همهٔ پلن‌ها Artifact می‌سازد؛ ChatGPT از پلن Plus جدول و نمودار تعاملی و Sites دارد.
6. فقط می‌خواهید رایگان امتحان کنید؟ نسخهٔ رایگان ChatGPT ساخت تصویر، Codex محدود و Projects را هم باز می‌گذارد. نسخهٔ رایگان Claude چت، جست‌وجو، اجرای کد و Artifacts دارد، ولی Claude Code را نه.

یک پیشنهاد عملی: یک کار واقعی خودتان را، مثلاً خلاصهٔ یک گزارش یا نوشتن یک ایمیل کاری، به هر دو بدهید و جواب‌ها را کنار هم بگذارید. لحن و سبک نوشتن آن‌قدر سلیقه‌ای است که هیچ جدولی جای این آزمایش را نمی‌گیرد.

دسترسی از ایران

طبق سیاست مناطق پشتیبانی‌شدهٔ Anthropic، ایران در فهرست کشورهایی که Claude.ai یا API تجاری Claude در آن‌ها ارائه می‌شود نیست. Anthropic همچنین این حق را برای خودش نگه داشته که به نهادهایی که مالکیت اکثریتشان به کشورهای خارج از این فهرست برمی‌گردد خدمات ندهد. ایران در فهرست کشورهای پشتیبانی‌شدهٔ ChatGPT هم نیست و OpenAI می‌گوید استفاده از خارج این فهرست ممکن است به مسدود یا معلق شدن حساب منجر شود. پیش از ساخت حساب یا خرید اشتراک، شرایط استفادهٔ هر سرویس را خودتان بخوانید.