سورا (Sora) چیست؟ ویدیوساز OpenAI که دیگر در دسترس نیست

سورا (Sora) هوش مصنوعی ساخت ویدیوی OpenAI بود؛ همان شرکتی که ChatGPT را ساخته است. چند جمله توصیف از شما می‌گرفت و یک کلیپ کوتاه با تصویر و صدا تحویل می‌داد. آخرین نسخه‌اش، Sora 2، همراه یک اپ اجتماعی برای آیفون آمد که در آن می‌توانستید خودتان یا دوستانتان را به صحنهٔ ویدیو ببرید.

ولی سورا امروز دیگر کار نمی‌کند. OpenAI اپ و نسخهٔ وب آن را ۶ اردیبهشت ۱۴۰۵ بست و حالا فقط می‌شود از ویدیوهای قبلی خروجی گرفت. پس اگر به آموزشی مثل «ساخت اولین ویدیو با سورا» یا «گرفتن کد دعوت سورا» برخوردید، بدانید که مال قبل از این تاریخ است.

سورا چه کار می‌کرد؟

OpenAI مدل اول Sora را بهمن ۱۴۰۲ معرفی کرد و مدتی هم نسخهٔ Sora 1 Turbo روی سایت sora.com در دسترس بود. ولی سورا بیشتر با Sora 2 سر زبان‌ها افتاد؛ نسخه‌ای که ۸ مهر ۱۴۰۴ عرضه شد.

بزرگ‌ترین فرق Sora 2 با مدل‌های قبلی صدا بود. این مدل دیالوگ، افکت صوتی و صدای محیط را هم‌زمان با تصویر می‌ساخت. یعنی آدم‌های داخل ویدیو حرف می‌زدند و صداهایی مثل قدم و باد هم درست با تصویر جور درمی‌آمد.

فیزیک ویدیوها هم باورپذیرتر شده بود. OpenAI برای این یک مثال آورده بود: در مدل‌های قدیمی‌تر، اگر بازیکن بسکتبال پرتابش را خراب می‌کرد، گاهی توپ خودبه‌خود سر از سبد درمی‌آورد. در Sora 2 همان توپ به تخته می‌خورد و برمی‌گشت.

Sora 2 دستورهای چندصحنه‌ای را هم بهتر اجرا می‌کرد و آدم‌ها و اشیا را از یک نما به نمای بعد دست‌نخورده نگه می‌داشت. در سبک‌های واقع‌گرا، سینمایی و انیمه هم قوی بود. با این حال، خود OpenAI موقع معرفی‌اش نوشته بود که مدل هنوز بی‌نقص نیست و زیاد اشتباه می‌کند.

اپ Sora و قابلیت «کاراکترها»

Sora 2 فقط یک مدل نبود. OpenAI همراهش یک اپ اجتماعی برای آیفون هم ساخت که اسمش Sora بود. ورود به اپ با دعوت‌نامه بود و عرضه‌اش از آمریکا و کانادا شروع شد. داخل اپ ویدیو می‌ساختید، ویدیوی دیگران را با تغییرات خودتان دوباره می‌ساختید (ریمیکس) و ساخته‌های بقیه را در فید می‌دیدید. هر کس دعوت می‌گرفت، می‌توانست از سایت sora.com هم با Sora 2 کار کند.

ساخت ویدیو اول رایگان بود و سقف استفادهٔ دست‌ودل‌بازانه‌ای داشت؛ به گفتهٔ OpenAI این سقف به ظرفیت سرورهایش بستگی داشت. مشترک‌های ChatGPT Pro هم روی sora.com به Sora 2 Pro دسترسی داشتند که مدلی آزمایشی و باکیفیت‌تر بود.

چیزی که اپ را از بقیه جدا می‌کرد قابلیت «کاراکترها» (Characters) بود. یک بار ویدیوی کوتاهی با صدای خودتان در اپ ضبط می‌کردید تا هویتتان تأیید و چهره و صدایتان ثبت شود. بعد می‌توانستید خودتان را در هر صحنه‌ای بگذارید.

اینکه چه کسی از کاراکترتان استفاده کند فقط دست خودتان بود و هر وقت می‌خواستید، دسترسی را پس می‌گرفتید. همهٔ ویدیوهایی را هم که کاراکترتان در آن‌ها بود، حتی پیش‌نویس‌های دیگران، می‌دیدید و می‌توانستید پاکشان کنید یا گزارش بدهید. ساختن ویدیو با چهرهٔ آدم‌های مشهور هم ممکن نبود، مگر اینکه خودشان کاراکتر ساخته بودند.

واترمارک سورا؛ ویدیوی ساختگی را چطور بشناسیم؟

ویدیوهای سورا هنوز در اینستاگرام و کانال‌های تلگرام دست‌به‌دست می‌شوند و بعضی‌شان آن‌قدر طبیعی‌اند که آدم با فیلم واقعی اشتباهشان می‌گیرد. OpenAI روی هر ویدیوی Sora دو نشانه گذاشته بود. یکی واترمارکی بود که روی تصویر دیده می‌شد. دیگری فرادادهٔ C2PA بود، یعنی یک امضای دیجیتال استاندارد داخل فایل که نشان می‌دهد محتوا از کجا آمده است. خود OpenAI هم ابزاری داخلی داشت که با جست‌وجوی تصویر و صدا، ردّ یک ویدیو را تا Sora می‌گرفت.

این نشانه‌ها کمک می‌کنند، ولی کافی نیستند. واترمارک را می‌شود از کادر برید یا محو کرد. پیام‌رسان‌ها و شبکه‌های اجتماعی هم موقع فشرده کردن فایل معمولاً فراداده را پاک می‌کنند. وقتی به ویدیویی شک دارید، این چند کار را بکنید:

• گوشه‌ها و لبه‌ها را نگاه کنید. دنبال لوگوی Sora یا هر واترمارک دیگری بگردید. ولی نبودن واترمارک ثابت نمی‌کند که ویدیو واقعی است.
• اگر فایل اصلی دستتان است، فراداده‌اش را بخوانید. فایلی را که مستقیم دانلود کرده‌اید (نه نسخه‌ای که چند دست فوروارد شده) در ابزار Verify سایت Content Credentials بارگذاری کنید تا اطلاعات C2PA فایل را ببینید.
• دنبال خطاهای ریز بگردید. نوشته‌های درهم روی تابلوها، انگشت‌های اضافه و چیزهایی که بین دو نما یک‌دفعه عوض می‌شوند هنوز در ویدیوهای ساختگی زیاد پیدا می‌شوند.
• خبر را از جای دیگری چک کنید. اگر ویدیو یک اتفاق واقعی را نشان می‌دهد، ببینید یک خبرگزاری معتبر هم آن را گزارش کرده است یا نه.

سورا کی و چطور تعطیل شد؟

عمر اپ Sora کمتر از هفت ماه بود. خط زمانی زیر چهار تاریخی را نشان می‌دهد که OpenAI خودش اعلام کرده است؛ دو نقطهٔ قرمز مربوط به پایان کارند.

اپ و نسخهٔ وب سورا از ۶ اردیبهشت ۱۴۰۵ دیگر کار نمی‌کنند. OpenAI همین را بالای صفحهٔ معرفی Sora 2 نوشته و هر کس به آن صفحه برسد، او را به ساخت تصویر در ChatGPT راهنمایی می‌کند. برای پایان API سورا هم تاریخ ۲ مهر ۱۴۰۵ را اعلام کرده بود. API همان راهی است که برنامه‌نویس‌ها با آن Sora را به برنامه‌های خودشان وصل می‌کردند.

OpenAI همین روز را در صفحهٔ مدل‌های منسوخ‌شدهٔ API هم تاریخ حذف Videos API و مدل‌های sora-2 و sora-2-pro نوشته است و خبرش را از ۴ فروردین ۱۴۰۵ به برنامه‌نویس‌ها داده بود. این تاریخ گذشته است؛ پس اگر هنوز در کدتان این مدل‌ها را صدا می‌زنید، باید برایشان جایگزین پیدا کنید.

ویدیوهای قبلی‌تان در سورا را چطور خروجی بگیرید؟

اگر قبلاً با سورا ویدیو ساخته‌اید، هنوز می‌توانید یک نسخه از آن‌ها را نگه دارید. راهش در راهنمای OpenAI دربارهٔ تعطیلی Sora آمده است:

1. به نشانی sora.chatgpt.com/sunset بروید و با همان حسابی وارد شوید که با آن در Sora کار می‌کردید.
2. روی دکمهٔ Export بزنید.
3. منتظر ایمیل بمانید. وقتی فایل آماده شد، OpenAI خبرتان می‌کند.

این کار را عقب نیندازید. OpenAI گفته بعد از تعطیلی، و اگر مهلت نهایی‌ای برای خروجی گرفتن بدهد بعد از تمام شدن آن، همهٔ داده‌های Sora را برای همیشه پاک می‌کند. قول داده پیش از شروع این مهلت نهایی ایمیل بزند؛ پس ایمیل حسابتان را مرتب چک کنید.

اگر برای Sora اعتبار خریده بودید، به گفتهٔ OpenAI می‌توانید اعتبارهای خریده‌شدهٔ ChatGPT و Sora را در ابزار کدنویسی OpenAI به اسم Codex خرج کنید. برای پس گرفتن پول هم باید از همان روال معمول بازپرداخت ChatGPT درخواست بدهید.

جایگزین سورا؛ حالا سراغ چه برویم؟

سورا رفته، ولی برای کارهایی که با آن می‌کردید هنوز راه هست. در جدول زیر، ردیف کاری را پیدا کنید که از سورا می‌خواستید:

برای ساخت کلیپ، Veo گوگل از نزدیک‌ترین گزینه‌ها به Sora 2 است، چون آن هم دیالوگ و صدا را همراه تصویر می‌سازد. Veo در اپ Gemini و با پلن‌های Google AI کار می‌کند. برای اینکه ببینید کدام ابزار به کار شما می‌خورد، از طول کلیپ تا کیفیت و اعتبار ماهانه، مقایسهٔ ابزارهای هوش مصنوعی ساخت ویدیو را بخوانید.

برای اینکه هزینه کمتر شود، اول سناریو و پرامپت را با ChatGPT مرتب کنید و فریم اول را به‌شکل تصویر بسازید. بعد فقط تصویر نهایی را در یک ابزار ویدیو، مثلاً Runway، به حرکت دربیاورید. این‌طوری اعتبار ویدیو پای آزمون و خطای اول کار هدر نمی‌رود.

خرید ChatGPT از ایران و مراقبت از حساب

اشتراک ChatGPT دیگر سورا ندارد، ولی هنوز برای کارهای پیش از ساخت ویدیو به درد می‌خورد: نوشتن سناریو و پرامپت و ساخت تصویر. پلن‌های پولی سقف ساخت تصویر را هم بالاتر می‌برند. ایران هنوز در فهرست کشورهای پشتیبانی‌شدهٔ OpenAI نیست و با کارت بانکی ایرانی هم نمی‌شود هزینهٔ اشتراک را مستقیم پرداخت. برای همین بیشتر کاربران ایرانی اشتراک را از یک فروشنده می‌خرند.

مطمئن‌ترین راه این است که اشتراک روی حساب و ایمیل خودتان فعال شود، نه روی حساب آماده‌ای که دیگران هم از آن استفاده می‌کنند. برای پایداری حساب، اطلاعات ثبت‌نام را درست وارد کنید، حساب را با کسی شریک نشوید و ورود دومرحله‌ای ChatGPT را روشن کنید. ماجرای سورا یک درس دیگر هم داشت: از کارهای مهمتان مرتب خروجی بگیرید، چون هیچ سرویسی تا ابد سر جایش نمی‌ماند. فرق حساب شخصی و اشتراکی را در این راهنما مفصل گفته‌ایم.

در فروشگاه سواپ‌ولت پلن‌های Go، Plus و Pro روی حساب ChatGPT خودتان فعال می‌شوند و هزینه را از موجودی تومانی یا تتری (USDT) کیف پولتان می‌پردازید. اگر هنوز بین پلن‌ها مردد هستید، ChatGPT Plus چیست و چه امکاناتی دارد را ببینید.