قیمت لیرزیرو ZRO

لیرزیرو (ZRO) توکن پروتکل میان‌زنجیره‌ای LayerZero است؛ زیرساختی که پیام و دارایی را میان بلاک‌چین‌های مختلف منتقل می‌کند، بدون آن‌که یک پل متمرکز واحد در میان باشد. قیمت لحظه‌ای هر ZRO در سواپ‌ولت حدود ۴۰۰٬۹۳۵ تومان است و می‌توانید آن را با پرداخت تومانی بخرید.

لیرزیرو چیست و چگونه کار می‌کند؟

لیرزیرو در فوریه‌ی ۲۰۲۱ توسط برایان پلگرینو (Bryan Pellegrino)، رایان زاریک (Ryan Zarick) و کیلب بنیستر (Caleb Banister) بنیان‌گذاری شد و پروتکل اصلی آن در مارس ۲۰۲۲ روی شبکه‌های اصلی راه‌اندازی شد. ایده‌ی محوری لیرزیرو این است که به‌جای ساخت یک پل دارایی مجزا برای هر جفت بلاک‌چین، یک لایه‌ی پیام‌رسانی عمومی و غیرمتمرکز بسازد که هر برنامه‌ی غیرمتمرکز (dApp) بتواند از آن برای انتقال دستور یا دارایی میان زنجیره‌ها استفاده کند.

در معماری نسخه‌ی دوم پروتکل، روی هر بلاک‌چین پشتیبانی‌شده یک قرارداد ثابت و غیرقابل‌تغییر به‌نام Endpoint مستقر است. وقتی پیامی از یک زنجیره به زنجیره‌ی دیگر فرستاده می‌شود، شبکه‌ای از تأییدکننده‌های مستقل به‌نام DVN (Decentralized Verification Network) باید صحت آن را تأیید کنند، و سپس یک Executor مستقل هزینه‌ی اجرای پیام در زنجیره‌ی مقصد را می‌پردازد و آن را تحویل می‌دهد. هر برنامه می‌تواند خودش انتخاب کند از کدام و چند DVN استفاده کند؛ برنامه‌هایی که دارایی باارزش منتقل می‌کنند معمولاً چند DVN مستقل را هم‌زمان انتخاب می‌کنند تا امنیت بیشتری داشته باشند.

کاربرد و ویژگی‌های لیرزیرو

کاربرد اصلی توکن ZRO مشارکت در حاکمیت پروتکل لیرزیرو است، نه دریافت مستقیم کارمزد پیام‌رسانی. مهم‌ترین ویژگی‌های لیرزیرو:

• لایه‌ی پیام‌رسانی عمومی که به‌جای پل اختصاصی برای هر جفت زنجیره، یک استاندارد واحد برای دهها بلاک‌چین فراهم می‌کند.
• جداسازی وظیفه‌ی تأیید پیام (DVN) از وظیفه‌ی اجرای آن (Executor)، به‌شکلی که هر برنامه امنیت دلخواه خودش را پیکربندی می‌کند.
• به‌کارگیری گسترده‌ی پروتکل در برنامه‌های دیفای، پل دارایی و بازارهای NFT میان‌زنجیره‌ای که برای انتقال پیام یا توکن به لیرزیرو متکی‌اند.
• توکن ZRO با سقف عرضه‌ی ثابت یک‌میلیارد واحدی، ابزار حاکمیتی دارندگان روی تصمیم‌های آینده‌ی پروتکل است.

عرضه و آمار لیرزیرو

بر اساس توکونومیک پروتکل، سقف کل عرضه‌ی ZRO یک میلیارد واحد تعیین شده و بخش قابل‌توجهی از آن هنوز طبق برنامه‌ی زمان‌بندی‌شده‌ی چندساله در اختیار تیم، سرمایه‌گذاران و خزانه‌ی پروتکل آزاد می‌شود. شاخص‌های زنده‌ی بازار:

• رتبه‌ی بازار: ۷۴ در میان همه‌ی رمزارزها.
• ارزش بازار: حدود ۶۴۵٬۸۱۸٬۶۸۲ دلار.
• عرضه‌ی در گردش: حدود ۴۰۵٫۴۲ میلیون واحد از سقف نهایی یک میلیارد واحد.
• قیمت لحظه‌ای: حدود ۱٫۵۱۸۷ دلار.

قیمت لیرزیرو به تومان چگونه تعیین می‌شود؟

قیمت تومانی لیرزیرو هم مثل هر رمزارز دیگری از ضرب قیمت جهانی دلاری ZRO در نرخ روز تتر (USDT) به تومان به دست می‌آید؛ بنابراین دو نیرو هم‌زمان روی آن اثر می‌گذارند. آنچه قیمت جهانی دلاری ZRO را مشخص می‌کند، بیش از هر چیز میزان استفاده‌ی واقعی از پروتکل لیرزیرو برای انتقال پیام و دارایی میان بلاک‌چین‌هاست، نه یک بازدهی یا سود ثابت. چون بخش زیادی از عرضه‌ی یک‌میلیاردی ZRO هنوز قفل و در انتظار آزادسازی است، هر آزادسازی برنامه‌ریزی‌شده هم می‌تواند مستقل از تقاضای واقعی، روی عرضه‌ی در گردش و قیمت جهانی اثر بگذارد. در کنار این، نوسان روزانه‌ی نرخ تتر-تومان در بازار داخلی ایران هم مستقل از قیمت جهانی ZRO، قیمت تومانی نهایی را بالا یا پایین می‌برد.

چه عواملی بر قیمت لیرزیرو اثر می‌گذارد؟

قیمت لیرزیرو بیش از هر چیز به میزان پذیرش واقعی پروتکل به‌عنوان زیرساخت پیام‌رسانی میان‌زنجیره‌ای وابسته است. مهم‌ترین عوامل عبارت‌اند از: حجم واقعی پیام و دارایی که روزانه از طریق Endpointهای لیرزیرو میان بلاک‌چین‌ها منتقل می‌شود، رقابت با پروتکل‌های میان‌زنجیره‌ای دیگر مانند Wormhole، Axelar و Chainlink CCIP، روند آزادسازی تدریجی توکن‌های قفل‌شده‌ی تیم و سرمایه‌گذاران که عرضه‌ی در گردش را افزایش می‌دهد، و اعتماد کلی توسعه‌دهندگان دیفای به امنیت مدل DVN/Executor. برای کاربر ایرانی، نرخ تتر به تومان هم عاملی مستقل و مستقیم بر قیمت تومانی است.

توکن ZRO و ایردراپ سال ۲۰۲۴

توکن ZRO در ژوئن ۲۰۲۴ از طریق یکی از جنجالی‌ترین ایردراپ‌های تاریخ دیفای عرضه شد. لیرزیرو مکانیزم غیرمعمولی به‌نام «اثبات کمک مالی» (Proof-of-Donation) را برای ادعای توکن در نظر گرفت: کاربران واجد شرایط برای هر توکن باید حدود ده سنت به شکل استیبل‌کوین یا اتریوم کمک مالی می‌کردند که مستقیماً به Protocol Guild، نهادی برای تأمین مالی توسعه‌دهندگان زیرساخت اتریوم، واریز می‌شد؛ بنیاد لیرزیرو هم متعهد شد تا سقف مشخصی این کمک‌ها را دوبرابر کند. این شرط، برخلاف بیشتر ایردراپ‌های رایگان بازار، با واکنش منفی بخشی از جامعه‌ی کاربران روبه‌رو شد و در روزهای نخست عرضه، قیمت ZRO با افت محسوسی همراه بود. طبق توکونومیک اعلام‌شده، حدود ۲۳٫۸ درصد از کل عرضه‌ی توکن به جامعه‌ی کاربران اختصاص یافت که بخشی از آن بلافاصله و باقی طی ۳۶ ماه بعد آزاد می‌شود.