زیرو ایکس (ZRX) توکن حاکمیتی لایهای زیرساختی است که به اپلیکیشنها اجازه میدهد نقدینگی چند صرافی غیرمتمرکز را در یک تراکنش جمع کنند.
زیرو ایکس (ZRX) توکن حاکمیتی پروتکل ۰x است؛ لایهای زیرساختی از سال ۲۰۱۷ که به اپلیکیشنها و کیفپولهای مختلف امکان میدهد نقدینگی چند صرافی غیرمتمرکز را در یک تراکنش واحد جمع کنند. قیمت لحظهای هر ZRX در سواپولت حدود ۲۸٬۳۱۲ تومان است.
پروتکل ۰x توسط ویل وارن و امیر بندعلی در اکتبر ۲۰۱۶ بنیانگذاری شد و وایتپیپر آن در فوریهی ۲۰۱۷ منتشر شد. تیم بنیانگذار در آگوست ۲۰۱۷ عرضهی اولیهی توکن (ICO) برگزار کرد و ۵۰۰ میلیون واحد ZRX را در کمتر از یک روز و با قیمت هر واحد ۰٫۰۷ دلار فروخت و در مجموع حدود ۲۴ میلیون دلار جذب کرد.
برخلاف بسیاری از رمزارزهایی که خودشان یک صرافی مصرفکنندهمحور هستند، ۰x در اصل یک لایهی زیرساختی است: پروتکلی که سایر اپلیکیشنها و کیفپولها روی آن مبادلهی توکن میسازند، نه یک صرافی مستقل که کاربر مستقیماً با آن تعامل کند.
مکانیزم اصلی ۰x بر پایهی تطبیق آفچین و تسویهی آنچین استوار است: نهادهایی به نام relayer دفتر سفارش را خارج از بلاکچین نگهداری و سفارشها را کشف میکنند، اما تسویهی نهایی معامله روی بلاکچین اتریوم و از طریق قراردادهای هوشمند ۰x انجام میشود؛ این طراحی هزینهی گس را نسبت به صرافیهایی که هر سفارش را کامل روی زنجیره پردازش میکنند، پایین نگه میدارد. محصول ۰x API که از این پروتکل ساخته شده، امروز نقدینگی بیش از ۱۳۰ منبع مختلف (از جمله Uniswap و Curve و بازارسازهای حرفهای) را در یک تراکنش واحد ترکیب میکند و موتور پشت قابلیت سواپ در کیفپولهایی مثل MetaMask و Coinbase Wallet است. Matcha، اپلیکیشن مصرفکنندهی خود تیم ۰x که در سال ۲۰۲۰ عرضه شد، نمونهی اصلی همین فناوری است.
توکن ZRX چند کارکرد مشخص دارد:
سقف کل عرضهی ZRX از همان زمان ICO روی ۱ میلیارد واحد ثابت مانده است؛ حدود نیمی از آن به سرمایهگذاران ICO فروخته شد و باقی میان تیم توسعه، صندوق توسعهی بیرونی و مشاوران اولیه تقسیم شده است. شاخصهای زندهی بازار:
چون ۰x یک لایهی زیرساختی است نه یک صرافی مستقل با کاربر نهایی مستقیم، قیمت جهانی ZRX عمدتاً با حجم واقعی تراکنشهایی که از طریق ۰x API و اپلیکیشنهای متکی بر آن انجام میشود و با حالوهوای کلی بخش دیفای اتریوم همسو حرکت میکند، نه با یک رویداد خبری خاص. رتبهی بازار ۱۹۴ نشان میدهد در مقایسه با پروژههای بزرگتر، حجم معاملاتش محدودتر است. قیمت تومانی هر ZRX هم از ضرب همین قیمت جهانی در نرخ روز تتر به تومان به دست میآید؛ یعنی حتی بدون هیچ خبر خاصی دربارهی ۰x، صرف تغییر نرخ تتر-تومان میتواند رقم تومانی آن را جابهجا کند.
مهمترین عوامل مؤثر بر قیمت ZRX عبارتاند از: میزان استفادهی واقعی از ۰x API توسط کیفپولها و اپلیکیشنهای دیگر، رقابت با پروتکلهای تجمیع نقدینگی دیگر مثل 1inch و Paraswap، روند کلی حجم معاملات صرافیهای غیرمتمرکز روی اتریوم، و تصمیمهای حاکمیتی دارندگان ZRX دربارهی آیندهی پروتکل و نحوهی توزیع کارمزدها. برای کاربر ایرانی، نرخ تتر به تومان هم عاملی مستقیم و اضافه بر قیمت تومانی است.
زیرو ایکس توکن حاکمیتی پروتکل ۰x است؛ لایهای زیرساختی که از سال ۲۰۱۷ نقدینگی چند صرافی غیرمتمرکز اتریوم را برای اپلیکیشنها و کیفپولها تجمیع میکند. ۰x خودش یک صرافی مصرفکنندهمحور نیست، بلکه موتور پشت سواپ در ابزارهای دیگر است.
قیمت لحظهای هر ZRX هماکنون حدود ۲۸٬۳۱۲ تومان (معادل ۰٫۱۲۱۱ دلار) است و ارزش بازار آن به حدود ۱۰۳٬۵۳۲٬۸۷۰ دلار میرسد. این نرخ در سواپولت لحظهای بهروزرسانی میشود.
قیمت تومانی ZRX از ضرب قیمت جهانی آن به دلار در نرخ روز تتر به تومان به دست میآید. هم نوسان جهانی ZRX و هم تغییر نرخ تتر-تومان بر قیمت تومانی آن اثر میگذارد.
۰x یک پروتکل و API زیرساختی است که اپلیکیشنهای مختلف از آن استفاده میکنند. Matcha اپلیکیشن مصرفکنندهی خود تیم ۰x است که در سال ۲۰۲۰ عرضه شد و نمونهی اصلی نمایش قابلیتهای همین پروتکل بهشمار میرود.
بله. سقف کل عرضهی ZRX از زمان ICO در سال ۲۰۱۷ روی ۱ میلیارد واحد ثابت مانده و افزایش نمییابد.
ZRX درآمد ثابت تضمینشده ندارد، اما از نسخهی سوم پروتکل امکان استیککردن در کنار بازارسازها برای دریافت سهمی از کارمزدهای واقعی پروتکل فراهم شده است.
