حساب بین‌المللی برای ایرانی‌ها؛ پایونیر، وایز و ریولت

اگر در ایران زندگی می‌کنید، جواب کوتاه این است: پایونیر (Payoneer)، وایز (Wise) و ریولت (Revolut) طبق قوانین رسمی خودشان به ساکن ایران خدمات نمی‌دهند. این همان سه اسمی است که هر وقت حرف حساب بین‌المللی برای ایرانی‌ها پیش می‌آید، اول از همه به گوش می‌خورد. حرفمان هم شایعه یا تجربه این و آن نیست؛ هر سه این را در صفحه‌های رسمی‌شان نوشته‌اند و لینک هر کدام را کنار حرفش گذاشته‌ایم.

ولی قصه برای همه یک‌جور نیست. کسی که با اقامت قانونی در آلمان یا کانادا زندگی می‌کند با قواعد دیگری طرف است. کسی هم که از یک فروشنده پیشنهاد «اکانت وریفای‌شده» گرفته، باید بداند اگر اتفاقی بیفتد پولش کجا گیر می‌کند. پایین‌تر هر سه حالت را جدا توضیح داده‌ایم و آخر مطلب جدولی گذاشته‌ایم که برای هر کار راه قانونی‌اش را نشان می‌دهد.

حساب بین‌المللی برای ایرانی‌ها به چه کاری می‌آید؟

بیشتر کسانی که دنبال حساب بین‌المللی می‌گردند می‌خواهند دستمزدشان را از کارفرمای خارجی بگیرند، به فروشنده یا سرویسی خارجی پول بدهند، اشتراک یک اپ را بخرند یا با خانواده‌ای که بیرون از ایران زندگی می‌کند پول جابه‌جا کنند. به نظر می‌رسد یک حساب بین‌المللی همه این کارها را یک‌جا راه می‌اندازد و برای همین اسم پایونیر و وایز این‌قدر سر زبان‌هاست.

یک نکته را هم از همین اول بدانید: حساب بین‌المللی لزوماً حساب بانکی نیست. پایونیر مثلاً در بند ۳٫۵ شرایط استفاده‌اش نوشته که حساب بانکی نیست، به موجودی سود نمی‌دهد و پولی که نزدش می‌ماند سپرده بانکی به شمار نمی‌آید.

پی‌پال (PayPal) را هم خیلی‌ها می‌پرسند، ولی حکایت خودش را دارد و آن را جداگانه بررسی کرده‌ایم. اینجا سراغ همین سه سرویس می‌رویم.

پایونیر، وایز و ریولت درباره ایران چه می‌گویند؟

در تصویر زیر، خلاصه چیزی که هر سه سرویس در صفحه‌های رسمی‌شان نوشته‌اند کنار هم آمده است. ردیف رنگی همان چیزی را نشان می‌دهد که بیشتر دنبالش هستید: هر سرویس درباره ایران چه گفته است.

پایونیر (Payoneer)

پایونیر بیشتر به کار فریلنسرها و فروشنده‌های آنلاین می‌آید و با آن می‌شود از پلتفرم‌ها و مشتری‌های خارجی پول گرفت. طبق بند ۵٫۷ شرایطش، برای دریافت پرداخت به کاربر مشخصات حساب در آمریکا، حوزه اقتصادی اروپا، بریتانیا، ژاپن، چین و کانادا می‌دهد.

حرف پایونیر درباره ایران در بند ۲۱٫۶ همین شرایط آمده است. دفتر کنترل دارایی‌های خارجی آمریکا (OFAC) برای چند کشور محدودیت گذاشته و طبق این بند، کسی که در یکی از آن‌ها زندگی یا کار می‌کند یا کسب‌وکار دارد، نمی‌تواند از خدمات پایونیر استفاده کند.

ایران هم جزو همین کشورهاست و پایونیر یک بار سر همین موضوع به دردسر افتاده است. OFAC ۱ مرداد ۱۴۰۰ اعلام کرد که پایونیر پذیرفته حدود ۱٫۴ میلیون دلار بپردازد، چون پرداخت‌هایی را برای طرف‌هایی در ایران، کریمه، سودان و سوریه انجام داده بود.

طبق بند ۲۵٫۱ هم اگر از حسابی برای تراکنش‌هایی استفاده شود که بند ۲۱ اجازه نمی‌دهد، یا اطلاعات حساب نادرست باشد، پایونیر می‌تواند آن را تعلیق کند یا ببندد. تعلیق حساب ممکن است دسترسی به موجودی را هم شامل شود.

وایز (Wise)

وایز را بیشتر با فرستادن پول بین کشورها می‌شناسند. اگر در کشوری زندگی کنید که وایز در آن حساب باز می‌کند، می‌توانید چند ارز را در حسابتان نگه دارید و با کارت وایز خرید کنید.

حرف وایز درباره ایران بی‌پرده در صفحه راهنمای Where can I use Wise? آمده است: ایران جزو کشورها و مناطقی است که وایز در آن‌ها خدمات نمی‌دهد. تصویر زیر را ۶ آبان ۱۴۰۵ از همین صفحه گرفته‌ایم؛ شماره ۱ فهرست این کشورهاست و شماره ۲ کارهایی است که از آن کشورها نمی‌شود انجام داد.

در عمل یعنی از داخل ایران نه می‌شود در وایز ثبت‌نام کرد، نه وارد حساب شد و نه با کارت وایز خرید کرد. به ایران هم نمی‌شود پول فرستاد و از ایران هم نمی‌شود پول گرفت. اگر کسی با این حال از ایران سراغ حسابش برود، طبق همین صفحه ممکن است حسابش موقتاً محدود شود، یا انتقال‌هایش بی‌خبر لغو شود و پول برگردد. تیم وایز هم ممکن است انتقال‌ها را تا تمام شدن بررسی نگه دارد.

وایز در سیاست استفاده مجازش هم، که آخرین بار ۵ فروردین ۱۴۰۵ به‌روز شده، هر فعالیتی را که به اشخاص، نهادها یا کشورهای زیر تحریم بین‌المللی مربوط باشد جزو کارهای محدود آورده است.

ریولت (Revolut)

ریولت اپی مالی با حساب و کارت است و برای باز کردن حساب به کشور محل زندگی‌تان نگاه می‌کند. طبق صفحه کشورهای پشتیبانی‌شده‌اش، فقط کسی می‌تواند حساب باز کند که در یکی از این کشورها زندگی کند: بریتانیا، کشورهای حوزه اقتصادی اروپا، سوئیس، آمریکا، استرالیا، ژاپن، سنگاپور، نیوزیلند، برزیل و چند سرزمین وابسته به بریتانیا و فرانسه. ایران در این فهرست نیست، پس کسی که در ایران زندگی می‌کند از همان قدم اول شرط ثبت‌نام را ندارد.

ایرانی‌های مقیم خارج؛ اقامت قانونی چه چیزی را عوض می‌کند؟

اگر با اقامت قانونی بیرون از ایران زندگی می‌کنید، وضع فرق می‌کند. در صفحه‌هایی که خواندیم، هر سه سرویس به کشور محل زندگی‌تان و جایی که از حساب استفاده می‌کنید نگاه می‌کنند. دانشجویی که در ایتالیا اقامت دارد یا کسی که در کانادا کار می‌کند، از نظر این شرط‌ها ساکن ایتالیا یا کانادا حساب می‌شود و مثل بقیه ساکنان آنجا می‌تواند درخواست بدهد.

شرطی درباره ملیت در این صفحه‌ها ندیدیم. ولی این به معنی تضمین نیست، چون پایونیر و وایز در همین صفحه‌ها حق بررسی بیشتر و محدود کردن حساب را برای خودشان نگه داشته‌اند. چند چیز هم برای ایرانی مقیم خارج سر جایش می‌ماند:

• پای ایران نباید وسط تراکنش‌ها باشد. وایز نه به ایران پول می‌فرستد و نه از ایران پول قبول می‌کند. پس حساب وایز راه فرستادن پول برای خانواده در ایران نیست، حتی اگر صاحبش با اقامت قانونی در اروپا زندگی کند.
• کار و کسب‌وکار در ایران هم حساب است. بند ۲۱٫۶ پایونیر فقط به محل زندگی نگاه نمی‌کند و کار یا کسب‌وکار در کشور محدودشده را هم مانع می‌داند. اگر مشتری‌ها یا شرکتتان در ایران‌اند، حساب پایونیر جای آن درآمد نیست.
• مدرک پول ورودی را آماده نگه دارید. پایونیر در بند ۵٫۹ گفته ممکن است برای پولی که به حساب می‌آید فاکتور خدمات و تأییدیه پرداخت بخواهد. قرارداد و فاکتورهایتان را مرتب نگه دارید و به سؤال‌هایشان راست جواب بدهید.

خرید اکانت وریفای‌شده یا حساب یک آشنا؛ ریسکش با کیست؟

آگهی «اکانت وریفای‌شده وایز» یا «پایونیر آماده» را زیاد می‌بینید. راه دیگری که خیلی‌ها سراغش می‌روند حساب یکی از اقوام یا دوستان خارج از کشور است. هر دو در ظاهر ساده‌اند، ولی از نظر خود سرویس، حساب فقط مال کسی است که مدارکش ثبت شده است:

• شما صاحب حساب نیستید. پایونیر در بند ۱۸٫۸ نوشته فقط همان کسی که اسمش در سوابق پایونیر ثبت است اجازه استفاده از خدمات را دارد و نمی‌تواند این اجازه را به کس دیگری بدهد.
• اطلاعات نادرست می‌تواند حساب را ببندد. حسابی که آدرس، مدرک یا محل استفاده‌اش با واقعیت جور نیست، دقیقاً همان چیزی است که بند ۲۵٫۱ پایونیر برای تعلیق یا بستن حساب در نظر گرفته است.
• ورود از ایران حساب را به خطر می‌اندازد. همان صفحه وایز که بالاتر دیدید می‌گوید استفاده از کشورهای آن فهرست ممکن است به محدود شدن حساب و لغو تراکنش‌ها برسد.
• موجودی به صاحب حساب برمی‌گردد، نه به شما. وقتی حساب پایونیر بسته شود، طبق بند ۲۰٫۲ صاحب حساب فرصت دارد موجودی را بردارد. فروشنده‌ای هم که حساب را به شما داده، هر وقت بخواهد می‌تواند رمز را عوض کند و شما جایی برای شکایت ندارید، چون قرارداد سرویس با اوست.

اگر حساب مال یکی از اقوام باشد، بار اصلی روی دوش او می‌افتد. طبق همان بند ۱۸٫۸، صاحب حساب مسئول همه تراکنش‌هایی است که با آن انجام می‌شود. اگر سرویس درباره منشأ یا مقصد پول سؤال کند، او باید جواب بدهد و اگر حساب محدود شود، حقوق و پس‌اندازی که خودش در همان حساب دارد هم گیر می‌افتد. پس این کار دست‌کم طبق شرایط پایونیر مجاز نیست و بیشترین ضررش را هم کسی می‌بیند که می‌خواست کمکتان کند.

حساب صرافی‌های خارجی هم همین حکم را دارد و در ریسک‌های صرافی خارجی برای کاربران ایرانی با مثال توضیحش داده‌ایم.

برای هر کار، راه قانونی کدام است؟

به جای اینکه دنبال یک حساب بگردید، از کاری شروع کنید که می‌خواهید انجام بدهید. وقتی معلوم باشد دقیقاً چه می‌خواهید، اغلب راهی پیدا می‌شود که قانون هیچ سرویسی را زیر پا نمی‌گذارد. جدول زیر این راه‌ها را برای کارهای رایج کنار هم گذاشته است:

اگر مسیرتان تتر است، می‌توانید تتر را در سواپ‌ولت بخرید. خرید با تومان به احراز هویت سطح متوسط نیاز دارد و اگر اولین بار است، راهنمای خرید تتر با تومان قدم‌به‌قدم همراهتان است.

تتر هم بی‌ریسک نیست. انتقال روی بلاک‌چین برگشت ندارد و اگر آدرس یا شبکه را اشتباه بزنید، بانکی وجود ندارد که پول را برگرداند. شرکت تتر هم می‌تواند موجودی یک آدرس را مسدود کند. پیش از اولین انتقال جدی، اول مبلغ کمی بفرستید و مطمئن شوید رسیده است.