گراک (Grok) چیست؟ SuperGrok، Heavy و اشتراک X چه فرقی دارند؟

گراک (Grok) دستیار هوش مصنوعی شرکت xAI است و خیلی‌ها آن را با اسم «هوش مصنوعی ایلان ماسک» می‌شناسند؛ بعضی‌ها اسمش را «گروک» هم می‌نویسند. گراک هم مثل ChatGPT یک چت‌بات است: سؤالتان را جواب می‌دهد، متن و کد می‌نویسد، فایل و عکس را می‌خواند و تصویر و ویدیو می‌سازد. فرق اصلی‌اش این است که موقع جواب دادن، وب و شبکهٔ اجتماعی X (توییتر سابق) را همان لحظه جست‌وجو می‌کند. برای همین وقتی می‌خواهید بدانید مردم همین حالا دربارهٔ یک خبر یا ترند چه می‌گویند، به کارتان می‌آید.

گراک نسخهٔ رایگان دارد و می‌شود آن را در سایت grok.com، اپ‌های iOS و اندروید و داخل خود X باز کرد. اشتراک پولی خود گراک اسمش SuperGrok است و پلهٔ بالاترش SuperGrok Heavy. در مهر ۱۴۰۵ هم xAI اشتراک تازه‌ای به اسم The X Subscription معرفی کرد که Grok، ابزار برنامه‌نویسی Cursor و امکانات X Premium را در یک پلن جمع می‌کند و کم‌کم برای همه باز می‌شود. اگر فقط گاهی سؤال می‌پرسید یا خبرها را دنبال می‌کنید، نسخهٔ رایگان احتمالاً کافی است. پلن پولی وقتی می‌ارزد که مرتب به سقف نسخهٔ رایگان بخورید، تصویر و ویدیو بسازید یا با گراک کد بنویسید.

گراک مال کدام شرکت است و از کجا آمده؟

xAI در تیر ۱۴۰۲ اعلام موجودیت کرد و چند ماه بعد، در آبان ۱۴۰۲، گراک را معرفی کرد. در همان اطلاعیه آمده بود که گراک را با الهام از رمان «راهنمای مسافران مجانی کهکشان» ساخته‌اند؛ کمی شوخ‌طبع است و قرار است تقریباً به هر سؤالی جواب بدهد. xAI از همان روز اول، دسترسی زنده به X را مزیت اصلی گراک معرفی کرد.

بعدها دو معاملهٔ بزرگ وضع این شرکت را عوض کرد. طبق گزارش فصلی اسپیس‌ایکس، xAI در فروردین ۱۴۰۴ خود X را خرید و در بهمن ۱۴۰۴ هم خودش به مالکیت اسپیس‌ایکس درآمد. برای همین اگر این روزها به سایت x.ai سر بزنید، در عنوان صفحه‌ها اسم SpaceXSI را می‌بینید. ولی محصول همان Grok است و راهنماها و فرم‌های پشتیبانی هنوز به اسم xAI هستند. داستان بقیهٔ کسب‌وکارهای ماسک و ربطشان به رمزارزها را در ایلان ماسک و ارز دیجیتال نوشته‌ایم.

گراک یک مدل ثابت هم نیست و xAI مدل پشتش را مرتب به‌روز می‌کند. Grok 4 در تیر ۱۴۰۴ آمد و تازه‌ترین مدلی که xAI تا امروز معرفی کرده، Grok 4.7، در شهریور ۱۴۰۵ منتشر شد. چیزی که می‌خرید پلن است و مدلِ پشت پلن با هر نسخهٔ تازه عوض می‌شود. پس «اکانت Grok 4» که در بعضی آگهی‌ها می‌بینید، در واقع یکی از همین پلن‌هاست و پلنی مثل SuperGrok به جدیدترین مدل‌ها دسترسی دارد.

با گراک چه کارهایی می‌شود کرد؟

کارهای روزمره‌ای که از ChatGPT یا Claude انتظار دارید، از گراک هم برمی‌آید. در صفحهٔ معرفی Grok این امکانات آمده است:

• گفت‌وگو و نوشتن: ایمیل و گزارش بنویسید، متن بلند را خلاصه کنید یا ایده بگیرید. برای متن‌های بلند بخشی به اسم Canvas هم دارد که پیشنهادهای ویرایشی را داخل خود متن نشان می‌دهد.
• جست‌وجوی زنده: همان لحظه در وب و X می‌گردد، جواب می‌دهد و منبع هر بخش را کنارش می‌گذارد. با سؤال بعدی هم می‌توانید همان موضوع را جلوتر ببرید.
• خواندن فایل و عکس: PDF، فایل Word، اکسل و CSV، کد، عکس، صدا و ویدیو را می‌توانید داخل گفت‌وگو بفرستید. اسکرین‌شات و نمودار را هم تحلیل می‌کند و طبق راهنمای Grok سقف حجم بیشتر فایل‌ها ۱۵۰ مگابایت است.
• ساخت تصویر و ویدیو (Grok Imagine): با یک توضیح متنی یا یک عکس مرجع، تصویر تا کیفیت 2K و ویدیو تا ۱۵ ثانیه با کیفیت 720p می‌سازد و با پیام بعدی هم می‌شود ویرایشش کرد.
• گفت‌وگوی صوتی: سؤالتان را بگویید و جوابش را بشنوید. به گفتهٔ xAI، تأخیر جوابش کمتر از یک ثانیه است.
• حالت چندعاملی (Multi-agent): برای سؤال‌های سخت، چند ایجنت هوش مصنوعی هم‌زمان هر کدام روی یک بخش از سؤال کار می‌کنند و آخر کار، نتیجه در یک جواب منبع‌دار جمع می‌شود. این حالت فقط در پلن‌های پولی هست.
• حافظه و دستورالعمل شخصی: سلیقه و گفت‌وگوهای قبلی‌تان یادش می‌ماند و می‌توانید از قبل بگویید با چه لحن و قالبی جواب بدهد.

Grok Build و Grok Bot

کنار چت، دو محصول دیگر هم هست که این روزها اسمشان زیاد به گوش می‌خورد. Grok Build بخش برنامه‌نویسی گراک است که در وب و موبایل کار می‌کند و از همان سهمیهٔ پلن خرج می‌کند. Grok Bot فرق دارد: به گفتهٔ xAI، تیمی از ایجنت‌های همیشه‌روشن است که هر کدام کامپیوتر خودش را دارد، داخل ابزارها و اپ‌ها کار می‌کند و وقتی شما سراغش نیستید هم شبانه‌روز کار را جلو می‌برد. Grok Bot با چت grok.com یکی نیست. اگر با این نوع دستیارها آشنا نیستید، ایجنت هوش مصنوعی چیست فرقشان را با چت‌بات توضیح می‌دهد.

گراک را کجا می‌شود استفاده کرد؟

گراک را از سه جا می‌شود باز کرد و تاریخچهٔ گفت‌وگوها بین وب و اپ‌ها یکی است:

1. سایت grok.com: نسخهٔ وب گراک است. xAI توصیه می‌کند همین آدرس را در Chrome یا مرورگری مثل آن باز کنید، چون بعضی امکانات مثل Projects در آدرس‌های دیگر، مثلاً grok.x.ai، دیده نمی‌شوند.
2. اپ‌های iOS و اندروید: بیشتر امکانات وب را روی گوشی هم دارید؛ فقط نسخهٔ وب انواع بیشتری از سند را می‌خواند.
3. تب Grok داخل X: در سایت و اپ X هم بخش جدایی برای گراک هست و بدون رفتن به سایت دیگری، همان‌جا با آن حرف می‌زنید.

گراک رایگان است؟ نسخهٔ رایگان، SuperGrok و Heavy

بله، گراک نسخهٔ رایگان دارد. با آن می‌شود گفت‌وگو کرد، از جست‌وجوی زنده استفاده کرد و با صدا حرف زد، ولی تعداد درخواست‌هایش محدود است. حالت چندعاملی و سقف‌های بالاتر مال پلن‌های پولی است.

SuperGrok

SuperGrok اشتراک پولی خود گراک است و آن را در grok.com از بخش Settings › Billing مدیریت می‌کنید. این پلن سقف همهٔ بخش‌ها را بالا می‌برد، دسترسی اولویت‌دار و حالت چندعاملی را باز می‌کند و Imagine برای ساخت تصویر و ویدیو و Grok Bot را هم دارد. برای بیشتر کسانی که هر روز با گراک کار می‌کنند، همین پله کافی است.

SuperGrok Heavy

xAI این پلن را در تیر ۱۴۰۴ همراه Grok 4 معرفی کرد تا دسترسی به Grok 4 Heavy را بدهد؛ نسخه‌ای از Grok 4 که برای سخت‌ترین سؤال‌ها ساخته شده بود و چند فرضیه را هم‌زمان بررسی می‌کرد. امروز فرق اصلی‌اش با SuperGrok اندازهٔ سهمیه است و Heavy سهمیهٔ هفتگی بزرگ‌تری دارد. پس Heavy به درد کسی می‌خورد که با SuperGrok مرتب وسط هفته به سقف می‌رسد.

پلن پولی هم سقف هفتگی دارد

از خرداد ۱۴۰۵، پلن‌های پولی گراک دیگر برای هر بخش سقف روزانهٔ جدا ندارند. به‌جایش یک سهمیهٔ هفتگی مشترک هست که گفت‌وگو (Chat)، تصویر و ویدیو (Imagine)، صدا (Voice) و کدنویسی (Build) همه از آن خرج می‌کنند. هر کاری به اندازهٔ محاسبه‌ای که لازم دارد از این سهمیه کم می‌کند؛ یک پیام متنی سهم خیلی کمی برمی‌دارد و ساختن یک ویدیوی باکیفیت یا یک کار طولانی کدنویسی خیلی بیشتر. در تصویر زیر از راهنمای رسمی Grok، بند ۱ همین سهمیهٔ مشترک است، بند ۲ می‌گوید هر بخش چقدر از آن برمی‌دارد و بند ۳ جایی را نشان می‌دهد که مصرفتان را می‌بینید.

در Settings › Usage درصد مصرف، سهم هر بخش و زمان پر شدن دوبارهٔ سهمیه را می‌بینید.

پس اگر جایی دیدید اشتراک گراک را «نامحدود» معرفی کرده‌اند، منظور همین سهمیه است، فقط بزرگ‌تر. سقف پیام در ChatGPT و Claude هم هست، ولی هر کدام دوره و روش شمردن خودش را دارد.

اشتراک X (The X Subscription) چیست و با SuperGrok چه فرقی دارد؟

xAI در مهر ۱۴۰۵ اشتراک تازه‌ای به اسم The X Subscription معرفی کرد که چهار محصول را در یک پلن جمع می‌کند: Grok، Grok Bot، ابزار برنامه‌نویسی Cursor و امکانات X Premium مثل تیک آبی، ابزارهای تولید محتوا و تبلیغ کمتر. سهمیهٔ مصرف هم بین همهٔ این‌ها مشترک است؛ فرقی نمی‌کند مدل‌های Grok را در اپ گراک به کار ببرید، در تب Grok داخل X یا در Cursor.

این اشتراک پنج پله دارد: Free، Plus، Premium، Super و Ultra. برای شرکت‌ها هم Teams و Enterprise کنارشان هست. به گفتهٔ xAI، Premium مزایای SuperGrok، Cursor Pro و X Premium+ را یک‌جا دارد و سهمیه‌اش چهار برابر Plus است. سهمیهٔ Super پانزده برابر و سهمیهٔ Ultra پنجاه برابر Plus است و این دو در ساعت‌های شلوغ، در دسترسی به مدل‌ها اولویت دارند.

طبق صفحهٔ قیمت xAI در ۲۹ مهر ۱۴۰۵، قیمت ماهانه بدون مالیات برای Plus ۸ دلار، Premium ۳۰ دلار، Super ۱۰۰ دلار و Ultra ۲۰۰ دلار است. یعنی Premium به همان قیمتی است که SuperGrok به‌تنهایی داشت. خود xAI پلن Premium را به کسی پیشنهاد می‌کند که تازه سراغ هوش مصنوعی آمده، Super را به کسی که هر روز با ایجنت‌ها کار می‌کند و Ultra را به پرمصرف‌ها. Plus هم برای تولیدکننده‌های محتوای X است که کمتر سراغ هوش مصنوعی می‌روند.

اگر همین حالا SuperGrok یا SuperGrok Heavy دارید، مجبور نیستید چیزی را عوض کنید. xAI می‌گوید مشترک‌های فعلی SuperGrok، Cursor و X Premium می‌توانند پلن، قیمت و امکانات فعلی‌شان را نگه دارند. اگر هم بخواهید به اشتراک تازه بروید، پول روزهای باقی‌ماندهٔ پلن قبلی به نسبت برمی‌گردد و گزینهٔ این جابه‌جایی کم‌کم در تنظیمات Billing حساب ظاهر می‌شود. xAI نگفته Heavy با کدام پلهٔ تازه برابر است؛ پس برای مقایسه، اندازهٔ سهمیه و کاری را که لازم دارید کنار هم بگذارید.

گراک چه ربطی به X Premium دارد؟

گراک از اول با X گره خورده بود: داخل X تب جدا دارد و برای جواب دادن، پست‌های X را هم می‌خواند. وقتی Grok 4 در تیر ۱۴۰۴ آمد، اول برای مشترک‌های SuperGrok و X Premium+ باز شد. با این حال تا پیش از اشتراک تازهٔ X، این دو اشتراک از هم جدا بودند و برای مشترک‌های قدیمی هنوز هم جدا هستند:

• SuperGrok را xAI می‌فروشد و از grok.com، App Store یا Google Play مدیریت می‌شود. امکانات خود X، مثل تیک آبی، جزو آن نیست.
• X Premium و Premium+ اشتراک خود شبکهٔ X است. طبق راهنمای Grok، پرداخت و بازگشت پولش با X است، نه xAI.
• وصل کردن دو حساب: اگر X Premium+ دارید و مزایایش را در grok.com هم می‌خواهید، در grok.com به Settings › Account بروید و با دکمهٔ Connect your X Account حساب X را وصل کنید. مزایا فقط روی همان حساب گراکی می‌آید که به X وصل شده است.

در اشتراک تازهٔ X این جدایی برداشته شده و یک پلن هر دو طرف را دارد.

گراک به درد چه کسی می‌خورد؟

برای انتخاب، اسم پلن‌ها را کنار بگذارید و از کاری که دارید شروع کنید:

پیش از هر خریدی، یک هفته با نسخهٔ رایگان کار کنید و یک کار واقعی خودتان را به گراک بدهید؛ مثلاً خلاصهٔ گزارشی که باید تحویل بدهید یا دنبال کردن خبری که برایتان مهم است. اگر وسط هفته به سقف خوردید یا تصویر و ویدیو لازم داشتید، وقت پلن پولی است.

گراک برای فهمیدن اینکه همین حالا چه خبر است به کار می‌آید، ولی چیزی که در X داغ است لزوماً درست نیست؛ عدد و نقل‌قول مهم را در منبع اصلی ببینید. اگر بین گراک، ChatGPT، Gemini، Claude و Perplexity مرددید، مقایسهٔ ChatGPT، Gemini و Claude هر پنج اشتراک را با امکاناتشان کنار هم گذاشته است.

گراک و ارز دیجیتال: توکن GROK و پیش‌بینی قیمت

بین اهل کریپتو دو سوءتفاهم دربارهٔ گراک زیاد پیش می‌آید. اولی این است که گراک توکن دارد. ندارد: xAI هیچ رمزارزی منتشر نکرده و توکن‌هایی که با اسم GROK خرید و فروش می‌شوند، فقط اسم گراک را قرض گرفته‌اند. ماجرای این توکن‌ها و بقیهٔ کوین‌هایی که به اسم هوش مصنوعی ساخته شده‌اند را در ارزهای هوش مصنوعی گفته‌ایم.

سوءتفاهم دوم از خبرهایی مثل «گراک قیمت فلان کوین را پیش‌بینی کرد» می‌آید. چون گراک X را زنده می‌خواند، ابزار خوبی است برای اینکه بفهمید همین حالا دربارهٔ یک کوین چه می‌گویند. ولی جوابش دربارهٔ قیمت آینده بیشتر بازتاب همان حرف‌هاست تا پیش‌بینی معتبر. در پیش‌بینی قیمت با هوش مصنوعی توضیح داده‌ایم چرا جواب چت‌بات‌ها دربارهٔ قیمت سیگنال خرید و فروش نیست؛ پس تصمیم معامله را به هیچ چت‌باتی نسپارید.

خرید اشتراک گراک و نگه‌داری حساب

پلن‌های گراک در x.ai با کارت بانکی بین‌المللی خریده می‌شوند و کارت بانکی ایرانی آنجا کار نمی‌کند؛ برای همین کاربران ایرانی اشتراک را از فروشنده می‌گیرند.

در صفحهٔ گراک در فروشگاه سواپ‌ولت، SuperGrok سه بسته دارد: اشتراکی، ماهانهٔ اختصاصی و سالانهٔ اختصاصی. SuperGrok Heavy هم به‌صورت ماهانهٔ اختصاصی هست. هزینه را از موجودی تومانی یا تتری (USDT) کیف پولتان می‌پردازید و اگر موجودی کم باشد، همان‌جا می‌توانید با کارت بانکی شارژش کنید. صفحهٔ محصول زمان تحویل این بسته‌ها را «ظرف یک روز کاری» نوشته و وضعیت سفارش را در اپلیکیشن دنبال می‌کنید. در تصویر زیر، بند ۱ زمان تحویل، بند ۲ روش پرداخت و بند ۳ فهرست بسته‌هاست.

بستهٔ اشتراکی ارزان‌تر است و برای استفادهٔ سبک و سؤال‌های غیرشخصی کار را راه می‌اندازد، ولی چند نفر از یک حساب استفاده می‌کنند و بقیه هم می‌توانند گفت‌وگوهایتان را ببینند. اگر حریم خصوصی و پایداری حساب برایتان مهم است، بستهٔ اختصاصی را بگیرید. فرق دقیق بسته‌ها را هم پیش از سفارش، در توضیحات هر بسته در اپلیکیشن بخوانید.

چند کار ساده حساب را سالم و پایدار نگه می‌دارد:

• حساب و ایمیل خودتان: اشتراک را روی حساب خودتان فعال کنید، با ایمیلی که فقط خودتان به آن دسترسی دارید.
• همه‌جا با یک روش ورود: اشتراک به همان حسابی بسته است که رویش فعال شده. اگر در اپ با روش ورود دیگری وارد شوید، اشتراک را نمی‌بینید. حسابی که با ایمیل مخفی اپل (Hide My Email) ساخته شده، فقط با Sign in with Apple باز می‌شود.
• شریک نکردن حساب: رمز قوی بگذارید و آن را به کسی ندهید.
• نسخهٔ پشتیبان: از جواب‌ها و فایل‌هایی که برایتان مهم‌اند، جای دیگری هم نسخه نگه دارید.

هیچ‌کس نمی‌تواند برای یک سرویس خارجی ضمانت صددرصد بدهد، ولی همین کارها احتمال محدود شدن حساب را پایین نگه می‌دارد.

اگر اشتراکتان فعال است ولی باز پیام ارتقا می‌بینید، راه‌حل خود xAI این است: اپ را ببندید و دوباره باز کنید، از حساب خارج و دوباره وارد شوید، حافظهٔ موقت را پاک کنید و اپ را به‌روز کنید. در وب هم پنجرهٔ ناشناس Chrome یا Edge را امتحان کنید.

اگر هنوز بین گراک و بقیهٔ اشتراک‌ها مرددید، راهنمای خرید اشتراک هوش مصنوعی هر اشتراک فروشگاه را کنار کاری که به دردش می‌خورد گذاشته است.