ارز هوش مصنوعی به رمزارزی می‌گویند که شبکه‌اش یکی از چیزهایی را فراهم می‌کند که هوش مصنوعی به آن نیاز دارد: قدرت پردازش و کارت گرافیک، شبکه‌ای که خودش مدل یادگیری ماشین می‌سازد، داده و فضای ذخیره‌سازی، بستری برای ایجنت‌ها، یا راهی برای اینکه ثابت شود پشت یک حساب آدم واقعی نشسته است. معروف‌ترین ارزهای هوش مصنوعی بیت‌تنسور (TAO)، فچ (FET) که حالا توکن اتحاد ASI است، رندر (RENDER)، نیر (NEAR) و ورلدکوین (WLD) هستند.

ولی این برچسب استاندارد ندارد. هر کسی می‌تواند کلمه AI را به اسم توکنش اضافه کند و بخشی از توکن‌هایی که در شبکه‌های اجتماعی به آن‌ها ارز هوش مصنوعی می‌گویند، میم‌کوین‌هایی‌اند که فقط اسم هوش مصنوعی را یدک می‌کشند. برای همین در این راهنما ارزها را بر اساس کاری که شبکه‌شان واقعاً انجام می‌دهد دسته‌بندی کرده‌ایم و برای هر کدام گفته‌ایم توکن به چه کاری می‌آید و ریسک اصلی کجاست. اینجا رتبه‌بندی «بهترین ارز برای سرمایه‌گذاری» پیدا نمی‌کنید، چون هیچ‌کس جوابش را نمی‌داند. به جایش چک‌لیستی آورده‌ایم که خودتان هر توکنی را با آن بسنجید.

اگر منظورتان از ارز هوش مصنوعی، ابزاری است که برایتان بازار را تحلیل کند یا معامله کند، موضوع فرق می‌کند؛ سراغ راهنمای ترید با هوش مصنوعی بروید.

چه چیزی یک توکن را «ارز هوش مصنوعی» می‌کند؟

سه سؤال ساده کمک می‌کند ارز هوش مصنوعی واقعی را از توکنی که فقط اسمش را قرض گرفته جدا کنید:

  1. شبکه چیزی تحویل می‌دهد که هوش مصنوعی مصرف کند؟ مثلاً ساعت کار کارت گرافیک، خروجی یک مدل، داده یا اثبات انسان بودن.
  2. توکن در این چرخه لازم است؟ یعنی خریدار با آن پول می‌دهد، فروشنده با آن پاداش می‌گیرد یا برای شرکت در شبکه باید آن را سپرده بگذارید.
  3. کسی بیرون از خود شبکه از آن استفاده می‌کند؟ اگر تنها مشتری‌ها کسانی‌اند که برای گرفتن پاداش توکن آمده‌اند، تقاضا واقعی نیست.

هر سایتی این مرز را جای دیگری می‌کشد و برای همین «لیست کامل ارزهای هوش مصنوعی» در هر جا شکل دیگری دارد. ما ۲۳ مهر ۱۴۰۵ دسته «هوش مصنوعی» سایت CoinGecko را با فهرست ارزهای سواپ‌ولت مقایسه کردیم. نیر، بیت‌تنسور، اینترنت کامپیوتر، رندر، فچ، گراف، آرویو، آکاش، تتا، گولم، لایوپیر و آی‌او نت در آن دسته بودند. فایل‌کوین، استورج، ورلدکوین و نامریر نبودند، در حالی که خیلی از لیست‌های فارسی آن‌ها را هم ارز هوش مصنوعی حساب می‌کنند.

یک نکته دیگر: بعضی از این‌ها کوین‌اند و بلاکچین خودشان را دارند، مثل TAO و NEAR. بعضی دیگر توکنی روی شبکه‌ای دیگرند، مثل RENDER که روی سولانا کار می‌کند و GLM که روی اتریوم است. اگر فرقشان برایتان روشن نیست، مقاله فرق توکن و کوین را بخوانید.

لیست ارزهای هوش مصنوعی در یک نگاه

نقشه ارزهای هوش مصنوعی در پنج دسته: پردازش و کارت گرافیک، شبکه‌هایی که مدل می‌سازند، ایجنت‌ها، داده و ذخیره‌سازی، هویت؛ به‌علاوه میم‌کوین‌هایی که فقط اسم هوش مصنوعی دارند

همه ارزهای این جدول در سواپ‌ولت فهرست شده‌اند. با زدن اسم هر ارز به صفحه‌اش می‌روید که قیمت لحظه‌ای‌اش را به تومان و دلار نشان می‌دهد. قیمت و ارزش بازار را عمداً اینجا نیاورده‌ایم، چون هر ساعت عوض می‌شود.

ارز

دسته

شبکه‌اش چه می‌کند

بیت‌تنسور (TAO)

شبکه سازنده مدل

به هر کسی که مدل یا پیش‌بینی بهتری بدهد پاداش TAO می‌دهد

نامریر (NMR)

شبکه سازنده مدل

داده‌کاوها روی مدل پیش‌بینی بازار سهامشان NMR گرو می‌گذارند

رندر (RENDER)

پردازش

اجاره کارت گرافیک برای رندر سه‌بعدی و کارهای هوش مصنوعی

آکاش (AKT)

پردازش

بازار اجاره سرور و کارت گرافیک با مزایده

آی‌او نت (IO)

پردازش

جمع کردن کارت گرافیک‌های بیکار برای آموزش و اجرای مدل

گولم (GLM)

پردازش

اجاره قدرت پردازش بیکار، از جمله کارت گرافیک

تتا (THETA)

پردازش

ابر کارت گرافیک برای هوش مصنوعی، رسانه و رندر

لایوپیر (LPT)

پردازش

شبکه کارت گرافیک برای ساخت ویدیو با هوش مصنوعی

فچ / ASI (FET)

ایجنت‌ها

توکن مشترک اتحاد ASI برای ایجنت‌ها، مدل زبانی و ابر پردازش

نیر (NEAR)

ایجنت‌ها

بلاکچینی که خودش را بلاکچین ایجنت‌های هوش مصنوعی معرفی می‌کند

اینترنت کامپیوتر (ICP)

ایجنت‌ها

بلاکچین همه‌منظوره که اجرای هوش مصنوعی روی زنجیره را تبلیغ می‌کند

فایل‌کوین (FIL)

داده و ذخیره‌سازی

نگهداری فایل در شبکه‌ای از ارائه‌دهنده‌های مستقل

آرویو (AR)

داده و ذخیره‌سازی

ذخیره همیشگی داده با یک بار پرداخت

استورج (STORJ)

داده و ذخیره‌سازی

فضای ابری غیرمتمرکز

گراف (GRT)

داده و ایندکس

مرتب کردن داده بلاکچین‌ها تا برنامه‌ها بتوانند در آن جست‌وجو کنند

ورلدکوین (WLD)

هویت

اثبات انسان بودن با اسکن عنبیه چشم

فهرست کامل و به‌روز همه رمزارزهای سواپ‌ولت در صفحه رمزارزها است.

دسته اول: پردازش و کارت گرافیک

آموزش دادن یک مدل هوش مصنوعی و حتی جواب گرفتن از آن، کارت گرافیک قوی می‌خواهد و کارت گرافیک گران و کمیاب است. ارزهای این دسته صاحبان کارت گرافیک و سرورهای بیکار را به کسانی وصل می‌کنند که به قدرت پردازش نیاز دارند. صاحب سخت‌افزار پول یا پاداش توکنی می‌گیرد و مشتری ارزان‌تر از ابرهای بزرگی مثل آمازون و گوگل پردازش می‌خرد؛ دست‌کم ادعا این است.

رندر (RENDER)

شبکه رندر اول برای رندر تصاویر سه‌بعدی ساخته شد و حالا کارهای هوش مصنوعی را هم انجام می‌دهد. توکنش که قبلاً RNDR بود، حالا RENDER است و روی شبکه سولانا کار می‌کند. سازوکار اقتصادی‌اش «تعادل سوزاندن و ضرب» (Burn and Mint Equilibrium) است: کسی که کار رندر یا هوش مصنوعی سفارش می‌دهد قیمت را به دلار می‌بیند، معادلش را RENDER می‌پردازد و این RENDER بعد از انجام کار سوزانده می‌شود، یعنی برای همیشه از گردش بیرون می‌رود. صاحبان کارت گرافیک هم طبق برنامه‌ای که جامعه رندر به آن رأی داده، RENDER تازه پاداش می‌گیرند.

ریسک اصلی رندر در همین تعادل است. اگر کار واقعی کم باشد، توکن تازه‌ای که پاداش داده می‌شود از توکنی که سوزانده می‌شود بیشتر است.

جزئیات بیشتر را در مقاله رندر چیست آورده‌ایم.

آکاش (AKT)

آکاش بازاری برای اجاره سرور و کارت گرافیک است. مشتری می‌گوید چه سخت‌افزاری و تا چه قیمتی می‌خواهد و ارائه‌دهنده‌های مستقل برای انجام آن کار پیشنهاد قیمت می‌دهند. به این روش مزایده معکوس می‌گویند: به جای خریدارها، فروشنده‌ها با هم رقابت می‌کنند. AKT توکن اصلی این شبکه است و برای رأی دادن، سپرده‌گذاری و امن نگه داشتن بلاکچین آکاش به کار می‌رود. آکاش درس مهمی درباره همه ارزهای هوش مصنوعی هم دارد که پایین‌تر، در بخش ریسک‌ها، به آن می‌رسیم.

آی‌او نت (IO)

آی‌او نت (io.net) کارت گرافیک‌های بیکار مراکز داده مستقل، ماینرها و حتی شبکه‌های دیگری مثل فایل‌کوین و رندر را یک‌جا جمع می‌کند تا مهندس‌های یادگیری ماشین بتوانند روی آن‌ها مدل آموزش دهند یا اجرا کنند. خود پروژه می‌گوید کارش را سال ۱۴۰۱ در یکی از هکاتون‌های سولانا شروع کرده است.

گولم، تتا و لایوپیر

گولم (GLM) از قدیمی‌ترین پروژه‌های اجاره قدرت پردازش است. GLM توکنی روی اتریوم است که مشتری با آن اجاره سخت‌افزار را می‌پردازد و حالا صاحبان کارت گرافیک هم می‌توانند با اجاره دادن کارتشان GLM بگیرند. تتا (THETA) خودش را ابر غیرمتمرکز کارت گرافیک برای هوش مصنوعی، رسانه و رندر معرفی می‌کند. لایوپیر (LPT) هم از شبکه پردازش ویدیو به شبکه‌ای برای کارهای ویدیویی هوش مصنوعی رسیده است؛ صاحب کارت گرافیک قیمتش را خودش تعیین می‌کند و برای هر کاری که انجام دهد پول می‌گیرد.

ریسک مشترک این دسته رقابت است. این شبکه‌ها باید با ابرهای بزرگ و شرکت‌هایی رقابت کنند که هزاران کارت گرافیک یک‌جا دارند، و اگر بخش بزرگی از درآمد صاحبان سخت‌افزار از پاداش توکنی باشد نه از مشتری واقعی، تقاضا با تمام شدن پاداش‌ها کم می‌شود.

دسته دوم: شبکه‌هایی که خودشان مدل می‌سازند

این دسته نزدیک‌ترین چیز به «هوش مصنوعی روی بلاکچین» است. شبکه از شرکت‌کننده‌ها کار هوش مصنوعی می‌خواهد، کیفیتش را می‌سنجد و به بهترین‌ها پاداش می‌دهد.

بیت‌تنسور (TAO)

بیت‌تنسور بلاکچینی است که کار هوش مصنوعی را خودش انجام نمی‌دهد، بلکه آن را هماهنگ می‌کند و مزدش را می‌پردازد. کار اصلی در «زیرشبکه‌ها» (Subnet) انجام می‌شود و هر زیرشبکه بازاری مستقل است. در هر زیرشبکه ماینرها چیزی تولید می‌کنند، مثلاً جواب یک مدل، فضای ذخیره‌سازی یا پیش‌بینی، و اعتبارسنج‌ها به کار ماینرها امتیاز می‌دهند. بلاکچین هم به نسبت همین امتیازها TAO تازه پخش می‌کند. هر زیرشبکه توکن مخصوص خودش را هم دارد که در یک استخر با TAO معامله می‌شود.

عرضه TAO مثل بیت‌کوین سقف ۲۱ میلیون واحدی دارد و نصف شدن پاداش (هاوینگ) هم دارد. طبق مستندات بیت‌تنسور اولین هاوینگ در سال ۱۴۰۴ انجام شد و حالا با هر بلاک نیم TAO تازه ساخته می‌شود که روزی حدود ۳٬۶۰۰ TAO می‌شود. از TAO برای سپرده‌گذاری نزد اعتبارسنج‌ها و ثبت‌نام در شبکه هم استفاده می‌شود.

ریسکش در پیچیدگی است. کیفیت کار هر زیرشبکه را اعتبارسنج‌های همان زیرشبکه می‌سنجند، پس سؤال مهم این است که آیا کسی بیرون از بیت‌تنسور حاضر است برای خروجی آن زیرشبکه پول بدهد یا نه. توکن‌های زیرشبکه‌ها هم یک لایه ریسک دیگر روی ریسک خود TAO اضافه می‌کنند.

برای آشنایی دقیق‌تر با زیرشبکه‌ها، مقاله بیت‌تنسور چیست را بخوانید.

نامریر (NMR)

نامریر (Numerai) یک صندوق سرمایه‌گذاری است که مدل پیش‌بینی بازار سهامش را از هزاران داده‌کاو می‌گیرد. داده را در اختیار همه می‌گذارد، هر کس مدلش را می‌فرستد و روی آن NMR گرو می‌گذارد. اگر مدل خوب کار کند پاداش می‌گیرد و اگر بد کار کند بخشی از NMR گرو گذاشته‌شده سوزانده می‌شود. نامریر این مدل‌ها را با هم ترکیب می‌کند و با مدل نهایی در بازار سهام معامله می‌کند.

نقطه قوتش این است که توکن مستقیم به کار یک صندوق واقعی گره خورده و نقطه ضعفش هم همین است: همه چیز به یک شرکت بستگی دارد. خود صندوق هم فقط برای سرمایه‌گذارهای نهادی و ثروتمندان واجد شرایط است و خریدن NMR شما را شریک سود آن نمی‌کند.

دسته سوم: ایجنت‌ها و بلاکچین‌های هوش مصنوعی

ایجنت هوش مصنوعی (یا عامل هوشمند) برنامه‌ای است که فقط جواب نمی‌دهد و خودش کارهایی را انجام می‌دهد؛ مثلاً قیمت‌ها را می‌گردد، فرم پر می‌کند یا پرداخت انجام می‌دهد. ارزهای این دسته می‌خواهند زیرساخت این ایجنت‌ها باشند.

فچ و اتحاد ASI (FET)

فچ (Fetch.ai) از اول روی ایجنت‌های خودکار کار می‌کرد. سال ۱۴۰۳ با سینگولاریتی‌نت (SingularityNET) و اوشن پروتکل (Ocean Protocol) اتحادی به اسم «ابرهوش مصنوعی» یا ASI ساخت و توکن‌های AGIX و OCEAN به FET تبدیل شدند. قرار بود اسم توکن هم به ASI عوض شود، ولی هنوز در بازارها با همان نماد FET معامله می‌شود و سایت خود اتحاد هم آن را «توکن ASI (FET)» می‌نامد.

این اتحاد هم بی‌دردسر نماند. اوشن پروتکل ۱۷ مهر ۱۴۰۴ اعلام کرد که از اتحاد بیرون رفته است و هیئت‌مدیره اتحاد در بیانیه‌ای گفت به نظرش این کار نقض تعهدات قراردادی اوشن است و دنبال مشاوره حقوقی است. حالا اعضای اتحاد فچ، سینگولاریتی‌نت و کودوس (CUDOS) هستند و فعلاً یک مدل زبانی، یک سرویس ابری کارت گرافیک و یک بلاکچین آزمایشی دارند.

ریسک FET بیشتر از جنس مدیریت و تصمیم‌گیری است: ادغام چند پروژه کار پیچیده‌ای است و همان‌طور که دیدیم ممکن است نیمه‌کاره بماند.

داستان کامل‌تر این اتحاد در مقاله فچ چیست آمده است.

نیر (NEAR)

نیر بلاکچینی همه‌منظوره است که این روزها خودش را «بلاکچین ایجنت‌های هوش مصنوعی» معرفی می‌کند و از هوش مصنوعی «متعلق به کاربر و قابل‌راستی‌آزمایی» حرف می‌زند. یکی از بنیان‌گذارانش، ایلیا پولوسوخین، از نویسندگان مقاله معروف سال ۱۳۹۶ با عنوان Attention Is All You Need است؛ همان مقاله‌ای که معماری ترنسفورمر را معرفی کرد و مدل‌هایی مثل ChatGPT روی آن ساخته شده‌اند.

اینکه بنیان‌گذار یک پروژه در هوش مصنوعی سابقه درخشانی دارد، به این معنی نیست که ارزش توکنش از هوش مصنوعی می‌آید. با خرید NEAR کل یک بلاکچین را می‌خرید و قیمتش به همه کاربردهای آن بستگی دارد، نه فقط به بخش هوش مصنوعی‌اش. اینترنت کامپیوتر (ICP) هم وضع مشابهی دارد: بلاکچینی همه‌منظوره که اجرای برنامه‌ها و هوش مصنوعی را روی خود زنجیره تبلیغ می‌کند.

اینکه ایجنت‌ها امروز واقعاً در دنیای رمزارز چه کار می‌کنند و کجا هنوز فقط حرف است، در مقاله ایجنت‌های هوش مصنوعی در کریپتو آمده است.

دسته چهارم: داده، ذخیره‌سازی و ایندکس

هوش مصنوعی بدون داده کاری از دستش برنمی‌آید و این پروژه‌ها داده را نگه می‌دارند یا مرتبش می‌کنند. با این حال محصول اصلی هیچ‌کدامشان هوش مصنوعی نیست و برچسب هوش مصنوعی بیشتر روایتی است که بعداً به آن‌ها اضافه شده. همان‌طور که دیدیم، CoinGecko هم فایل‌کوین و استورج را در دسته هوش مصنوعی نمی‌گذارد.

  • فایل‌کوین (FIL): شبکه‌ای برای ذخیره فایل که ارائه‌دهنده‌های فضا برای نگه داشتن داده FIL می‌گیرند. سقف عرضه‌اش ۲ میلیارد FIL است.
  • آرویو (AR): کاربر یک بار AR می‌پردازد و داده‌اش برای همیشه ذخیره می‌شود. ماینرها برای نگه داشتن و رساندن داده AR می‌گیرند.
  • استورج (STORJ): فضای ابری غیرمتمرکز، شبیه سرویس‌های ذخیره‌سازی معمولی ولی روی هزاران سرور مستقل.
  • گراف (GRT): داده بلاکچین‌ها را ایندکس می‌کند، یعنی مرتب و جست‌وجوپذیر می‌کند تا برنامه‌ها بتوانند سریع از آن سؤال بپرسند.

این‌ها را بیشتر مثل یک کسب‌وکار ذخیره‌سازی یا داده بسنجید تا یک پروژه هوش مصنوعی. سؤال اصلی این است که مشتری‌های واقعی چقدر داده رویشان نگه می‌دارند و چقدر برایش پول می‌دهند.

دسته پنجم: هویت و اثبات انسان بودن (ورلدکوین)

هر چه ربات‌ها و هوش مصنوعی بهتر حرف بزنند، تشخیص آدم واقعی از ربات در اینترنت سخت‌تر می‌شود. ورلد (World؛ اسم قبلی‌اش Worldcoin بود) می‌خواهد این مشکل را با «اثبات انسان بودن» حل کند: دستگاهی به اسم Orb عنبیه چشم را اسکن می‌کند و به هر آدم یک شناسه دیجیتال (World ID) می‌دهد. طبق وایت‌پیپر خود پروژه، WLD قرار است ابزار رأی‌گیری، هویت و دسترسی مالی همین آدم‌های تأییدشده باشد.

بزرگ‌ترین ریسک ورلدکوین حقوقی است، چون داده عنبیه حساس‌ترین نوع داده شخصی است. دادگاه عالی کنیا ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۴ حکم داد شرکت سازنده ورلدکوین قانون حفاظت از داده آن کشور را نقض کرده و باید داده‌های عنبیه را پاک کند. نهادهای حفاظت از داده در کشورهای دیگری مثل اسپانیا و پرتغال هم مدتی جلوی کارش را گرفته بودند.

جزئیات Orb و World ID را در مقاله ورلدکوین چیست می‌خوانید.

ارز هوش مصنوعی ایلان ماسک وجود دارد؟

نه. شرکت هوش مصنوعی ایلان ماسک xAI است که دستیار گراک (Grok) را ساخته و نه این شرکت توکنی منتشر کرده و نه گراک توکنی دارد. هر چه با اسم «ارز هوش مصنوعی ایلان ماسک» یا «سه ارز هوش مصنوعی ماسک» می‌بینید، توکن‌هایی‌اند که اسم او یا محصولاتش را قرض گرفته‌اند.

این ماجرا تازه هم نیست. xAI گراک را ۱۳ آبان ۱۴۰۲ معرفی کرد و به گزارش ForkLog، فقط در همان آخر هفته سازنده‌های ناشناس حدود ۴۰۰ توکن با اسم GROK ساختند. چند تا از آن‌ها هم «راگ‌پول» شدند؛ یعنی سازنده‌ها پول خریدارها را برداشتند و رفتند. ماسک همان روزها در جواب هشداری درباره یک توکن هم‌نام xAI نوشت که هیچ‌کدام از شرکت‌هایش هرگز رمزارز اختصاصی منتشر نخواهند کرد.

از ۱۳ بهمن ۱۴۰۴ هم، طبق گزارش فصلی اسپیس‌ایکس، xAI زیرمجموعه اسپیس‌ایکس شده است. پس اگر کسی بخواهد در کسب‌وکار هوش مصنوعی ماسک سهیم شود، راهش سهام اسپیس‌ایکس است، نه هیچ رمزارزی. نسخه توکنی سهام اسپیس‌ایکس (SPCXX) در سواپ‌ولت هست، ولی این توکن نماینده سهام شرکتی است که موشک و ماهواره هم می‌سازد، نه یک «ارز هوش مصنوعی»، و با مالکیت مستقیم سهم هم فرق دارد. این فرق را در راهنمای سهام توکنی xStocks توضیح داده‌ایم.

ماجرای کامل‌تر رابطه ماسک با بیت‌کوین و دوج‌کوین را در مقاله ایلان ماسک و ارز دیجیتال آورده‌ایم.

ارز هوش مصنوعی چینی، ترامپ و بقیه اسم‌های معروف

همین الگو برای هر اسم معروفی تکرار می‌شود. وقتی هوش مصنوعی چینی دیپ‌سیک (DeepSeek) سر زبان‌ها افتاد، توکن‌های جعلی با اسمش هم پیدا شدند. خود دیپ‌سیک بهمن ۱۴۰۳ اعلام کرد که فقط سه حساب رسمی در وی‌چت، ایکس و شیائوهونگ‌شو دارد و هیچ رمزارزی منتشر نکرده است.

بعضی توکن‌ها هم صادقانه می‌گویند چه هستند. توربو (TURBO) که در سواپ‌ولت هم فهرست شده، در سایت رسمی‌اش خود را «میم‌کوینی که هوش مصنوعی برای مردم ساخته» معرفی می‌کند. یعنی هوش مصنوعی فقط در ساختنش کمک کرده و شبکه‌ای پشتش نیست که کاری برای هوش مصنوعی انجام دهد؛ با همه ریسک‌های میم‌کوین‌ها. «ارز هوش مصنوعی ترامپ» هم وجود ندارد و TRUMP یک میم‌کوین است.

قاعده ساده است: اسم یک شرکت روی توکن، آن توکن را به آن شرکت وصل نمی‌کند. اگر سایت رسمی و حساب رسمی خود شرکت توکنی را اعلام نکرده، آن توکن مال آن شرکت نیست.

ریسک ارزهای هوش مصنوعی

نمودار فاصله قیمت ۱۲ ارز هوش مصنوعی از بالاترین قیمت تاریخشان در ۲۳ مهر ۱۴۰۵؛ از ۶۴ درصد برای بیت‌تنسور تا ۹۹٫۶ درصد برای اینترنت کامپیوتر

این نمودار را از داده CoinGecko ساختیم. هر ۱۲ ارز هوش مصنوعی که هم در دسته هوش مصنوعی CoinGecko هستند و هم در سواپ‌ولت، بامداد ۲۳ مهر ۱۴۰۵ بین ۶۴ تا ۹۹٫۶ درصد پایین‌تر از سقف تاریخی‌شان بودند. جالب‌تر از عددها، تاریخ سقف‌هاست. سقف بیشترشان یا در بازار داغ ۱۳۹۹ و ۱۴۰۰ بوده یا در موج هوش مصنوعی اسفند ۱۴۰۲ تا خرداد ۱۴۰۳. به نظر می‌رسد قیمت این ارزها بیشتر با موج‌های هیجان به اوج رسیده تا با رشد تدریجی استفاده از شبکه‌شان. این تصویر مال همان لحظه است؛ قیمت امروز را در صفحه هر ارز ببینید.

مهم‌ترین ریسک‌ها این‌هاست:

  • چرخه هیجان: وقتی هوش مصنوعی تیتر خبرهاست، همه ارزهای این دسته با هم بالا می‌روند و وقتی توجه جای دیگری می‌رود، با هم پایین می‌آیند. ترس از جا ماندن دقیقاً در اوج این موج‌ها بیشترین ضرر را می‌زند.
  • فاصله بین شبکه و توکن: موفقیت شبکه لزوماً به نفع توکن نیست. آکاش اجازه داد مشتری‌ها با استیبل‌کوین USDC هم پول بدهند. به نوشته پیشنهاد اصلاحی خود آکاش، این کار درآمد شبکه را بالا برد ولی تقاضا برای AKT را کم کرد؛ برای همین طرح تازه‌ای برای سازوکار توکن پیشنهاد دادند.
  • توکن تازه در راه: پاداش شبکه یعنی توکن تازه‌ای که هر روز به بازار اضافه می‌شود، مثل حدود ۳٬۶۰۰ TAO در روز. سهم تیم و سرمایه‌گذارهای اولیه هم معمولاً کم‌کم آزاد می‌شود. این‌ها را در توکنومیکس هر پروژه پیدا می‌کنید.
  • ریسک مدیریتی و حقوقی: جدا شدن اوشن از اتحاد ASI و دستور پاک کردن داده‌های ورلدکوین در کنیا نشان می‌دهد ریسک فقط فنی نیست.
  • رقابت با غول‌ها: شرکت‌های بزرگ هوش مصنوعی و ابرهای بزرگ برای کارشان به هیچ توکنی نیاز ندارند. شبکه غیرمتمرکز باید یا ارزان‌تر باشد یا چیزی بدهد که آن‌ها نمی‌دهند.

چک‌لیست: هر ارز هوش مصنوعی را چطور بسنجیم؟

قبل از خرید هر توکنی که برچسب هوش مصنوعی دارد، این هفت سؤال را از خودتان بپرسید. اگر جواب دو سه تا از آن‌ها نگران‌کننده بود، دست نگه دارید.

سؤال

جوابش را کجا پیدا کنید

علامت خطر

دقیقاً چه چیزی تحویل می‌دهد و مشتری‌اش کیست؟

سایت و مستندات رسمی؛ محصولی که همین امروز بشود با آن کار کرد

فقط حرف از «انقلاب» و «آینده»، و محصول «به‌زودی»

توکن کجای این چرخه لازم است؟

وایت‌پیپر و صفحه توکنومیکس

مشتری می‌تواند با دلار یا تتر بپردازد و توکن فقط برای رأی دادن است

درآمدش از مشتری است یا از پاداش؟

داشبوردها و گزارش‌های خود شبکه

بیشتر پولی که به صاحبان سخت‌افزار می‌رسد، توکن تازه‌چاپ است

چقدر توکن تازه در راه است؟

سقف عرضه، برنامه انتشار و زمان آزاد شدن سهم تیم

بخش بزرگی از توکن‌ها هنوز قفل است و به‌زودی آزاد می‌شود

اسم معروفی پشتش است؟

سایت و حساب رسمی همان شرکت یا آدم

اسم یک شرکت یا چهره معروف بدون هیچ اعلام رسمی

کجای موج هیجان هستیم؟

فاصله قیمت از سقف تاریخی و حال‌وهوای شبکه‌های اجتماعی

همه درباره‌اش حرف می‌زنند و قیمت در چند هفته چند برابر شده

چقدر از سرمایه‌تان را می‌گیرد؟

سبد دارایی خودتان

پولی را می‌گذارید که برای خرج‌های ضروری لازمش دارید

دو سؤال آخر به خود پروژه ربطی ندارند ولی بیشتر از بقیه جلوی ضرر را می‌گیرند. برای اینکه سهم هر دارایی در سبدتان معقول بماند، مدیریت ریسک در رمزارز و متنوع‌سازی سبد را بخوانید.

خرید ارزهای هوش مصنوعی و زیر نظر گرفتنشان با دستیار هوش مصنوعی

همه ارزهای جدول بالا را در سواپ‌ولت می‌توانید مستقیم با تومان بخرید یا از تتر به آن‌ها تبدیل کنید. برای واریز و برداشت تومان باید احراز هویت کرده باشید. کارمزدها را در صفحه کارمزد سواپ‌ولت ببینید.

اگر چند ارز هوش مصنوعی دارید، دنبال کردنشان کنار بقیه دارایی‌ها خسته‌کننده می‌شود. اینجا خود هوش مصنوعی به کارتان می‌آید: با اتصال هوش مصنوعی به صرافی، دستیاری مثل Claude (کلود) خود حساب سواپ‌ولتتان را می‌خواند و لازم نیست موجودی را دستی برایش بنویسید. مثلاً:

  • نمونه سؤال: «از TAO و FET و RENDER چقدر دارم، ارزش هر کدام چقدر است و تا حالا روی هر کدام چقدر سود یا زیان کرده‌ام؟» دستیار موجودی، ارزش و سود و زیان همین سه ارز را از خود حسابتان می‌خواند؛ هم سود و زیان چیزهایی که فروخته‌اید و هم سود و زیان روی کاغذِ آنچه هنوز دارید.
  • نمونه درخواست: «نصف RENDER را به تتر تبدیل کن.» دستیار فقط یک درخواست می‌سازد. سواپ‌ولت قیمتش را حساب می‌کند و پیش‌نمایش را با دکمه‌های تأیید و لغو به تلگرامتان می‌فرستد. تا خودتان تأیید نکنید هیچ پولی جابه‌جا نمی‌شود و اگر تا ۱۵ دقیقه جواب ندهید، درخواست باطل می‌شود.

این سؤال و درخواست فقط نمونه‌اند و مقدارها را خودتان تعیین می‌کنید.

اتصال و خواندن اطلاعات رایگان است و معامله‌ای که تأیید کنید همان کارمزد معمول سواپ‌ولت را دارد. سواپ‌ولت متن گفت‌وگوی شما با دستیار را نمی‌بیند، ولی اطلاعاتی که دستیار از حسابتان می‌خواند، مثل موجودی، به شرکت سازنده آن هوش مصنوعی می‌رسد. مراحل وصل کردن را در راهنمای MCP سواپ‌ولت قدم‌به‌قدم آورده‌ایم و اگر هنوز حساب Claude ندارید، راهنمای حساب کلود در ایران را ببینید.

از همین دستیار می‌توانید بخواهید وایت‌پیپر یک پروژه را برایتان خلاصه کند یا چک‌لیست بالا را با شما مرور کند. فقط یادتان باشد دستیار است، نه پیشگو. به تعبیر هشدار کمیسیون معاملات آتی کالای آمریکا (CFTC)، فناوری هوش مصنوعی نمی‌تواند آینده یا تغییرات ناگهانی بازار را پیش‌بینی کند.

پرسش‌های رایج

بهترین ارز هوش مصنوعی کدام است؟

جواب درستی برای این سؤال وجود ندارد و هر سایتی که یک ارز را «بهترین» معرفی می‌کند، در واقع پیش‌بینی قیمت می‌کند. بهتر است اول تصمیم بگیرید به کدام بخش هوش مصنوعی باور دارید، مثلاً پردازش، مدل‌سازی یا ایجنت‌ها، و بعد ارزهای همان دسته را با چک‌لیست این مقاله بسنجید. هیچ‌کدامشان هم آن‌قدر کم‌ریسک نیست که بشود بخش بزرگی از سرمایه را رویش گذاشت.

آینده ارزهای هوش مصنوعی چطور است؟

کسی نمی‌داند، ولی می‌شود دو سناریو را با فرض‌هایشان دید. اگر شبکه‌های غیرمتمرکز بتوانند مشتری‌های واقعی بیرون از دنیای رمزارز پیدا کنند، توکن‌هایی که با هر بار استفاده از شبکه سوزانده می‌شوند یا سهمی از کارمزد شبکه به دارندگانشان می‌رسد، بیشتر سود می‌برند. اگر هوش مصنوعی همچنان دست چند شرکت بزرگ بماند و تقاضای این شبکه‌ها بیشتر از پاداش توکنی بیاید، قیمت‌ها مثل نمودار بالا با موج‌های هیجان بالا و پایین می‌روند. برای اینکه بفهمید کدام سناریو جلوتر است، استفاده پولی از شبکه و نسبت توکن سوزانده‌شده به توکن تازه را دنبال کنید.

ارز هوش مصنوعی چینی یا آمریکایی داریم؟

رمزارزها ملیت به معنای معمول ندارند. تیم‌ها در کشورهای مختلف پخش‌اند و بنیادها معمولاً جایی ثبت می‌شوند که قوانین مناسب‌تری دارد؛ مثلاً بنیاد رندر یک نهاد غیرانتفاعی ثبت‌شده در جزایر کیمن است. شرکت‌های معروف هوش مصنوعی چینی و آمریکایی، مثل دیپ‌سیک و xAI، هم توکنی منتشر نکرده‌اند. پس «ارز هوش مصنوعی چینی» یا «آمریکایی» با اسم یک شرکت معروف به احتمال زیاد هیچ ربطی به آن شرکت ندارد.

آیا با پیشرفت ChatGPT و هوش مصنوعی، ارزهای هوش مصنوعی هم گران می‌شوند؟

لزوماً نه. موفقیت ChatGPT کسب‌وکار OpenAI است و OpenAI از هیچ‌کدام از این توکن‌ها استفاده نمی‌کند. خبرهای بزرگ هوش مصنوعی معمولاً برای مدتی توجه را به این ارزها می‌کشانند، ولی نمودار بالا نشان می‌دهد آن اوج‌ها چقدر زود از دست رفته‌اند. چیزی که در بلندمدت مهم است، استفاده واقعی از هر شبکه است.

فچ (FET) به ASI تغییر اسم داد؟

برنامه این بود، ولی تا مهر ۱۴۰۵ توکن در بازارها همچنان با نماد FET معامله می‌شود و سایت اتحاد ASI هم آن را «توکن ASI (FET)» می‌نامد. توکن‌های قدیمی AGIX و OCEAN در سال ۱۴۰۳ به FET تبدیل شدند. در سواپ‌ولت هم همین توکن را با نماد FET پیدا می‌کنید.

کدام ارزهای هوش مصنوعی روی سولانا هستند؟

از ارزهای این مقاله، RENDER روی سولانا کار می‌کند و آی‌او نت هم کارش را در اکوسیستم سولانا شروع کرد. بقیه یا بلاکچین خودشان را دارند، مثل TAO و NEAR، یا روی اتریوم ساخته شده‌اند، مثل GLM. هر کدام را که بخواهید به کیف پول دیگری بفرستید، موقع برداشت شبکه درست را انتخاب کنید.