فچ ای آی (FET) چیست؟ از ایجنت‌های خودمختار تا اتحاد ASI

فچ ای آی (Fetch.ai) پروژه‌ای برای ساختن ایجنت‌های هوش مصنوعی است و FET توکن آن. ایجنت برنامه‌ای است که کاری را به‌جای شما تا آخر پیش می‌برد: پرواز پیدا می‌کند، میز رستوران رزرو می‌کند یا با ایجنت یک فروشگاه سر خرید به توافق می‌رسد. فچ ای آی برای این ایجنت‌ها ابزار ساخت، یک بازارچه و یک بلاک‌چین اختصاصی راه انداخته است. FET پولی است که ایجنت‌ها با آن به هم پرداخت می‌کنند و شبکه با آن امن می‌ماند. از تیر ۱۴۰۳ همین توکن، توکن مشترک «اتحاد ابرهوش مصنوعی» یا ASI هم شده است. در سواپ‌ولت اسم این ارز «فچ» است.

اسم‌ها کمی گیج‌کننده‌اند. اگر در سایتی اسم Artificial Superintelligence Alliance را کنار نماد FET دیدید، با همین توکن سروکار دارید. قرار بود نماد هم به ASI عوض شود، ولی تا ۲۲ مهر ۱۴۰۵ این اتفاق نیفتاده و توکن در صرافی‌ها هنوز با نماد FET معامله می‌شود. سایت رسمی اتحاد هم آن را «توکن ASI (FET)» می‌نامد.

فچ ای آی در یک نگاه

• نماد توکن: FET. سایت‌های آمار بازار اسم پروژه را Artificial Superintelligence Alliance نوشته‌اند.
• سازنده: شرکت Fetch.ai در کمبریج انگلستان، با مدیرعاملی همایون شیخ (Humayun Sheikh).
• عرضه اولیه: ۶ اسفند ۱۳۹۷ در Binance Launchpad.
• شبکه: بلاک‌چین اختصاصی فچ که با استیک کار می‌کند و آدرس‌هایش با fetch1 شروع می‌شود. نسخه ERC-20 همین توکن هم روی اتریوم هست.
• سقف عرضه: حدود ۲٫۷۱ میلیارد FET، طبق داده‌های CoinGecko در ۲۲ مهر ۱۴۰۵.
• اعضای امروز اتحاد ASI: فچ ای آی، سینگولاریتی‌نت (SingularityNET) و کودوس (CUDOS).

عددهای زیر زنده‌اند و هر بار که صفحه را باز کنید از داده‌های بازار به‌روز می‌شوند:

• قیمت لحظه‌ای هر FET: ۰٫۱۹۳۲ دلار، حدود ۵۱٬۱۷۶ تومان
• تعداد FET در گردش: ۲٫۳۸ میلیارد
• ارزش بازار کل: ۴۶۲٬۰۷۳٬۱۴۰ دلار
• بالاترین قیمتی که FET تا امروز ثبت کرده: ۳٫۴۷ دلار، در ۹ فروردین ۱۴۰۳
• نمودار و اطلاعات بیشتر: صفحه فچ در سواپ‌ولت

ایجنت‌های فچ ای آی چه کار می‌کنند؟

چت‌بات‌هایی مثل ChatGPT بیشتر جواب می‌دهند. ایجنت هوش مصنوعی یک قدم جلوتر است: هدفی به آن می‌دهید و خودش کارهای لازم را یکی‌یکی انجام می‌دهد. در فارسی گاهی به آن «عامل» هم می‌گویند.

صفحه اول سایت فچ ای آی همین را با یک مثال نشان می‌دهد. در دستیار شخصی‌اش می‌نویسید «یک سفر چهارروزه با دو بچه برنامه‌ریزی کن؛ هتلی که پیاده به همه‌جا برسد و رستوران‌هایی که برای بچه‌ها مناسب باشد». دستیار سراغ «ایجنت‌های برند» می‌رود، یعنی ایجنت‌هایی که هتل‌ها، رستوران‌ها و شرکت‌ها برای خودشان ساخته‌اند، و هر بخش کار را به یکی از آن‌ها می‌سپارد. آخر کار همه جواب‌ها و تأییدها را یک‌جا می‌بینید و خودتان قبولشان می‌کنید یا تغییرشان می‌دهید.

پشت این صحنه چند بخش با هم کار می‌کنند:

بلاک‌چین از اینجا وارد ماجرا می‌شود که طبق مستندات فچ ای آی هر ایجنت آدرس کیف پول خودش را دارد. برای اینکه ایجنت در Almanac ثبت شود و دیگران پیدایش کنند، کیف پولش باید FET داشته باشد. ایجنت‌ها با همین FET می‌توانند پرداخت‌های خیلی کوچک به هم بکنند؛ پرداخت‌هایی که با کارت بانکی و پول معمولی به‌صرفه نیست.

یک نکته را هم بدانید: این مثال‌ها وقتی واقعاً کار می‌کنند که برندهای زیادی ایجنت ساخته باشند. اینکه چند برند این کار را کرده‌اند و مردم چقدر از این ایجنت‌ها استفاده می‌کنند، چیزی است که هنوز باید در عمل دید.

توکن FET به چه دردی می‌خورد؟

مستندات فچ ای آی این کاربردها را برای FET برمی‌شمارد:

• امنیت شبکه و استیک: اعتبارسنج‌ها و کسانی که FET را به آن‌ها می‌سپارند، شبکه اصلی فچ را امن نگه می‌دارند و پاداش می‌گیرند. اگر با این مفهوم آشنا نیستید، استیکینگ چیست را بخوانید.
• رأی‌گیری: دارندگان FET در تصمیم‌های شبکه رأی دارند.
• ایجنت‌ها: ثبت ایجنت، پرداخت بین ایجنت‌ها و کارمزد قراردادهای هوشمند با FET انجام می‌شود.
• بازار هوش مصنوعی: ابزارها، داده و قدرت پردازشی که در اکوسیستم اتحاد ASI عرضه می‌شود، با FET در دسترس است.

FET دو شکل دارد. روی شبکه خود فچ ارز اصلی شبکه است و روی اتریوم یک توکن ERC-20. این دو با یک پل (bridge) به هم تبدیل می‌شوند و طبق همان مستندات، بعضی صرافی‌ها فقط نسخه اتریومی را پشتیبانی می‌کنند. اگر نمی‌دانید چرا یک ارز می‌تواند هم «کوین» باشد و هم «توکن»، فرق توکن و کوین را ببینید.

فچ ای آی از کجا آمد؟

فچ ای آی را تیمی در کمبریج انگلستان راه انداخت تا «ایجنت‌های اقتصادی خودمختار» بسازد؛ نرم‌افزارهایی که از طرف آدم‌ها یا دستگاه‌ها معامله کنند. توکن FET ۶ اسفند ۱۳۹۷ در Binance Launchpad، بخش عرضه اولیه صرافی بایننس، فروخته شد. به گزارش Decrypt، حدود ۶۹ میلیون FET به ۲٬۷۵۸ خریدار رسید و کل فروش ۶ میلیون دلاری در حدود ۲۲ ثانیه تمام شد.

پنج سال بعد بزرگ‌ترین تغییر پروژه از راه رسید: پیوستن به اتحاد ASI. خط زمانی زیر مسیر پروژه را از عرضه توکن تا امروز نشان می‌دهد.

اتحاد ASI چیست؟

فروردین ۱۴۰۳ سه پروژه شناخته‌شده کریپتو و هوش مصنوعی پیشنهاد دادند توکن‌هایشان را یکی کنند: فچ ای آی؛ سینگولاریتی‌نت که بن گورتزل (Ben Goertzel) راهش انداخته و روی هوش مصنوعی عمومی کار می‌کند؛ و اوشن پروتکل (Ocean Protocol) که بازاری برای خرید و فروش داده ساخته بود. اسم این اتحاد را «اتحاد ابرهوش مصنوعی» (Artificial Superintelligence Alliance) گذاشتند و دارندگان توکن‌ها همان ماه به ادغام رأی موافق دادند.

هر پروژه تیم و محصولات خودش را نگه داشت و چیزی که یکی می‌شد، توکن بود. سایت اتحاد هدفش را غیرمتمرکز کردن هوش مصنوعی اعلام کرده است؛ یعنی اینکه هوش مصنوعی پیشرفته فقط در دست چند شرکت بزرگ نباشد.

ادغام توکن‌ها در دو مرحله

طبق اطلاعیه ۳۱ خرداد ۱۴۰۳ اتحاد، ادغام دو مرحله داشت.

مرحله اول از ۱۱ تیر ۱۴۰۳ شروع شد. توکن AGIX سینگولاریتی‌نت و توکن OCEAN اوشن با این نرخ‌ها به FET تبدیل شدند:

• هر AGIX برابر ۰٫۴۳۳۳۵۰ FET
• هر OCEAN برابر ۰٫۴۳۳۲۲۶ FET

اسم پروژه در صرافی‌ها و سایت‌های آمار به Artificial Superintelligence Alliance تغییر کرد، ولی معامله بدون وقفه با همان نماد FET ادامه پیدا کرد.

مرحله دوم هنوز انجام نشده است. در این مرحله قرار است هر FET یک‌به‌یک به ASI تبدیل شود، شبکه فچ به «شبکه ASI» ارتقا پیدا کند و صرافی‌ها بازارهایشان را از FET به ASI ببرند. اطلاعیه برای این مرحله تاریخی تعیین نکرده بود و تا ۲۲ مهر ۱۴۰۵ هم خبری از اجرای آن نیست.

یک مثال با عددهای فرضی: کسی که ۱٬۰۰۰ AGIX داشت، در مرحله اول ۴۳۳٫۳۵ FET گرفت. اگر مرحله دوم اجرا شود، همین ۴۳۳٫۳۵ FET به ۴۳۳٫۳۵ ASI تبدیل می‌شود. پس اگر امروز FET دارید، تغییر نماد تعداد توکن‌هایتان را عوض نمی‌کند.

کودوس و محصولات اتحاد

شهریور ۱۴۰۳ پیشنهاد پیوستن کودوس (CUDOS) به اتحاد مطرح شد؛ پروژه‌ای که قدرت پردازش کارت گرافیک اجاره می‌دهد. امروز سایت اتحاد اعضایش را فچ ای آی، سینگولاریتی‌نت و کودوس معرفی می‌کند. چیزهایی که اتحاد تا امروز عرضه کرده این‌هاست:

• ASI-1 Mini: مدل زبانی‌ای که اتحاد برای کار ایجنت‌ها ساخته و سال ۱۴۰۳ معرفی شد.
• ASI:Cloud: سرویس ابری کارت گرافیک و اجرای مدل‌های هوش مصنوعی که کودوس و سینگولاریتی‌نت ساخته‌اند و ۱ مهر ۱۴۰۴ راه افتاد.
• ASI:Chain: بلاک‌چینی برای هماهنگی ایجنت‌ها که فعلاً فقط شبکه آزمایشی (DevNet) آن راه افتاده است.

جدایی اوشن و شکایت فچ ای آی

این اتحاد بی‌دردسر جلو نرفت. بنیاد اوشن ۱۷ مهر ۱۴۰۴ از اتحاد ASI کنار رفت. کمتر از یک ماه بعد، ۱۳ آبان ۱۴۰۴، فچ ای آی از طریق شرکت Fetch Compute و همراه سه نفر از دارندگان توکن، در دادگاه فدرال ناحیه جنوبی نیویورک شکایتی گروهی ثبت کرد. طرف شکایت بنیاد اوشن، دو نهاد وابسته به آن و سه هم‌بنیان‌گذار اوشن هستند.

به گزارش CryptoSlate، ادعاهای اصلی شکایت این‌هاست:

• اوشن گفته بود حدود ۷۰۰ میلیون OCEAN برای پاداش جامعه کنار گذاشته شده و طبق قواعد یک قرارداد هوشمند خرج می‌شود.
• طبق شکایت، تیر ۱۴۰۴ دارایی‌های این صندوق به شرکتی تازه‌تأسیس در جزایر کیمن رفت، بیش از ۶۶۱ میلیون OCEAN به حدود ۲۸۶ میلیون FET تبدیل شد و حدود ۲۶۳ میلیون FET در بازار فروخته شد.
• شاکیان می‌گویند این حجم فروش، که بیش از ۱۰ درصد FET در گردش آن زمان بود، قیمت FET را پایین کشید.

در بعضی خبرها این عدد «۲۶۳ میلیون دلار» نوشته شده، ولی ادعای شکایت درباره تعداد توکن است. وکیل بنیاد اوشن این شکایت را عجیب خوانده و گفته بیشتر برای شبکه‌های اجتماعی ساخته شده تا برای پیروزی در دادگاه. او اعلام کرده بنیاد با قدرت از خودش دفاع می‌کند.

یادتان باشد این‌ها ادعای یک طرف دعواست. تا جایی که ما دیدیم، تا مهر ۱۴۰۵ دادگاه حکمی در این پرونده صادر نکرده است.

ریسک‌های فچ ای آی

ادغامی که هنوز تمام نشده

اتحاد ASI در دو سال یک عضو تازه گرفته، یک عضو را از دست داده و حالا یکی از اعضایش با عضو سابق در دادگاه است. مرحله دوم ادغام هم تاریخ مشخصی ندارد. وقتی ساختار مدیریت یک پروژه این‌قدر عوض می‌شود، تصمیم‌های مهمی مثل برنامه عرضه توکن یا تغییر نماد هم ممکن است ناگهان تغییر کنند.

حمله شهریور ۱۴۰۵ به قرارداد تبدیل توکن

به گزارش Crowdfund Insider که به یافته‌های شرکت‌های امنیتی Blockaid و PeckShield استناد می‌کند، ۲۸ شهریور ۱۴۰۵ مهاجمی حدود ۸٫۷ میلیون FET، به ارزش نزدیک ۱٫۵ میلیون دلار، از قرارداد تبدیل توکن فچ ای آی روی اتریوم بیرون کشید. طبق این گزارش، قرارداد درخواستی را پذیرفت که امضای مجاز داشت، بی‌آنکه بررسی کند توکن معادل آن جای دیگری قفل یا سوزانده شده است. همان کیف پول چند دقیقه بعد حدود ۴۰۸ میلیون توکن تازه‌ساخته‌شده NTX، توکن پروژه NuNet، را هم از حساب سازنده آن پروژه گرفت.

این قرارداد روی اتریوم بود و خود بلاک‌چین فچ آسیبی ندید. ولی قیمت FET به‌هرحال ضربه خورد و درس ماجرا این است که هر پل و قرارداد تبدیلی که کنار یک پروژه کار می‌کند، یک در دیگر برای حمله است. تا زمان انتشار این خبرها، تیم‌ها شرح فنی کاملی از ماجرا منتشر نکرده بودند.

هیجان و نوسان قیمت

ارزهای هوش مصنوعی معمولاً با هم بالا و پایین می‌روند و خبرهای بزرگ دنیای هوش مصنوعی، حتی وقتی ربطی به خود پروژه ندارند، روی قیمتشان اثر می‌گذارد. فاصله قیمت امروز FET با بالاترین قیمتش را در فهرست بالای همین صفحه ببینید. فقط با پولی سراغش بروید که تحمل از دست دادن بخشی از آن را دارید؛ مدیریت ریسک در ارز دیجیتال را هم بخوانید.

رقابت

شرکت‌های بزرگ هوش مصنوعی هم ایجنت می‌سازند و ایجنت‌هایشان برای کار کردن به هیچ توکنی نیاز ندارند. فچ ای آی باید نشان بدهد که بلاک‌چین و FET برای ایجنت‌ها چیزی اضافه می‌کند که بدون آن‌ها به دست نمی‌آید.

در خود کریپتو هم فچ تنها نیست. ارزهای هوش مصنوعی هر کدام سراغ بخشی از این بازار رفته‌اند: یکی قدرت پردازش کارت گرافیک اجاره می‌دهد، یکی داده می‌فروشد و یکی شبکه‌ای برای ساختن مدل راه انداخته است.

یکی از پروژه‌هایی که بیشتر از همه با فچ مقایسه می‌شود، بیت تنسور است که به‌جای ایجنت، روی رقابت باز برای ساختن مدل‌های هوش مصنوعی و پاداش دادن به بهترین‌ها تمرکز کرده است.

کلاهبرداری به اسم «تبدیل FET به ASI»

چون مرحله دوم ادغام هنوز انجام نشده، هر سایت، پیام یا ایردراپی که می‌گوید «کیف پولتان را وصل کنید تا FET به ASI تبدیل شود» یا عبارت بازیابی‌تان را می‌خواهد، باید شما را مشکوک کند. خبر رسمی این مرحله از سایت اتحاد و وبلاگ فچ ای آی منتشر می‌شود و طبق برنامه اعلام‌شده، صرافی‌ها خودشان بازار FET را به ASI منتقل می‌کنند. عبارت بازیابی را به هیچ سایت و هیچ کسی ندهید؛ راهنمای عبارت بازیابی می‌گوید چرا. رایج‌ترین کلاهبرداری‌های ارز دیجیتال را هم بخوانید تا این دام‌ها را زود بشناسید.

آینده فچ ای آی؛ چه چیزهایی را دنبال کنید؟

هیچ‌کس نمی‌داند قیمت FET سال بعد چقدر است. پیش‌بینی‌هایی که برای قیمت فچ در فلان سال عدد قطعی می‌دهند، در بهترین حالت سناریوهایی هستند که فرض‌هایشان را نگفته‌اند. به‌جای حدس زدن قیمت، این نشانه‌ها را دنبال کنید:

برای استفاده از ایجنت هوش مصنوعی باید FET بخرید؟

نه. خرید FET یعنی شرط بستن روی آینده یک پروژه. استفاده از ایجنت هوش مصنوعی کار دیگری است و امروز بدون هیچ توکنی هم شدنی است.

یک نمونه نزدیک به خود شما: با دستیار هوش مصنوعی سواپ‌ولت می‌توانید Claude (کلود) را از راه یک سرور MCP به حساب سواپ‌ولتتان وصل کنید. Claude موجودی، تراکنش‌ها و سود و زیانتان را می‌خواند و اگر بخواهید، درخواست تبدیل یک ارز به ارز دیگر را می‌سازد. ولی هیچ پولی جابه‌جا نمی‌شود، مگر اینکه خودتان پیش‌نمایش را در تلگرام ببینید و دکمه تأیید را بزنید. وصل شدن و خواندن اطلاعات رایگان است و کارهای تأییدشده همان کارمزد معمول سواپ‌ولت را دارند.

ایجنت‌های هوش مصنوعی در کریپتو فقط به پروژه‌هایی مثل فچ محدود نیستند. صرافی‌های بزرگ هم سرور MCP راه انداخته‌اند تا دستیارهای هوش مصنوعی به حساب کاربرانشان وصل شوند. فرق اصلی این سرورها در این است که چه اختیاری به دستیار می‌دهند و برای کدام کارها تأیید خود شما را می‌خواهند.

اگر سؤال اصلی‌تان ترید با هوش مصنوعی است، این را در نظر داشته باشید که هوش مصنوعی دستیار است، نه پیشگو. می‌تواند داده جمع کند، چیزها را توضیح بدهد و حساب‌وکتاب کند، ولی آینده قیمت را نمی‌داند.

خرید فچ در سواپ‌ولت

در سواپ‌ولت می‌توانید فچ را با تومان بخرید، بفروشید یا تترتان را به FET تبدیل کنید. لازم نیست یک FET کامل بخرید و با مبلغ کم هم می‌شود شروع کرد. قدم‌های خرید را در راهنمای خرید رمزارز در سواپ‌ولت ببینید.

قیمت تومانی فچ از دو جا اثر می‌گیرد: قیمت جهانی FET به دلار و نرخ تتر به تومان. برای همین گاهی قیمت دلاری FET تکان نخورده، ولی قیمت تومانی‌اش بالا یا پایین رفته است.

اگر نمی‌خواهید زمان خرید را حدس بزنید، خرید پله‌ای یا DCA را امتحان کنید. پیش از معامله به فاصله قیمت خرید و فروش دقت کنید و کارمزدها را در صفحه کارمزدها ببینید.

پیش از برداشت FET

FET روی دو شبکه وجود دارد و آدرس‌های این دو شبکه شکل متفاوتی دارند:

• شبکه خود فچ: آدرس با fetch1 شروع می‌شود. برای استیک کردن و کار با ایجنت‌ها همین نسخه لازم است، مثلاً در کیف پول ASI که مستندات فچ ای آی پیشنهاد می‌کند.
• اتریوم (ERC-20): آدرس با 0x شروع می‌شود و بعد از آن ۴۰ کاراکتر می‌آید؛ مثل آدرس‌هایی که در متامسک می‌بینید.

در صفحه برداشت سواپ‌ولت ببینید برای FET کدام شبکه را می‌توانید انتخاب کنید و مطمئن شوید کیف پول مقصد همان شبکه را پشتیبانی می‌کند. اگر شبکه اشتباه انتخاب شود، ممکن است دارایی‌تان گیر کند؛ این راهنما نشان می‌دهد در آن حالت چه کاری از دستتان برمی‌آید.