MCP چیست؟ راهنمای کامل Model Context Protocol، از زبان ساده تا جزئیات فنی

MCP (مخفف Model Context Protocol) یک استاندارد باز است که دستیارهای هوش مصنوعی با آن به برنامه‌ها، سرویس‌ها و داده‌های بیرونی وصل می‌شوند. Claude یا ChatGPT به‌تنهایی فقط چیزهایی را می‌دانند که موقع آموزش دیده‌اند و چیزهایی که شما در گفت‌وگو برایشان می‌نویسید. با MCP می‌توانند از خود سرویس بپرسند: تقویمتان را ببینند، فایلی را بخوانند، یا موجودی کیف پولتان را از سواپ‌ولت بگیرند.

سازندگان MCP آن را به درگاه USB-C تشبیه کرده‌اند. قبلاً هر گوشی و لپ‌تاپ شارژر و کابل خودش را داشت؛ حالا یک درگاه استاندارد هست و هر دستگاهی که آن را داشته باشد به همه چیز وصل می‌شود. MCP همین کار را برای هوش مصنوعی می‌کند: سرویسی که یک بار «سرور MCP» بسازد، به همه دستیارهایی که MCP را می‌فهمند وصل می‌شود.

این راهنما از ساده‌ترین تعریف شروع می‌شود و آرام‌آرام جلو می‌رود. اگر فقط می‌خواهید بدانید MCP به چه دردتان می‌خورد، چند بخش اول کافی است. اگر برنامه‌نویس هستید، بخش‌های آخر سراغ جزئیات پروتکل، احراز هویت و ساختن سرور می‌روند. در طول مقاله هم از MCP سواپ‌ولت مثال می‌زنیم، چون نمونه واقعی و ملموسی است که خودمان ساخته‌ایم.

چرا هوش مصنوعی به MCP نیاز دارد؟

یک مدل زبانی مثل Claude را تصور کنید که در اتاقی بی‌پنجره نشسته است. هر چه تا روز آموزشش خوانده یادش هست و هر کاغذی را هم که از زیر در برایش بفرستید می‌خواند. ولی خودش نمی‌تواند از اتاق بیرون برود.

حالا از او می‌پرسید «این ماه روی بیت‌کوین سود کرده‌ام یا ضرر؟». دو حالت پیش می‌آید: یا صادقانه می‌گوید به حسابتان دسترسی ندارد، یا بدتر، عددی می‌سازد که درست به نظر می‌رسد ولی از هیچ جایی نیامده است. تا پیش از MCP، تنها راه این بود که خودتان اسکرین‌شات بگیرید، عددها را کپی کنید و در گفت‌وگو بچسبانید.

راه‌حل روشن است: باید برای مدل راهی باز کرد تا هر وقت لازم شد، از خود سرویس بپرسد. مشکل اینجاست که دستیارها زیادند و سرویس‌ها خیلی بیشتر.

مشکل «همه به همه»

فرض کنید ۵ دستیار هوش مصنوعی داریم و ۱۰۰ سرویس که می‌خواهند به آن‌ها وصل شوند. اگر هر دستیار برای هر سرویس اتصال جداگانه‌ای بسازد، ۵ × ۱۰۰ یعنی ۵۰۰ اتصال جدا لازم است که هر کدام باید جداگانه نوشته، آزمایش و نگهداری شود. با یک استاندارد مشترک، هر دستیار یک بار MCP را یاد می‌گیرد و هر سرویس یک بار سرور MCP می‌سازد: ۵ + ۱۰۰، یعنی ۱۰۵ پیاده‌سازی. هر سرویس تازه‌ای هم که اضافه شود، فقط یک پیاده‌سازی دیگر لازم دارد، نه پنج اتصال تازه.

Anthropic، سازنده Claude، دقیقاً همین را در معرفی MCP گفته بود: حتی پیشرفته‌ترین مدل‌ها هم وقتی از داده‌ها جدا افتاده باشند محدودند، و هر منبع داده تازه پیاده‌سازی اختصاصی خودش را می‌خواهد. هدف MCP این است که یک پروتکل واحد جای همه این اتصال‌های پراکنده را بگیرد.

MCP در عمل: وقتی از Claude موجودی‌تان را می‌پرسید

بهترین راه فهمیدن MCP دیدن یک نمونه واقعی است. فرض کنید سرور MCP سواپ‌ولت را به Claude وصل کرده‌اید و می‌نویسید: «چقدر تتر دارم؟»

1. Claude فهرست ابزارها را دارد. Claude موقع وصل شدن از سرور سواپ‌ولت پرسیده که چه ابزارهایی دارد و جوابی شبیه این گرفته است: `get_balance` موجودی ارزهای مشخص را می‌دهد، `get_transactions` تاریخچه را می‌خواند، `request_swap` درخواست تبدیل می‌سازد و چند ابزار دیگر. کنار هر ابزار توضیحی هم هست که می‌گوید چه کاری می‌کند و چه ورودی‌ای می‌خواهد.
2. Claude تصمیم می‌گیرد کدام ابزار به کار می‌آید. از سؤال شما می‌فهمد که باید `get_balance` را با ورودی «تتر» صدا بزند.
3. برنامه از شما اجازه می‌گیرد. Claude بار اولی که می‌خواهد ابزاری را صدا بزند از شما می‌پرسد و شما اجازه می‌دهید.
4. سرور سواپ‌ولت جواب می‌دهد. درخواست به سواپ‌ولت می‌رسد. سواپ‌ولت بررسی می‌کند که درخواست واقعاً از طرف شماست و مجوز خواندن موجودی را دارد، بعد موجودی تترتان را برمی‌گرداند.
5. Claude جواب را به زبان خودش می‌نویسد. حالا عددی که می‌گوید از حساب واقعی‌تان آمده، نه از حدس.

نکته اینجاست که Claude لازم نیست از قبل چیزی درباره سواپ‌ولت بداند. همین پنج قدم با سرور تقویم، سرور گیت‌هاب یا هر سرور MCP دیگری هم عیناً تکرار می‌شود و فقط اسم ابزارها فرق می‌کند.

وقتی می‌گویید «۵۰ تتر را به تون تبدیل کن» هم همین مسیر طی می‌شود، با یک فرق مهم. ابزار `request_swap` در سرور سواپ‌ولت پول جابه‌جا نمی‌کند؛ فقط درخواست می‌سازد و پیش‌نمایشش را به تلگرام شما می‌فرستد تا خودتان آنجا تأیید یا لغو کنید. این تصمیم را سواپ‌ولت گرفته، نه MCP. پایین‌تر، در بخش امنیت، می‌بینید چرا این‌قدر مهم است.

با MCP چه کارهایی می‌شود کرد؟

خود پروژه MCP در صفحه معرفی‌اش چند نمونه آورده که دامنه کار را خوب نشان می‌دهد:

• دستیاری که به تقویم گوگل و Notion شما دسترسی دارد و برنامه‌ریزی را با اطلاعات واقعی خودتان انجام می‌دهد.
• Claude Code که از روی طراحی‌ای در Figma یک وب‌اپ کامل می‌سازد.
• چت‌بات سازمانی که به چند پایگاه داده شرکت وصل است و کارمندها با گفت‌وگو داده‌ها را تحلیل می‌کنند.
• مدلی که در Blender طرح سه‌بعدی می‌سازد و آن را با پرینتر سه‌بعدی چاپ می‌کند.

در دنیای مالی هم کاربردهایش روشن است. با MCP سواپ‌ولت می‌توانید بپرسید «دارایی‌هایم را به ترتیب ارزش مرتب کن»، «پنج برداشت آخرم روی کدام شبکه بوده؟» یا «از اول ماه روی کدام ارز بیشترین سود را داشته‌ام؟» و جوابی بگیرید که از حساب خودتان خوانده شده است. فهرست کامل کارها و جمله‌های آماده برای امتحان را در راهنمای MCP سواپ‌ولت آورده‌ایم.

سه نقش اصلی در MCP: میزبان، کلاینت و سرور

هر اتصال MCP سه طرف دارد. اسم‌هایشان کمی فنی است، ولی با همان مثال سواپ‌ولت ساده می‌شوند.

• میزبان (Host): برنامه هوش مصنوعی که با آن حرف می‌زنید، مثل Claude در وب یا دسکتاپ، Claude Code، Cursor یا VS Code. میزبان گفت‌وگو را مدیریت می‌کند و تصمیم می‌گیرد چه چیزی به مدل نشان داده شود.
• کلاینت (Client): قطعه‌ای داخل میزبان که اتصال به یک سرور را نگه می‌دارد. میزبان برای هر سرور یک کلاینت جدا می‌سازد؛ اگر Claude را به سواپ‌ولت و گیت‌هاب وصل کرده باشید، دو کلاینت دارد.
• سرور (Server): برنامه‌ای که هر سرویس راه می‌اندازد تا ابزارها و داده‌هایش را از راه MCP در اختیار دستیارها بگذارد. `https://swapwallet.app/mcp` سرور MCP سواپ‌ولت است.

سرور محلی و سرور راه دور

سرورهای MCP دو جورند و فرقشان برای امنیت مهم است.

سرور محلی برنامه‌ای است که روی رایانه خودتان اجرا می‌شود. میزبان آن را مثل هر برنامه دیگری باز می‌کند و از راه ورودی و خروجی استاندارد (stdio) با آن حرف می‌زند. مثلاً سروری که به Claude Desktop اجازه می‌دهد فایل‌های یک پوشه را بخواند، معمولاً محلی است. این سرورها به اینترنت نیازی ندارند، ولی با همان دسترسی‌هایی اجرا می‌شوند که خودتان روی رایانه دارید.

سرور راه دور روی اینترنت است و میزبان با HTTP به آن وصل می‌شود. سرور سواپ‌ولت از این نوع است. چیزی نصب نمی‌کنید؛ فقط آدرس را می‌دهید و یک بار وارد حسابتان می‌شوید. یک نکته جالب هم درباره Claude هست: طبق راهنمای کانکتورهای Claude، اتصال به سرورهای راه دور از سرورهای Anthropic برقرار می‌شود، نه از رایانه شما. برای همین کانکتوری که یک بار اضافه کنید، در اپ موبایل Claude هم کار می‌کند.

سرور MCP چه چیزهایی در اختیار دستیار می‌گذارد؟

مشخصات MCP سه نوع قابلیت اصلی برای سرورها تعریف کرده است. فرق اصلی‌شان این است که چه کسی تصمیم می‌گیرد کی به کار بروند. مستندات MCP این را این‌طور خلاصه کرده است:

همه سرورها هر سه را ندارند. سرور سواپ‌ولت فقط ابزار دارد، چون هر چیزی که دستیار لازم دارد، از موجودی تا تاریخچه، با صدا زدن یک ابزار به دست می‌آید.

یک قابلیت هم برعکس کار می‌کند و سرور با آن از برنامه چیزی می‌خواهد: درخواست اطلاعات از کاربر (Elicitation). سرور وسط کار می‌تواند از برنامه بخواهد چیزی را از شما بپرسد؛ مثلاً تأیید یک کار یا اطلاعاتی که در درخواست نبوده. برنامه پرسش را نشانتان می‌دهد و جواب شما را برمی‌گرداند.

MCP با API و Function Calling چه فرقی دارد؟

این سؤال زیاد پیش می‌آید، چون همه این‌ها به نوعی «وصل کردن» هستند. ولی هر کدام بخش متفاوتی از کار را حل می‌کنند.

پلاگین‌هایی که بعضی دستیارها قبلاً داشتند هم کاری شبیه MCP می‌کردند، ولی هر کدام فقط داخل همان یک پلتفرم کار می‌کرد. MCP همین ایده را از انحصار یک شرکت درآورده است.

MCP جای API را نمی‌گیرد

MCP روی API ساخته می‌شود، نه به‌جای آن. سرور MCP سواپ‌ولت پشت صحنه از همان سرویس‌هایی استفاده می‌کند که اپلیکیشن سواپ‌ولت استفاده می‌کند. MCP فقط آن‌ها را به شکلی درمی‌آورد که هر مدل زبانی بفهمد: برای هر ابزار یک اسم روشن، یک توضیح به زبان آدمیزاد و یک ساختار مشخص برای ورودی.

MCP و Function Calling رقیب نیستند

Function Calling همان توانایی مدل است که در قدم دوم مثال سواپ‌ولت دیدید: مدل تصمیم می‌گیرد کدام ابزار را با چه ورودی‌ای صدا بزند. ولی خود Function Calling نمی‌گوید این ابزارها از کجا بیایند، چطور کشف شوند و چطور اجرا شوند. MCP همین بخش را استاندارد می‌کند. در عمل، میزبان ابزارهای سرورهای MCP را برمی‌دارد و از راه Function Calling به مدل معرفی می‌کند.

کدام برنامه‌ها از MCP پشتیبانی می‌کنند؟

MCP دیگر فقط مال Claude نیست. طبق اعلامیه‌ای که Anthropic آذر ۱۴۰۴ منتشر کرد، تا آن زمان ChatGPT، Cursor، Gemini، Microsoft Copilot و Visual Studio Code همگی MCP را پذیرفته بودند. ولی «پشتیبانی می‌کند» در هر کدام معنای یکسانی ندارد:

• Claude: طبق راهنمای رسمی Claude، کانکتور سفارشی (همان سرور MCP راه دور) در همه پلن‌ها هست. در پلن رایگان فقط می‌شود یک کانکتور سفارشی اضافه کرد. Claude Desktop علاوه بر این، سرورهای محلی را هم اجرا می‌کند.
• ChatGPT: طبق راهنمای OpenAI، پشتیبانی کامل از MCP، یعنی ابزارهایی که چیزی را تغییر می‌دهند نه فقط می‌خوانند، فعلاً به‌صورت آزمایشی و فقط در پلن‌های Business، Enterprise و Edu فعال است و مدیر فضای کاری باید حالت توسعه‌دهنده را روشن کند.
• ابزارهای برنامه‌نویسی: Claude Code، Cursor و VS Code هم میزبان MCP هستند و می‌توانند هم به سرورهای محلی وصل شوند و هم به سرورهای راه دور.

برای کاربران ایرانی یک نکته هم هست: طبق سیاست مناطق Anthropic، ایران جزو کشورهایی نیست که Claude در آن‌ها ارائه می‌شود. توضیح بیشترش را در مقاله Claude چیست آورده‌ایم، و اگر هنوز بین دستیارها مردد هستید، مقایسه ChatGPT، Gemini و Claude به کارتان می‌آید.

چطور یک سرور MCP را به دستیارتان وصل کنید؟

برای سرورهای راه دور معمولاً کار در چند قدم تمام می‌شود و به برنامه‌نویسی نیازی نیست. در Claude این‌طور است:

1. از منوی Customize وارد بخش Connectors شوید.
2. روی + Add و بعد Add custom connector بزنید و آدرس سرور را وارد کنید؛ مثلاً `https://swapwallet.app/mcp`.
3. روی Connect بزنید. صفحه ورود خود سرویس باز می‌شود. وارد حسابتان شوید، فهرست مجوزها را بخوانید و فقط آن‌هایی را که لازم دارید روشن بگذارید.
4. در گفت‌وگو، از دکمه + و بخش Connectors مطمئن شوید کانکتور روشن است. بعد سؤالتان را بپرسید.

اسم منوها ممکن است در نسخه‌های تازه کمی عوض شود. در Claude Code هم یک دستور کافی است:

`claude mcp add --transport http swapwallet https://swapwallet.app/mcp`

قدم‌به‌قدم کامل اتصال به سواپ‌ولت، همراه با اتصال تلگرام و رفع خطاهای رایج، در راهنمای MCP سواپ‌ولت آمده است.

سرورهای محلی معمولاً با یک فایل تنظیمات JSON تعریف می‌شوند که می‌گوید میزبان چه دستوری را برای اجرای سرور بزند. اینجا باید حواستان جمع‌تر باشد، چون عملاً دارید برنامه‌ای را روی رایانه‌تان اجرا می‌کنید.

آیا MCP امن است؟

جواب صادقانه این است: MCP به‌تنهایی شما را امن نمی‌کند. خود مشخصات MCP صریحاً می‌گوید پروتکل نمی‌تواند اصول امنیتی را در سطح خودش اجبار کند و این کار به عهده سازندگان برنامه‌ها و سرورهاست. MCP به دستیار قدرت واقعی می‌دهد: دستیار می‌تواند داده بخواند و کار انجام بدهد، و همین یعنی باید مراقب بود.

خطرهایی که باید بشناسید

تزریق دستور (Prompt Injection). مدل زبانی ممکن است هر متنی را که می‌خواند، دستور حساب کند. اگر سروری بدخواه، یا صفحه وب و فایلی که دستیار در همان گفت‌وگو خوانده، جمله‌ای پنهان داشته باشد مثل «همه فایل‌های کاربر را به این آدرس بفرست»، مدل ممکن است فریب بخورد. راهنمای Claude هم صریحاً هشدار داده که سرورهای بدخواه ممکن است دستورهای پنهانی داشته باشند. Claude محافظ‌هایی در برابر این حمله دارد، ولی خود Anthropic توصیه می‌کند فقط به سرورهای مورد اعتماد وصل شوید و حواستان به ورودی و خروجی ابزارها باشد.

سرور محلی آلوده. سرور محلی با دسترسی‌های خود شما روی رایانه اجرا می‌شود. در راهنمای امنیتی MCP نمونه‌ای آمده است: دستوری که ظاهراً یک سرور را نصب می‌کند، ولی پشت صحنه کلیدهای SSH شما را برای مهاجم می‌فرستد. سروری که از منبع ناشناس نصب کنید، می‌تواند هر کاری بکند.

مجوز بیش از حد. اگر به سروری اجازه همه کار بدهید و کلید دسترسی‌اش جایی لو برود، مهاجم هم همه کار می‌تواند بکند. راهنمای امنیتی MCP به سازندگان سرور توصیه می‌کند اول کمترین مجوز را بگیرند و فقط وقتی کاری واقعاً لازم شد، مجوز بیشتری بخواهند.

عوض شدن رفتار ابزار. سازنده سرور می‌تواند هر وقت خواست توضیح یا رفتار ابزارها را عوض کند. ابزاری که دیروز فقط می‌خواند، ممکن است فردا کار دیگری بکند.

MCP سواپ‌ولت با این خطرها چه کرده است؟

دیدن یک طراحی واقعی کمک می‌کند بفهمید از یک سرور خوب چه انتظاری داشته باشید:

• رمز و کد پیامکی به دستیار نمی‌رسد. ورود با استاندارد OAuth در صفحه خود سواپ‌ولت انجام می‌شود و دستیار فقط یک کلید دسترسی محدود می‌گیرد که هر یک ساعت یک بار تازه می‌شود.
• مجوزها دست شماست. در صفحه ورود هر مجوزی را نخواهید خاموش می‌کنید و دستیار ابزارهای مربوط به آن را اصلاً نمی‌بیند.
• هیچ ابزاری پول جابه‌جا نمی‌کند. تبدیل، انتقال و برداشت فقط درخواست می‌سازند. اجرا با دکمه تأیید در تلگرام شماست، یعنی بیرون از گفت‌وگو با هوش مصنوعی. حتی اگر مدلی فریب بخورد و درخواست اشتباهی بسازد، تا شما تأیید نکنید اتفاقی نمی‌افتد.

همین ایده آخر مهم‌ترین درس امنیتی MCP است: هر کاری که برگشت‌ناپذیر است، باید جایی تأیید شود که مدل به آن دسترسی ندارد.

چک‌لیست شما پیش از وصل کردن هر سرور

• فقط سرورهایی را وصل کنید که سازنده‌شان را می‌شناسید و به او اعتماد دارید. سرور رسمی خود سرویس بهتر از نسخه‌ای است که شخص ناشناسی ساخته.
• صفحه مجوزها را واقعاً بخوانید و هر چه لازم ندارید، خاموش کنید.
• گزینه Allow always (همیشه اجازه بده) را فقط برای ابزارهای کم‌خطر روشن کنید. برای هر ابزاری که چیزی را تغییر می‌دهد، هر بار خودتان تأیید کنید.
• پیش از نصب سرور محلی، دستوری را که اجرا می‌شود کامل ببینید.
• وقتی دیگر لازمش ندارید، کانکتور را حذف کنید.

تاریخچه کوتاه MCP

• آذر ۱۴۰۳: Anthropic پروتکل MCP را معرفی و متن‌باز کرد. سازندگانش دیوید سوریا پارا و جاستین اسپار-سامرز بودند. همان روز سرورهای آماده‌ای برای گوگل درایو، اسلک، گیت‌هاب، Git، Postgres و Puppeteer هم منتشر شد.
• آذر ۱۴۰۴: Anthropic مدیریت MCP را به بنیاد Agentic AI سپرد؛ بنیادی زیر نظر بنیاد لینوکس که Anthropic، OpenAI و Block با هم پایه‌اش را گذاشته‌اند و گوگل، مایکروسافت و AWS هم از آن حمایت می‌کنند. طبق همان اعلامیه، در آن روزها بیش از ۱۰ هزار سرور MCP عمومی فعال بود و کیت‌های توسعه MCP برای پایتون و تایپ‌اسکریپت ماهانه بیش از ۹۷ میلیون بار دانلود می‌شد.
• تازه‌ترین نسخه: مشخصات MCP با تاریخ نام‌گذاری می‌شود و تازه‌ترین نسخه شناسه `2026-07-28` دارد. در بخش فنی می‌بینید چه تغییرات بزرگی آورده است.

بخش فنی: MCP زیر کاپوت

از اینجا به بعد برای کسانی است که می‌خواهند بدانند پشت صحنه چه می‌گذرد، یا خودشان سرور و کلاینت MCP می‌سازند. مرجع اصلی همه این‌ها مشخصات رسمی MCP است.

دو لایه: داده و انتقال

طبق معماری MCP، پروتکل دو لایه دارد:

• لایه داده قالب و معنای پیام‌ها را تعریف می‌کند. پیام‌ها JSON-RPC 2.0 هستند: هر درخواست یک `method`، یک `params` و یک `id` دارد و پاسخ با همان `id` برمی‌گردد. اعلان‌ها (notification) هم پیام‌هایی بدون `id` هستند که جوابی نمی‌خواهند.
• لایه انتقال تعیین می‌کند این پیام‌ها از چه راهی بروند. دو روش استاندارد هست. stdio مال سرورهای محلی است: میزبان سرور را مثل یک برنامه اجرا می‌کند و پیام‌ها از ورودی و خروجی استاندارد رد و بدل می‌شوند. Streamable HTTP مال سرورهای راه دور است: کلاینت هر پیام را با یک `POST` می‌فرستد و سرور یا یک پاسخ JSON برمی‌گرداند یا جریانی از رویدادها (Server-Sent Events) باز می‌کند. روش قدیمی‌تر HTTP+SSE منسوخ شده است.

طراحان MCP خودشان گفته‌اند از Language Server Protocol الهام گرفته‌اند؛ همان پروتکلی که باعث شد هر ویرایشگر کد بتواند با یک پیاده‌سازی، از ده‌ها زبان برنامه‌نویسی پشتیبانی کند.

یک فراخوانی واقعی، پیام‌به‌پیام

مثال‌های این بخش به قالب نسخه `2025-06-18` هستند که سرور سواپ‌ولت با آن کار می‌کند. در تازه‌ترین نسخه، که پایین‌تر می‌بینید، هر درخواست یک فیلد `_meta` هم دارد. کلاینت اول فهرست ابزارها را می‌خواهد:

`{"jsonrpc": "2.0", "id": 1, "method": "tools/list"}`

سرور سواپ‌ولت در جواب، فهرست ابزارهایی را برمی‌گرداند که مجوزشان را داده‌اید. هر ابزار یک `name`، یک `title`، یک `description` و یک `inputSchema` دارد. مثلاً `request_swap` با این توضیح می‌آید: «Prices a swap between two tokens and sends it to the user's Telegram for approval» و سه ورودی اجباری می‌خواهد: `sourceToken`، `destinationToken` و `amount`. همین توضیح انگلیسی چیزی است که مدل می‌خواند تا بفهمد ابزار به چه کاری می‌آید. پس نوشتن توضیح خوب برای ابزار، بخش مهمی از ساختن سرور است.

وقتی مدل تصمیم گرفت تبدیل کند، کلاینت این را می‌فرستد:

`{"jsonrpc": "2.0", "id": 2, "method": "tools/call", "params": {"name": "request_swap", "arguments": {"sourceToken": "USDT", "destinationToken": "TON", "amount": "50"}}}`

پاسخ ابزار در آرایه‌ای به اسم `content` برمی‌گردد که می‌تواند متن، تصویر یا داده ساخت‌یافته باشد. اگر ابزار خطا بدهد، پاسخ همچنان یک نتیجه عادی است ولی `isError: true` دارد تا مدل بفهمد کار انجام نشده و بتواند دوباره تلاش کند یا به شما بگوید. سرور سواپ‌ولت در این مثال بلافاصله یک شناسه درخواست با وضعیت `PENDING` برمی‌گرداند. کلاینت بعداً با ابزار `get_action_request` نتیجه نهایی را می‌پرسد، که بعد از تأیید شما در تلگرام `EXECUTED` می‌شود.

نسخه 2026-07-28: MCP بی‌حالت شد

تا نسخه `2025-11-25`، هر اتصال MCP با یک دست‌دادن (handshake) شروع می‌شد: کلاینت پیام `initialize` می‌فرستاد، دو طرف نسخه پروتکل و قابلیت‌هایشان را با هم هماهنگ می‌کردند و از آن به بعد یک «نشست» (session) بینشان برقرار بود. تغییرات نسخه 2026-07-28 این مدل را عوض کرد:

• دست‌دادن حذف شد. هر درخواست حالا نسخه پروتکل و قابلیت‌های کلاینت را خودش در فیلد `_meta` همراه دارد، پس سرور می‌تواند هر درخواست را جداگانه و بدون حافظه قبلی جواب بدهد.
• نشست‌ها حذف شدند. هدر `Mcp-Session-Id` دیگر نیست. سروری که بین چند فراخوانی به حافظه نیاز دارد، باید شناسه‌ای بسازد و آن را مثل یک ورودی عادی به ابزار بدهد.
• متد `server/discover` اضافه شد تا کلاینت اگر خواست، پیش از هر کاری نسخه‌ها و قابلیت‌های سرور را بپرسد. پاسخ‌های فهرست‌ها هم حالا فیلدهای `ttlMs` و `cacheScope` دارند تا کلاینت بداند تا کی می‌تواند آن‌ها را نگه دارد.
• اعلان‌ها از راه `subscriptions/listen` می‌آیند. کلاینتی که می‌خواهد مثلاً از عوض شدن فهرست ابزارها باخبر شود، یک جریان طولانی باز می‌کند و نوع اعلان‌هایی را که می‌خواهد مشخص می‌کند.
• درخواست‌های چندمرحله‌ای (Multi Round-Trip Requests). وقتی سرور وسط کار به اطلاعات بیشتری نیاز دارد، به‌جای اینکه خودش درخواستی به کلاینت بفرستد، نتیجه‌ای با `resultType: "input_required"` برمی‌گرداند. کلاینت اطلاعات را از کاربر می‌گیرد و همان درخواست را دوباره، همراه با جواب‌ها، می‌فرستد.
• سه قابلیت منسوخ شدند: Sampling (سرور از مدلِ کلاینت متن بخواهد)، Roots (کلاینت پوشه‌های مجاز را به سرور بگوید) و Logging. این‌ها هنوز کار می‌کنند، ولی پیاده‌سازی تازه نباید سراغشان برود.

بی‌حالت شدن برای سرورهای راه دور خبر خوبی است: هر درخواست را هر کدام از سرورهای پشت توزیع‌کننده بار (load balancer) می‌تواند جواب بدهد و لازم نیست نشست کاربر جایی نگه داشته شود.

احراز هویت: OAuth 2.1

سرور راه دوری که داده خصوصی دارد، باید بداند درخواست از طرف چه کسی آمده است. بخش احراز هویت مشخصات MCP برای این کار OAuth 2.1 را انتخاب کرده است. ورود به سواپ‌ولت این‌طور جلو می‌رود:

1. کلاینت بدون کلید درخواست می‌فرستد و پاسخ `401` می‌گیرد. هدر `WWW-Authenticate` در این پاسخ آدرس فراداده سرور را نشان می‌دهد: `https://swapwallet.app/.well-known/oauth-protected-resource`.
2. کلاینت از این فراداده (طبق استاندارد RFC 9728) می‌فهمد سرور احراز هویت کجاست و فراداده آن را هم می‌خواند.
3. کلاینت خودش را ثبت می‌کند. مشخصات تازه، سند فراداده شناسه کلاینت (Client ID Metadata Document) را توصیه می‌کند و ثبت پویای کلاینت (Dynamic Client Registration) را منسوخ کرده، ولی برای سازگاری با سرورهای قدیمی‌تر نگهش داشته است. سرور سواپ‌ولت فعلاً ثبت پویا را پشتیبانی می‌کند.
4. کاربر به صفحه ورود فرستاده می‌شود و کلاینت از PKCE استفاده می‌کند تا کسی نتواند کد ورود را در میانه راه بدزدد و به کار ببرد.
5. کلاینت کد را با کلید دسترسی عوض می‌کند و از این به بعد آن را در هدر `Authorization: Bearer` هر درخواست می‌گذارد.

دو قاعده امنیتی مهم هم در مشخصات هست. کلاینت باید با پارامتر `resource` (طبق RFC 8707) بگوید کلید را برای کدام سرور می‌خواهد، و سرور باید مطمئن شود کلیدی که دریافت کرده واقعاً برای خود او صادر شده است. سرور هم هیچ‌وقت نباید کلیدی را که از کلاینت گرفته، دست‌نخورده به سرویس دیگری بدهد؛ راهنمای امنیتی MCP این کار را Token Passthrough می‌نامد و صریحاً ممنوعش کرده است.

افزونه‌ها: Tasks، MCP Apps و Skills

مشخصات MCP هسته را کوچک نگه می‌دارد و قابلیت‌های تخصصی را به شکل افزونه (Extension) اضافه می‌کند. هر افزونه اختیاری است و فقط وقتی فعال می‌شود که هم کلاینت و هم سرور پشتیبانی‌اش را اعلام کنند. سه افزونه مهم در مشخصات آمده‌اند:

• Tasks برای کارهای طولانی. سرور به‌جای منتظر نگه داشتن کلاینت، یک شناسه کار برمی‌گرداند و کلاینت بعداً وضعیتش را می‌پرسد.
• [MCP Apps](https://modelcontextprotocol.io/extensions/apps/overview) که اجازه می‌دهد ابزار به‌جای متن خالی، یک رابط کاربری تعاملی مثل نمودار، فرم یا داشبورد را داخل گفت‌وگو نشان دهد. این رابط در یک iframe ایزوله اجرا می‌شود و به صفحه اصلی و کوکی‌های آن دسترسی ندارد.
• Skills over MCP برای اینکه سرور دستورالعمل‌های ساخت‌یافته و مفصل برای انجام یک کار به ایجنت بدهد.

کشف سرورها

برای پیدا کردن سرورها هم یک رجیستری رسمی MCP هست. سرور سواپ‌ولت در آن با شناسه `app.swapwallet/mcp` ثبت شده و یک کارت معرفی هم در آدرس `https://swapwallet.app/.well-known/mcp/server-card.json` دارد تا ایجنت‌ها بدون تنظیم قبلی بفهمند این سرور چه می‌کند و چطور باید به آن وصل شد.

اگر می‌خواهید سرور MCP بسازید

کیت‌های توسعه رسمی MCP برای تایپ‌اسکریپت، پایتون، سی‌شارپ، Go، Rust، Ruby، Java، Swift، PHP و کاتلین منتشر شده‌اند و بیشتر جزئیات پروتکل را برایتان حل می‌کنند. چیزی که SDK برایتان حل نمی‌کند، طراحی است. چند درسی که از ساختن سرور سواپ‌ولت گرفتیم:

• برای ابزارها اسم و توضیح دقیق بنویسید. مدل فقط از روی همین‌ها تصمیم می‌گیرد. `get_profit_and_loss` بهتر از `pnl` است و توضیحی که می‌گوید ابزار چه برمی‌گرداند و کی باید صدا زده شود، اشتباه‌های مدل را کم می‌کند.
• مجوزها را ریز کنید. سواپ‌ولت برای خواندن موجودی، خواندن تاریخچه، درخواست تبدیل و درخواست برداشت مجوزهای جدا دارد و `tools/list` فقط ابزارهایی را نشان می‌دهد که کاربر اجازه‌شان را داده است. مجوزها در هر فراخوانی هم دوباره بررسی می‌شوند.
• کارهای برگشت‌ناپذیر را بیرون از گفت‌وگو تأیید کنید. هر چیزی که پول جابه‌جا می‌کند، چیزی را پاک می‌کند یا پیامی از طرف کاربر می‌فرستد، بهتر است از راهی تأیید شود که مدل به آن دسترسی ندارد.
• خطا را برای مدل قابل‌فهم برگردانید. وقتی سرور سواپ‌ولت برداشتی را به خاطر روشن بودن ورود دومرحله‌ای رد می‌کند، دلیلش را روشن می‌گوید. مدل هم می‌تواند به کاربر توضیح بدهد که این کار را باید از اپلیکیشن انجام بدهد، به‌جای اینکه فقط بگوید «خطایی رخ داد».
• متن بیرونی را داده بدانید، نه دستور. مشخصات MCP از برنامه‌های میزبان می‌خواهد توضیح‌های ابزار را، اگر از سرور مورد اعتماد نیامده باشند، قابل‌اعتماد ندانند. اگر سرور شما متنی را برمی‌گرداند که کاربران دیگر یا صفحه‌های وب نوشته‌اند، بدانید ممکن است دستوری پنهان در آن باشد و آن را جوری برگردانید که معلوم باشد داده است.

اگر می‌خواهید MCP را از نزدیک امتحان کنید، یک سرور راه دور ساده‌ترین شروع است. حساب سواپ‌ولت دارید؟ آدرس `https://swapwallet.app/mcp` را به Claude اضافه کنید و اولین سؤالتان را بپرسید: «دارایی‌هایم را به ترتیب ارزش مرتب کن.» جزئیات کامل در راهنمای MCP سواپ‌ولت است.