سونو (Suno) چیست؟ راهنمای ساخت آهنگ با هوش مصنوعی

سونو (Suno) یک سرویس هوش مصنوعی است که از یک جملهٔ ساده، مثلاً «یک آهنگ پاپ شاد برای تولد خواهرم»، یا از شعری که خودتان نوشته‌اید، آهنگ کامل می‌سازد. ملودی، ساز، تنظیم و صدای خواننده را هم با هم تحویل می‌دهد. لازم نیست ساز بلد باشید یا استودیو داشته باشید: می‌گویید چه می‌خواهید، کمی بعد آهنگ را گوش می‌دهید و اگر خوشتان نیامد دوباره می‌سازید.

تا امروز، ۶ آبان ۱۴۰۵، تازه‌ترین نسل مدل‌های سونو v6 است. با پلن رایگان می‌شود آهنگ ساخت و امتحانش کرد، ولی اگر می‌خواهید از آهنگ پول دربیاورید، باید آن را در دورهٔ اشتراک پولی ساخته باشید. این مرز را از همین اول بدانید، چون بعداً نمی‌شود برای آهنگی که با پلن رایگان ساخته‌اید حق تجاری گرفت.

سونو چطور از یک جمله آهنگ می‌سازد؟

سونو مثل آهنگسازی است که همیشه پای کار است و حرفتان را می‌فهمد. دو چیز به آن می‌دهید. اول سبک و حال‌وهوا را می‌گویید، مثلاً «راک دههٔ هشتاد، صدای زن، پرانرژی». بعد متن آهنگ را می‌دهید؛ یا خودتان نوشته‌اید یا از خود سونو می‌خواهید بنویسد. مدل از روی همین‌ها ملودی، ساز و صدای خواننده را با هم می‌سازد و یک فایل صوتی کامل تحویل می‌دهد.

کار به ساختن یک آهنگ هم ختم نمی‌شود. آهنگی را که ساخته‌اید می‌توانید ادامه بدهید، از رویش نسخهٔ کاور بسازید یا سرعتش را عوض کنید. پلن‌های پولی امکان‌های بیشتری دارند: می‌توانید یک بخش آهنگ را عوض کنید یا بخش تازه‌ای به آن اضافه کنید، صدای خواننده و سازها را به‌صورت استم (stem)، یعنی ترک‌های جدا از هم، بیرون بکشید و حتی با صدای خودتان آهنگ بسازید. برای کار جدی‌تر هم Suno Studio هست؛ محیطی برای ساخت و میکس موسیقی داخل مرورگر که در پلن Premier باز می‌شود.

مدل فعلی سونو: خانوادهٔ v6

کیفیت آهنگی که می‌شنوید بیشتر از هر چیز به مدلی بستگی دارد که آن را ساخته است. سونو مدل‌هایش را مرتب به‌روز می‌کند: نسخهٔ v5.5 ششم فروردین ۱۴۰۵ آمد و نسل بعدی، v6 هجدهم شهریور ۱۴۰۵ منتشر شد.

نسل v6 در واقع سه مدل است: خود v6، v6-wild و v6-mini. صفحهٔ پلن‌های سونو v6-mini را بهترین مدل رایگان معرفی می‌کند و همین مدل در پلن رایگان کار می‌کند. v6 و v6-wild مدل‌های پیشرفته‌اند و فقط در پلن‌های Pro و Premier باز می‌شوند. سونو مقایسهٔ فنی این سه را منتشر نکرده است، پس فرقشان را باید با گوش خودتان بسنجید.

سونو می‌گوید v6 اولین نسلی است که «با همکاری صنعت موسیقی» ساخته شده است. پشت این جمله قراردادهایی است که سونو با چند شرکت موسیقی بسته و ماجرایش را پایین‌تر گفته‌ایم.

سونو مدل‌های قدیمی را هم کم‌کم بازنشسته می‌کند. طبق راهنمای خود سونو، با مدل بازنشسته دیگر نمی‌شود آهنگ تازه ساخت. آهنگ‌های قبلی‌تان سر جایشان می‌مانند و پخش می‌شوند. ولی اگر بخواهید یکی از آن‌ها را ادامه بدهید یا ریمیکس کنید، سونو این کار را با مدل جدید انجام می‌دهد و ممکن است صدای نتیجه با نسخهٔ اول فرق کند.

ساخت آهنگ با سونو، قدم‌به‌قدم

برای اولین آهنگ، این مسیر را بروید:

1. حساب بسازید. در suno.com ثبت‌نام کنید. حساب رایگان برای چند آهنگ اول کافی است.
2. به بخش Create بروید و آهنگ را توصیف کنید. سبک، سرعت، سازها، جنس صدای خواننده و حال‌وهوا را بنویسید. اگر متن آماده ندارید، بگذارید سونو متن را هم بنویسد.
3. گوش بدهید و انتخاب کنید. اولین نتیجه لزوماً بهترینش نیست. یک کلمه از توصیف را عوض کنید و دوباره بسازید؛ گاهی همین تغییر کوچک آهنگ را از این رو به آن رو می‌کند.
4. آهنگ را کامل کنید. اگر کوتاه است، ادامه‌اش بدهید. اگر یک بخشش خوب درنیامده، در پلن پولی همان بخش را عوض کنید.
5. منتشر یا دانلود کنید. پخش آهنگ در خود سونو و فرستادن لینکش برای دیگران در همهٔ پلن‌ها آزاد است، ولی دانلود فایل سهمیه دارد؛ جزئیاتش را در بخش پلن‌ها گفته‌ایم.

توصیف خوب چه شکلی است؟

بیشتر آهنگ‌های بی‌روح از توصیف‌های کلی درمی‌آیند. «یه آهنگ قشنگ» تقریباً هیچ چیزی به مدل نمی‌گوید و جوابش هم یک آهنگ معمولی است. حالا این توصیف را ببینید: «acoustic pop، آرام، گیتار آکوستیک و پیانو، خوانندهٔ مرد با صدای گرم، حال‌وهوای پاییزی و نوستالژیک». مدل از همین یک خط می‌فهمد چه سبکی، با چه سازهایی و با چه حسی بسازد.

پیش از زدن دکمهٔ ساخت، توصیفتان را با این چک‌لیست بسنجید:

• سبک را با اسم رایجش بگویید: lo-fi، rock، acoustic pop، rap. اسم سبک‌ها در خود سونو هم انگلیسی است، پس این بخش را راحت‌تر است انگلیسی بنویسید.
• سرعت و انرژی را مشخص کنید: آرام، متوسط یا تند و پرانرژی.
• دو یا سه ساز اصلی را اسم ببرید، نه ده تا.
• خواننده را توصیف کنید: زن یا مرد، صدای گرم، بم یا زیر. اگر خواننده نمی‌خواهید، بنویسید که آهنگ بی‌کلام باشد.
• حال‌وهوا را با یک یا دو صفت بگویید: غمگین، امیدوار، حماسی.
• اسم یا صدای یک خوانندهٔ واقعی را نیاورید. بگویید چه جور صدایی می‌خواهید، نه صدای چه کسی را؛ این‌طور از دردسر حقوقی هم دور می‌مانید.

با سونو می‌شود آهنگ فارسی ساخت؟

بله. شعر فارسی را در بخش متن آهنگ می‌نویسید و سونو آن را می‌خواند. ولی در صفحه‌های سونو فهرست رسمی‌ای از زبان‌ها و کیفیت هر کدام پیدا نکردیم، پس کیفیت فارسی را باید با آهنگ خودتان بسنجید.

یک مشکل را از قبل بدانید. خط فارسی حرکت‌ها را نمی‌نویسد و مدل باید حدس بزند «مهر» را مِهر بخواند یا مُهر، «گل» را گُل یا گِل. برای همین ممکن است بعضی کلمه‌ها را اشتباه یا با لهجهٔ عجیبی بخواند. اگر چنین شد، این کارها را امتحان کنید:

• روی کلمه‌ای که غلط خوانده می‌شود اِعراب بگذارید، یا آن را با کلمهٔ هم‌معنایی عوض کنید که فقط یک جور خوانده می‌شود.
• مصرع‌ها را کوتاه و هم‌وزن بنویسید. بیتی که وزن ثابتی دارد راحت‌تر روی ملودی می‌نشیند.
• بخش‌ها را با برچسب جدا کنید: [Verse] برای بند، [Chorus] برای ترجیع‌بند. این‌طور مدل می‌فهمد کدام قسمت باید تکرار شود.
• از یک متن چند بار آهنگ بسازید و نسخه‌ای را نگه دارید که تلفظ بهتری دارد.

برای نوشتن خود شعر هم دستیارهای هوش مصنوعی کمک خوبی‌اند. می‌توانید ایدهٔ آهنگ را به ChatGPT بگویید، چند پیش‌نویس با قافیه بگیرید و بعد خودتان دستشان ببرید. اگر به سقف نسخهٔ رایگانش خوردید، اشتراک ChatGPT را می‌شود از فروشگاه سواپ‌ولت خرید. شعری که خودتان می‌نویسید یا بازنویسی می‌کنید سهم خلاقانهٔ خود شماست و در بحث مالکیت هم به کارتان می‌آید.

پلن‌های سونو: رایگان، Pro و Premier

سونو سه پلن دارد. فرقشان بیشتر در مدلی است که به آن دسترسی دارید، مقدار اعتبار (credit) برای ساخت آهنگ و اینکه آهنگ‌ها را می‌شود تجاری استفاده کرد یا نه. در تصویر زیر از صفحهٔ پلن‌ها، به ردیف‌های دانلود و حق استفادهٔ تجاری در پلن رایگان و Pro نگاه کنید.

در پلن رایگان روزی ۵۰ اعتبار می‌گیرید و با v6-mini آهنگ می‌سازید. آهنگ‌ها در صف مشترک ساخته می‌شوند و حق استفادهٔ تجاری ندارند. از ۱۲ شهریور ۱۴۰۵ هر حساب رایگان روی هم فقط ۷ آهنگ را می‌تواند دانلود کند، آن هم فقط برای استفادهٔ شخصی. پخش آهنگ‌ها و فرستادن لینکشان در خود سونو سقفی ندارد.

پلن Pro ماهی ۲٬۵۰۰ اعتبار و ۲۰ دانلود می‌دهد. با آن به مدل‌های v6 و v6-wild دسترسی دارید و حق استفادهٔ تجاری هم می‌گیرید. ساختن با صدای خودتان، جدا کردن استم‌ها و ویرایش پیشرفته هم از همین پلن باز می‌شود.

پلن Premier ماهی ۱۰٬۰۰۰ اعتبار و ۶۰ دانلود دارد و Suno Studio را هم باز می‌کند. به گفتهٔ سونو، دانلود از داخل Studio برای کاربران Premier سقفی ندارد.

اعتبار ماهانه به ماه بعد منتقل نمی‌شود. دانلودهای استفاده‌نشده هم به دورهٔ بعد نمی‌رسند و سهمیه از تاریخ تمدید اشتراک از نو شروع می‌شود. قیمت هر پلن را در صفحهٔ قیمت‌های سونو ببینید؛ پرداخت سالانه ارزان‌تر از ماهانه درمی‌آید.

برای انتخاب پلن، از کاری شروع کنید که می‌خواهید با آهنگ بکنید:

آهنگ ساخته‌شده با سونو مال کیست؟

سونو جواب را به یک سؤال ساده گره زده است: موقع ساختن آهنگ مشترک پلن پولی بودید یا نه؟ طبق راهنمای مالکیت سونو، اگر آهنگ را در دورهٔ اشتراک Pro یا Premier ساخته باشید، مالکش شما هستید و حق استفادهٔ تجاری‌اش حتی بعد از لغو اشتراک هم با شما می‌ماند. آهنگی که با پلن رایگان ساخته‌اید مال خود سونوست و فقط اجازه دارید آن را غیرتجاری استفاده کنید.

پس ملاک، زمان ساخت آهنگ است، نه زمان خرید اشتراک. اگر آهنگی را برای کار درآمدزا می‌خواهید، از اول در دورهٔ اشتراک پولی بسازیدش. دانلودهای آزمایشی پلن رایگان هم، طبق پرسش‌های رایج سونو دربارهٔ دانلود، حق تجاری ندارند.

«تجاری» یعنی هر جایی که آهنگ به درآمد وصل است: ویدیوی یوتیوبی که درآمد تبلیغاتی دارد، تبلیغ یک کسب‌وکار، فروش آهنگ یا انتشارش در سرویس‌های پخش موسیقی. اگر می‌خواهید آهنگ را در اسپاتیفای و سرویس‌های مشابه منتشر کنید، قوانین شرکت پخشی را هم بخوانید که آهنگ را برایتان آنجا می‌فرستد. هر کدام از این شرکت‌ها دربارهٔ موسیقی ساخته‌شده با هوش مصنوعی قواعد خودش را دارد. اگر می‌خواهید از این مهارت درآمد دلاری داشته باشید، راه‌هایش را در درآمد دلاری با هوش مصنوعی گفته‌ایم.

یک نکتهٔ حقوقی را هم بدانید: حق تجاری‌ای که سونو به شما می‌دهد با کپی‌رایت یکی نیست. ادارهٔ کپی‌رایت آمریکا این موضوع را در بخش دوم گزارشش دربارهٔ هوش مصنوعی بررسی کرده است. این گزارش ۱۰ بهمن ۱۴۰۳ منتشر شد و حمایت کپی‌رایت را به سهم خلاقانهٔ انسان در اثر گره می‌زند. به زبان ساده، سهم خود شما، مثل شعری که خودتان نوشته‌اید، پشتوانهٔ محکم‌تری دارد تا ملودی‌ای که فقط از یک خط توصیف درآمده است.

دعوای سونو با شرکت‌های موسیقی به کجا رسید؟

سقف دانلود و بازنشسته شدن مدل‌های قدیمی را بهتر است کنار یک پروندهٔ حقوقی بزرگ دید. ماجرا به ترتیب زمان این‌طور پیش رفته است:

• ۱۴۰۳ (۲۰۲۴): یونیورسال (UMG)، سونی و وارنر، سه شرکت بزرگ موسیقی، در دادگاه فدرال ماساچوست از سونو شکایت کردند. ادعایشان این بود که سونو مدل‌هایش را بدون اجازه با آهنگ‌های آن‌ها آموزش داده است.
• ۴ آذر ۱۴۰۴: وارنر با سونو به توافق رسید و از پرونده بیرون رفت. دو طرف این توافق را «همکاری» اعلام کردند و سونو پلتفرم کنسرت‌یاب Songkick را هم از وارنر خرید.
• ۲۱ مرداد ۱۴۰۵: سونو از قرارداد همکاری جهانی با BMG خبر داد. BMG هم از شرکت‌های بزرگ موسیقی است.
• ۱۷ شهریور ۱۴۰۵: سونو همکاری با Believe و TuneCore را اعلام کرد؛ دو شرکت پخش موسیقی که با هنرمندان مستقل کار می‌کنند.
• ۱۸ شهریور ۱۴۰۵: مدل‌های v6 منتشر شدند. به گفتهٔ سونو، این اولین نسلی است که با همکاری این شرکا ساخته شده است.

یونیورسال و سونی هنوز در دادگاه‌اند. طبق گزارش Music Business Worldwide در ۲۲ اردیبهشت ۱۴۰۵، قاضی مقدماتی پرونده ۱۷ فروردین درخواست این دو شرکت را برای دیدن جزئیات توافق وارنر رد کرد. آن‌ها به این تصمیم اعتراض کرده‌اند. تا آخرین گزارش‌هایی که دیدیم، یعنی همان روزهای انتشار v6، این دو شرکت با سونو به توافق نرسیده بودند.

برای شما که آهنگ می‌سازید، این دعوا دو نتیجهٔ عملی دارد. اول اینکه دانلود هم‌زمان با همین قراردادها سهمیه‌دار شد و مدل‌های قدیمی کنار رفتند. خود سونو گفته سقف دانلود را گذاشته تا بیرون کشیدن انبوه آهنگ‌ها از سایت برای سوءاستفاده‌کننده‌ها سخت شود. دوم اینکه قواعد هنوز ثابت نشده‌اند. اگر روی موسیقی سونو کار تجاری جدی بنا می‌کنید، شرایط استفاده را هر چند وقت یک بار دوباره بخوانید.

خرید اشتراک سونو و سالم نگه داشتن حساب

پلن پولی سونو را باید در سایت خودش با کارت بانکی پرداخت کرد و کارت‌های ایرانی آنجا کار نمی‌کنند. برای همین کاربرهای ایرانی معمولاً اشتراک را از یک فروشنده می‌گیرند. روش کار این فروشنده‌ها و نکته‌های انتخابشان را در راهنمای خرید اشتراک هوش مصنوعی در ایران گفته‌ایم.

در سونو، حساب فقط جای نگه داشتن آهنگ‌ها نیست؛ مالکیت آهنگ‌ها هم به همان حساب و اشتراکش بسته است. پس این چند کار را جدی بگیرید تا حسابتان پایدار بماند و محدود نشود:

• اشتراک را روی حسابی فعال کنید که با ایمیل خودتان ساخته‌اید. آهنگی که روی حساب کس دیگری ساخته شود، از نظر سونو مال صاحب آن حساب است، نه شما.
• حساب را با کسی شریک نشوید. فرق حساب شخصی و اشتراکی را در مقایسهٔ اکانت شخصی و اشتراکی توضیح داده‌ایم و همان منطق اینجا هم صدق می‌کند.
• اطلاعات ثبت‌نام را درست وارد کنید و برای ایمیلی که حساب سونو به آن وصل است، تأیید دومرحله‌ای بگذارید.
• آهنگ‌هایی را که برای کار تجاری لازم دارید، در دورهٔ اشتراک دانلود کنید و نسخه‌ای از آن‌ها را جای دیگری هم نگه دارید.

سونو فقط یک تکه از کار است. اگر برای آهنگتان موزیک‌ویدیو هم می‌خواهید، سراغ ابزارهای ساخت ویدیو با هوش مصنوعی بروید. برای گویندگی و صداگذاری روی متن هم ElevenLabs ابزار شناخته‌شده‌ای است.