دیوایدیایکس (DYDX) توکن حاکمیتی و استیکینگ یکی از شناختهشدهترین صرافیهای غیرمتمرکز قراردادهای دائم است که زنجیرهی اختصاصی خود را دارد.
دیوایدیایکس (DYDX) توکن حاکمیتی و استیکینگ dYdX است؛ یکی از شناختهشدهترین صرافیهای غیرمتمرکز معاملات آتی دائمی (perpetual futures) که از زیرساخت لایهدوی اتریوم به زنجیرهی اختصاصی خودش مبتنی بر کازموس مهاجرت کرده است. قیمت لحظهای هر دیوایدیایکس در سواپولت حدود ۳۱٬۰۶۹ تومان است.
dYdX را آنتونیو جولیانو، مهندس نرمافزار سابق کوینبیس، در سال ۲۰۱۷ بنیانگذاری کرد. dYdX یک صرافی غیرمتمرکز (DEX) است که معاملهی آتی دائمی (perpetual futures) با اهرم را بدون سپردن دارایی به یک واسطهی متمرکز ممکن میکند؛ قراردادهای آتی دائمی برخلاف قراردادهای آتی سنتی تاریخ سررسید ندارند و از طریق نرخ تأمین مالی (funding rate) قیمتشان به قیمت لحظهای دارایی پایه نزدیک نگه داشته میشود.
نسخهی سوم dYdX (v3) در فوریهی ۲۰۲۱ با همکاری استارکور (StarkWare) روی موتور مقیاسپذیری StarkEx راهاندازی شد: دفتر سفارش و موتور تطبیق معاملات خارج از زنجیره و بهصورت متمرکز اجرا میشد، هرچند تسویه و نگهداری دارایی کاربران روی زنجیرهی اتریوم انجام میگرفت. در ۲۶ اکتبر ۲۰۲۳ dYdX نسخهی چهارم (v4) را روی زنجیرهی اختصاصی خودش با نام dYdX Chain، مبتنی بر کازموس (Cosmos SDK)، بهصورت میننت راهاندازی کرد؛ در این نسخه حتی دفتر سفارش و موتور تطبیق هم میان اعتبارسنجهای شبکه غیرمتمرکز شده و وابستگی به زیرساخت استارکور بهطور کامل قطع شده است.
توکن DYDX در زنجیرهی اختصاصی dYdX سه کاربرد اصلی دارد:
شاخصهای زندهی بازار دیوایدیایکس:
قیمت تومانی دیوایدیایکس هم مثل هر رمزارز دیگری از ضرب قیمت جهانی دلاری آن در نرخ روز تتر (USDT) به تومان به دست میآید. اما قیمت جهانی دلاری خود DYDX مشخصا به حجم واقعی معاملات روی dYdX Chain وابسته است، چون بخشی از همین درآمد کارمزد مستقیماً به استیکرها میرسد و ارزش توکن را به عملکرد واقعی پروتکل گره میزند؛ رقابت با دیگر صرافیهای غیرمتمرکز معاملات آتی و روند آزادسازی توکنهای قفلشده که تا سال ۲۰۲۶ ادامه دارد هم بر آن اثر میگذارد. با رتبهی بازار ۱۸۵، نقدشوندگی DYDX نسبت به بسیاری از آلتکوینهای بزرگتر محدودتر است و همین موضوع نوسان قیمتش را بیشتر میکند. برای خریدار ایرانی، تغییر نرخ تتر-تومان هم مستقل از این عوامل جهانی، قیمت تومانی نهایی را جابهجا میکند.
مهمترین عوامل اثرگذار بر قیمت دیوایدیایکس عبارتاند از: حجم معاملات آتی دائمی روی dYdX Chain و درآمد کارمزدی که از همان مسیر به استیکرها میرسد، رقابت فزایندهی صرافیهای غیرمتمرکز دیگر در بازار معاملات آتی که سهم بازار dYdX را به چالش میکشند، برنامهی آزادسازی توکنهای قفلشدهی تیم و سرمایهگذاران که تا سال ۲۰۲۶ ادامه دارد، میزان مشارکت در استیکینگ، و روند کلی بازار رمزارز و اشتهای معاملهگران به معاملات اهرمدار. نرخ تتر به تومان هم عاملی جداگانه و مستقیم بر قیمت تومانی آن است.
مهمترین رویداد تاریخی دیوایدیایکس، مهاجرت کامل آن از زیرساخت StarkEx (لایهدوی اتریوم) به زنجیرهی اختصاصی dYdX Chain در اکتبر ۲۰۲۳ بود. برای مدتی پس از این مهاجرت، دارندگان نسخهی قدیمی توکن (ERC-20 روی اتریوم) امکان انتقال دارایی خود به زنجیرهی جدید را از طریق یک پل رسمی داشتند، اما این پل در ۱۳ ژوئن ۲۰۲۵ برای همیشه بسته شد. طبق گزارشهای منتشرشده، حدود ۴۵ هزار دارنده که دارایی خود را پیش از این تاریخ منتقل نکرده بودند، دیگر امکان تبدیل توکن قدیمی خود به نسخهی بومی زنجیرهی جدید را ندارند. این رویداد یادآوری صادقانهای است که حتی پروتکلهای جاافتاده هم میتوانند دستخوش تغییرات زیرساختی پرریسک شوند.
دیوایدیایکس توکن حاکمیتی و استیکینگ dYdX است؛ صرافی غیرمتمرکز معاملات آتی دائمی که از سال ۲۰۲۳ روی زنجیرهی اختصاصی خودش مبتنی بر کازموس اجرا میشود و بخشی از درآمد کارمزد معاملات را به استیکرهای DYDX میدهد.
قیمت لحظهای هر دیوایدیایکس هماکنون حدود ۳۱٬۰۶۹ تومان (معادل ۰٫۱۳۲۹ دلار) است و ارزش بازار آن به حدود ۱۰۷٬۱۹۶٬۲۵۰ دلار میرسد. این نرخ در سواپولت لحظهای بهروزرسانی میشود و پیش از تأیید خرید، قیمت نهایی به شما نمایش داده میشود.
قیمت تومانی دیوایدیایکس از ضرب قیمت جهانی آن به دلار در نرخ روز تتر به تومان به دست میآید. به همین دلیل هم نوسان جهانی DYDX و هم تغییر نرخ تتر-تومان بر قیمت تومانی آن اثر میگذارد.
نسخهی سوم (v3) روی زیرساخت StarkEx متعلق به استارکور و بهعنوان لایهدوی اتریوم اجرا میشد و دفتر سفارش آن متمرکز بود. نسخهی چهارم (v4) از اکتبر ۲۰۲۳ روی زنجیرهی اختصاصی dYdX Chain مبتنی بر کازموس اجرا میشود و حتی دفتر سفارش هم میان اعتبارسنجهای شبکه غیرمتمرکز شده است.
دارندگان DYDX میتوانند توکن خود را به اعتبارسنجهای dYdX Chain واگذار کنند تا در اجماع شبکه مشارکت کنند و در ازای آن بخشی از کارمزد معاملات و شبکه را که بهصورت USDC توزیع میشود دریافت کنند.
بخشی از توکنهای DYDX هنوز طبق برنامهی زمانبندیشدهای که تا سال ۲۰۲۶ ادامه دارد میان تیم، سرمایهگذاران و صندوقهای پاداش قفل است و بهتدریج آزاد و وارد عرضهی در گردش میشود.
