رون (RUNE) توکن بومی تورچین است؛ پروتکلی که تبادل مستقیم داراییهای بومی میان بلاکچینها، مثلاً بیتکوین با اتریوم، را بدون واسطه ممکن میکند.
تورچین (THORChain) پروتکلی غیرمتمرکز است که امکان تبادل مستقیم داراییهای بومی میان بلاکچینهای مختلف، مثلاً بیتکوین با اتریوم، را بدون رپکردن یا واسطهی متمرکز فراهم میکند. RUNE توکن بومی و قلب نقدینگی این شبکه است و قیمت لحظهای آن در سواپولت حدود ۱۴۸٬۳۷۲ تومان است.
ایدهی تورچین نخستینبار در سال ۲۰۱۸ در یک رویداد توسعهی صرافی غیرمتمرکز بایننس مطرح شد و تیم بنیانگذار آن هنوز تا حد زیادی ناشناس باقی مانده است. شبکه در چند مرحله رشد کرد: تستنت عمومی در ژوئن ۲۰۲۰، نخستین نسخهی آزمایشی شبکهی اصلی (ChaosNet) در اوت ۲۰۲۰ روی زیرساخت بایننس چین، و مهمتر از همه، «مالتیچین ChaosNet» در آوریل ۲۰۲۱ که تورچین را به بلاکچین مستقل خودش با پشتیبانی همزمان از چند شبکه تبدیل کرد. تیم توسعه در ژوئن ۲۰۲۲ رسیدن به شبکهی اصلی کامل را اعلام کرد.
مکانیزم فنی آن با اغلب پلهای بینزنجیرهای فرق دارد: تورچین دارایی هیچ زنجیرهای را «رپ» (توکنیزهکردن نسخهی مصنوعی) نمیکند. بهجای آن، مجموعهای از گرهها (ولتهای Asgard) با فناوری امضای آستانهای (TSS) داراییهای واقعی، بیتکوین واقعی، اتر واقعی و غیره، را روی زنجیرهی خودشان نگه میدارند. وقتی کاربر بیتکوین میفرستد تا اتر بگیرد، شبکه در پشت صحنه بیتکوین را در استخر BTC:RUNE به RUNE و سپس در استخر RUNE:ETH به اتر تبدیل میکند و اتر واقعی را مستقیماً به آدرس کاربر میفرستد؛ کاربر هیچگاه توکن مصنوعی یا رپشده دریافت نمیکند.
هر استخر نقدینگی تورچین یک دارایی (مثل بیتکوین) را در برابر RUNE جفت میکند، نه در برابر یکدیگر مستقیما؛ یعنی RUNE دارایی پایه و واسط اجباری همهی استخرهاست. همین معماری «استخرهای نقدینگی پیوسته» باعث میشود برخلاف استخرهای سنتی که ممکن است خالی یا نامتوازن شوند، نقدینگی تبادل هر دارایی همیشه از طریق RUNE در دسترس بماند. علاوه بر این، تأمینکنندگان نقدینگی و گرههای اعتبارسنج باید مقداری RUNE را بهعنوان وثیقه یا سهم قفل کنند تا در ازای امنیت شبکه، پاداش دریافت کنند.
صداقت دربارهی سابقهی تورچین بخشی جداییناپذیر از شناخت این پروژه است. در ژوئیهی ۲۰۲۱ شبکه پشتسرهم دو حمله را تجربه کرد که در مجموع بیش از ۱۳ میلیون دلار از استخرهای نقدینگی خارج شد؛ تیم توسعه پس از آن امنیت و کد پروتکل را تقویت کرد. سالها بعد، تورچین وارد حوزهی وامدهی و بازدهی (Lending و Savers) شد که به کاربران اجازه میداد بدون فروش دارایی، وام یا سود دریافت کنند؛ اما این برنامهها با ریسک ساختاری همراه بود، چون شبکه بخشی از تعهدات خود را با ضرب (mint) و فروش RUNE تازه تأمین میکرد. در سپتامبر ۲۰۲۴ سپردهگذاری تازه در بخش وامدهی متوقف شد و در ژانویهی ۲۰۲۵ کل برنامهی ThorFi با حدود ۲۰۰ میلیون دلار تعهد در برابر نقدینگی آزاد کمتر، به حالت تعلیق و بازسازی درآمد. این پرونده نشان داد اتکای پروتکل به ضرب توکن بومی برای پوشش تعهدات، در بازارهای نزولی میتواند فشار مضاعفی به قیمت RUNE وارد کند.
شاخصهای زندهی بازار RUNE:
قیمت تومانی RUNE مستقیماً تعیین نمیشود، بلکه از ضرب قیمت جهانی آن به دلار در نرخ روز تتر (USDT) به تومان به دست میآید. بنابراین قیمت RUNE در ایران هم از نوسان جهانی خود توکن اثر میگیرد و هم از تغییر نرخ تتر-تومان در بازار داخلی؛ گاهی حتی با ثابتماندن قیمت جهانی، بالارفتن نرخ تتر باعث رشد قیمت تومانی آن میشود.
حجم واقعی تبادل بینزنجیرهای که از استخرهای تورچین عبور میکند و کارمزد آن، اعتماد بازار به توان بازپرداخت باقیماندهی تعهدات برنامههای وامدهی و سیوینگ پیشین، رقابت با دیگر راهحلهای تبادل بینزنجیرهای و پلهای رپشده، ریسک امنیتی و سابقهی حملات که مستقیم روی اعتماد سرمایهگذار اثر میگذارد، و روند کلی بازار رمزارز از عوامل اصلیاند. برای خریدار ایرانی، نرخ روزانهی تتر به تومان هم مستقیماً روی قیمت تومانی RUNE اثر میگذارد.
تورچین پروتکلی غیرمتمرکز برای تبادل مستقیم داراییهای بومی میان بلاکچینهای مختلف است، بدون نیاز به رپکردن یا واسطهی متمرکز. RUNE توکن بومی و دارایی پایهی همهی استخرهای نقدینگی این شبکه است. پروتکل از سال ۲۰۱۸ توسعه یافته و در آوریل ۲۰۲۱ به بلاکچین مستقل خودش رسید.
قیمت لحظهای هر RUNE هماکنون حدود ۱۴۸٬۳۷۲ تومان (معادل ۰٫۶۳۴۶ دلار) است و ارزش بازار آن به حدود ۲۰۹٬۰۱۳٬۲۹۱ دلار میرسد. این نرخ در سواپولت لحظهای بهروزرسانی میشود و پیش از تأیید خرید، قیمت نهایی نمایش داده میشود.
قیمت تومانی RUNE از ضرب قیمت جهانی آن به دلار در نرخ روز تتر به تومان به دست میآید. به همین دلیل هم نوسان جهانی RUNE و هم تغییر نرخ تتر-تومان بر قیمت تومانی آن اثر میگذارد.
گرههای تورچین با فناوری امضای آستانهای، داراییهای واقعی هر زنجیره را در ولتهای مشترک نگه میدارند. برای تبدیل بیتکوین به اتر مثلا، شبکه در پشت صحنه بیتکوین را به RUNE و سپس RUNE را به اتر واقعی تبدیل و مستقیم به آدرس کاربر میفرستد؛ هیچ توکن مصنوعی یا رپشدهای وارد ماجرا نمیشود.
بله. در ژوئیهی ۲۰۲۱ شبکه پشتسرهم دو حمله را تجربه کرد که در مجموع بیش از ۱۳ میلیون دلار از استخرهای نقدینگی خارج شد. پروتکل پس از آن امنیت و کد را تقویت کرد؛ با این حال سابقهی امنیتی تورچین را باید پیش از خرید یا مشارکت جدی در نظر گرفت.
تورچین در سپتامبر ۲۰۲۴ سپردهگذاری تازه در بخش وامدهی را متوقف کرد و در ژانویهی ۲۰۲۵ کل برنامهی ThorFi (وامدهی و سیوینگ) را بهدلیل نگرانی دربارهی کفایت نقدینگی در برابر تعهدات، به حالت تعلیق و بازسازی درآمد. این رویداد نشاندهندهی ریسک واقعی وابستگی این برنامهها به ضرب توکن بومی برای پوشش بدهی بود.
