زیکش (ZEC) رمزارزی است که با اثبات دانشصفر تراکنش کاملاً محرمانه را ممکن میکند؛ سقف عرضهی آن مثل بیتکوین ۲۱ میلیون واحد است.
زیکش (Zcash) رمزارزی است که با فناوری اثبات دانشصفر (zk-SNARK) امکان تراکنش کاملاً محرمانه را فراهم میکند، در کنار گزینهی تراکنش شفاف مشابه بیتکوین. زیکش از شاخهی کد بیتکوین جدا شده و سقف عرضهی آن هم مثل بیتکوین ۲۱ میلیون واحد است. قیمت لحظهای هر زیکش در سواپولت حدود ۳۵۹٬۵۹۴٬۹۹۴ تومان است.
زیکش در اکتبر ۲۰۱۶ توسط زوکو ویلکاکس (Zooko Wilcox) و تیمی که بعدها به شرکت الکتریک کوین (Electric Coin Company یا ECC) شناخته شد، راهاندازی شد. این پروژه یک شاخهی (fork) از کد پایهی بیتکوین است و سیاست پولی بیتکوین، از جمله سقف نهایی ۲۱ میلیون واحد، را کامل حفظ کرده؛ تفاوت اصلی زیکش در لایهی حریم خصوصی آن است. زیکش نخستین رمزارزی بود که فناوری zk-SNARK را به کار گرفت: روشی ریاضی که به فرستنده اجازه میدهد بدون افشای مبلغ، آدرس فرستنده یا گیرنده، درستی یک تراکنش را ثابت کند.
زیکش دو نوع آدرس دارد: آدرس شفاف (transparent، با پیشوند t) که دقیقاً مثل آدرس بیتکوین، تمام جزئیات تراکنش روی زنجیره و قابلمشاهده برای همه است، و آدرس محرمانه (shielded، با پیشوند z) که تراکنشهای آن در استخری رمزنگاریشده قرار میگیرد و مبلغ، فرستنده و گیرنده از دید ناظر بیرونی پنهان میماند. کاربر میتواند بسته به نیاز، از هرکدام یا ترکیبی از هر دو استفاده کند؛ ویژگیای که زیکش را از رمزارزهای کاملاً محرمانهی دیگر متمایز میکند.
توکن ZEC هم واحد پرداخت شبکه است و هم پاداش استخراج آن. مهمترین ویژگیهای زیکش:
طبق آخرین آمار زندهی بازار:
قیمت تومانی زیکش از ضرب قیمت جهانی آن به دلار در نرخ روز تتر (USDT) به تومان به دست میآید. آنچه قیمت جهانی خود ZEC را حرکت میدهد، ترکیبی از عرضهی رو به کاهش پس از هر نصفشدن پاداش استخراج، تقاضای واقعی برای تراکنشهای محرمانه، و فضای مقرراتی رمزارزهای حریمخصوصیمحور در کشورهای مختلف است؛ همین ترکیب باعث شده زیکش در سالهای اخیر نوسان قابلتوجهی را تجربه کند. نرخ تتر-تومان هم در کنار این عوامل جهانی، مستقیماً روی قیمت تومانی زیکش در سواپولت اثر میگذارد.
مهمترین عوامل مؤثر بر قیمت زیکش عبارتاند از: چرخهی نصفشدن پاداش استخراج که هر چند سال یکبار عرضهی تازه را کاهش میدهد، تقاضای واقعی کاربرانی که بهدنبال تراکنش محرمانهاند، فضای مقرراتی صرافیها و نهادهای ناظر دربارهی رمزارزهای حریمخصوصیمحور که میتواند دسترسی به بازارها را محدود یا آسانتر کند، و روند کلی توجه بازار به روایت «حریم خصوصی» در کنار سایر رمزارزها. برای خریدار ایرانی، نرخ لحظهای تتر به تومان هم عاملی مستقیم بر قیمت نهایی است.
زیکش بهدلیل قابلیت تراکنش محرمانه، بارها هدف توجه نهادهای ناظر مالی بوده است؛ برای نمونه برخی صرافیهای کره جنوبی در سال ۲۰۲۳ رمزارزهای حریمخصوصیمحور را از فهرست خود حذف کردند و در اوایل ۲۰۲۴ چند صرافی در بریتانیا هم پس از هشدار نهاد ناظر مالی آن کشور، معاملات زیکش را متوقف کردند. با این حال، وجود گزینهی آدرس شفاف در کنار آدرس محرمانه باعث شده زیکش، برخلاف برخی رمزارزهای کاملاً محرمانه، همچنان در بسیاری صرافیهای بزرگ جهانی قابلمعامله بماند. این ریسک مقرراتی هنوز بهطور کامل برطرف نشده و بخشی از تصویر واقعی سرمایهگذاری در زیکش است.
زیکش رمزارزی است که با فناوری اثبات دانشصفر (zk-SNARK) امکان تراکنش کاملاً محرمانه را فراهم میکند، در کنار گزینهی تراکنش شفاف مشابه بیتکوین. این پروژه در سال ۲۰۱۶ از شاخهی کد بیتکوین جدا شد و سقف عرضهاش هم مثل بیتکوین ۲۱ میلیون واحد است.
قیمت لحظهای هر زیکش هماکنون حدود ۳۵۹٬۵۹۴٬۹۹۴ تومان (معادل ۱٬۵۳۸ دلار) است و ارزش بازار آن به حدود ۲۵٬۳۸۷٬۵۲۰٬۴۰۰ دلار میرسد. این نرخ در سواپولت لحظهای بهروزرسانی میشود.
آدرس شفاف (t-address) دقیقاً مثل آدرس بیتکوین است و همهی جزئیات تراکنش روی زنجیره قابلمشاهده است. آدرس محرمانه (z-address) تراکنش را در استخری رمزنگاریشده قرار میدهد که مبلغ، فرستنده و گیرنده از دید بیرون پنهان میماند.
قیمت تومانی زیکش از ضرب قیمت جهانی آن به دلار در نرخ روز تتر به تومان به دست میآید. چرخهی نصفشدن پاداش استخراج و فضای مقرراتی رمزارزهای حریمخصوصیمحور، قیمت جهانی ZEC را حرکت میدهند.
بله. زیکش مثل بیتکوین سقف نهایی ۲۱ میلیون واحد دارد. عرضهی در گردش هماکنون حدود ۱۶٫۸۸ میلیون واحد است و پاداش استخراج آن هر چند سال یکبار نصف میشود؛ آخرین نصفشدن در نوامبر ۲۰۲۴ رخ داد.
بله، تا حدی. برخی صرافیها و نهادهای ناظر مالی در کشورهایی مثل کرهی جنوبی و بریتانیا محدودیتهایی برای رمزارزهای حریمخصوصیمحور از جمله زیکش اعمال کردهاند؛ با این حال وجود گزینهی آدرس شفاف باعث شده زیکش همچنان در بسیاری صرافیهای بزرگ قابلمعامله بماند.
