قیمت زی‌کش ZEC

زی‌کش (Zcash) رمزارزی است که با فناوری اثبات دانش‌صفر (zk-SNARK) امکان تراکنش کاملاً محرمانه را فراهم می‌کند، در کنار گزینه‌ی تراکنش شفاف مشابه بیت‌کوین. زی‌کش از شاخه‌ی کد بیت‌کوین جدا شده و سقف عرضه‌ی آن هم مثل بیت‌کوین ۲۱ میلیون واحد است. قیمت لحظه‌ای هر زی‌کش در سواپ‌ولت حدود ۳۲۳٬۱۷۳٬۳۱۹ تومان است.

زی‌کش چیست و چگونه کار می‌کند؟

زی‌کش در اکتبر ۲۰۱۶ توسط زوکو ویلکاکس (Zooko Wilcox) و تیمی که بعدها به شرکت الکتریک کوین (Electric Coin Company یا ECC) شناخته شد، راه‌اندازی شد. این پروژه یک شاخه‌ی (fork) از کد پایه‌ی بیت‌کوین است و سیاست پولی بیت‌کوین، از جمله سقف نهایی ۲۱ میلیون واحد، را کامل حفظ کرده؛ تفاوت اصلی زی‌کش در لایه‌ی حریم خصوصی آن است. زی‌کش نخستین رمزارزی بود که فناوری zk-SNARK را به کار گرفت: روشی ریاضی که به فرستنده اجازه می‌دهد بدون افشای مبلغ، آدرس فرستنده یا گیرنده، درستی یک تراکنش را ثابت کند.

زی‌کش دو نوع آدرس دارد: آدرس شفاف (transparent، با پیشوند t) که دقیقاً مثل آدرس بیت‌کوین، تمام جزئیات تراکنش روی زنجیره و قابل‌مشاهده برای همه است، و آدرس محرمانه (shielded، با پیشوند z) که تراکنش‌های آن در استخری رمزنگاری‌شده قرار می‌گیرد و مبلغ، فرستنده و گیرنده از دید ناظر بیرونی پنهان می‌ماند. کاربر می‌تواند بسته به نیاز، از هرکدام یا ترکیبی از هر دو استفاده کند؛ ویژگی‌ای که زی‌کش را از رمزارزهای کاملاً محرمانه‌ی دیگر متمایز می‌کند.

کاربرد و ویژگی‌های زی‌کش

توکن ZEC هم واحد پرداخت شبکه است و هم پاداش استخراج آن. مهم‌ترین ویژگی‌های زی‌کش:

• حریم خصوصی اختیاری: کاربر انتخاب می‌کند تراکنشش شفاف باشد یا در استخر محرمانه پنهان شود، نه یک حالت اجباری واحد.
• استخراج با اثبات کار (Proof-of-Work) روی الگوریتم اکوی‌هش (Equihash)، مشابه در ساختار کلی با بیت‌کوین اما با الگوریتم متفاوت.
• نصف‌شدن دوره‌ی پاداش (halving) مشابه بیت‌کوین؛ در نوامبر ۲۰۲۴ پاداش هر بلاک از ۳٫۱۲۵ به ۱٫۵۶۲۵ زی‌کش کاهش یافت.
• سهمی از پاداش هر بلاک (در ساختار فعلی حدود ۲۰ درصد) به صندوق توسعه اختصاص می‌یابد که هزینه‌ی توسعه‌ی پروتکل توسط شرکت الکتریک کوین و بنیاد زی‌کش را تأمین می‌کند.

عرضه و آمار زی‌کش

طبق آخرین آمار زنده‌ی بازار:

• رتبه‌ی بازار: ۹ در میان همه‌ی رمزارزها.
• ارزش بازار: حدود ۲۱٬۵۵۹٬۱۷۶٬۷۲۵ دلار.
• عرضه‌ی در گردش: حدود ۱۶٫۹۶ میلیون واحد از سقف نهایی ۲۱ میلیون واحد.
• قیمت لحظه‌ای: حدود ۱٬۲۲۴٫۱۴۶ دلار برای هر واحد.

قیمت زی‌کش به تومان چگونه تعیین می‌شود؟

قیمت تومانی زی‌کش از ضرب قیمت جهانی آن به دلار در نرخ روز تتر (USDT) به تومان به دست می‌آید. آنچه قیمت جهانی خود ZEC را حرکت می‌دهد، ترکیبی از عرضه‌ی رو به کاهش پس از هر نصف‌شدن پاداش استخراج، تقاضای واقعی برای تراکنش‌های محرمانه، و فضای مقرراتی رمزارزهای حریم‌خصوصی‌محور در کشورهای مختلف است؛ همین ترکیب باعث شده زی‌کش در سال‌های اخیر نوسان قابل‌توجهی را تجربه کند. نرخ تتر-تومان هم در کنار این عوامل جهانی، مستقیماً روی قیمت تومانی زی‌کش در سواپ‌ولت اثر می‌گذارد.

چه عواملی بر قیمت زی‌کش اثر می‌گذارد؟

مهم‌ترین عوامل مؤثر بر قیمت زی‌کش عبارت‌اند از: چرخه‌ی نصف‌شدن پاداش استخراج که هر چند سال یک‌بار عرضه‌ی تازه را کاهش می‌دهد، تقاضای واقعی کاربرانی که به‌دنبال تراکنش محرمانه‌اند، فضای مقرراتی صرافی‌ها و نهادهای ناظر درباره‌ی رمزارزهای حریم‌خصوصی‌محور که می‌تواند دسترسی به بازارها را محدود یا آسان‌تر کند، و روند کلی توجه بازار به روایت «حریم خصوصی» در کنار سایر رمزارزها. برای خریدار ایرانی، نرخ لحظه‌ای تتر به تومان هم عاملی مستقیم بر قیمت نهایی است.

نکات مهم پیش از خرید: ریسک مقرراتی رمزارزهای حریم‌خصوصی‌محور

زی‌کش به‌دلیل قابلیت تراکنش محرمانه، بارها هدف توجه نهادهای ناظر مالی بوده است؛ برای نمونه برخی صرافی‌های کره جنوبی در سال ۲۰۲۳ رمزارزهای حریم‌خصوصی‌محور را از فهرست خود حذف کردند و در اوایل ۲۰۲۴ چند صرافی در بریتانیا هم پس از هشدار نهاد ناظر مالی آن کشور، معاملات زی‌کش را متوقف کردند. با این حال، وجود گزینه‌ی آدرس شفاف در کنار آدرس محرمانه باعث شده زی‌کش، برخلاف برخی رمزارزهای کاملاً محرمانه، همچنان در بسیاری صرافی‌های بزرگ جهانی قابل‌معامله بماند. این ریسک مقرراتی هنوز به‌طور کامل برطرف نشده و بخشی از تصویر واقعی سرمایه‌گذاری در زی‌کش است.