ارزش تومان در برابر ارزهای جهانی
تومان در یک سال گذشته در برابر ارزهای جهانی ۵۶٪ از ارزشش را از دست داده است.
یعنی چیزی که یک سال پیش از خارج ۱۰۰ میلیون تومان می‌خریدید، اگر قیمت ارزی‌اش تغییر نکرده باشد، امروز حدود ۲۳۰ میلیون تومان تمام می‌شود.
قیمت تتر در بازار سواپولت و نرخ جهانی ارزها، ۱۸ مهر ساعت · روش محاسبه
دلار گران شد یا تومان ارزان؟
یک سال گذشته
قیمت دلار در این مدت ۱۳۱٪ بالا رفته است. ۹۹٪ این گرانی به ضعف خود تومان برمیگردد و ۱٪ به قویتر شدن دلار در دنیا.
در بازه‌ی بلندتر تصویر کمی فرق دارد: از فروردین ۱۳۹۷ تا امروز قیمت دلار ۴۹ برابر شده و قیمت سبد ارزها ۴۶ برابر، چون خود دلار در دنیا ۷٫۲٪ قویتر شده است.
ارزش تومان در گذر زمان
فرض کنید اول بازه ۱۰۰ تومان داشتید. نمودار نشان میدهد این ۱۰۰ تومان در هر روز چقدر می‌ارزید: خط آبی در برابر سبد ارزها و خط خاکستری فقط در برابر دلار.
نقطه‌های روی نمودار رویدادهای مهم‌اند. روی هر نقطه بزنید یا از فهرست زیر یکی را انتخاب کنید.
رویدادهای مهم
محور عمودی لگاریتمی است؛ یعنی هر بار که ارزش نصف شود، خط به یک اندازه پایین میآید. هم‌زمان بودن یک رویداد با حرکت قیمت فقط یعنی بازار به آن واکنش نشان داده است، نه این‌که آن رویداد تنها علت حرکت بوده.
تومان در هر بازه چقدر ارزش از دست داده؟
عدد منفی یعنی تومان ضعیف‌تر شده است. ستون آخر تغییر ارزش خود دلار در دنیاست؛ یعنی آن بخش از تغییر قیمت دلار که ربطی به تومان ندارد.
| بازه | در برابر سبد ارزها | در برابر دلار | دلار در دنیا |
|---|---|---|---|
| ۳۰ روز اخیر | −۹٫۵٪ | −۱۰٫۸٪ | +۱٫۵٪ |
| ۹۰ روز اخیر | −۳۱٫۶٪ | −۳۱٫۹٪ | +۰٫۴٪ |
| یک سال اخیر | −۵۶٫۵٪ | −۵۶٫۸٪ | +۰٫۷٪ |
| از فروردین ۱۳۹۷ | −۹۷٫۸٪ | −۹۸٪ | +۷٫۲٪ |
قیمت ارزها به تومان
پنج ارز اول همان ارزهای سبدند. تغییر قیمت هر ارز با تغییر قیمت سبد کمی فرق دارد، چون ارزش هر کدام در بازار جهانی هم بالا و پایین میرود.
| ارز | قیمت (تومان) | ۳۰ روز | ۹۰ روز |
|---|---|---|---|
| دلار آمریکا | ۲۶۷٬۴۰۰ | +۱۳٫۵٪ | +۴۸٫۶٪ |
| یورو | ۲۹۹٬۳۵۰ | +۹٫۳٪ | +۴۵٫۸٪ |
| یوان چین | ۳۹٬۹۰۰ | +۱۳٫۷٪ | +۵۰٫۳٪ |
| ین ژاپنهر ۱۰ ین | ۱۶٬۹۰۰ | +۱۰٫۱٪ | +۵۲٫۵٪ |
| پوند انگلیس | ۳۵۳٬۸۰۰ | +۱۰٫۹٪ | +۴۶٫۹٪ |
| درهم امارات | ۷۲٬۸۰۰ | +۱۳٫۷٪ | +۴۸٫۳٪ |
| لیر ترکیه | ۵٬۴۲۰ | +۱۱٫۶٪ | +۴۱٫۷٪ |
قیمت ارزها به نقل از tgju.org؛ این ارزها در سواپولت معامله نمی‌شوند. دلار این جدول، دلار بازار آزاد است؛ بقیه‌ی صفحه با قیمت تتر در سواپولت حساب شده که فقط چند صدم درصد با آن فرق دارد.
چه چیزهایی ارزش تومان را تغییر میدهد؟
- درآمد ارزی. تحریم، محاصره یا افت فروش نفت یعنی دلار کمتری وارد کشور می‌شود. وقتی ارز کم شود و تقاضا همان بماند، ارز گران می‌شود.
- انتظارات. خبر مذاکره، جنگ یا انتخابات آمریکا قیمت را جابه‌جا میکند، حتی پیش از آن‌که چیزی واقعاً تغییر کند. برای همین بازار گاهی قبل از خبر حرکت میکند و بعد از آن برمیگردد.
- تورم و رشد نقدینگی. وقتی حجم پول سریع‌تر از تولید زیاد شود، با هر تومان چیز کمتری می‌شود خرید. در بلندمدت قیمت ارز هم همین مسیر را میرود.
- قدرت خود دلار. اگر دلار در برابر یورو و یوان قویتر شود، قیمتش به تومان هم بالا میرود، بی‌آن‌که تومان ضعیف‌تر شده باشد. سنجیدن با سبد ارزها اثر همین بخش را جدا میکند.
این همان تورم است؟
نه. تورم یعنی گران شدن کالاها و خدمات داخل ایران، که مرکز آمار و بانک مرکزی اعلامش می‌کنند. این صفحه ارزش تومان را در برابر پول کشورهای دیگر نشان میدهد؛ یعنی قدرت خرید تومان وقتی از خارج خرید می‌کنید، سفر می‌روید یا هر هزینه‌ی ارزی دیگری دارید.
این دو در بلندمدت هم‌جهت‌اند، ولی در کوتاه‌مدت ممکن است خیلی از هم فاصله بگیرند. اگر قیمت ارز تندتر از تورم بالا برود، کالای خارجی در مقایسه با کالای ایرانی گران‌تر می‌شود و اگر کندتر، ارزان‌تر.
قیمت لحظهای را در صفحه‌های قیمت تتر، قیمت دلار و نرخ ارزهای جهانی ببینید.
سوال‌های پرتکرار
تومان در یک سال گذشته چقدر ارزش از دست داده؟
تومان در یک سال گذشته در برابر سبد ارزهای جهانی ۵۶٪ از ارزشش را از دست داده است. اگر فقط با دلار بسنجیم، این عدد ۵۷٪ است. ارزش تومان در ۹۰ روز گذشته ۳۱٫۶٪ کم شده و در ۳۰ روز گذشته ۹٫۵٪.
چرا قیمت دلار برای سنجیدن ارزش تومان کافی نیست؟
چون قیمت دلار به تومان دو چیز را با هم نشان میدهد: ضعیف شدن تومان و تغییر ارزش خود دلار در دنیا. اگر دلار در برابر یورو و یوان قویتر شود، قیمتش به تومان بالا میرود، حتی اگر تومان هیچ تغییری نکرده باشد. از فروردین ۱۳۹۷ تا امروز قیمت دلار ۴۹ برابر شده و قیمت سبد ارزها ۴۶ برابر؛ این فاصله از قویتر شدن خود دلار در دنیا میآید.
منظور از سبد ارزها چیست؟
منظور، سبد «حق برداشت ویژه» (SDR) است که صندوق بینالمللی پول تعریف کرده. هر سبد شامل ۰٫۵۷۸ دلار، ۰٫۳۷۴ یورو، ۱٫۰۹۹ یوان، ۱۳٫۴۵۲ ین و ۰٫۰۸۱ پوند است و صندوق هر پنج سال یک بار این مقدارها را بازبینی میکند. اقتصاددانها ارزش پول ملی در برابر چنین سبدی را «نرخ ارز مؤثر اسمی» مینامند.
فرق کاهش ارزش تومان با تورم چیست؟
تورم یعنی گران شدن کالاها و خدمات داخل ایران و آمارش را مرکز آمار و بانک مرکزی منتشر می‌کنند. این صفحه چیز دیگری را نشان میدهد: ارزش تومان در برابر پول کشورهای دیگر. این دو در بلندمدت هم‌جهت‌اند، ولی در کوتاه‌مدت ممکن است خیلی از هم فاصله بگیرند.
چه چیزهایی قیمت دلار را در ایران بالا میبرد؟
مهمترین عامل، کم شدن درآمد ارزی کشور است؛ مثلاً با تحریم یا افت فروش نفت. بعد از آن، خبرهای سیاسی و نظامی که انتظارات بازار را تغییر میدهند. در بلندمدت تورم و رشد نقدینگی هم قیمت ارز را بالا میبرند و سهم کوچکتری هم به قوی شدن خود دلار در دنیا برمیگردد. رویدادهای مهم را روی نمودار همین صفحه مشخص کردهایم.
دادههای این صفحه از کجا میآید؟
برای قیمت دلار از قیمت تتر (USDT) در بازار سواپولت استفاده کردهایم که از فروردین ۱۳۹۷ ثبت شده است. ارزش دلاری سبد ارزها برای گذشته از نرخهای مرجع بانک مرکزی اروپا حساب شده و برای روزهای اخیر از نرخ لحظهای ارزها. قیمت تومانی ارزها را از شبکه اطلاعرسانی طلا و ارز (tgju.org) میگیریم. همهی عددها هر پنج دقیقه بهروز میشوند.
روش محاسبه
این‌جا می‌بینید عددهای این صفحه از کجا می‌آیند و چطور حساب میشوند. مثال‌ها با همان قیمت‌های بالای صفحه حساب شده‌اند.
منبع داده‌ها
- قیمت دلار به تومان
- قیمت تتر (USDT) در بازار سواپولت
- هر ۵ دقیقه؛ داده‌ها از ۱۶ فروردین ۱۳۹۷
- ارزش سبد ارزها به دلار در گذشته
- نرخهای مرجع روزانه‌ی بانک مرکزی اروپا و مقدارهای سبد صندوق بینالمللی پول
- یک نرخ برای هر روز کاری
- ارزش دلاری سبد در روزهای اخیر و قیمت تومانی ارزها
- شبکه اطلاعرسانی طلا و ارز (tgju.org)
- هر ۵ دقیقه؛ قیمت ین برای هر ۱۰ ین اعلام می‌شود
- رویدادهای نمودار
- خبرهای منتشرشده؛ تاریخ هر رویداد را با منبعش تطبیق داده‌ایم
- وقتی رویداد تازه‌ای تأیید شود
مرحله به مرحله
ارزش یک سبد به دلار
ارزش یک SDR به دلار = ۰٫۵۷۸۱۳ دلار + ۰٫۳۷۳۷۹ یورو + ۱٫۰۹۹۳ یوان + ۱۳٫۴۵۲ ین + ۰٫۰۸۰۸۷ پوند
سبد «حق برداشت ویژه» (SDR) صندوق بینالمللی پول ترکیبی ثابت از پنج ارز اصلی دنیاست. هر ارز را با نرخ همان روز به دلار تبدیل می‌کنیم و جمع می‌زنیم. صندوق این مقدارها را هر پنج سال بازبینی میکند؛ مقدارهای بالا از ۱۰ مرداد ۱۴۰۱ اعتبار دارند و برای روزهای پیش از آن، سبد قبلی را به کار برده‌ایم.با عددهای همین حالاارزش یک سبد ۱٫۳۵۲۶ دلار است.
قیمت سبد به تومان
قیمت سبد = قیمت دلار به تومان × ارزش یک سبد به دلار
برای قیمت دلار از قیمت تتر استفاده کردهایم، چون تنها نرخ دلار به تومان است که داده‌اش تا ۱۳۹۷ عقب میرود.با عددهای همین حالادلار ۲۶۵٬۳۰۴ تومان است.۲۶۵٬۳۰۴ × ۱٫۳۵۲۶ = ۳۵۸٬۸۵۹ تومان
تغییر ارزش تومان
تغییر ارزش = قیمت سبد در ابتدای بازه ÷ قیمت سبد در انتهای بازه − ۱
اگر قیمت سبد به تومان دو برابر شود، هر تومان نصف ارزش قبلش را دارد: ۱ ÷ ۲ − ۱ = −۵۰٪. ستون «در برابر دلار» همین حساب است، فقط با قیمت دلار به‌جای سبد.با عددهای همین حالایک سال پیش سبد ۱۵۶٬۲۳۰ تومان بود و الان ۳۵۸٬۸۵۹ تومان است.۱۵۶٬۲۳۰ ÷ ۳۵۸٬۸۵۹ − ۱ = −۵۶٫۵٪
سهم ضعف تومان و سهم دلار
سهم ضعف تومان = لگاریتم رشد قیمت سبد ÷ لگاریتم رشد قیمت دلار
گرانی دلار به تومان از ضرب دو عامل به دست میآید: گرانی سبد، که همان ضعف تومان است، و قویتر شدن دلار در برابر بقیه‌ی ارزهای سبد. لگاریتم ضرب را به جمع تبدیل میکند؛ پس سهم هر عامل جدا می‌شود و ترتیب حساب کردنشان در نتیجه اثری ندارد. اگر قیمت دلار در بازه کمتر از نیم درصد تغییر کرده باشد، سهمی نشان نمی‌دهیم.با عددهای همین حالادر یک سال اخیر قیمت دلار ۲٫۳۱۴ برابر و قیمت سبد ۲٫۲۹۷ برابر شده است.لگاریتم ۲٫۲۹۷ ÷ لگاریتم ۲٫۳۱۴ = ۹۹٪
دلار در دنیا
تغییر دلار در دنیا = ارزش سبد به دلار در ابتدای بازه ÷ ارزش سبد به دلار در انتهای بازه − ۱
عدد مثبت یعنی دلار در برابر یورو، یوان، ین و پوند قویتر شده است؛ یعنی آن بخش از گرانی دلار که ربطی به تومان ندارد.با عددهای همین حالاارزش یک سبد یک سال پیش ۱٫۳۶۲۷ دلار بود و الان ۱٫۳۵۲۶ دلار است.۱٫۳۶۲۷ ÷ ۱٫۳۵۲۶ − ۱ = +۰٫۷٪
نمودار
ارزش ۱۰۰ تومان در هر روز = ۱۰۰ × قیمت سبد در ابتدای بازه ÷ قیمت سبد در آن روز
محور عمودی لگاریتمی است؛ یعنی هر بار که ارزش نصف شود، خط به یک اندازه پایین میآید، چه از ۱۰۰ به ۵۰ و چه از ۱۰ به ۵. در بازه‌ی ۳۰ روزه هر ۴ ساعت، در بازه‌ی ۹۰ روزه هر روز، در بازه‌ی یک‌ساله هر ۲ روز و در نمودار کامل هر هفته یک نقطه ثبت شده است؛ برای همین جهش‌های چندروزه در بازه‌های بلند صاف‌تر دیده میشوند.
چه چیزهایی در این حساب نیامده
- تورم. این صفحه قیمت کالاها و خدمات داخل ایران را نمی‌سنجد؛ فقط ارزش تومان را در برابر ارزهای دیگر نشان میدهد.
- شرکای تجاری ایران. سبد SDR سبد استاندارد صندوق بینالمللی پول است، نه سبد شرکای تجاری ایران؛ درهم امارات و لیر ترکیه در آن نیستند. این دو را جداگانه در جدول قیمت ارزها آورده‌ایم.
- اختلاف تتر و دلار بازار آزاد. قیمت این دو معمولاً کمی با هم فرق دارد و حساب‌های این صفحه با تتر انجام شده است.
- اثر رویدادها. رویدادهای نمودار فقط تاریخ و خبرند و اثر هر کدام روی قیمت را اندازه نگرفته‌ایم؛ چون بازار گاهی پیش از خبر حرکت میکند و گاهی چند رویداد هم‌زمان میشوند.
آخرین بازبینی روش محاسبه: . این صفحه توصیه‌ی سرمایه‌گذاری نیست.