چرا قیمت بیت‌کوین به تورم آمریکا واکنش نشان می‌دهد؟

قیمت بیت‌کوین مستقیماً به تورم آمریکا وصل نیست. بازار به این واکنش نشان می‌دهد که آمار تورم درباره تصمیم بعدی فدرال رزرو چه می‌گوید. تورم بالاتر از انتظار یعنی احتمال نرخ بهره بالاتر یا ماندگارتر، و پول ارزان کمتر. تورم پایین‌تر از انتظار یعنی احتمال سیاست پولی آسان‌تر. برای همین روزی که داده‌هایی مثل CPI و PPI منتشر می‌شود، معامله‌گران بیشتر از خودِ عدد، به این نگاه می‌کنند که فدرال رزرو بعد از آن چه می‌کند.

زنجیره‌ای که تورم را به بیت‌کوین وصل می‌کند

برای اینکه این واکنش را بفهمید، کافی است چهار حلقه را پشت سر هم ببینید.

حلقه اول: هدف فدرال رزرو

فدرال رزرو (بانک مرکزی آمریکا) طبق قانون موظف است به اشتغال حداکثری و ثبات قیمت‌ها کمک کند؛ همان چیزی که به آن «مأموریت دوگانه» می‌گویند. کمیته بازار آزاد فدرال (FOMC)، یعنی بخشی از فدرال رزرو که درباره نرخ بهره تصمیم می‌گیرد، تورم سالانه ۲ درصد را هدف بلندمدت خود می‌داند. (فدرال رزرو)

حلقه دوم: آمار تورم نشان می‌دهد چقدر از هدف دوریم

معیار اصلی فدرال رزرو برای هدف ۲ درصد، شاخص قیمت هزینه‌های مصرف شخصی (PCE) است. اما فدرال رزرو شاخص قیمت مصرف‌کننده (CPI) و شاخص قیمت تولیدکننده (PPI) را هم که وزارت کار آمریکا منتشر می‌کند، از نزدیک دنبال می‌کند. (فدرال رزرو)

• CPI تغییر قیمت سبد خرید مصرف‌کننده را نشان می‌دهد و معمولاً زودتر از PCE منتشر می‌شود. برای همین بازار روی آن حساس‌تر است.
• PPI تغییر قیمت‌ها را از طرف تولیدکننده نشان می‌دهد. بازار آن را نشانه‌ای می‌بیند از فشاری که ممکن است بعداً به قیمت مصرف‌کننده برسد.
• تورم هسته همین شاخص‌ها بدون خوراک و انرژی است. فدرال رزرو به این نسخه هم نگاه می‌کند، چون قیمت این دو قلم زیاد بالا و پایین می‌شود و روند اصلی را پنهان می‌کند.

حلقه سوم: نرخ بهره و انتظار از آن

ابزار اصلی FOMC تغییر هدف نرخ وجوه فدرال (federal funds rate) است. به گفته خود فدرال رزرو، نه‌فقط تغییر واقعی این نرخ، بلکه انتظار تغییر آن هم روی قیمت دارایی‌ها اثر دارد. تغییر نرخ بهره جذابیت سهام را در مقایسه با گزینه‌های دیگر سرمایه‌گذاری تغییر می‌دهد. (فدرال رزرو)

حلقه چهارم: بیت‌کوین

بیت‌کوین سود یا بهره‌ای نمی‌دهد. وقتی اوراق خزانه یا سپرده دلاری بازده بیشتری می‌دهد، نگه داشتن دارایی‌ای که سودی ندارد و نوسانش زیاد است، هزینه فرصت بیشتری دارد. برعکس، وقتی انتظار پول ارزان‌تر بالا می‌رود، سرمایه راحت‌تر سراغ دارایی‌های پرریسک می‌رود. این آن منطقی است که معامله‌گران با آن آمار تورم را به قیمت بیت‌کوین وصل می‌کنند. قانون ثابتی نیست و گاهی خبرهای خودِ بازار کریپتو از آن قوی‌ترند.

چرا «تفاوت با پیش‌بینی» مهم‌تر از خودِ عدد است؟

قبل از انتشار هر گزارش، تحلیلگران عددی را پیش‌بینی می‌کنند و بازار از قبل همان را در قیمت‌ها حساب کرده است. پس چیزی که قیمت را تکان می‌دهد، غافلگیری است، نه خودِ عدد. تورم ۳ درصدی وقتی بازار ۳٫۳ درصد انتظار داشت، خبر خوبی حساب می‌شود. همین ۳ درصد وقتی انتظار ۲٫۷ درصد بود، خبر بدی است.

این جدول منطق رایج بازار را خلاصه می‌کند. پیش‌بینی قیمت نیست:

ردیف آخر زیاد پیش می‌آید. مثلاً افت قیمت انرژی تورم کل را پایین می‌آورد، اما تورم هسته سرسخت می‌ماند. در این حالت معمولاً چند دقیقه اول قیمت به هر دو طرف پرش می‌کند تا بازار تصمیمش را بگیرد.

نمونه واقعی: شهریور ۱۴۰۵

در نشست ۲۵ شهریور ۱۴۰۵، FOMC با اشاره به اینکه «تورم همچنان بالاست»، هدف نرخ وجوه فدرال را ۰٫۲۵ واحد درصد بالا برد و به محدوده ۳٫۷۵ تا ۴ درصد رساند. بیانیه ساعت ۲ بعدازظهر به وقت واشنگتن، یعنی ۲۱:۳۰ به وقت تهران منتشر شد. (بیانیه فدرال رزرو)

این نمونه نکته مهمی را نشان می‌دهد. آمار تورم هفته‌های قبل از نشست، انتظار افزایش نرخ را بالا برده بود. پس بخش بزرگی از واکنش بازار قبل از خودِ تصمیم و در روزهای انتشار آمار اتفاق افتاد. روز نشست، بیشتر لحن بیانیه و صحبت‌های رئیس فدرال رزرو درباره قدم‌های بعدی اهمیت داشت.

برای کاربر ایرانی: قیمت تومانی دو حلقه دارد

اگر بیت‌کوین را با تومان می‌خرید یا نگه می‌دارید، قیمتی که می‌بینید تقریباً حاصل‌ضرب دو عدد است: قیمت دلاری بیت‌کوین در بازار جهانی، ضرب در قیمت تومانی تتر. آمار تورم آمریکا بیشتر روی عدد اول اثر می‌گذارد. عدد دوم بیشتر تابع بازار ارز داخل است؛ این را در مطلب قیمت تتر در ایران چطور تعیین می‌شود؟ توضیح داده‌ایم.

یک مثال با اعداد فرضی و گرد: فرض کنید بیت‌کوین ۸۰ هزار دلار باشد و هر تتر ۱۰۰ هزار تومان. قیمت تومانی بیت‌کوین می‌شود ۸ میلیارد تومان. حالا CPI بالاتر از انتظار منتشر می‌شود و بیت‌کوین ۳ درصد افت می‌کند و به ۷۷٬۶۰۰ دلار می‌رسد. اگر تتر ثابت بماند، قیمت تومانی به ۷ میلیارد و ۷۶۰ میلیون تومان می‌رسد. اما اگر همان روز تتر هم ۲ درصد گران شود و به ۱۰۲ هزار تومان برسد، قیمت تومانی حدود ۷ میلیارد و ۹۱۵ میلیون تومان می‌شود. یعنی افت تومانی خیلی کمتر از افت دلاری دیده می‌شود.

پس برای فهم تغییر قیمت تومانی، هر دو حلقه را جدا نگاه کنید. وقتی قیمت بیت‌کوین تغییر می‌کند، معلوم نیست تورم آمریکا عامل آن بوده یا دلار داخلی.

روز انتشار CPI چه کار کنیم؟

• تاریخ را از قبل بدانید. اداره آمار کار آمریکا (BLS) زمان انتشار CPI را در تقویم انتشار خود اعلام می‌کند. تاریخ نشست‌های FOMC هم در تقویم فدرال رزرو است.
• عدد پیش‌بینی را کنار عدد واقعی ببینید. بدون دانستن انتظار بازار، خودِ عدد تورم چیز زیادی نمی‌گوید.
• در دقیقه‌های اول با عجله معامله نکنید. نوسان لحظه انتشار شدید و دوطرفه است. فاصله قیمت خرید و فروش هم ممکن است بیشتر شود؛ درباره اسپرد بیشتر بخوانید.
• برای یک خبر، کل برنامه‌تان را عوض نکنید. اگر برای بلندمدت خرید می‌کنید، خرید پله‌ای در چند نوبت اثر نوسان یک روز خاص را کمتر می‌کند.

آمار تورم فقط یکی از عوامل قیمت بیت‌کوین است. هیچ گزارشی جهت قیمت را تضمین نمی‌کند و سرمایه‌ای را وارد بازار کنید که نوسانش را تحمل می‌کنید.