دیپ‌سیک (DeepSeek) چیست و چه فرقی با ChatGPT دارد؟

دیپ‌سیک (DeepSeek) دستیار هوش مصنوعی‌ای شبیه ChatGPT است که شرکتی به همین اسم در شهر هانگژوی چین ساخته است. با آن می‌شود سؤال پرسید، متن نوشت یا خلاصه کرد و کد نوشت، و اگر بخواهید در وب هم جست‌وجو می‌کند. نسخهٔ وب و اپ موبایلش برای استفادهٔ روزمره رایگان است. فرق مهم دیگرش این است که خود مدل را هم با مجوز آزاد MIT منتشر می‌کند و هر کسی می‌تواند آن را روی سرور خودش اجرا کند؛ OpenAI این کار را با مدل‌های ChatGPT نمی‌کند.

برای کارهای متنی روزمره، هر دو کارتان را راه می‌اندازند و فرق اصلی جای دیگری است. ChatGPT ابزارهای بیشتری مثل ساخت تصویر، گفت‌وگوی صوتی و Deep research (گزارش چندمرحله‌ای و منبع‌دار) دارد، ولی امکانات کاملش را فقط در پلن‌های پولی می‌گیرید. دیپ‌سیک برای استفادهٔ معمولی پولی نمی‌خواهد، در عوض داده‌های کاربرانش در چین نگهداری می‌شود. هر کدام از این فرق‌ها را پایین‌تر باز کرده‌ایم و آخر مطلب جدولی هست که بر اساس کار خودتان یکی را انتخاب کنید.

دیپ‌سیک چیست و چه مدل‌هایی دارد؟

سازندهٔ دیپ‌سیک شرکت Hangzhou DeepSeek Artificial Intelligence است. طبق سیاست حریم خصوصی دیپ‌سیک، این شرکت در چین ثبت شده و مسئول داده‌های کاربران هم خودش است. از مدل‌هایش از سه راه می‌شود استفاده کرد: نسخهٔ وب، اپ موبایل و پلتفرم API که مخصوص برنامه‌نویس‌هاست.

نسل فعلی مدل‌های دیپ‌سیک، V4، ۴ اردیبهشت ۱۴۰۵ معرفی شد و دو نسخه دارد:

• DeepSeek-V4-Pro: این نسخهٔ بزرگ‌تر و قوی‌تر است. بیش از ۱٫۶ تریلیون پارامتر دارد، ولی طبق اطلاعیهٔ معرفی‌اش، برای هر جواب فقط حدود ۴۹ میلیارد از آن‌ها به کار می‌افتد. پارامترها عددهایی‌اند که مدل در آموزش یاد گرفته و هر چه بیشتر باشند، مدل معمولاً دانش بیشتری دارد. وقتی برای هر جواب فقط بخش کوچکی از مدل کار کند، اجرایش ارزان‌تر تمام می‌شود. نسخهٔ نهایی Pro با اسم DeepSeek-V4-Pro-0813 جای نسخهٔ پیش‌نمایش را گرفته است.
• DeepSeek-V4-Flash: نسخهٔ کوچک‌تر، سریع‌تر و ارزان‌تر است و ۲۸۴ میلیارد پارامتر دارد که ۱۳ میلیاردش در هر جواب فعال می‌شود. دیپ‌سیک می‌گوید Flash در استدلال خیلی به Pro نزدیک است. طبق سایت دیپ‌سیک، این مدل حالا به نسخهٔ V4.1-Flash-1017 به‌روز شده است.

هر دو مدل دو جور کار می‌کنند: یا سریع جواب می‌دهند، یا اول قدم‌به‌قدم فکر می‌کنند و بعد جواب می‌دهند. حالت دوم را در صفحهٔ گفت‌وگو با دکمهٔ DeepThink روشن می‌کنید. این حالت کندتر است، ولی برای ریاضی، کد و سؤال‌های چندمرحله‌ای می‌ارزد. دکمهٔ Search هم جست‌وجوی وب را روشن می‌کند تا مدل برای جواب از اطلاعات تازه هم استفاده کند.

امتیاز دیگر V4 این است که متن خیلی بلندی را یک‌جا می‌خواند. دیپ‌سیک می‌گوید از این نسل به بعد، پنجرهٔ متن (context window) یک میلیون توکنی در همهٔ سرویس‌های رسمی‌اش پیش‌فرض است. توکن تکهٔ کوچکی از متن است، از یک حرف تا یک کلمه. پنجرهٔ متن هم یعنی مدل در یک گفت‌وگو چقدر متن را هم‌زمان در نظر می‌گیرد؛ با یک میلیون توکن می‌شود یک فایل خیلی طولانی، مثلاً یک کتاب کامل، را یک‌جا به آن داد.

اگر اسم R1 یا V3 به گوشتان خورده، این‌ها مدل‌های نسل قبل دیپ‌سیک‌اند که حالا V4 جایشان را گرفته است.

متن‌باز بودن دیپ‌سیک یعنی چه؟

وقتی می‌گویند دیپ‌سیک متن‌باز است، یعنی وزن‌های مدلش را منتشر می‌کند. وزن‌ها فایل‌هایی‌اند که همان پارامترها، یعنی هر چه مدل یاد گرفته، در آن‌ها ذخیره شده است. دیپ‌سیک این فایل‌ها را در هاگینگ فیس (Hugging Face) گذاشته؛ سایتی که مدل‌های هوش مصنوعی را برای دانلود میزبانی می‌کند. در تصویر زیر، برچسب مجوز MIT را کنار اسم مدل ببینید:

MIT از آزادترین مجوزهای نرم‌افزاری است و با آن هر کسی می‌تواند مدل را دانلود کند، تغییرش بدهد و حتی در محصول تجاری‌اش به کار ببرد. ولی برای من و شما که فقط می‌خواهیم با یک چت‌بات کار کنیم، معنای عملی‌اش این‌هاست:

• سرویس‌های دیگر هم می‌توانند همین مدل را اجرا کنند. هر شرکتی می‌تواند دیپ‌سیک را روی سرور خودش راه بیندازد و آن‌وقت گفت‌وگوها اصلاً به سرور دیپ‌سیک نمی‌رسد. برای شرکتی که نمی‌خواهد اطلاعاتش از ساختمان بیرون برود، این راه خوبی است. فقط اگر از چنین سرویسی استفاده می‌کنید، سیاست حریم خصوصی خود آن سرویس را بخوانید، چون دیگر قواعد دیپ‌سیک ملاک نیست.
• روی لپ‌تاپ معمولی عملاً اجرا نمی‌شود. حتی Flash، نسخهٔ کوچک‌تر، ۲۸۴ میلیارد پارامتر دارد. دستوری هم که خود دیپ‌سیک برای اجرای Pro در صفحهٔ مدل گذاشته، برای چند کارت گرافیک سرور نوشته شده است. پس بیشتر ما با همان سایت یا اپ از دیپ‌سیک استفاده می‌کنیم.
• مجوز آزاد فقط مال فایل‌های مدل است. MIT دربارهٔ کد و وزن‌های مدل است. سایت و اپ دیپ‌سیک سرویس آنلاینی‌اند که شرایط استفاده و سیاست حریم خصوصی خودشان را دارند.

در طرف مقابل، مدل‌های ChatGPT مثل GPT-6 بسته‌اند و وزن‌هایشان منتشر نشده است. OpenAI جدا از این‌ها دو مدل وزن‌باز به اسم gpt-oss-120b و gpt-oss-20b را ۱۴ مرداد ۱۴۰۴ با مجوز Apache 2.0 منتشر کرد، ولی این دو، مدل‌های خود ChatGPT نیستند.

فرق دیپ‌سیک و ChatGPT در یک نگاه

در این جدول، امکانات دو سرویس را از روی صفحه‌های رسمی‌شان کنار هم گذاشته‌ایم. «اعلام نشده» یعنی در صفحه‌های رسمی دیپ‌سیک که خواندیم حرفی از آن امکان نبود؛ ممکن است بعداً اضافه شود.

دیپ‌سیک تا مدت‌ها از عکس فقط متن داخلش را بیرون می‌کشید. به گزارش TechNode، از ۹ اردیبهشت ۱۴۰۵ حالت تصویر را به‌صورت آزمایشی برای بخشی از کاربران باز کرده است. API دیپ‌سیک هم طبق صفحهٔ مدل‌ها هنوز تصویر نمی‌خواند.

با فایل‌های طولانی، دیپ‌سیک دست بالا را دارد. صفحهٔ پلن‌های ChatGPT حافظه و پنجرهٔ متن نسخهٔ رایگان را محدود معرفی کرده و ظرفیت بیشتر را برای پلن‌های پولی گذاشته است. ولی دیپ‌سیک همان پنجرهٔ یک میلیون توکنی را رایگان می‌دهد. در عوض، ChatGPT حتی در نسخهٔ رایگان، با سقفی محدود، عکس می‌سازد، گفت‌وگوی صوتی دارد و با Deep research گزارش منبع‌دار می‌نویسد. اگر می‌خواهید ChatGPT را با Gemini و Claude هم مقایسه کنید، مقایسهٔ ChatGPT، Gemini و Claude را بخوانید.

حریم خصوصی: گفت‌وگوهایتان کجا می‌رود؟

برای خیلی‌ها این مهم‌ترین فرق دو سرویس است. دیپ‌سیک در سیاست حریم خصوصی‌اش، که آخرین بار ۲۱ بهمن ۱۴۰۴ به‌روز شده، زیر عنوان «محل نگهداری داده‌ها» نوشته که اطلاعات کاربران را مستقیم در چین جمع می‌کند، پردازش می‌کند و نگه می‌دارد. دو خطی که در تصویر مشخص شده، همین را می‌گویند:

چند نکتهٔ دیگر از همین سند هم دانستنی است:

• چه چیزهایی ثبت می‌شود؟ هر چه می‌نویسید یا با صدا می‌گویید، فایل‌ها و عکس‌هایی که می‌فرستید و تاریخچهٔ گفت‌وگوهایتان ذخیره می‌شود. مدل گوشی، سیستم‌عامل، آی‌پی و شناسهٔ دستگاه هم ثبت می‌شود.
• آموزش مدل: دیپ‌سیک با این داده‌ها مدل‌هایش را آموزش می‌دهد و بهتر می‌کند. سیاست حریم خصوصی، انصراف از این کار را جزو حقوقی آورده که «ممکن است» شامل حال شما شود. برای درخواستش باید به privacy@deepseek.com ایمیل بزنید؛ این سند از دکمه‌ای در تنظیمات حرفی نزده است.
• قانون حاکم: طبق شرایط استفادهٔ دیپ‌سیک، قرارداد شما با این شرکت تابع قانون چین است. در همین سند آمده که دیپ‌سیک برای رعایت الزامات قانونی، رفتار کاربران را با ابزارهای فنی بررسی می‌کند و سازوکاری برای «فیلتر ریسک» دارد.

در ChatGPT می‌توانید جلوی استفاده از گفت‌وگوهایتان برای آموزش را بگیرید: در تنظیمات، بخش Data controls، گزینهٔ Improve the model for everyone را خاموش کنید. برای یک سؤال حساس هم گفت‌وگوی موقت (Temporary Chat) را باز کنید. این گفت‌وگو در تاریخچه نمی‌ماند و برای آموزش هم به کار نمی‌رود، ولی OpenAI تا ۳۰ روز نسخه‌ای از آن را نگه می‌دارد.

دربارهٔ هر دو سرویس، و هر چت‌بات دیگری، یک چیز را فراموش نکنید: هر چه می‌نویسید به سرور کس دیگری می‌رود. پس رمز عبور، عبارت بازیابی (Seed Phrase) یا کلید خصوصی کیف پول، عکس کارت ملی و اطلاعات مشتری‌هایتان را در هیچ‌کدام ننویسید. هیچ کار درستی نیست که برایش لازم باشد کلید کیف پولتان را به یک هوش مصنوعی بدهید.

چطور با دیپ‌سیک شروع کنیم؟

از سایت رسمی دیپ‌سیک (deepseek.com) شروع کنید. در صفحهٔ اول، دکمهٔ Chat with DeepSeek نسخهٔ وب را باز می‌کند و دکمهٔ Get App بالای صفحه شما را به اپ رسمی می‌رساند:

می‌توانید با ایمیل یا با حسابی در یک سرویس دیگر ثبت‌نام کنید. طبق شرایط استفاده، سرویس در اصل برای بزرگسالان است و کسی که زیر ۱۸ سال دارد، باید با رضایت ولی‌اش از آن استفاده کند.

چند نکته را هم از همان اول در نظر داشته باشید:

• فقط از سایت و اپ رسمی استفاده کنید. دیپ‌سیک بهمن ۱۴۰۳ دربارهٔ حساب‌های جعلی‌ای که با اسمش ساخته شده بود هشدار داد و در اطلاعیهٔ V4 هم تأکید کرد که خبرهایش را فقط از حساب‌های رسمی‌اش دنبال کنید.
• دیپ‌سیک هیچ توکن یا ارز دیجیتالی ندارد. خود شرکت اعلام کرده که ارز دیجیتالی منتشر نکرده است، پس هر توکنی که اسم دیپ‌سیک رویش باشد، ربطی به این شرکت ندارد. ماجرای این توکن‌های هم‌اسم را در مطلب ارزهای هوش مصنوعی نوشته‌ایم.
• جواب‌ها را خودتان هم چک کنید. خود دیپ‌سیک در شرایط استفاده‌اش نوشته که روشن کردن Search دقت جواب‌ها را تا حدی بالا می‌برد، ولی خطا را کاملاً از بین نمی‌برد. برای تصمیم‌های مهم پزشکی، حقوقی یا مالی، یک آدم باید جواب را بازبینی کند؛ این حرف دربارهٔ ChatGPT هم صدق می‌کند. اگر می‌خواهید در ترید از هوش مصنوعی کمک بگیرید، راهنمای انتخاب هوش مصنوعی برای ترید نشان می‌دهد کجا به کار می‌آید و کجا نه.
• تاریخچه را خودتان می‌توانید پاک کنید. از تنظیمات می‌شود از گفت‌وگوها کپی گرفت یا پاکشان کرد. ولی حواستان باشد که حذف حساب برگشت ندارد و بعد از آن هیچ محتوایی برنمی‌گردد.

برای برنامه‌نویس‌ها: API دیپ‌سیک

API دیپ‌سیک با قالب APIهای OpenAI و Anthropic سازگار است؛ یعنی کدی که برای یکی از آن‌ها نوشته‌اید، با عوض کردن آدرس پایه (base_url)، کلید و اسم مدل، با دیپ‌سیک هم کار می‌کند. طبق مستندات دیپ‌سیک، در ابزارهایی مثل Claude Code، GitHub Copilot و OpenCode هم می‌شود دیپ‌سیک را به‌عنوان مدل انتخاب کرد. اگر Claude Code را نمی‌شناسید، معرفی Claude Code را بخوانید.

در API دو مدل هست: deepseek-flash که حالا V4.1-Flash-1017 پشتش کار می‌کند، و deepseek-v4-pro. هزینه به تعداد توکن‌های ورودی و خروجی بستگی دارد و از موجودی‌ای که قبلاً شارژ کرده‌اید کم می‌شود. در ساعت‌های خلوت هم نصف قیمت حساب می‌شود. قیمت‌ها زیاد عوض می‌شوند، پس عدد روز را در صفحهٔ مدل‌ها و قیمت‌ها ببینید.

دیپ‌سیک یا ChatGPT؛ کدام به کارتان می‌آید؟

جواب به کاری بستگی دارد که هر روز با هوش مصنوعی انجام می‌دهید. جدول زیر را از روی امکانات و قواعدی که بالاتر گفتیم چیده‌ایم:

اگر هنوز دودل‌اید، یک آزمایش کوتاه بیشتر از هر رتبه‌بندی به کارتان می‌آید. سه کاری را که همیشه انجام می‌دهید، هر کدام در یک گفت‌وگوی تازه، به هر دو بدهید:

1. یک متن فارسی بدهید و بخواهید بازنویسی یا خلاصه‌اش کنند. ببینید متن کدام طبیعی‌تر و کم‌غلط‌تر است.
2. یک فایل یا متن طولانی بدهید که محتوایش را خوب می‌شناسید و بپرسید فلان نکته کجای آن آمده. ببینید کدام درست پیدایش می‌کند.
3. یک مسئلهٔ حساب یا کدنویسی بپرسید که جوابش را از قبل می‌دانید، این بار با DeepThink در دیپ‌سیک و حالت فکر کردن در ChatGPT.

هر کدام کمتر اشتباه کرد و کمتر لازم شد جوابش را اصلاح کنید، همان برای کار شما بهتر است. لازم هم نیست فقط یکی را نگه دارید؛ می‌شود متن‌های طولانی را به دیپ‌سیک داد و برای تصویر، صدا و کارهایی که ابزار بیشتری می‌خواهند سراغ ChatGPT رفت.

وقتی نسخهٔ رایگان ChatGPT کم می‌آورد

برای استفادهٔ معمولی از دیپ‌سیک لازم نیست اشتراکی بخرید. ولی اگر سقف نسخهٔ رایگان ChatGPT جلوی کارتان را می‌گیرد، یا Deep research بیشتر، کارهای زمان‌بندی‌شده و GPTهای سفارشی لازم دارید، باید سراغ یکی از پلن‌های پولی بروید. فرق Go، Plus و Pro را در مطلب ChatGPT Plus چیست توضیح داده‌ایم.

ایران هنوز در فهرست کشورهای پشتیبانی‌شدهٔ OpenAI نیست و کارت بانکی ایرانی هم در سایتش کار نمی‌کند؛ برای همین بیشتر کاربران ایرانی اشتراک را از یک فروشنده می‌خرند. امن‌ترین راه این است که اشتراک روی حساب و ایمیل خودتان فعال شود و حساب آماده یا مشترک نگیرید. فرق اکانت اختصاصی و اشتراکی ChatGPT را جداگانه نوشته‌ایم. برای پایداری حساب هم آن را با کسی شریک نشوید و ورود دومرحله‌ای را روشن کنید.

در فروشگاه سواپ‌ولت، اشتراک ChatGPT روی همان حساب شخصی خودتان فعال می‌شود و طبق صفحهٔ محصول، ظرف ۲ ساعت تحویلش می‌گیرید. هزینه را از موجودی تومانی یا تتر (USDT) کیف پول سواپ‌ولت می‌پردازید و اگر موجودی کم باشد، همان‌جا با کارت بانکی شارژش می‌کنید. اگر بیشتر با متن‌های طولانی و نوشتن سروکار دارید، Claude هم گزینهٔ جدی‌ای است و اشتراک Claude Pro را هم در همین فروشگاه پیدا می‌کنید.