در ایران «قیمت دلار» یک عدد نیست. چند نرخ جدا وجود دارد که هر کدام در بازار خودش تعیین می‌شود و به دست آدم‌های متفاوتی می‌رسد. دلار آزاد قیمتی است که مردم در صرافی‌ها و بازار ارز با آن اسکناس دلار می‌خرند و می‌فروشند. دلار توافقی نرخی است که صادرکننده‌ها و واردکننده‌ها در مرکز مبادله ارز و طلای ایران با آن حواله دلار معامله می‌کنند؛ مردم عادی نمی‌توانند با این نرخ دلار بخرند.

حواله یعنی دلاری که به‌جای اسکناس، در حسابی بیرون از ایران تحویل داده می‌شود و نرخش همیشه با اسکناس یکی نیست. دلار نیمایی نرخ سامانه نیما بود، جایی که تا پیش از بازار توافقی صادرکننده‌ها ارزشان را به واردکننده‌ها می‌فروختند؛ نیما بهمن ۱۴۰۳ بسته شد. دلار فردایی هم اصلاً خرید و فروش دلار نیست؛ شرط‌بندی دلال‌ها روی قیمت فرداست و قانون آن را قاچاق ارز می‌داند.

فاصله این نرخ‌ها هم کم نیست؛ در مهر ۱۴۰۵ دلار توافقی تقریباً دو سوم دلار آزاد بود. اگر فقط می‌خواهید بدانید با کدام نرخ می‌شود دلار خرید، جدول پایین کافی است. در ادامه هر نرخ را جدا توضیح داده‌ایم و گفته‌ایم از ۱۳۹۷ تا امروز چه چیزی عوض شده و قیمت تتر دنبال کدام دلار است.

انواع نرخ دلار: هر کدام به چه کسی می‌رسد؟

اسم‌هایی را که در خبرها و کانال‌های تلگرامی می‌بینید، اینجا کنار هم گذاشته‌ایم. قیمت‌ها را نیاورده‌ایم، چون هر روز عوض می‌شوند.

اسم

یعنی چه

چه کسی با آن سروکار دارد

کجا اعلام می‌شود

دلار آزاد (اسکناس)

قیمت خرید و فروش اسکناس دلار در صرافی‌ها و بازار ارز

همه؛ از مسافر و پس‌اندازکننده تا معامله‌گر

سایت‌های قیمت ارز و تابلوی صرافی‌ها

حواله در بازار آزاد (مثلاً حواله درهم)

دلار یا درهمی که در حسابی بیرون از ایران، اغلب در امارات، تحویل داده می‌شود

کسی که باید شهریه، اجاره یا هزینه دیگری را بیرون از ایران بپردازد

صرافی‌ها

دلار توافقی، مبادله‌ای یا «نرخ مرکز مبادله»

نرخ حواله دلار در مرکز مبادله ارز و طلای ایران

صادرکننده‌هایی که باید ارزشان را آنجا بفروشند و واردکننده‌هایی که مجوز دارند

مرکز مبادله، هر روز؛ خبرگزاری‌ها

دلار کارت ملی

اسکناسی که بانک‌ها در طرح مهر ۱۴۰۵ به نرخ اعلامی همان روز می‌فروشند

هر ایرانی بالای ۱۸ سال، تا ۱۰ هزار دلار

شعبه‌های منتخب پنج بانک

ارز ترجیحی (۴۲۰۰ و بعد ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومان)

نرخ ثابت و ارزانی که دولت برای کالاهای اساسی و دارو تعیین می‌کرد

از دی ۱۴۰۴ فقط واردکننده‌های گندم و دارو

تصمیم دولت

دلار نیمایی

نرخ سامانه نیما، که از ۱۳۹۷ تا بهمن ۱۴۰۳ کار می‌کرد

دیگر وجود ندارد؛ بعضی هنوز به دلار توافقی می‌گویند نیمایی

—

دلار سنا

میانگین نرخ معامله‌هایی که صرافی‌های مجاز در سامانه سنا ثبت کرده‌اند

کسی با آن معامله نمی‌کند؛ فقط یک شاخص است

سایت‌های قیمت ارز

دلار فردایی

قراری امروز روی قیمت فردا، بدون تحویل دلار و فقط با تسویه اختلاف

دلال‌ها؛ قانون آن را قاچاق ارز می‌داند

گروه‌ها و کانال‌های غیررسمی

دلار هرات و سلیمانیه

قیمت دلار در بازار ارز این دو شهر در افغانستان و عراق

معامله‌گرهای ارز، برای حدس زدن جهت بازار تهران

سایت‌های قیمت ارز

تتر (USDT)

قیمت تومانی این استیبل‌کوین دلاری در صرافی‌های رمزارز

هر کسی که حساب صرافی رمزارز دارد

صرافی‌های رمزارز

دلار آزاد چیست و قیمتش از کجا می‌آید؟

هیچ نهادی دلار آزاد را اعلام نمی‌کند؛ قیمتش از خرید و فروش روزانه در صرافی‌ها و بازار ارز درمی‌آید. برای معامله در این بازار مجوز واردات یا ثبت سفارش لازم نیست. وقتی در خبرها می‌خوانید «دلار بالا رفت» و اسم نرخ خاصی نیامده، معمولاً منظور همین دلار است.

عددی که سایت‌های قیمت با عنوان «دلار آزاد» نشان می‌دهند، نرخ مرجع بازار است، نه قیمت خرید یا فروش یک صرافی خاص. صرافی معمولاً کمی گران‌تر از این عدد می‌فروشد و کمی ارزان‌تر می‌خرد. بازار آزاد ساعت کاری هم دارد و شب‌ها قیمت تازه‌ای نمی‌دهد؛ عددی که آخر شب می‌بینید، قیمت آخرین معامله‌های همان روز است. قیمت لحظه‌ای را در صفحه قیمت دلار سواپ‌ولت می‌بینید.

اسکناس یا حواله؟

دلار در عمل به دو شکل معامله می‌شود. اسکناس همان دلار کاغذی است که در ایران تحویل می‌گیرید و برای سفر، پس‌انداز در خانه یا پرداخت حضوری به کار می‌آید. حواله پولی است که بانک یا صرافی، از راه همکارش در کشوری دیگر، به حسابی بیرون از ایران می‌رساند. کسی که باید شهریه دانشگاهی خارجی یا پول کالایی را بیرون از ایران بپردازد، حواله لازم دارد، نه اسکناس.

اسکناس و حواله خریدار و فروشنده جدا دارند و جابه‌جا کردن هر کدام هزینه خودش را دارد، پس قیمتشان همیشه یکی نیست. این فرق حتی در بازار رسمی هم دیده می‌شود: طبق گزارش خبرگزاری مهر، ۱۶ دی ۱۴۰۴ نرخ اسکناس دلار در مرکز مبادله حدود ۳ درصد بالاتر از نرخ حواله بود. این دو نرخ همیشه هم با هم بالا و پایین نمی‌روند؛ گاهی یکی ثابت می‌ماند و دیگری بالا می‌رود.

حواله درهم و نقش دبی

اسم «حواله درهم» را در بازار ارز ایران زیاد می‌شنوید. دلیلش این است که سال‌ها بخش بزرگی از پول صادرات و واردات ایران از حساب‌هایی در امارات می‌گذشت: صادرکننده‌ها درآمدشان را در بانک‌های دبی نگه می‌داشتند و پول واردات هم از همان‌جا پرداخت می‌شد. به همین خاطر عرضه و تقاضا در صرافی‌های دبی روی نرخ ارز در ایران هم اثر می‌گذاشت.

درهم امارات به دلار گره خورده و هر دلار تقریباً ۳٫۶۷ درهم است. پس قیمت حواله درهم را با یک ضرب ساده می‌شود به قیمت حواله دلار تبدیل کرد. مثلاً ۲۲ مهر ۱۴۰۵ نرخ فروش حواله درهم در مرکز مبادله ۴۹ هزار و ۱۶۴ تومان بود. این عدد ضرب در ۳٫۶۷ می‌شود حدود ۱۸۰ هزار و ۴۰۰ تومان، و نرخ فروش حواله دلار در همان روز ۱۸۰ هزار و ۵۵ تومان بود.

دلار توافقی چیست و چه کسی می‌تواند آن را بخرد؟

دلار توافقی نرخ حواله دلار در مرکز مبادله ارز و طلای ایران است؛ بازار رسمی ارز که زیر نظر بانک مرکزی کار می‌کند. اسم «توافقی» از اینجا آمده که دولت برایش عدد ثابتی تعیین نمی‌کند و قرار است قیمت از توافق خریدارها و فروشنده‌های همین بازار دربیاید. در خبرها همین نرخ را «دلار مبادله‌ای»، «نرخ مرکز مبادله»، «ارز تجاری» یا گاهی «دلار رسمی» هم می‌گویند.

فروشنده‌های این بازار صادرکننده‌ها هستند و بزرگ‌ترینشان شرکت‌های پتروشیمی‌اند. صادرکننده موظف است ارز صادراتش را همین‌جا بفروشد؛ به این کار «رفع تعهد ارزی» می‌گویند. خریدارها هم واردکننده‌هایی هستند که مجوز تخصیص ارز گرفته‌اند.

از ۱۴ دی ۱۴۰۴ واردکننده هر کالا یا خدمتی، به‌جز گندم و دارو، ارزش را با همین یک نرخ می‌گیرد. مرکز مبادله هر روز نرخ خرید و فروش حواله دلار و چند ارز دیگر مثل یورو، درهم و یوان را اعلام می‌کند و خبرگزاری‌ها همان را با عنوان «قیمت دلار توافقی» منتشر می‌کنند. این نرخ‌ها را در سایت مرکز مبادله ارز و طلای ایران هم می‌توانید ببینید. مرکز مبادله نرخ اسکناس هم اعلام می‌کند؛ مثلاً طبق دستورالعمل سازمان حج، ارز زائران حج ۱۴۰۵ با نرخ فروش اسکناس مرکز مبادله فروخته می‌شد.

پس مردم عادی نمی‌توانند دلار توافقی بخرند. اینکه در خبرها دلار توافقی خیلی ارزان‌تر از دلار آزاد است، به این معنا نیست که کسی می‌تواند با این نرخ بخرد و در بازار آزاد بفروشد. برای خرید از مرکز مبادله باید واردکننده باشید و مجوز تخصیص ارز داشته باشید.

دلار کارت ملی همان دلار توافقی است؟

بانک مرکزی ۸ مهر ۱۴۰۵ اعلام کرد تا ۲ میلیارد دلار اسکناس به بازار می‌آورد و یک میلیارد دلار اول را در شعبه‌های منتخب بانک‌ها و صرافی‌های بانکی می‌فروشد. در این طرح هر ایرانی بالای ۱۸ سال می‌تواند با کارت ملی تا ۱۰ هزار دلار بخرد. فروش از ۱۱ مهر در پنج بانک ملی، ملت، تجارت، صادرات و سامان شروع شد.

این سهمیه برای هر نفر در یک دوره ۳۶۵ روزه حساب می‌شود و جدا از ارز مسافرتی است. بانک ملی ثبت درخواست و پرداخت را در اپلیکیشن بله هم راه انداخته، ولی اسکناس را در هر حال باید حضوری از شعبه گرفت.

خیلی‌ها به این دلار «دلار توافقی با کارت ملی» می‌گویند، ولی نرخش با دلار توافقی خبرها یکی نیست. روز اول فروش، بانک‌ها هر دلار را ۲۵۹ هزار تومان می‌فروختند که با دلار آزاد فاصله زیادی نداشت؛ در همان هفته‌ها نرخ فروش حواله دلار در مرکز مبادله حدود ۱۷۷ تا ۱۸۰ هزار تومان بود. اگر می‌خواهید از این طرح استفاده کنید، نرخ فروش بانک را همان روز با دلار آزاد مقایسه کنید و کارمزد بانک را هم حساب کنید. پیش از رفتن هم بپرسید شعبه اسکناس دارد یا نه.

از دلار ۴۲۰۰ تومانی تا امروز: چه چیزی کی عوض شد؟

این اسم‌ها گیج‌کننده‌اند، چون بازار رسمی ارز در هشت سال گذشته چند بار شکل و اسمش را عوض کرده است. اگر فقط وضع امروز برایتان مهم است، می‌توانید از این بخش بگذرید.

  • فروردین ۱۳۹۷: بعد از جهش قیمت ارز، دولت حسن روحانی اعلام کرد دلار فقط یک نرخ دارد: ۴۲۰۰ تومان. مردم برای خرید هجوم آوردند و این نرخ خیلی زود به واردات کالاهای اساسی محدود شد.
  • اردیبهشت ۱۳۹۷: سامانه نیما رسماً شروع به کار کرد. صادرکننده‌ها حواله ارزی‌شان را در آن به واردکننده‌ها می‌فروختند و نرخ این سامانه «دلار نیمایی» نام گرفت.
  • ۱۴۰۱: دلار ۴۲۰۰ تومانی حذف شد و بعدتر نرخ ثابت ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومان جایش را برای کالاهای اساسی و دارو گرفت. در همین سال اصلاحیه قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز، معامله فردایی را قاچاق ارز دانست.
  • آذر ۱۴۰۳: بازار ارز تجاری مرکز مبادله، که به آن «بازار توافقی» هم می‌گویند، بعد از حدود سه ماه کار آزمایشی، رسماً راه افتاد. قیمت در این بازار از توافق صادرکننده و واردکننده درمی‌آمد و دلار توافقی اسمش را از همین‌جا گرفت. این بازار مدتی دو تالار با دو نرخ جدا داشت.
  • ۱ بهمن ۱۴۰۳: همه صادرکننده‌ها و واردکننده‌ها موظف شدند فقط در بازار ارز تجاری معامله کنند و سامانه نیما بعد از حدود هفت سال بسته شد.
  • ۱۴ دی ۱۴۰۴: دو تالار مرکز مبادله یکی شدند و از آن به بعد ارز همه کالاها و خدمات، به‌جز گندم و دارو، با یک نرخ تأمین شد. هم‌زمان دولت ارز ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی کالاهای اساسی را حذف کرد و به‌جایش برای هر نفر ماهی یک میلیون تومان کالابرگ گذاشت.
  • مهر ۱۴۰۵: فروش اسکناس با کارت ملی در بانک‌ها شروع شد؛ برای هر نفر تا ۱۰ هزار دلار.

دلار نیمایی چه شد؟

نیما مخفف «نظام یکپارچه معاملات ارزی» بود؛ سامانه‌ای که ۲۸ بهمن ۱۳۹۶ آزمایشی و ۳ اردیبهشت ۱۳۹۷ رسماً راه افتاد تا صادرکننده‌ها حواله ارزی‌شان را به واردکننده‌های دارای مجوز بفروشند. با بسته شدن نیما در ۱ بهمن ۱۴۰۳، دلار نیمایی به معنای دقیق کلمه دیگر وجود ندارد.

ولی کار همان کار است و خریدار و فروشنده همان‌ها هستند؛ فقط جای معامله و شیوه قیمت‌گذاری عوض شده. به همین دلیل بعضی رسانه‌ها و فعالان بازار هنوز به دلار توافقی می‌گویند «نیمایی». اگر در خبری بعد از بهمن ۱۴۰۳ «دلار نیمایی» دیدید، منظور همان نرخ مرکز مبادله است.

ارز ترجیحی چه بود و حالا به چه کسی می‌رسد؟

ارز ترجیحی دلاری بود که دولت با نرخ ثابت و خیلی ارزان‌تر از بازار به واردکننده کالاهای اساسی می‌داد تا قیمت این کالاها کمتر بالا برود. مشکلش از اول همین فاصله بود: هر چه دلار آزاد گران‌تر می‌شد، کسی که ارز ارزان می‌گرفت سود بیشتری می‌برد.

احمد میدری، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، دی ۱۴۰۴ گفت یارانه‌ای که تا آن روز به کالاهای اساسی داده می‌شد، از این پس به خود خانوارها پرداخت می‌شود. مثالی که زد برنج بود: واردکننده برنج تا آن موقع دلار ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی می‌گرفت و به گفته او، با حذف این ارز رانتی که به واردکننده می‌رسید از بین رفت. طبق همان تصمیم دی ۱۴۰۴، ارز ترجیحی فقط به واردات گندم و دارو می‌رسد و بقیه کالاهایی که قبلاً این ارز را می‌گرفتند، باید ارزشان را با نرخ توافقی بخرند.

دلار فردایی چیست؟

دلار فردایی قراری است که امروز روی قیمت دلار فردا بسته می‌شود، بدون اینکه دلاری دست‌به‌دست شود. فروشنده معمولاً اصلاً دلار ندارد و خریدار هم دلار نمی‌خواهد. فردا که قیمت معلوم شد، هر کدام اشتباه حدس زده بود، اختلاف را به تومان به دیگری می‌پردازد. بعضی سایت‌ها و رسانه‌ها نرخ فردایی را هم گزارش می‌کنند، چون نشان می‌دهد دلال‌ها قیمت فردا را چقدر حدس می‌زنند.

فرض کنید امروز با کسی قرار می‌گذارید که ۱۰ هزار دلار «فردایی» به نرخ ۱۰۰ هزار تومان بخرید (عددها فرضی‌اند). اگر فردا دلار ۱۰۲ هزار تومان شود، او ۲۰ میلیون تومان به شما می‌دهد؛ اگر ۹۸ هزار تومان شود، شما ۲۰ میلیون تومان به او بدهکار می‌شوید. در هیچ‌کدام دلاری جابه‌جا نمی‌شود و معامله در عمل شرط‌بندی روی قیمت است.

این معامله‌ها بیشتر در تهران و در گروه‌هایی انجام می‌شود که هر کدام یک «سرگروه» دارند. سرگروه از هر عضو چک تضمین می‌گیرد تا اگر کسی ضرر کرد، حتماً آن را بپردازد؛ در این بازار به این ضرر «تاوان» می‌گویند. قرارداد کتبی هم در کار نیست. بیشتر فروشنده‌های دلار فردایی دلال‌های خیابان‌های فردوسی، منوچهری و سبزه‌میدان تهران بوده‌اند و بخشی از این معامله‌ها به شبکه‌های اجتماعی هم کشیده شده است.

بانک مرکزی پیش‌تر این معامله‌ها را برای صرافی‌ها ممنوع کرده بود. اصلاحیه قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز هم، که اوایل ۱۴۰۱ ابلاغ شد، تکلیف را روشن کرد. طبق ماده ۱۲ این قانون، معامله ارزی که تحویلش به روزهای بعد موکول شود ولی هیچ‌وقت ارزی تحویل داده نشود و فقط اختلاف قیمت تسویه شود، قاچاق ارز است. فرقی هم نمی‌کند در صرافی انجام شود یا بیرون از آن. پس اگر در گروهی پیشنهاد معامله فردایی را قبول کنید، دو خطر را با هم پذیرفته‌اید: ممکن است پولی را ببازید که هیچ قراردادی پشتش نیست، و کارتان از نظر قانون قاچاق ارز است.

دلار سنا چیست و چرا نمی‌شود با آن خرید؟

سنا مخفف «سامانه نظارت ارز» است؛ سامانه‌ای زیر نظر بانک مرکزی که صرافی‌های مجاز باید معامله‌هایشان را در آن ثبت کنند. «نرخ سنا» میانگین نرخ خرید و فروش همین معامله‌های ثبت‌شده است.

پس دلاری به اسم «دلار سنا» وجود ندارد که بشود از جایی خرید؛ نرخ سنا فقط نشان می‌دهد صرافی‌های مجاز به‌طور میانگین به چه قیمتی معامله کرده‌اند. خود شما هم وقتی از صرافی مجاز ارز می‌خرید، خریدتان در همین سامانه ثبت می‌شود. در طرح کارت ملی هم بانک ملی اسکناس را بعد از ثبت اطلاعات خریدار در سنا تحویل می‌دهد.

دلار هرات و سلیمانیه چه ربطی به بازار تهران دارد؟

معامله‌گرهای ارز قیمت دلار را در دو شهر از کشورهای همسایه هم زیر نظر دارند: هرات در افغانستان و سلیمانیه در عراق. وقتی جابه‌جایی پول از راه دبی سخت‌تر شد، بخشی از نقل‌وانتقال ارز ایران از راه عراق و افغانستان انجام شد و قیمت دلار در این دو شهر برای بازار تهران مهم شد.

قیمت دلار در تهران معمولاً کمی بالاتر از این دو شهر است، چون آوردن اسکناس تا بازار تهران هزینه دارد. برای همین هر تغییری در قیمت هرات یا سلیمانیه می‌تواند به بازار تهران هم برسد. این نرخ‌ها برای شما فقط یک نشانه‌اند، نه قیمتی که بتوانید با آن بخرید.

چرا دلار آزاد و توافقی این‌قدر فاصله دارند؟

دلار آزاد و توافقی در دو بازار جدا قیمت می‌خورند و هر کسی هم نمی‌تواند وارد هر دو شود. این چند چیز فاصله‌شان را زیاد می‌کند:

  • در بازار رسمی فقط گروه کوچکی معامله می‌کنند. هر کس مجوز واردات ندارد، از پس‌اندازکننده و مسافر تا کسی که می‌خواهد پولش را از کشور بیرون ببرد، سراغ بازار آزاد می‌رود و همه این تقاضا روی همان یک بازار فشار می‌آورد.
  • نرخ رسمی فقط حاصل عرضه و تقاضا نیست. با اینکه اسمش توافقی است، بانک مرکزی بر مرکز مبادله نظارت دارد و دولت سال‌ها سعی کرده دلار واردات ارزان‌تر از بازار بماند تا قیمت کالاها کمتر بالا برود.
  • بازار آزاد به خبرها زودتر واکنش نشان می‌دهد. هر خبر سیاسی یا اقتصادی همان ساعت قیمت دلار آزاد را جابه‌جا می‌کند، ولی تغییر روزانه نرخ رسمی کوچک‌تر است.

فاصله‌های کوچک‌تر، مثل فرق اسکناس و حواله یا فرق تهران و هرات، بیشتر از شکل و محل تحویل می‌آید. اسکناس در تهران، حواله در دبی و دلار در هرات، هر کدام هزینه جابه‌جایی و خریدار خودشان را دارند.

این فاصله چه اهمیتی دارد؟

با عددهای گرد و فرضی حساب کنیم. اگر دلار آزاد ۱۰۰ هزار تومان باشد و دلار توافقی ۷۰ هزار تومان، واردکننده‌ای که ۱۰۰ هزار دلار حواله از مرکز مبادله می‌خرد، ۷ میلیارد تومان می‌پردازد. همین مقدار ارز در بازار آزاد ۱۰ میلیارد تومان خرج برمی‌داشت. اگر او کالایش را به قیمتی بفروشد که با دلار آزاد حساب شده، ۳ میلیارد تومان سود اضافه می‌برد؛ سودی که در اقتصاد ایران به آن «رانت ارزی» می‌گویند.

همین حساب برای صادرکننده برعکس است. اگر او ۱۰۰ هزار دلارش را در مرکز مبادله بفروشد، ۳ میلیارد تومان کمتر از بازار آزاد می‌گیرد؛ پس انگیزه دارد ارزش را دیرتر به کشور برگرداند یا کمتر عرضه کند. در سال‌های نیما، فاصله نرخ رسمی و آزاد گاهی آن‌قدر زیاد شد که صادرکننده‌ها عملاً از عرضه ارزشان خودداری کردند.

عددهای واقعی هم از این مثال دور نیست. ۱۹ مهر ۱۴۰۵ دلار آزاد حدود ۲۶۵ هزار تومان بود و نرخ فروش حواله دلار در مرکز مبادله حدود ۱۷۹ هزار تومان؛ یعنی هر دلار توافقی حدود ۸۶ هزار تومان، نزدیک یک‌سوم، ارزان‌تر از دلار آزاد بود.

برای خود شما نتیجه ساده است: دلاری که به آن دسترسی دارید، به نرخ دلار آزاد یا نزدیک به آن است. دلار توافقی بیشتر از این جهت مهم است که هزینه واردات را نشان می‌دهد.

قیمت تتر دنبال کدام دلار است؟

قیمت تتر دنبال دلار آزاد می‌رود، نه دلار توافقی. هیچ نهادی قیمت تومانی تتر را اعلام نمی‌کند؛ این قیمت از معامله مردم عادی در صرافی‌های رمزارز درمی‌آید. این آدم‌ها وقتی قیمت می‌دهند، دلار آزاد را در ذهن دارند، چون دلار توافقی در دسترسشان نیست. اگر تتر خیلی از دلار آزاد ارزان‌تر یا گران‌تر شود، معامله‌گرها از بازار ارزان‌تر می‌خرند و در بازار گران‌تر می‌فروشند و همین کار فاصله را دوباره کم می‌کند. این سازوکار را در قیمت تتر در ایران چطور تعیین می‌شود؟ با جزئیات توضیح داده‌ایم.

داده‌های مقایسه تتر و دلار آزاد در آزمایشگاه سواپ‌ولت هم همین را نشان می‌دهد. از ۱۰ خرداد تا ۲۴ مهر ۱۴۰۵، قیمت تتر در سواپ‌ولت به‌طور میانگین فقط ۰٫۱۸ درصد ارزان‌تر از دلار آزاد بود. در ۳۰ روز منتهی به ۲۴ مهر هم بیشترین فاصله ۱٫۲۷ درصد ارزان‌تر (۳۱ شهریور) و ۰٫۹۶ درصد گران‌تر (۱۰ مهر) بود. در همین روزها دلار توافقی نزدیک یک‌سوم پایین‌تر از دلار آزاد بود.

همین اختلاف کوچک هم دلیل دارد. تتر شبانه‌روزی معامله می‌شود ولی بازار آزاد شب‌ها قیمت تازه نمی‌دهد، و خریدار و فروشنده این دو بازار هم دقیقاً یکی نیستند. توضیح کامل‌ترش را در چرا قیمت تتر با دلار فرق دارد؟ نوشته‌ایم، و اگر بین نگه داشتن اسکناس و تتر مرددید، تتر بهتر است یا دلار؟ به کارتان می‌آید. قیمت لحظه‌ای هر دو را در صفحه تتر و صفحه دلار سواپ‌ولت می‌بینید.

کدام نرخ به کار شما می‌آید؟

  • می‌خواهید بدانید پس‌اندازتان چند دلار می‌ارزد: با دلار آزاد حساب کنید.
  • اسکناس لازم دارید: آن را یا از صرافی مجاز به نرخ بازار می‌خرید یا از بانک، تا وقتی طرح کارت ملی برقرار است. پیش از خرید از بانک، نرخش را با دلار آزاد همان روز مقایسه کنید.
  • باید پولی را به خارج بفرستید: حواله از صرافی مجاز یک راه است و نرخش با اسکناس فرق دارد. راه دیگر پرداخت با تتر است که در راهنمای پرداخت بین‌المللی با تتر توضیح داده‌ایم.
  • در خبر خواندید دلار توافقی بالا رفت: این نرخ واردکننده‌هاست، نه نرخی که شما با آن خرید می‌کنید. اثرش را بعدتر در قیمت کالاهای وارداتی می‌بینید.
  • در گروهی پیشنهاد معامله فردایی گرفتید: نپذیرید؛ شرط‌بندی است و قانون آن را قاچاق ارز می‌داند.
  • تتر می‌خرید یا می‌فروشید: قیمتش را با دلار آزاد همان ساعت مقایسه کنید، نه با دلار توافقی.

پرسش‌های رایج

دلار توافقی را از کجا می‌شود خرید؟

اگر واردکننده نیستید، از هیچ‌جا. دلار توافقی فقط در مرکز مبادله ارز و طلای ایران و به واردکننده‌هایی فروخته می‌شود که مجوز تخصیص ارز دارند. چیزی که بانک‌ها با عنوان «دلار توافقی با کارت ملی» می‌فروشند، طرح جدای فروش اسکناس است و نرخش در مهر ۱۴۰۵ به دلار آزاد نزدیک بود. مردم عادی دلار را یا از صرافی مجاز می‌خرند یا در همین طرح از بانک.

منظور از دلار دولتی کدام است؟

اسم دقیقی نیست و چند معنا دارد. در گذشته بیشتر به ارز ترجیحی ۴۲۰۰ و بعد ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی می‌گفتند. امروز بعضی آن را برای نرخ مرکز مبادله به کار می‌برند و بعضی برای دلاری که بانک‌ها با کارت ملی می‌فروشند. پیش از هر تصمیمی بپرسید منظور کدام نرخ است.

دلار مبادله‌ای همان دلار توافقی است؟

امروز بله؛ رسانه‌ها هر دو اسم را برای نرخ حواله در مرکز مبادله ارز و طلای ایران به کار می‌برند. در خبرهای قدیمی‌تر از ۱۴۰۳ این اسم‌ها ممکن است به نرخ دیگری اشاره کنند، پس به تاریخ خبر نگاه کنید.

دلار نیمایی هنوز وجود دارد؟

با این اسم نه. سامانه نیما ۱ بهمن ۱۴۰۳ بسته شد و همان معامله‌ها حالا در بازار ارز تجاری مرکز مبادله انجام می‌شود. برای همین وقتی در خبرهای تازه «دلار نیمایی» می‌بینید، تقریباً همیشه منظور دلار توافقی است.

چرا قیمت دلار در سایت‌های مختلف فرق دارد؟

اول ببینید هر سایت کدام نرخ را نشان می‌دهد: دلار آزاد، توافقی، سنا یا حتی فردایی. اگر هر دو سایت «دلار آزاد» را نشان می‌دهند، احتمالاً آخرین قیمت را در ساعت‌های متفاوتی ثبت کرده‌اند. قیمت خرید و فروش صرافی هم کمی با این عدد فرق دارد، چون «دلار آزاد» نرخ مرجع بازار است، نه نرخ یک صرافی خاص.

قیمت تتر را باید با کدام دلار مقایسه کرد؟

با دلار آزاد همان ساعت، نه دلار توافقی. تتر بین مردم و در صرافی‌های رمزارز معامله می‌شود و از خرداد تا مهر ۱۴۰۵ به‌طور میانگین فقط حدود دو دهم درصد با دلار آزاد فاصله داشت. فقط یادتان باشد بازار آزاد شب‌ها قیمت تازه نمی‌دهد، پس مقایسه شبانه دقیق نیست.