کیف پول تلگرام چیست و چگونه کار می‌کند؟

وقتی کسی می‌گوید «کیف پول تلگرام»، ممکن است منظورش یکی از سه سرویس جدا باشد. اولی Gram Wallet است، کیف پول بومی و غیرامانی خود تلگرام که از شهریور ۱۴۰۵ کم‌کم در تنظیمات تلگرام فعال می‌شود و کلیدش فقط دست شماست. دومی ربات قدیمی wallet@ است که حالا Walt نام گرفته. بخش اصلی آن، یعنی Crypto Wallet، یک سرویس امانی است و شرکت دیگری آن را اداره می‌کند. سومی DeFi Account است، بخش غیرامانی داخل همان ربات که قبلاً تون اسپیس (TON Space) نام داشت. هر سه روی شبکه TON کار می‌کنند (اگر با خود این شبکه آشنا نیستید، راهنمای ساده TON را ببینید)، اما قواعدشان فرق دارد.

اگر در ایران زندگی می‌کنید، یک نکته را از همین اول بدانید: شرایط استفاده Crypto Wallet و DeFi Account هر دو ایران را جزو مناطق محدودشده آورده‌اند. جزئیاتش را پایین‌تر توضیح داده‌ایم.

امانی و غیرامانی یعنی چه؟

برای فهمیدن این سه سرویس، اول باید یک مفهوم را بدانید: کلید خصوصی، یعنی رمزی که اجازه جابه‌جا کردن دارایی را می‌دهد.

• در کیف پول امانی (Custodial)، کلید دست شرکتی است که سرویس را اداره می‌کند. کار با آن ساده است و اگر رمز حسابتان را فراموش کنید، پشتیبانی می‌تواند کمک کند. در عوض آن شرکت می‌تواند حساب یا تراکنش شما را متوقف کند. مثل حساب در یک صرافی.
• در کیف پول غیرامانی (Non-custodial یا Self-custody)، کلید فقط دست خود شماست و معمولاً از یک عبارت بازیابی (چند کلمه انگلیسی به ترتیب مشخص) ساخته می‌شود. هیچ‌کس نمی‌تواند دارایی را مسدود کند، ولی اگر عبارت بازیابی را گم کنید، هیچ‌کس هم نمی‌تواند آن را برگرداند.

Gram Wallet: کیف پول بومی خود تلگرام

پاول دورف، بنیان‌گذار تلگرام، ۳۰ تیر ۱۴۰۵ در کانالش اعلام کرد که یک کیف پول غیرامانی برای ارز گرام به همه اپ‌های تلگرام اضافه می‌شود و وعده «تراکنش‌های فوری و بدون کارمزد» را داد. گرام همان تون‌کوین سابق است؛ ماجرای تغییر نامش را در مقاله تغییر نام تون‌کوین به گرام نوشته‌ایم.

۹ شهریور ۱۴۰۵ دورف در همان کانال نوشت که Gram Wallet آماده است و فعلاً برای گروه محدودی از کاربران فعال شده و طی چند هفته به بقیه هم می‌رسد. به گفته او اعتبارسنج‌های شبکه قرارداد هوشمند این کیف پول را تأیید کرده‌اند تا به‌روزرسانی‌های بعدی بدون انتقال دارایی به قرارداد جدید انجام شود. طبق گزارش dev.ua و Crowdfund Insider، این کیف پول کیف پول پیش‌فرض بخش تنظیمات تلگرام می‌شود و بیشتر برای ارسال پول در چت، پرداخت و خرید آیتم‌های تلگرام مثل گیفت و نام کاربری طراحی شده است.

چند نکته هنوز روشن نیست. Crowdfund Insider نوشته که تلگرام توضیح فنی کاملی درباره دارایی‌های پشتیبانی‌شده در هر مرحله و نحوه پرداخت هزینه شبکه منتشر نکرده است. CoinMarketCap هم بعد از اعلام تیرماه نوشت معلوم نیست روش بازیابی این کیف پول چیست. پس اگر Gram Wallet برایتان فعال شد، موقع ساختنش دقیق ببینید بازیابی حساب به چه چیزی وابسته است و آن را جدی بگیرید.

اگر هنوز آن را در تنظیمات نمی‌بینید، احتمالاً نوبت حساب شما نرسیده است. برای «فعال‌سازی زودتر» سراغ لینک یا رباتی نروید؛ پایین‌تر گفته‌ایم چرا.

ربات wallet@ که حالا Walt نام دارد

این همان کیف پولی است که بیشتر مقاله‌های قدیمی درباره‌اش نوشته‌اند. طبق گزارش dev.ua، همزمان با عرضه Gram Wallet نام آن به Walt تغییر کرد، دیگر به‌طور پیش‌فرض در تلگرام نصب نیست و از طریق جست‌وجو پیدا می‌شود. تمرکزش هم بیشتر روی خرید و فروش و سرمایه‌گذاری رفته است. سایت و راهنمای رسمی آن ممکن است هنوز نام‌های قبلی را نشان دهند، پس اگر «Wallet» یا «Crypto Wallet» دیدید، منظور همین سرویس است.

داخل این اپ دو سرویس جدا هست.

Crypto Wallet، بخش امانی

طبق راهنمای رسمی Crypto Wallet، این بخش کیف پولی امانی است که شرکت TG Wallet Inc. (ثبت‌شده در پاناما) اداره می‌کند و خودش می‌گوید وابسته به پیام‌رسان تلگرام نیست. با آن می‌شود رمزارز خرید و فروخت، تبدیل کرد، در بازار همتا‌به‌همتا (P2P) معامله کرد و به مخاطبان تلگرام بدون کارمزد پول فرستاد.

این انتقال‌های بدون کارمزد در چت روی بلاکچین ثبت نمی‌شوند. شما و گیرنده هر دو داخل یک سرویس امانی هستید و فقط عدد موجودی‌تان در دفتر همان شرکت جابه‌جا می‌شود، شبیه انتقال بین دو حساب در یک صرافی. ثبت‌نام در این بخش با مراحل شناسایی و احراز هویت همراه است و آدرس‌های واریز هر شبکه را هم خود سرویس یک بار برایتان می‌سازد و قابل تعویض نیست.

DeFi Account، بخش غیرامانی (تون اسپیس سابق)

این بخش اول تون اسپیس نام داشت، بعد TON Wallet و حالا DeFi Account. صفحه رسمی DeFi Account می‌گوید کیف پول روی بلاکچین TON است، نه داخل اپ، و کلید خصوصی فقط دست شماست. موقع ساختن، یک عبارت بازیابی می‌گیرید که تنها راه برگرداندن کیف پول است. پشتیبان‌گیری با ایمیل هم اختیاری است.

طبق شرایط استفاده DeFi Account، ارائه‌دهنده آن شرکت دیگری به نام TON Space Ltd. است. در این بخش هر انتقال روی بلاکچین ثبت می‌شود، کارمزد شبکه دارد و برگشت‌پذیر نیست. می‌توانید جتون‌ها (توکن‌های شبکه TON مثل تتر TON) و NFTها را نگه دارید و به اپ‌های غیرمتمرکز وصل شوید.

مقایسه سه کیف پول در یک نگاه

کاربران ایرانی چه چیزی را باید بدانند؟

این مهم‌ترین بخش برای خواننده ایرانی است، پس دقیق می‌گوییم هر منبع چه نوشته است.

• Crypto Wallet: راهنمای رسمی صریحاً می‌گوید این سرویس برای کسانی که در ایران هستند، یا ساکن یا شهروند ایران‌اند، در دسترس نیست.
• DeFi Account: در شرایط استفاده‌اش کاربر باید تأیید کند که در «مناطق محدودشده» حضور یا اقامت ندارد و ایران در همین فهرست است. تفاوتش این است که دارایی روی بلاکچین است و با عبارت بازیابی می‌توانید همان کیف پول را در اپ دیگری هم باز کنید.
• انتقال به صرافی‌ها: راهنمای محدودیت دسترسی می‌گوید Crypto Wallet تراکنش با صرافی‌هایی را که تحت تحریم بین‌المللی می‌داند متوقف می‌کند و در فهرست نمونه‌اش چند صرافی ایرانی هم آمده است. پس فرستادن از Crypto Wallet به حساب صرافی می‌تواند به مسدود شدن تراکنش یا حساب برسد.
• اگر حسابتان محدود شد: طبق همان راهنما، در بیشتر موارد هنوز می‌توانید موجودی را از مسیر Send و سپس External Wallet به آدرس یک کیف پول دیگر بفرستید. اگر این گزینه بسته بود، باید به پشتیبانی پیام بدهید. همان راهنما تأکید کرده که پشتیبانی هیچ‌وقت خودش اول پیام نمی‌دهد.

نتیجه عملی ساده است. اگر ساکن ایران هستید، Crypto Wallet را برای نگهداری پول انتخاب نکنید. اگر از قبل در آن موجودی دارید، آن را به کیف پولی ببرید که کلیدش دست خودتان است. درباره Gram Wallet هنوز شرایط منطقه‌ای روشنی ندیده‌ایم. اگر برایتان فعال شد، قبل از گذاشتن پول قابل‌توجه، متن شرایط استفاده‌اش را در خود اپ بخوانید.

ارسال پول در تلگرام چطور کار می‌کند؟

دو نوع ارسال داریم که نباید با هم قاطی شوند.

1. ارسال به یک مخاطب تلگرام: در Crypto Wallet گیرنده را از فهرست مخاطبان انتخاب می‌کنید و انتقال داخل همان سرویس انجام می‌شود، بدون کارمزد و بدون ثبت روی بلاکچین. در Gram Wallet هم هدف اصلی همین ارسال سریع در چت است، ولی چون غیرامانی است، انتقال روی شبکه TON انجام می‌شود.
2. ارسال به یک آدرس بیرونی: مثلاً به صرافی یا کیف پول دیگر. این انتقال روی بلاکچین ثبت می‌شود و کارمزد شبکه دارد. در کیف پول غیرامانی معمولاً باید کمی گرام برای کارمزد داشته باشید. اگر مقصد صرافی است، کامنت یا Memo واریز را حتماً وارد کنید و مطمئن شوید مقصد تتر روی شبکه TON را می‌پذیرد، وگرنه با مشکل انتخاب شبکه اشتباه روبه‌رو می‌شوید.

اگر اولین بار است که به یک آدرس بیرونی می‌فرستید، اول مبلغ کمی بفرستید و بعد از رسیدنش بقیه را. راهنمای قدم‌به‌قدم ارسال تتر در تلگرام را جداگانه منتشر می‌کنیم.

اگر می‌خواهید از سواپ‌ولت به یک کیف پول TON بفرستید، TON یکی از شبکه‌های برداشت تتر در سواپ‌ولت است. کارمزد و حداقل برداشت را از صفحه کارمزدها یا فرم برداشت ببینید.

کلاهبرداری‌های رایج دور کیف پول تلگرام

کیف پولی که داخل پیام‌رسان است، کلاهبردار را هم یک قدم به شما نزدیک‌تر می‌کند.

• عبارت بازیابی را هیچ‌وقت در هیچ ربات، سایت یا چتی وارد نکنید. هیچ پشتیبان واقعی آن را نمی‌خواهد.
• ربات‌ها و مینی‌اپ‌هایی که اسمشان شبیه wallet@ است یا وعده «فعال‌سازی زودتر Gram Wallet» می‌دهند را باور نکنید. کیف پول رسمی را از تنظیمات خود تلگرام یا نام کاربری دقیق آن باز کنید.
• کسی که خودش اول پیام می‌دهد و خود را پشتیبانی کیف پول معرفی می‌کند، پشتیبانی نیست.
• تراکنشی را که نمی‌فهمید در کیف پول غیرامانی تأیید نکنید. انتقال روی بلاکچین برگشت ندارد.
• اگر در تاریخچه کیف پول تراکنش ناشناس دیدید، ممکن است ترفند مسموم‌سازی آدرس باشد. آدرس را از تاریخچه کپی نکنید.

اگر فقط می‌خواهید تتر یا گرام را روی شبکه TON نگه دارید، کیف پولی را انتخاب کنید که کلیدش دست خودتان است و روش بازیابی‌اش را همین امروز جای امنی یادداشت کنید.