انتقال تون به تون‌کیپر و برعکس؛ آموزش قدم‌به‌قدم با ممو و شبکه درست

برای انتقال تون به تون‌کیپر، آدرس TON را از بخش «دریافت» (Receive) تون‌کیپر کپی کنید، در فرم برداشت صرافی گرام (همان تون‌کوین) را روی شبکه TON انتخاب کنید، آدرس را بچسبانید و فیلد کامنت یا ممو را خالی بگذارید. برای مسیر برعکس، یعنی واریز تون از تون‌کیپر به صرافی، آدرس و کامنت را از صفحه واریز صرافی بردارید و هر دو را موقع ارسال در تون‌کیپر وارد کنید. خلاصه‌اش این است: کیف پول شخصی ممو نمی‌خواهد، ولی صرافی اغلب می‌خواهد.

دو اسم در این ماجرا عوض شده است. تون‌کوین از ۲۵ خرداد ۱۴۰۵ «گرام» (GRAM) نام گرفته، ولی شبکه همچنان TON است و آدرس‌ها و موجودی‌ها دست نخورده‌اند. ماجرای کاملش را در مقاله تغییر نام تون‌کوین به گرام نوشته‌ایم. پس هر جا در این راهنما «تون» یا «گرام» می‌گوییم، منظورمان یک ارز است.

تون‌کیپر (Tonkeeper) هم از ۲۴ شهریور ۱۴۰۵ اسمش را به Keeper تغییر داده و اپ موبایلش حالا در App Store و Google Play با همین اسم دیده می‌شود. طبق اعلام تیم تون‌کیپر، اپ موبایل جز TON شبکه‌هایی مثل ترون، اتریوم، بیت‌کوین و BNB Chain را هم پشتیبانی می‌کند، ولی این شبکه‌ها در یک کیف پول «چندشبکه‌ای» جداگانه‌اند که عبارت بازیابی و آدرس TON جدیدی دارد. نسخه وب، دسکتاپ و افزونه مرورگر فعلاً فقط TON دارند. ما در این راهنما همان اسم آشنای تون‌کیپر را به کار می‌بریم. اگر هنوز تون‌کیپر را نصب نکرده‌اید یا نمی‌دانید دقیقاً چه کیف پولی است، اول راهنمای تون‌کیپر را بخوانید.

دو مسیر انتقال تون در یک نگاه

انتقال تون از صرافی به تون‌کیپر (برداشت تون)

این مسیر را با سواپ‌ولت توضیح می‌دهیم، ولی در هر صرافی دیگری هم همین قدم‌ها را می‌بینید و فقط اسم دکمه‌ها فرق می‌کند. اگر هنوز گرام ندارید، می‌توانید آن را با تومان از صفحه خرید تون کوین در سواپ‌ولت بخرید. اگر بیشتر در تلگرام هستید، همین خرید را با ربات صرافی تلگرام سواپ‌ولت هم می‌توانید انجام دهید.

۱. آدرس TON را از تون‌کیپر کپی کنید

تون‌کیپر را باز کنید، «دریافت» را بزنید و گرام یا شبکه TON را انتخاب کنید. آدرسی که می‌بینید ۴۸ کاراکتر دارد و با UQ شروع می‌شود. راهنمای رسمی تون‌کیپر هم می‌گوید این کیف پول آدرس‌ها را به همین شکل جدید نشان می‌دهد. آدرس را با دکمه کپی بردارید و هیچ‌وقت دستی تایپش نکنید.

اگر در اپ موبایل به کیف پول چندشبکه‌ای منتقل شده‌اید، آدرس TON شما عوض شده است. کیف پول جدید آدرس TON تازه‌ای دارد و آدرس قبلی مال کیف پول قدیمی است. برای همین قبل از هر برداشت، آدرس را همان لحظه از صفحه دریافت اپ کپی کنید و به آدرسی که قبلاً در دفترچه آدرس صرافی ذخیره کرده‌اید تکیه نکنید. گرامی که به آدرس قدیمی برود گم نمی‌شود و به کیف پول قبلی می‌رسد، که با همان ۲۴ کلمه قبلی در دسترس است؛ فقط باید دوباره منتقلش کنید و کارمزدش را بدهید.

در کیف پول چندشبکه‌ای هر شبکه آدرس خودش را دارد. آدرس‌هایی که با 0x شروع می‌شوند مال اتریوم و BNB Chain‌اند، نه TON. برای گرام فقط آدرس شبکه TON به کار می‌آید.

۲. در صرافی، گرام را روی شبکه TON برداشت کنید

در سواپ‌ولت این مسیر را بروید: «برداشت»، بعد «برداشت رمزارزی»، انتخاب «گرام (تون‌کوین)» و بعد «انتقال به کیف پول خارجی». در «انتخاب شبکه‌ی انتقال» شبکه TON را بزنید. طبق صفحه کارمزدهای سواپ‌ولت، برداشت گرام در سواپ‌ولت روی همین شبکه TON انجام می‌شود. اسم دکمه‌ها ممکن است با به‌روزرسانی اپ کمی عوض شود، ولی ترتیب همین است.

در صرافی‌های دیگر هم اسم ارز را گرام، GRAM یا TON می‌بینید و بعضی هنوز هر دو اسم را کنار هم می‌نویسند. شبکه باید TON یا The Open Network باشد. اگر صرافی برای گرام شبکه دیگری مثل BEP20 هم پیشنهاد داد، سراغش نروید؛ دلیلش را در بخش «تله شبکه» گفته‌ایم.

۳. آدرس را بچسبانید و کامنت را خالی بگذارید

آدرس را در فیلد «آدرس کیف‌پول مقصد» بچسبانید و چند کاراکتر اول و آخرش را با آدرس تون‌کیپر مقایسه کنید. فیلد «کامنت / ممو» در فرم برداشت سواپ‌ولت اختیاری است و وقتی مقصد کیف پول شخصی خودتان است، باید خالی بماند.

راهنمای رسمی تون‌کیپر درباره ممو صریحاً می‌گوید برای واریز به این کیف پول ممو لازم نیست، چون کیف پول غیرامانی از ممو استفاده نمی‌کند. کیف پول شخصی فقط یک صاحب دارد و چیزی برای تفکیک وجود ندارد. اگر صرافی‌ای فیلد ممو را اجباری کرده و خالی قبول نمی‌کند، به گفته همان راهنما هر چیزی بنویسید؛ روی واریز اثری ندارد.

۴. مبلغ و کارمزد را ببینید و تأیید کنید

کارمزد و حداقل برداشت گرام را در صفحه کارمزدها ببینید. در سواپ‌ولت کارمزد برداشت از خود گرام کم می‌شود و عدد نهایی‌اش پیش از تأیید در اپ نمایش داده می‌شود؛ پس لازم نیست جدا از آن گرام کنار بگذارید. پیش از تأیید هم آدرس و شبکه را یک بار دیگر نگاه کنید، چون برداشت بعد از انجام شدن لغو نمی‌شود.

یک نکته برای کسانی که گرام را تازه خریده‌اند: رمزارزی که با واریز تومانی خریده‌اید، تا ۷۲ ساعت محدودیت برداشت دارد، مگر این‌که حساب شما شرایط برداشت آنی را داشته باشد.

۵. رسیدن تون را در تون‌ویور پیگیری کنید

طبق مستندات TON، این شبکه از ۲۰ فروردین ۱۴۰۵ تراکنش‌ها را در حدود یک ثانیه نهایی می‌کند. پس اگر منتظر مانده‌اید، بیشتر این زمان صرف پردازش برداشت در خود صرافی شده، نه شبکه. وقتی برداشت ارسال شد، هش تراکنش را از جزئیات برداشت در سواپ‌ولت بردارید و در تون‌ویور یا تون‌اسکن جست‌وجو کنید. اگر تراکنش آن‌جا ثبت شده و آدرس مقصدش آدرس شماست، گرام در تون‌کیپر هم دیده می‌شود. هش تراکنش را در مقاله TXID بیشتر توضیح داده‌ایم.

واریز تون از تون‌کیپر به صرافی

چرا صرافی‌ها برای واریز تون ممو (کامنت) می‌خواهند؟

مستندات پرداخت TON دو روش برای گرفتن واریز گرام توضیح می‌دهد. در روش اول، سرویس یک آدرس مشترک برای همه کاربرانش دارد و هر واریز را با شناسه‌ای که کاربر در فیلد کامنت نوشته به حساب درست می‌نشاند. در روش دوم، هر کاربر آدرس اختصاصی خودش را دارد و کامنتی لازم نیست. همان مستندات هشدار می‌دهد که در روش اول، واریزی که شناسه درست نداشته باشد کارش به بازیابی دستی می‌کشد یا ممکن است از دست برود.

اسم این شناسه در هر صرافی فرق می‌کند: ممو، کامنت، تگ یا یادداشت. همه یک کار را می‌کنند و قاعده‌شان هم یکی است: اگر صفحه واریز کنار آدرس، کامنت یا ممو نشان داد، وارد کردنش واجب است؛ اگر نشان نداد، چیزی از خودتان ننویسید. این را برای هر ارز جدا نگاه کنید، چون ممکن است یک صرافی برای گرام آدرس اختصاصی بدهد و برای توکن دیگری روی همان شبکه TON کامنت بخواهد. در سواپ‌ولت هم اگر رمزارزی برای واریز کامنت لازم داشته باشد، صفحه واریز کنار آدرس هشدار می‌دهد که کامنت الزامی است. جزئیات بیشتر در مقاله Memo چیست آمده است.

قدم‌به‌قدم انتقال تون از تون‌کیپر به صرافی

1. در صرافی، صفحه واریز گرام را باز کنید و شبکه TON را انتخاب کنید. آدرس را کپی کنید و اگر کامنتی هم کنارش هست، آن را جداگانه بردارید.
2. در تون‌کیپر «ارسال» (Send) را بزنید و گرام را انتخاب کنید.
3. آدرس صرافی را در فیلد گیرنده بچسبانید. اگر این آدرس با EQ شروع می‌شود نگران نباشید؛ در بخش آدرس‌ها توضیح داده‌ایم چرا.
4. کامنت صرافی را دقیقاً در فیلد کامنت (Comment) بچسبانید. راهنمای رسمی تون‌کیپر هم می‌گوید ممو صرافی‌ها در همین فیلد کامنت انتقال وارد می‌شود.
5. اگر کنار فیلد کامنت گزینه‌ای برای رمزگذاری کامنت (Encrypt) دیدید، روشنش نکنید. طبق مستندات TON، کامنت رمزگذاری‌شده قالب دیگری دارد و جز فرستنده و گیرنده کسی متنش را نمی‌بیند. صرافی‌ای که دنبال کامنت معمولی می‌گردد، ممکن است شناسه شما را نخواند.
6. مبلغ را وارد کنید و در صفحه تأیید، کارمزد شبکه را ببینید. این کارمزد با گرام از موجودی تون‌کیپر پرداخت می‌شود.
7. آدرس، کامنت و مبلغ را یک بار دیگر نگاه کنید و تأیید کنید. در تاریخچه تون‌کیپر، وضعیت «Sent» یعنی تراکنش روی شبکه تأیید شده است.

اول یک مبلغ کم بفرستید

اگر اولین بار است به این صرافی گرام می‌فرستید، یا مقصد کامنت خواسته، اول یک مبلغ کم بفرستید. این مبلغ باید از حداقل واریز صرافی بیشتر باشد، چون در خیلی از صرافی‌ها واریز کمتر از حداقل به حساب نمی‌نشیند. وقتی دیدید به حسابتان رسید، بقیه را با همان آدرس و کامنت بفرستید. قبلش صفحه واریز را دوباره ببینید؛ بعضی صرافی‌ها برای هر واریز کامنت تازه می‌سازند.

ممو یادم رفت یا اشتباه زدم؛ حالا چه کنم؟

راهنمای رسمی تون‌کیپر روشن می‌گوید تراکنشی را که بدون ممو یا با ممو اشتباه فرستاده‌اید نمی‌توانید ویرایش یا لغو کنید و باید سراغ پشتیبانی صرافی بروید. به گفته همین راهنما، صرافی‌ها معمولاً می‌توانند واریز را پیدا کنند یا برگردانند. این کارها را به همین ترتیب انجام دهید:

1. دوباره نفرستید. ارسال دوباره با کامنت درست، واریز قبلی را پیدا نمی‌کند؛ فقط یک تراکنش تازه است.
2. هش تراکنش را بردارید. در تاریخچه تون‌کیپر روی همان انتقال بزنید و فیلد «Tx hash» را لمس کنید تا کپی شود.
3. به پشتیبانی صرافی پیام بدهید و این‌ها را بفرستید: هش تراکنش، مبلغ، زمان ارسال، آدرس تون‌کیپرتان و کامنتی که باید وارد می‌شد.
4. فقط از راه رسمی صرافی پیگیری کنید. کسی که در تلگرام خودش را پشتیبانی معرفی می‌کند و عبارت بازیابی (۲۴ کلمه) یا اتصال کیف پول می‌خواهد، کلاهبردار است. این ترفند و چند ترفند مشابه را در مقاله کلاهبرداری‌های رایج ارز دیجیتال توضیح داده‌ایم.

برگرداندن یا نشاندن واریز به حساب، به قوانین همان صرافی بستگی دارد و ممکن است زمان ببرد. ممو اشتباه گاهی از ممو جاافتاده بدتر است: اگر آن شناسه اتفاقاً مال کاربر دیگری باشد، ممکن است پول به حساب او بنشیند. برای همین کامنت را کپی کنید، نه این‌که از رویش بنویسید.

تله شبکه: گرام روی BEP20 همان گرام شبکه TON نیست

گرام ارز اصلی شبکه TON است و فقط روی همین شبکه «اصل» حساب می‌شود. چیزی که روی شبکه‌های دیگر با اسم TON یا GRAM می‌بینید، یا توکن جعلی است یا نسخه رپ‌شده (Wrapped)؛ یعنی توکنی که یک پل (Bridge) روی آن شبکه ساخته تا جای گرامِ قفل‌شده را بگیرد. مستندات TON می‌گوید پل‌های رسمی قدیمی که گرام را به اتریوم، BNB Chain و پالیگان می‌بردند منسوخ شده‌اند و استفاده از آن‌ها به از دست رفتن دارایی منجر می‌شود.

در عمل سه حالت پیش می‌آید:

• اگر شبکه BEP20 را بزنید و آدرس UQ تون‌کیپر را بچسبانید، معمولاً فرم برداشت این آدرس را قبول نمی‌کند، چون آدرس BEP20 با 0x شروع می‌شود. این بهترین حالت است، چون همان‌جا متوجه اشتباه می‌شوید.
• اگر شبکه BEP20 را بزنید و آدرس 0x کیف پول چندشبکه‌ای تون‌کیپر را بدهید، کار خطرناک‌تر می‌شود. دارایی به آدرس BNB Chain شما می‌رسد و مال خودتان است، ولی گرام شبکه TON نیست. برای فرگمنت، گیفت‌های تلگرام یا هر کار دیگری روی TON به کارتان نمی‌آید، مگر این‌که اول آن را از راهی معتبر، مثلاً صرافی‌ای که واریز همین نسخه را می‌پذیرد، دوباره به گرام اصلی تبدیل کنید.
• اگر بخواهید گرام شبکه TON را به آدرسی روی شبکه دیگر بفرستید، کیف پول یا صرافی معمولاً جلویش را می‌گیرد. اگر کار از کار گذشته بود، راهنمای انتخاب شبکه اشتباه را بخوانید. مثال‌هایش درباره تتر است، ولی راه پیگیری‌اش همین است.

آدرس UQ و EQ چه فرقی دارند؟

آدرس‌های TON که در کیف پول‌ها می‌بینید، طبق مستندات TON، ۴۸ کاراکتر دارند و یک کد کنترلی (Checksum) هم در خودشان دارند تا یک حرف اشتباه باعث گم شدن پول نشود. دو حرف اول آدرس دو چیز را نشان می‌دهد: این‌که انتقال اگر به مشکل خورد به فرستنده برگردد یا نه، و این‌که آدرس مال شبکه اصلی است یا شبکه آزمایشی.

مهم‌ترین نکته این است که UQ و EQ دو شکل از یک آدرس‌اند. راهنمای تون‌کیپر هم توضیح می‌دهد که فقط حروف اول و آخر فرق دارند و وسط آدرس یکی است. پس اگر صرافی آدرس واریزش را با EQ داده، همان را بچسبانید و دستی تبدیلش نکنید. آدرس آزمایشی هم دردسری درست نمی‌کند؛ طبق مستندات کیف پول اصلاً اجازه نمی‌دهد به آن پول واقعی بفرستید.

«برگشتی» یعنی اگر مقصد نتواند انتقال را بپذیرد، پول به فرستنده برگردد. این موضوع برای کیف پول تازه مهم است. کیف پولی که تازه ساخته‌اید و هنوز تراکنشی از آن نفرستاده‌اید، روی شبکه فعال نشده و طبق مستندات TON انتقال برگشتی به چنین حسابی به فرستنده برمی‌گردد. به همین دلیل توصیه رسمی این است که برای کیف پول‌ها آدرس غیربرگشتی (UQ) داده شود تا پول حتی به کیف پول تازه هم برسد. کیف پول‌ها هم وقتی ببینند مقصد هنوز فعال نشده، خودشان انتقال را غیربرگشتی می‌فرستند.

نتیجه عملی ساده است. برای دریافت، همان آدرس UQ را بدهید که تون‌کیپر نشان می‌دهد. اگر انتقالی از صرافی به کیف پول تازه‌تان برگشت خورد، گرام به کیف پول صرافی برگشته است و باید با پشتیبانی همان صرافی پیگیری کنید.

ارسال تتر و توکن‌های TON از تون‌کیپر: کمی گرام نگه دارید

تتر TON، نات‌کوین و بقیه توکن‌های شبکه TON «جتون» (Jetton) هستند. طبق مستندات TON، وقتی جتون می‌فرستید، کیف پولتان یک پیام همراه با مقداری گرام می‌فرستد تا هزینه انتقال پرداخت شود. یعنی اگر در تون‌کیپر تتر دارید ولی گرامتان صفر است، معمولاً نمی‌توانید آن را بفرستید. راهنمای تون‌کیپر هم می‌گوید وضعیت «Failed» بیشتر وقتی پیش می‌آید که موجودی برای کارمزد شبکه کافی نباشد.

پس اگر قرار است بعداً تتر یا توکن دیگری را از تون‌کیپر به صرافی بفرستید، کمی گرام هم در کیف پول نگه دارید. تون‌کیپر قابلیتی به اسم Battery هم دارد که با آن می‌شود بدون نگه داشتن گرام کارمزد داد؛ توضیحش را در راهنمای تون‌کیپر ببینید. کامنت هم برای تتر به همان اندازه گرام مهم است. جزئیات تتر روی این شبکه در راهنمای تتر TON و آموزش ارسال تتر در تلگرام آمده است.

برداشت تتر از سواپ‌ولت این دردسر را ندارد، چون کارمزد برداشت از خود تتر کم می‌شود. فقط شبکه را درست بزنید: کیف پول چندشبکه‌ای تون‌کیپر حالا ترون را هم پشتیبانی می‌کند. اگر تتر را روی TON برداشت می‌کنید، آدرس TON کیف پول را بدهید و اگر روی ترون، آدرس ترونش را. برای انتخاب بین این دو، مقایسه شبکه‌های انتقال تتر را ببینید.

یک مثال کامل: از خرید گرام تا برگرداندنش به صرافی

فرض کنید می‌خواهید در فرگمنت یا بازار گیفت‌های تلگرام چیزی بخرید و برای این کار ۲۰ گرام در تون‌کیپر لازم دارید. عددها فرضی‌اند؛ کارمزد و حداقل‌ها را همیشه از صفحه خود صرافی بخوانید.

1. خرید: گرام را در سواپ‌ولت می‌خرید. اگر پولش را با واریز تومانی داده‌اید، محدودیت ۷۲ ساعته را در نظر بگیرید.
2. آدرس: در تون‌کیپر «دریافت» را می‌زنید و آدرس UQ شبکه TON را کپی می‌کنید.
3. برداشت: در سواپ‌ولت گرام را روی شبکه TON برداشت می‌کنید، آدرس را می‌چسبانید و کامنت را خالی می‌گذارید. در صفحه تأیید کارمزد و مبلغ نهایی را می‌بینید. اگر دقیقاً ۲۰ گرام در کیف پول لازم دارید، کارمزد را هم حساب کنید.
4. کنترل: هش تراکنش را در تون‌ویور می‌بینید. چند لحظه بعد گرام در تون‌کیپر نشسته است.
5. برگشت: مدتی بعد ۵ گرام باقی‌مانده را می‌خواهید به یک صرافی بفرستید که کامنت می‌خواهد. آدرس و کامنت را از صفحه واریزش برمی‌دارید، اول مقدار کمی بالاتر از حداقل واریز می‌فرستید و وقتی رسید، بقیه را هم با همان آدرس و کامنت می‌فرستید.

چک‌لیست پیش از زدن دکمه تأیید

• شبکه: در هر دو طرف TON است، نه BEP20 یا ERC20.
• آدرس: همین حالا از همان صفحه کپی شده، نه از دفترچه آدرس قدیمی، و چند کاراکتر اول و آخرش با مقصد یکی است. به آدرسی که از تاریخچه تراکنش‌ها برداشته‌اید اعتماد نکنید؛ ترفند مسموم‌سازی آدرس دقیقاً از همین‌جا وارد می‌شود.
• کامنت: برای کیف پول شخصی خالی مانده و برای صرافی دقیقاً همانی است که صفحه واریز داده؛ گزینه رمزگذاری هم خاموش است.
• مبلغ: از حداقل برداشت و حداقل واریز مقصد بیشتر است و کارمزد را دیده‌اید.
• گرام برای کارمزد: اگر از تون‌کیپر تتر یا توکن دیگری می‌فرستید، کمی گرام در کیف پول هست.
• انتقال آزمایشی: اگر اولین بار است به این مقصد می‌فرستید، اول مبلغ کمی را امتحان کرده‌اید.

تون نرسید؛ علت‌ها و راه‌حل‌ها

اگر گرام ندارید، قیمت تون کوین را لحظه‌ای در سواپ‌ولت ببینید و از همان‌جا بخرید. برای اولین انتقال هم با یک مبلغ کم شروع کنید.