انرژی ترون چیست؟ پهنای باند و هزینه واقعی انتقال تتر TRC20

انرژی ترون (Energy) و پهنای باند (Bandwidth) دو منبعی‌اند که شبکه ترون به‌جای کارمزد معمولی از شما می‌گیرد. هر انتقال تتر TRC20 هر دو را مصرف می‌کند: پهنای باند برای حجم تراکنش و انرژی برای اجرای قرارداد هوشمند تتر. اگر آدرس شما این منابع را نداشته باشد، شبکه به‌جایشان TRX می‌سوزاند. برای همین است که کیف پول، با اینکه تتر دارید، باز از شما TRX می‌خواهد. با قیمت فعلی انرژی، یک انتقال تتر بدون انرژی حدود ۶٫۴ TRX خرج دارد و اگر گیرنده تا حالا تتر نگرفته باشد، حدود ۱۳ TRX. با استیک یا اجاره انرژی این عدد پایین می‌آید.

اگر تتر را از سواپ‌ولت یا یک صرافی برداشت می‌کنید، لازم نیست درگیر هیچ‌کدام از این‌ها شوید، چون کارمزد برداشت از خود تتر کم می‌شود. این حساب‌وکتاب به کار کسی می‌آید که تتر را در کیف پول شخصی‌اش، مثل TronLink یا تراست ولت، نگه می‌دارد و خودش آن را می‌فرستد.

انرژی و پهنای باند ترون به زبان ساده

ترون برای هر تراکنش دو چیز را جدا حساب می‌کند. مستندات توسعه‌دهندگان ترون این دو را این‌طور توضیح می‌دهد:

• پهنای باند: فضایی است که تراکنش روی بلاک‌چین می‌گیرد و به اندازه حجم تراکنش (بر حسب بایت) مصرف می‌شود. هر تراکنشی پهنای باند می‌خواهد، حتی یک انتقال ساده TRX. هر حساب فعال روزانه ۶۰۰ واحد پهنای باند رایگان دارد.
• انرژی: هزینه کاری است که ماشین مجازی ترون برای اجرای یک قرارداد هوشمند انجام می‌دهد. فرستادن تتر یعنی اجرای قرارداد تتر، پس انرژی می‌خواهد. برخلاف پهنای باند، انرژی سهم رایگان روزانه ندارد.

فرض کنید بسته‌ای را پست می‌کنید: پهنای باند هزینه وزن بسته است و انرژی دستمزد کاری که باجه رویش انجام می‌دهد. انتقال TRX یا توکن‌های قدیمی TRC-10 فقط پهنای باند می‌خواهد، چون قراردادی اجرا نمی‌شود. فرستادن تتر، USDC یا هر توکن TRC20 دیگر هر دو را مصرف می‌کند.

هر دو منبع با استیک کردن TRX به دست می‌آیند و هر دو بعد از مصرف، در یک بازه ۲۴ ساعته کم‌کم دوباره پر می‌شوند. یعنی اگر در این فاصله چیز دیگری مصرف نکنید، مقداری که امروز ساعت ۱۰ صبح مصرف کرده‌اید تا فردا ساعت ۱۰ صبح کامل برمی‌گردد. اگر می‌خواهید خود شبکه ترون و ارز TRX را بهتر بشناسید، مطلب ترون چیست را بخوانید.

چرا انتقال تتر TRC20 به ترون (TRX) نیاز دارد؟

دلیلش ساده است: انرژی سهم رایگان ندارد و قرارداد تتر انرژی زیادی مصرف می‌کند. شبکه برای تأمین هر کدام از این دو منبع چند راه را به ترتیب امتحان می‌کند و هر جا کم بیاید، از موجودی TRX شما برمی‌دارد. در نمودار زیر، مسیر هر کدام را از راست به چپ دنبال کنید:

برای پهنای باند، شبکه اول سراغ پهنای باندی می‌رود که خودتان استیک کرده‌اید یا کسی به آدرس‌تان واگذار کرده، و بعد سراغ سهم رایگان روزانه. نکته اینجاست که هر منبع باید کل تراکنش را به‌تنهایی بپوشاند. شبکه دو منبع را با هم جمع نمی‌کند و فقط برای کسری هم TRX نمی‌سوزاند. اگر هیچ‌کدام کافی نباشد، برای کل پهنای باند تراکنش TRX می‌سوزد، به ازای هر واحد ۰٫۰۰۱ TRX.

انرژی این‌طور نیست. اگر بخشی از انرژی لازم را داشته باشید، همان مصرف می‌شود و فقط برای باقی‌اش TRX می‌سوزد: هر واحد ۰٫۰۰۰۱ TRX، یعنی ۱۰۰ سان (sun). هر TRX یک میلیون سان است. این قیمت را نماینده‌های ارشد ترون (Super Representatives) با رأی تعیین می‌کنند و عدد فعلی‌اش همیشه در پارامترهای شبکه پیداست.

هر انتقال تتر چقدر انرژی و پهنای باند مصرف می‌کند؟

طبق شبیه‌سازی‌ای که مهر ۱۴۰۵ روی قرارداد تتر انجام دادیم، یک انتقال تتر به آدرسی که از قبل تتر دارد ۶۴٬۲۸۵ واحد انرژی مصرف می‌کند و به آدرسی که تا حالا تتر نگرفته ۱۳۰٬۲۸۵ واحد. پهنای باند هر انتقال هم حدود ۳۴۵ واحد است. اگر هیچ انرژی‌ای نداشته باشید، با قیمت فعلی انرژی به ترتیب حدود ۶٫۴۳ و ۱۳٫۰۳ TRX می‌سوزد. با قیمت TRX در ۲۹ مهر، یعنی حدود ۰٫۳۳ دلار، این می‌شود تقریباً ۲٫۱ و ۴٫۳ دلار.

گیرنده تازه به این دلیل دو برابر خرج دارد که قرارداد تتر برای هر آدرس یک ردیف موجودی نگه می‌دارد. وقتی گیرنده تا حالا تتر نداشته، قرارداد باید این ردیف را تازه بسازد و نوشتن داده تازه روی بلاک‌چین از پرهزینه‌ترین کارهای ماشین مجازی است. معمولاً نمی‌دانید گیرنده قبلاً تتر داشته یا نه، پس برای آدرس ناآشنا هزینه گیرنده تازه را در نظر بگیرید.

بیشتر این انرژی هم در واقع جریمه شلوغی است. ترون سازوکاری به اسم مدل انرژی پویا (Dynamic Energy) دارد. وقتی مصرف انرژی یک قرارداد از حد معینی بالاتر برود، شبکه هزینه اجرای آن را پله‌پله تا ۴٫۴ برابر بالا می‌برد و وقتی شلوغی کم شد، دوباره پایین می‌آورد. قرارداد تتر جزو پرکارترین قراردادهای ترون است و در اندازه‌گیری ما روی همین سقف بود. از ۶۴٬۲۸۵ واحد انرژی یک انتقال معمولی، ۴۹٬۶۳۵ واحد سهم همین جریمه بود و بدون آن، انتقال تتر حدود ۱۴٬۶۵۰ واحد انرژی می‌خواست.

قیمت انرژی هم ثابت نمانده است. تا ۷ شهریور ۱۴۰۴ هر واحد انرژی ۲۱۰ سان بود و با تصویب پیشنهاد شماره ۱۰۴ به ۱۰۰ سان رسید. یعنی هزینه انتقال تتر روی ترون یک‌شبه تقریباً نصف شد و ممکن است باز هم با رأی نماینده‌ها عوض شود. مقایسه این هزینه با شبکه‌های دیگر را، با داده‌های یک سال، در مطلب ارزان‌ترین شبکه برای انتقال تتر آورده‌ایم.

مثال: دو انتقال پشت‌سرهم از یک کیف پول

فرض کنید در کیف پول TronLink خودتان ۱۰۰ تتر و ۳۰ TRX دارید و چیزی استیک نکرده‌اید.

1. صبح، ۵۰ تتر به آدرس واریز صرافی می‌فرستید. این آدرس قبلاً تتر گرفته و ۶۴٬۲۸۵ واحد انرژی لازم است. چون انرژی ندارید، ۶٫۴۳ TRX می‌سوزد. پهنای باند این انتقال (۳۴۵ واحد) هم از سهم رایگان روزانه کم می‌شود و هزینه‌ای ندارد. کل هزینه حدود ۶٫۴۳ TRX است، یعنی حدود ۲٫۱۳ دلار.
2. نیم ساعت بعد، ۲۰ تتر به کیف پول تازه یک دوست می‌فرستید. این بار ۱۳۰٬۲۸۵ واحد انرژی لازم است و ۱۳٫۰۳ TRX می‌سوزد. از سهم رایگان پهنای باند فقط حدود ۲۶۰ واحد مانده که برای ۳۴۵ واحد کافی نیست، پس شبکه برای کل پهنای باند هم ۰٫۳۴۵ TRX می‌سوزاند. کل هزینه می‌شود حدود ۱۳٫۳۷ TRX، یعنی حدود ۴٫۴۳ دلار.
3. حالا حدود ۱۰٫۲ TRX برایتان مانده است. این مقدار فردا برای یک انتقال معمولی دیگر کافی است، ولی برای گیرنده تازه نه. اگر TRX کافی نداشته باشید، تراکنش ممکن است با خطای کمبود انرژی رد شود.

اجاره انرژی این حساب‌وکتاب را عوض می‌کند. ۲۱ مهر در یکی از بازارهای اجاره انرژی، قیمت سفارش‌های کوتاه حدود ۳۵ تا ۴۰ سان برای هر واحد بود. با ۴۰ سان، انرژی همان انتقال اول حدود ۲٫۵۷ TRX، یعنی حدود ۰٫۸۵ دلار، خرج برمی‌داشت.

سه راه تأمین انرژی: سوزاندن TRX، استیک یا اجاره

انتقال تتر روی ترون در هر حال هزینه دارد. فقط انتخاب می‌کنید این هزینه را چطور و با چه چیزی بپردازید.

سوزاندن TRX

ساده‌ترین راه همین است و کار خاصی لازم ندارد. کافی است همیشه کمی TRX در کیف پول داشته باشید، حدود ۷ TRX برای یک انتقال معمولی و حدود ۱۴ TRX برای گیرنده تازه. گران‌ترین راه هم هست، ولی اگر ماهی یکی دو بار تتر می‌فرستید، راه‌های دیگر احتمالاً به دردسرشان نمی‌ارزند.

استیک TRX برای انرژی

در استیک ۲٫۰ (Stake 2.0) مقداری TRX را قفل می‌کنید و انتخاب می‌کنید انرژی بگیرید یا پهنای باند. کل شبکه هر روز ۱۸۰ میلیارد واحد انرژی دارد که به نسبت TRX استیک‌شده بین همه تقسیم می‌شود. ۲۹ مهر حدود ۱۸٫۵ میلیارد TRX برای انرژی استیک شده بود (منابع شبکه در TronGrid)، پس هر TRX استیک‌شده روزی حدود ۹٫۷ واحد انرژی می‌داد.

پس برای اینکه روزی فقط یک انتقال معمولی تتر بدون سوزاندن TRX داشته باشید، باید حدود ۶٬۶۰۰ TRX قفل کنید. این مقدار ۲۹ مهر نزدیک ۲٬۲۰۰ دلار می‌ارزید. آزاد کردنش هم ۱۴ روز طول می‌کشد و در این مدت آن TRX نه انرژی می‌دهد و نه می‌توانید بفروشیدش.

استیک فقط به کار کسی می‌آید که هر روز تتر جابه‌جا می‌کند و این مقدار TRX را به‌هرحال نگه می‌دارد. قیمت TRX هم بالا و پایین می‌رود و پاداش استیک لزوماً ضرر احتمالی قیمت را جبران نمی‌کند. سازوکار رأی‌دادن و پاداش استیک را در همان مطلب «ترون چیست» توضیح داده‌ایم.

اجاره انرژی

در استیک ۲٫۰ کسی که TRX استیک کرده می‌تواند انرژی‌اش را بدون آزاد کردن TRX به آدرس دیگری بسپارد. مستندات ترون به این کار «واگذاری منابع» (Delegation) می‌گوید. سرویس‌های اجاره انرژی با همین امکان کار می‌کنند: پول را به TRX یا تتر می‌گیرند و برای مدت کوتاهی انرژی به آدرس شما واگذار می‌کنند. TRX واگذارکننده سر جایش می‌ماند و شما فقط از انرژی‌اش استفاده می‌کنید.

برای اجاره انرژی فقط آدرس عمومی کیف پولتان لازم است، همان آدرسی که با T شروع می‌شود. سرویسی که عبارت بازیابی، کلید خصوصی یا امضای تغییر دسترسی‌های کیف پول را بخواهد، کلاهبردار است. بعضی صفحه‌هایی که انرژی رایگان یا خیلی ارزان وعده می‌دهند، دقیقاً با همین امضا کنترل کیف پول را به دست می‌گیرند.

پیش از خرید هم قیمت هر واحد را با همان ۱۰۰ سانی مقایسه کنید که شبکه موقع سوزاندن می‌گیرد. انرژی فوری گاهی آن‌قدر گران است که فرق چندانی با سوزاندن ندارد.

بعضی کیف پول‌ها این کار را خودشان انجام می‌دهند. تراست ولت با Tronify هر وقت اجاره ارزان‌تر باشد، انرژی و پهنای باند را خودکار اجاره می‌کند و هزینه‌اش را با TRX یا تتر می‌گیرد. در GasFree هم سرویس‌دهنده کارمزد شبکه را می‌دهد و هزینه‌اش را با خود تتر از شما می‌گیرد. هزینه واقعی هر کدام را با عدد و رقم در انتقال تتر بدون کارمزد آورده‌ایم.

کدام راه به کار شما می‌آید؟

انرژی و پهنای باند آدرس‌تان را کجا ببینید؟

کیف پول‌هایی مثل TronLink معمولاً انرژی و پهنای باند باقی‌مانده آدرس را نشان می‌دهند. پیش از تأیید هر انتقال هم برآوردی از انرژی لازم یا TRX‌ای که می‌سوزد نمایش می‌دهند. این برآورد را قبل از زدن دکمه تأیید حتماً نگاه کنید.

در ترون‌اسکن (Tronscan) هم آدرس‌تان را جست‌وجو کنید تا انرژی و پهنای باند فعلی‌اش را ببینید. صفحه هر تراکنش هم نشان می‌دهد چقدر انرژی و پهنای باند مصرف شده و چقدر TRX سوخته است. اگر می‌خواهید بفهمید انتقال قبلی‌تان چرا گران تمام شد، همان‌جا را ببینید.

خطاهای رایج انرژی ترون و راه‌حلشان

بیشتر مشکلاتی که موقع فرستادن تتر TRC20 پیش می‌آید، به کمبود انرژی یا TRX برمی‌گردد. خطاهای تراست ولت و TronLink اسم‌های متفاوتی دارند، ولی ریشه‌شان معمولاً یکی از این‌هاست:

• تراکنش با خطای OUT_OF_ENERGY رد شد. انرژی و TRX کیف پول برای اجرای قرارداد تتر کافی نبوده، یا سقف کارمزدی که کیف پول برای تراکنش گذاشته (fee limit) کم بوده است. طبق مستندات ترون، انرژی‌ای که تا لحظه شکست مصرف شده برنمی‌گردد، ولی تترتان سر جایش است. TRX بیشتری به کیف پول بفرستید یا انرژی بگیرید و دوباره امتحان کنید.
• کیف پول می‌گوید TRX کافی نیست، با اینکه تتر دارم. کارمزد شبکه ترون با خود تتر پرداخت نمی‌شود، مگر با سرویسی مثل GasFree یا Tronify. حدود ۷ TRX، و برای گیرنده تازه حدود ۱۴ TRX، به همان آدرس بفرستید.
• کیف پول تازه‌ام فقط تتر گرفته و نمی‌توانم چیزی از آن بفرستم. آدرسی که هنوز هیچ TRX‌ای نگرفته، از دید شبکه فعال نشده و سهم رایگان پهنای باند هم ندارد. اول کمی TRX به آن بفرستید. طبق مستندات ترون، کسی که این اولین TRX را می‌فرستد، ۱ TRX هم کارمزد ساخت حساب می‌دهد.
• انرژی اجاره کردم ولی باز TRX سوخت. شاید انرژی اجاره‌ای کمتر از نیاز بوده است؛ مثلاً برای گیرنده تازه ۶۵ هزار واحد گرفته‌اید، در حالی که ۱۳۰ هزار لازم بوده. شاید هم مدت اجاره پیش از ارسال تمام شده یا انرژی به آدرس دیگری واگذار شده است. هر کسری انرژی با سوزاندن TRX جبران می‌شود.
• TRX استیک کرده‌ام ولی انرژی صفر است. یا انرژی امروز را قبلاً مصرف کرده‌اید و باید صبر کنید تا دوباره پر شود، یا TRX را به‌جای انرژی برای پهنای باند استیک کرده‌اید.

اگر از سواپ‌ولت تتر برداشت می‌کنید

وقتی تتر را از سواپ‌ولت به یک کیف پول یا صرافی دیگر برداشت می‌کنید، نه TRX لازم دارید و نه انرژی. صفحه کارمزد سواپ‌ولت می‌گوید کارمزد برداشت هر شبکه از همان ارزی کم می‌شود که برداشت می‌کنید و لازم نیست ارز دیگری برای کارمزد نگه دارید. در جدول همین صفحه، ردیف تتر روی شبکه TRC20 را پیدا کنید و کارمزدش را با شبکه‌های دیگر تتر مقایسه کنید:

موجودی تتر در سواپ‌ولت به شبکه‌ای که با آن واریز کرده‌اید گره نخورده و شبکه را موقع برداشت انتخاب می‌کنید. پس اگر مقصدتان شبکه دیگری مثل BEP20 یا TON را هم قبول می‌کند، پیش از برداشت کارمزدها را مقایسه کنید. فقط حواستان باشد شبکه در دو طرف یکی باشد. فرق شبکه‌های تتر را در تتر TRC20 چیست توضیح داده‌ایم.

دو حالت دیگر هم هست. اگر از کیف پول شخصی به سواپ‌ولت تتر واریز می‌کنید، فرستنده شمایید و انرژی یا TRX را کیف پول خودتان می‌دهد. اگر گیرنده هم کاربر سواپ‌ولت است، با انتقال داخلی، یعنی همان «انتقال به مخاطبین»، هیچ تراکنشی روی ترون ثبت نمی‌شود و انرژی و کارمزدی هم در کار نیست.

اگر برای کیف پول شخصی‌تان TRX لازم دارید، می‌توانید ترون را با تومان بخرید و به آدرس خودتان بفرستید. برای واریز تومان احراز هویت سطح متوسط لازم است.