فهرست مطالب۷ بخش
  1. امانی یا شخصی؛ «تحریم» برای هر کدام یعنی چه؟
  2. پنج جایی که کیف پول شخصی هم ممکن است برای ایرانی‌ها قطع شود
  3. ۱. فروشگاه اپ و سایت دانلود
  4. ۲. شرکت سازنده و شرایط استفاده‌اش
  5. ۳. نود و RPC؛ راهی که اپ با آن به بلاک‌چین وصل می‌شود
  6. ۴. تبدیل، خرید و استیکینگ داخل اپ
  7. ۵. صادرکننده توکن؛ تنها لایه‌ای که به خود دارایی دست می‌زند
  8. همه لایه‌ها در یک جدول
  9. وضعیت کیف پول‌های معروف برای کاربران ایرانی
  10. تراست ولت (Trust Wallet)
  11. متامسک (MetaMask)
  12. تون‌کیپر (Keeper)
  13. اگزودوس و سیف‌پل
  14. الکترام (Electrum)
  15. کیف پول‌های سخت‌افزاری؛ لجر و ترزور
  16. کیف پول بدون تحریم را چطور انتخاب کنید؟
  17. نسخه تقلبی؛ خطری بزرگ‌تر از تحریم
  18. پشتیبان‌گیری؛ راه خروج اضطراری شما
  19. اگر کیف پولتان یک روز کار نکرد

اگر منظورتان از کیف پول بدون تحریم کیف پولی است که هیچ‌وقت و به هیچ شکلی کاربر ایرانی را محدود نکند، چنین کیف پولی وجود ندارد. ولی در کیف پول شخصی، شرکت سازنده نمی‌تواند دارایی داخلش را مسدود کند، حتی اگر ایرانی‌ها را از کاربرانش کنار گذاشته باشد. در کیف پول‌هایی مثل تراست ولت، متامسک یا تون‌کیپر، کلید دارایی دست خود شماست و سازنده اپ به آن دسترسی ندارد. اگر سازنده فردا اپش را به روی ایرانی‌ها ببندد، با همان عبارت بازیابی در کیف پول دیگری به همان موجودی می‌رسید. در کیف پول امانی، مثل ربات Wallet تلگرام یا حساب صرافی خارجی، کلید دست شرکت است و کافی است همان شرکت تصمیم بگیرد تا موجودی‌تان قفل شود.

با این حال، در کیف پول شخصی هم همه‌چیز دست شما نیست. فروشگاه اپ، شرکت سازنده، سرورهایی که اپ با آن‌ها به بلاک‌چین وصل می‌شود، شرکای تبدیل و خرید داخل اپ و صادرکننده توکنی مثل تتر، هر کدام می‌توانند جلوی بخشی از کار را بگیرند. پایین‌تر هر کدام را جدا توضیح داده‌ایم، همراه با اینکه شرایط استفاده کیف پول‌های معروف درباره ایران چه می‌گوید و چه کنید که اگر روزی کیف پولتان کار نکرد، فقط چند دقیقه وقتتان برود. اگر هنوز با خود کیف پول و انواعش آشنا نیستید، اول کیف پول ارز دیجیتال چیست را بخوانید.

امانی یا شخصی؛ «تحریم» برای هر کدام یعنی چه؟

در کیف پول امانی (حضانتی یا Custodial) شما فقط یک حساب کاربری دارید و کلید دست شرکت است؛ پس محدود شدن یعنی حسابتان بسته یا موجودی‌تان قفل شود. آشناترین نمونه‌اش ربات Wallet تلگرام است که مرکز راهنمایش ایران را صریحاً جزو منطقه‌های پشتیبانی‌نشده آورده است. ماجرای کاربرانی را که موجودی‌شان در ربات‌های تلگرامی گیر افتاد، در جایگزین کیف پول تلگرام در ایران نوشته‌ایم. حساب صرافی‌های خارجی هم همین وضع را دارد؛ ریسک‌های صرافی خارجی برای کاربران ایرانی را ببینید.

در کیف پول شخصی (غیرامانی یا Self-custodial) حسابی در کار نیست و کلید روی دستگاه خودتان ساخته می‌شود. شرکت سازنده می‌تواند اپش را به روی شما ببندد، ولی نمی‌تواند کلید را از شما بگیرد یا آدرستان را روی بلاک‌چین قفل کند.

روشن‌ترین مثال این تفاوت، DeFi Account است؛ بخش غیرامانی ربات Wallet که شرکت TON Space ارائه‌اش می‌کند. شرایط استفاده‌اش (به‌روزشده ۷ خرداد ۱۴۰۵) ایران را جزو «مناطق محدودشده» آورده است. ولی همان سند می‌گوید اگر دسترسی کسی به این سرویس قطع شود، دارایی‌اش روی بلاک‌چین سر جایش می‌ماند و می‌تواند با عبارت بازیابی، از هر کیف پول دیگری که شبکه TON را پشتیبانی کند، به آن برسد. فقط باید عبارت بازیابی را از قبل جای امنی نوشته باشد، چون بعد از قطع دسترسی، دیگر از داخل همان سرویس نمی‌شود آن را دید.

اگر ترجیح می‌دهید با تومان بخرید و نگهداری را به یک سرویس امانی بسپارید، سراغ سرویسی بروید که برای کاربر ایرانی ساخته شده است. سواپ‌ولت یکی از آن‌هاست: کیف پولی امانی و ایرانی که در آن تتر و رمزارزهای دیگر را با تومان می‌خرید و می‌توانید به کیف پول شخصی خودتان برداشت کنید. احراز هویت هم فقط برای واریز و برداشت تومان لازم است. ولی امانی یعنی کلید دست همین سرویس است و به امنیت و قواعدش اعتماد کرده‌اید؛ برای پس‌اندازی که می‌خواهید کلیدش فقط دست خودتان باشد، کیف پول شخصی جای درست‌تری است.

پنج جایی که کیف پول شخصی هم ممکن است برای ایرانی‌ها قطع شود

کیف پول شخصی فقط یک اپ نیست. چند شرکت و سرویس پشتش کار می‌کنند تا شما موجودی را ببینید، تراکنش بفرستید یا رمزارزی را به رمزارز دیگر تبدیل کنید. هر کدام از این‌ها جداگانه می‌تواند کاربر ایرانی را کنار بگذارد، ولی از این پنج لایه فقط یکی، یعنی صادرکننده توکن، به خود دارایی دست می‌زند.

پنج لایه‌ای که در کیف پول شخصی ممکن است کاربر ایرانی را محدود کند، و کلید و عبارت بازیابی که فقط دست خود کاربر است

۱. فروشگاه اپ و سایت دانلود

اولین مانع، پیدا کردن خود اپ است. سازنده هر اپ انتخاب می‌کند در فروشگاه کدام کشورها دیده شود و خود فروشگاه‌ها هم همه‌جا کار نمی‌کنند؛ مثلاً ایران در فهرست کشورهایی نیست که اپل خدماتی مثل اپ‌استور را در آن‌ها ارائه می‌کند. بعضی شرکت‌ها حتی دانلود را در شرایط استفاده‌شان منع کرده‌اند: شرایط استفاده فانتوم می‌گوید کسی که در ایران است یا شهروند یا ساکن ایران است، نباید سایت را باز کند یا اپ را دانلود کند.

برای همین خیلی از کاربران ایرانی فایل نصبی را از کانال‌های تلگرامی و سایت‌های ناشناس می‌گیرند و بزرگ‌ترین خطر همین‌جاست: نسخه تقلبی، که پایین‌تر جداگانه سراغش می‌رویم. بعضی سازنده‌ها نسخه رسمی اندروید را روی سایت خودشان هم گذاشته‌اند؛ تراست ولت فایل APK رسمی دارد و الکترام علاوه بر گوگل‌پلی، روی F-Droid و سایت خودش هم منتشر می‌شود.

۲. شرکت سازنده و شرایط استفاده‌اش

بیشتر کیف پول‌های معروف را شرکت‌هایی ساخته‌اند که باید تحریم‌های آمریکا را رعایت کنند. در شرایط استفاده‌شان هم می‌نویسند کسی که در کشورهای زیر تحریم جامع آمریکا، از جمله ایران، زندگی می‌کند نباید از خدماتشان استفاده کند. اگزودوس یک قدم جلوتر رفته و در شرایط استفاده‌اش نوشته ممکن است کاربران، تراکنش‌ها، آدرس‌ها و اطلاعات IP را با فهرست‌های تحریم تطبیق دهد.

نتیجه این بندها را معمولاً این‌طور می‌بینید: پشتیبانی جواب نمی‌دهد، سایت شرکت باز نمی‌شود یا اپ دیگر برایتان کار نمی‌کند. ولی هیچ‌کدام از این‌ها کلید را از شما نمی‌گیرد.

چرا این‌قدر سخت می‌گیرند؟ ۲۵ آذر ۱۴۰۴ دفتر کنترل دارایی‌های خارجی وزارت خزانه‌داری آمریکا (OFAC) اعلام کرد شرکت سازنده اگزودوس برای بستن پرونده‌اش حدود ۳٫۱ میلیون دلار می‌پردازد. اگزودوس کیف پول شخصی است و پول ایرانی‌ها دستش نبود. ولی طبق متن توافق‌نامه، تیم پشتیبانی‌اش از پاییز ۱۳۹۶ تا دی ۱۳۹۷ در ۲۵۴ مورد به کاربرانی جواب داده بود که گفته بودند در ایران‌اند. بارها هم به آن‌ها پیشنهاد کرده بود با فیلترشکن موقعیتشان را پنهان کنند تا به صرافی‌هایی برسند که ایران را بسته بودند.

برای یک شرکت آمریکایی، همین جواب دادن‌ها به پرونده‌ای چندمیلیون‌دلاری ختم شد؛ پس از پشتیبانی این شرکت‌ها انتظار کمک نداشته باشید. پنهان کردن موقعیت هم راه‌حل نیست؛ هم خلاف شرایط خود این شرکت‌هاست و هم جای چیزی را نمی‌گیرد که واقعاً دارایی‌تان را حفظ می‌کند: عبارت بازیابی.

۳. نود و RPC؛ راهی که اپ با آن به بلاک‌چین وصل می‌شود

کیف پول برای اینکه موجودی را نشان دهد یا تراکنشی بفرستد، باید به یک «نود» وصل شود؛ کامپیوتری که نسخه‌ای از بلاک‌چین را نگه می‌دارد. نشانی این اتصال را RPC می‌گویند و خیلی از کیف پول‌ها، به‌جای راه انداختن نود خودشان، از شرکت‌هایی سرویس می‌گیرند که نود را برایشان اداره می‌کنند.

معروف‌ترین نمونه‌اش متامسک است که طبق راهنمای خودش به‌طور پیش‌فرض از سرویسی به اسم Infura استفاده می‌کند. Infura، مثل همه شرکت‌های آمریکایی این حوزه، باید تحریم‌ها را اجرا کند و به ایران، کره شمالی، کوبا، سوریه و مناطق کریمه، دونتسک و لوهانسک سرویس نمی‌دهد. برای همین ممکن است متامسک باز شود، ولی موجودی را نشان ندهد یا خطای اتصال بدهد.

این لایه گاهی حتی بیشتر از لازم سخت می‌گیرد. ۱۲ اسفند ۱۴۰۰ سایت The Block گزارش داد که Infura بعد از دستورهای تحریمی تازه آمریکا و چند کشور دیگر، به گفته خودش، محدودیت را گسترده‌تر از لازم اعمال کرده بود. حتی دسترسی بعضی کاربران در ونزوئلا، که در فهرست Infura نبود، به متامسک قطع شده بود. Infura خطا را درست کرد، ولی محدودیت ایران سر جایش ماند. همان روزها یک هنرمند NFT ایرانی هم گفت حسابش در OpenSea، بازار معروف NFT، بی‌خبر غیرفعال یا حذف شده و موارد مشابهی را از هنرمندان و کلکسیونرهای ایرانی دیگر شنیده است.

خوشبختانه این لایه را می‌شود عوض کرد. در متامسک می‌توانید برای هر شبکه یک RPC دیگر تعریف کنید؛ روشش در آموزش متامسک آمده است. الکترام هم طبق سایت خودش به سرورهای غیرمتمرکز متعددی وصل می‌شود و می‌توانید سرور خودتان را راه بیندازید. فقط نشانی RPC را از مستندات رسمی هر شبکه بردارید؛ نود ناشناس نمی‌تواند پولتان را جابه‌جا کند، ولی می‌تواند اطلاعات غلط نشانتان بدهد.

۴. تبدیل، خرید و استیکینگ داخل اپ

دکمه‌های تبدیل (Swap)، خرید (Buy) و استیکینگ در بیشتر کیف پول‌ها کار خود کیف پول نیستند و شرکت‌های دیگری پشتشان هستند. شرایط استفاده تراست ولت می‌گوید تبدیل رمزارز، استیکینگ، خرید و فروش و حتی نمایش موجودی به دلار و نرخ ارزها را شرکای این کیف پول ارائه می‌کنند. اگزودوس هم فهرست بلندی از این شرکا آورده و نوشته ممکن است دسترسی به آن‌ها از بعضی کشورها بسته باشد.

ترزور می‌گوید خودش کسی را به خاطر موقعیتش محدود نمی‌کند، ولی شرکایش ممکن است این کار را بکنند. ایران هم در فهرست کشورهایی است که خرید و تبدیل رمزارز در برنامه Trezor Suite برایشان ممکن نیست. پس اگر دکمه تبدیل خطا داد یا قیمت دلاری موجودی‌تان ناپدید شد، کیف پولتان مسدود نشده است؛ فرستادن و گرفتن رمزارز به این شرکا وابسته نیست.

۵. صادرکننده توکن؛ تنها لایه‌ای که به خود دارایی دست می‌زند

چهار لایه قبلی فقط راه رسیدن شما به دارایی را می‌بندند، ولی این یکی فرق دارد. توکن‌هایی مثل تتر را یک شرکت صادر می‌کند و در قرارداد هوشمندشان امکانی هست که صادرکننده با آن آدرسی را در فهرست سیاه بگذارد. از آن به بعد تتری که روی آن آدرس است جابه‌جا نمی‌شود، چه در صرافی باشد چه در کیف پول شخصی. هیچ کیف پولی، حتی سخت‌افزاری، جلوی این کار را نمی‌گیرد.

شرکت Tether مهر ۱۴۰۵ اعلام کرد فقط در سال ۲۰۲۶ میلادی حدود ۵۵۰ میلیون دلار تتر را در آدرس‌هایی مسدود کرده که نهادهای آمریکایی آن‌ها را به بانک مرکزی ایران و شبکه‌های دور زدن تحریم نسبت داده بودند. این مسدودی‌ها روی آدرس‌های مشخصی بوده که مقام‌های آمریکایی معرفی کرده‌اند، نه روی هر کسی که ایرانی است؛ ولی نشان می‌دهد این ابزار واقعاً به کار می‌رود. بیت‌کوین و اتر صادرکننده‌ای ندارند و چنین امکانی هم ندارند. اینکه این مسدودی دقیقاً چطور کار می‌کند و چطور ریسکش را کم کنید، در چرا تتر بلوکه می‌شود آمده است.

همه لایه‌ها در یک جدول

لایه

تصمیمش با کیست

اگر شما را محدود کند، چه می‌بینید

دارایی‌تان

چه کنید

فروشگاه و سایت دانلود

اپل، گوگل، سازنده اپ

اپ را پیدا نمی‌کنید یا به‌روز نمی‌شود

دست‌نخورده

فقط از منبع رسمی نصب کنید

شرکت سازنده

شرایط استفاده و تیم انطباق شرکت

پشتیبانی جواب نمی‌دهد، سایت یا اپ کار نمی‌کند

دست‌نخورده

عبارت بازیابی را در کیف پول دیگری وارد کنید

نود و RPC

Infura و شرکت‌های مشابه

موجودی صفر یا خطای اتصال

دست‌نخورده

RPC یا سرور دیگری انتخاب کنید

تبدیل، خرید و استیکینگ

شرکای کیف پول

دکمه Swap یا Buy خطا می‌دهد

دست‌نخورده

تبدیل را جای دیگری انجام دهید

صادرکننده توکن

شرکتی مثل Tether

توکن از آدرس بیرون نمی‌رود

همان توکن قفل می‌شود

منشأ تتری را که می‌گیرید جدی بگیرید

کیف پول امانی

خود شرکت

حساب بسته یا موجودی قفل می‌شود

ممکن است همه‌اش گیر بیفتد

سرویسی را انتخاب کنید که کاربر ایرانی را می‌پذیرد

وضعیت کیف پول‌های معروف برای کاربران ایرانی

جدول زیر خلاصه می‌کند که شرایط استفاده هر کیف پول درباره ایران چه می‌گوید. رتبه‌بندی نیست؛ هر شرکتی هر وقت بخواهد می‌تواند شرایطش را عوض کند و برای همین تاریخ آخرین به‌روزرسانی هر متن را هم آورده‌ایم.

کیف پول

نوع

شرایط استفاده درباره ایران

آخرین به‌روزرسانی

تراست ولت (Trust Wallet)

شخصی

ساکنان و شهروندان کشورهای زیر تحریم جامع آمریکا، از جمله ایران، نباید استفاده کنند

۱۱ دی ۱۴۰۲

متامسک (MetaMask)

شخصی

کاربر نباید در کشوری زیر تحریم جامع آمریکا باشد؛ Infura هم به ایران سرویس نمی‌دهد

سال ۱۴۰۵

اگزودوس (Exodus)

شخصی

ایران را اسم برده و گفته ممکن است IP کاربران را بررسی کند

۲۷ بهمن ۱۴۰۴

فانتوم (Phantom)

شخصی

کسی که در ایران است یا شهروند یا ساکن ایران است، حتی نباید اپ را دانلود کند

۲۶ اسفند ۱۴۰۴

تون‌کیپر (Keeper)

شخصی

فهرست کشور ندارد؛ کسی که «مشمول تحریم» باشد نباید استفاده کند

۲۴ بهمن ۱۴۰۳

DeFi Account تلگرام

شخصی

ایران جزو مناطق محدودشده است

۷ خرداد ۱۴۰۵

سیف‌پل (SafePal)

شخصی

فهرست کشور ندارد؛ کسی را که قوانین مربوط به خودش اجازه ندهد، می‌تواند محدود کند

۱۵ شهریور ۱۴۰۳

الکترام (Electrum)

شخصی، متن‌باز

حساب کاربری و فهرست کشور ندارد

—

ربات Wallet تلگرام

امانی

ایران جزو منطقه‌های پشتیبانی‌نشده است

—

تراست ولت (Trust Wallet)

شرایط استفاده تراست ولت ساکنان و شهروندان ایران را کنار گذاشته است. ولی همان سند می‌گوید تراست ولت کیف پول غیرامانی است، کلید خصوصی هیچ کیف پولی را نگه نمی‌دارد و تراکنش‌های کاربران را مدیریت نمی‌کند؛ پس راهی برای مسدود کردن دارایی شما ندارد. آنچه ممکن است برایتان کار نکند، همان سرویس‌های شرکایش است: تبدیل، خرید، استیکینگ و نمایش قیمت.

اگر گوگل‌پلی برایتان باز نمی‌شود، نسخه رسمی اندروید را از سایت خود تراست ولت بگیرید؛ روشش را در آموزش نصب تراست ولت نوشته‌ایم. عبارت بازیابی ۱۲ کلمه‌ای‌اش را هم همین امروز روی کاغذ داشته باشید، نه روزی که اپ کار نکرد.

متامسک (MetaMask)

درباره متامسک دو حرف متفاوت می‌شنوید. مرکز راهنمایش می‌گوید هر کسی در هر کشوری می‌تواند از آن استفاده کند، چون نرم‌افزاری است که روی دستگاه خودتان اجرا می‌شود. ولی شرایط استفاده Consensys، شرکت سازنده متامسک، از کاربر می‌خواهد تأیید کند در کشوری زیر تحریم جامع آمریکا نیست. گرفتاری عملی‌اش هم همان Infura است که بالاتر گفتیم و با یک RPC دیگر حل می‌شود.

تون‌کیپر (Keeper)

Keeper، که تا شهریور ۱۴۰۵ اسمش تون‌کیپر بود، در شرایط استفاده‌اش فهرستی از کشورها نیاورده است. فقط می‌گوید کسی که «مشمول تحریم‌ها» باشد نباید از خدماتش استفاده کند و رعایت قوانین تحریم را به عهده خود کاربر گذاشته است. خرید رمزارز داخل اپ را هم شرکت‌های دیگری با قواعد و احراز هویت خودشان انجام می‌دهند.

نکته مهم‌تر، عبارت بازیابی است. بیشتر کیف پول‌ها عبارت‌های استاندارد BIP39 را می‌شناسند، ولی عبارت ۲۴ کلمه‌ای کیف پول‌های TON با این استاندارد سازگار نیست و فقط در کیف پولی بازیابی می‌شود که شبکه TON را پشتیبانی کند. جزئیات این کیف پول را در آموزش تون‌کیپر ببینید.

اگزودوس و سیف‌پل

در شرایط استفاده اگزودوس نکته‌ای هست که به کار همه می‌آید: کیف پول لایتنینگ Wallet of Satoshi که از داخل اگزودوس در دسترس است، امانی است و پولی که آنجا می‌گذارید دیگر در اختیار خودتان نیست. یعنی داخل یک کیف پول شخصی هم ممکن است بخشی امانی باشد؛ پیش از استفاده از هر قابلیت تازه، ببینید کلیدش دست کیست.

شرایط استفاده سیف‌پل کشوری را اسم نمی‌برد، ولی دست شرکت را باز گذاشته که هر کسی را که قوانین مربوط به خودش اجازه استفاده نمی‌دهد، تشخیص دهد و محدود کند. همان‌جا هم نوشته حتی کسی که این محدودیت را ندارد، ممکن است نتواند از سرویس شرکای سیف‌پل استفاده کند.

الکترام (Electrum)

الکترام کیف پولی متن‌باز و فقط مخصوص بیت‌کوین است که با مجوز MIT منتشر می‌شود. حساب کاربری ندارد، طبق سایتش کلیدهای خصوصی را رمزگذاری‌شده روی کامپیوتر خودتان نگه می‌دارد و با کیف پول‌های سخت‌افزاری هم کار می‌کند. سرورش را هم، همان‌طور که در بخش RPC گفتیم، می‌شود عوض کرد. به همین دلیل‌ها، از میان کیف پول‌های این فهرست، الکترام برای بیت‌کوین کمترین وابستگی را به یک شرکت دارد.

فقط از اول بدانید که طبق مستندات الکترام، عبارت بازیابی‌ای که الکترام می‌سازد از BIP39 پیروی نمی‌کند. پس آن را در هر کیف پولی نمی‌شود وارد کرد و در درجه اول در خود الکترام بازیابی می‌شود.

کیف پول‌های سخت‌افزاری؛ لجر و ترزور

دستگاه سخت‌افزاری کلید را داخل خودش نگه می‌دارد و تراکنش را همان‌جا امضا می‌کند. هیچ شرکتی هم نمی‌تواند دستگاهی را که دست شماست از راه دور قفل کند. مشکل جای دیگری است: لجر به ایران کالا نمی‌فرستد، پس هر لجری که در ایران می‌خرید از راهی غیر از فروشگاه رسمی خود لجر رسیده است.

اهمیت مسیر خرید را ماجرای مهر ۱۴۰۵ نشان داد: دستگاه‌هایی که از CryptoBilis، یکی از فروشنده‌های لجر در جنوب شرق آسیا، خریده شده بودند، پیش از رسیدن به دست خریدار دست‌کاری شده بودند و صدها کیف پول خالی شد. جزئیاتش را در هک لجر و ماجرای CryptoBilis بخوانید.

برنامه همراه این دستگاه‌ها، مثل Trezor Suite، همان لایه‌های نرم‌افزاری بالا را دارد. ولی خود دستگاه به این برنامه‌ها وابسته نیست و برای بیت‌کوین می‌توانید آن را به الکترام هم وصل کنید. نکات خرید و تحویل گرفتن دستگاه را در کیف پول سخت‌افزاری چیست نوشته‌ایم.

کیف پول بدون تحریم را چطور انتخاب کنید؟

به‌جای دنبال کردن فهرست «کیف پول‌هایی که هنوز تحریم نکرده‌اند»، که هر ماه ممکن است عوض شود، این چهار چیز را در هر کیف پولی بسنجید:

  1. کلید دست کیست؟ برای پس‌انداز، کیف پول شخصی بگیرید. کیف پول امانی فقط وقتی انتخاب معقولی است که سرویسش کاربر ایرانی را رسماً بپذیرد.
  2. عبارت بازیابی‌اش جای دیگری کار می‌کند؟ طبق ترزور، بیشتر کیف پول‌ها پشتیبان ۱۲ یا ۲۴ کلمه‌ای استاندارد BIP39 را می‌شناسند. عبارت کیف پول‌های TON و الکترام استثناست و باید بدانید کجا بازیابی می‌شود.
  3. می‌شود سرور یا RPC را عوض کرد؟ اگر بشود، محدودیت یک شرکت نود با چند دقیقه تنظیم حل می‌شود و کیف پول از کار نمی‌افتد.
  4. نسخه رسمی‌اش را می‌شود با اطمینان نصب کرد؟ فایل رسمی روی سایت سازنده، یا امضای دیجیتالی که بشود بررسی‌اش کرد، امتیاز جدی‌ای است.

اینکه برای تتر، TON، بیت‌کوین یا مبلغ بزرگ چه نوع کیف پولی مناسب‌تر است، در جدول راهنمای انتخاب کیف پول آمده است.

نسخه تقلبی؛ خطری بزرگ‌تر از تحریم

محدودیت یک شرکت در بدترین حالت کارتان را سخت می‌کند، ولی نسخه تقلبی همه دارایی را می‌برد. اپ تقلبی دقیقاً شبیه اصلی است و عبارت بازیابی‌ای را که می‌سازید یا وارد می‌کنید، برای سازنده‌اش می‌فرستد. کاربر ایرانی بیشتر در معرض این خطر است، چون دسترسی به فروشگاه رسمی همیشه آسان نیست. این قاعده‌ها را جدی بگیرید:

  • فقط از سایت یا فروشگاه رسمی نصب کنید و نشانی سایت را خودتان تایپ کنید. تراست ولت می‌گوید اپ را فقط از سایت رسمی، App Store یا Google Play بگیرید و اسم سازنده را چک کنید. متامسک هم فقط دو شکل دارد، افزونه مرورگر و اپ موبایل، و نسخه رسمی‌اش فقط در metamask.io/download و فروشگاه‌های رسمی است. لینک داخل پیام یا کانال تلگرامی را باز نکنید؛ سایت‌های جعلی گاهی در نتیجه‌های جست‌وجو هم بالا می‌آیند.
  • اگر سازنده امضای فایل را منتشر می‌کند، آن را بررسی کنید. سایت الکترام می‌گوید الکترام را از هیچ جای دیگری دانلود نکنید و امضای GPG فایل را بررسی کنید. این امضا ثابت می‌کند فایل را خود توسعه‌دهنده‌ها منتشر کرده‌اند.
  • «نسخه ضد تحریم» وجود ندارد. هیچ کیف پول معتبری نسخه مخصوص ایرانی‌ها ندارد؛ هر فایلی با این اسم را کنار بگذارید.
  • عبارت بازیابی را به هیچ‌کس ندهید. هیچ اپ، سایت یا پشتیبان واقعی آن را برای «فعال‌سازی» یا «رفع محدودیت» نمی‌خواهد. دام رایج دیگری هم هست که در آن غریبه‌ای عبارت کیف پول خودش را برایتان می‌فرستد؛ ماجرایش را در پیام ۱۲ کلمه از یک غریبه نوشته‌ایم.
  • دستگاه سخت‌افزاری را آکبند و از فروشنده رسمی بخرید. لجر می‌گوید دستگاه اصل هیچ‌وقت با عبارت بازیابی یا PIN از پیش تنظیم‌شده نمی‌رسد. اگر در جعبه کارتی با کلمه‌های نوشته‌شده بود، آن دستگاه را کنار بگذارید.

پشتیبان‌گیری؛ راه خروج اضطراری شما

در کیف پول شخصی، اگر عبارت بازیابی را درست نگه داشته باشید، محدود شدن یک اپ فقط چند دقیقه دردسر است. عبارت را روی کاغذ یا صفحه فلزی بنویسید و از آن اسکرین‌شات نگیرید. قبل از اولین واریز بزرگ هم یک بار بازیابی‌اش را روی دستگاه دیگری امتحان کنید؛ جزئیات این دو کار را در عبارت بازیابی چیست نوشته‌ایم.

یک کار هم مخصوص همین موضوع است: کنار عبارت بنویسید مال کدام کیف پول و کدام شبکه است؛ مثلاً «Keeper، شبکه TON، ۲۴ کلمه» یا «الکترام، بیت‌کوین». روزی که مجبور شوید کیف پول عوض کنید، همین یک خط می‌گوید کجا می‌شود بازیابی‌اش کرد.

اگر کیف پولتان یک روز کار نکرد

عجله نکنید. بیشتر وقت‌ها دارایی سر جایش است و فقط یکی از لایه‌ها قطع شده است. این کارها را به ترتیب انجام دهید:

  1. عبارت بازیابی را در سایت یا رباتی که کسی برایتان فرستاده وارد نکنید. کلاه‌بردارها درست در همین موقعیت‌ها پیام «رفع تحریم» یا «انتقال کیف پول» می‌فرستند؛ Keeper هم موقع تغییر اسمش در کانال رسمی‌اش هشدار داد سایت‌ها و ربات‌هایی که «انتقال به Keeper» را بیرون از اپ پیشنهاد می‌کنند، کلاه‌بردارند.
  2. آدرستان را در اکسپلورر همان شبکه جست‌وجو کنید؛ مثلاً Tronscan برای ترون یا Etherscan برای اتریوم. اگر موجودی آنجاست، مشکل از اپ است، نه از دارایی. اگر تا حالا با اکسپلورر کار نکرده‌اید، آموزش کار با اکسپلورر را ببینید.
  3. ببینید کدام لایه قطع شده است. اگر فقط تبدیل یا خرید کار نمی‌کند، مشکل از شرکاست. اگر موجودی صفر است یا خطای اتصال می‌گیرید، سراغ RPC بروید. اگر اپ اصلاً باز نمی‌شود یا از فروشگاه حذف شده، مشکل از سمت شرکت سازنده است. اگر فقط تتر جابه‌جا نمی‌شود، اول ببینید برای کارمزد شبکه، مثلاً TRX روی ترون، موجودی کافی دارید یا نه؛ اگر دارید و باز هم ارسال نمی‌شود، احتمال مسدود شدن آدرس را بررسی کنید.
  4. اگر باید کیف پول عوض کنید، یک کیف پول معتبر دیگر را از منبع رسمی نصب کنید و گزینه وارد کردن کیف پول قبلی (Import یا I already have a wallet) را بزنید. عبارت TON را در کیف پول TON و عبارت الکترام را در الکترام وارد کنید.
  5. اگر بعد از بازیابی موجودی صفر بود، نترسید. کیف پول جدید ممکن است از همان عبارت آدرس دیگری ساخته باشد، چون مسیر ساخت آدرس در کیف پول‌ها یکی نیست؛ این را در کلید عمومی و کلید خصوصی چیست توضیح داده‌ایم. در TON هم نسخه قرارداد کیف پول می‌تواند آدرس را عوض کند. در تنظیمات کیف پول جدید دنبال نوع آدرس یا نسخه کیف پول بگردید.

پرسش‌های رایج

آیا تراست ولت ایرانی‌ها را تحریم کرده است؟

روی کاغذ بله: شرایط استفاده‌اش ساکنان و شهروندان ایران را کنار گذاشته است. ولی کلید شما دستش نیست و نمی‌تواند دارایی‌تان را قفل کند؛ اگر روزی خود اپ یا خرید و تبدیلش کار نکرد، عبارت بازیابی را در کیف پول دیگری وارد کنید.

متامسک برای ایرانی‌ها کار می‌کند؟

خود برنامه بله، ولی سرویس پیش‌فرضش، Infura، به ایران سرویس نمی‌دهد و ممکن است موجودی را نبینید یا خطای اتصال بگیرید. با تعریف یک RPC دیگر برای همان شبکه معمولاً درست می‌شود؛ روشش در آموزش متامسک آمده است.

بهترین کیف پول بدون تحریم کدام است؟

اسم مشخصی نمی‌شود داد، چون هیچ کیف پولی تضمین نمی‌دهد که هیچ‌وقت ایرانی‌ها را محدود نکند. کیف پول شخصی معتبری بگیرید که از منبع رسمی نصب شده، عبارت بازیابی‌اش جای دیگری هم کار می‌کند و سرورش قابل تعویض است. برای بیت‌کوین، الکترام کمترین وابستگی را به یک شرکت دارد و برای مبلغ بزرگ، کیف پول سخت‌افزاری‌ای که از مسیر مطمئن خریده باشید مناسب‌تر است.

اگر کیف پولی ایرانی‌ها را تحریم کند، دارایی‌ام از بین می‌رود؟

در کیف پول شخصی نه، به شرطی که عبارت بازیابی را داشته باشید؛ دارایی روی بلاک‌چین است، نه روی سرور آن شرکت. تنها استثنا توکن‌هایی مثل تتر است که صادرکننده‌شان می‌تواند آدرسی را مسدود کند. ولی در کیف پول امانی ممکن است موجودی مدتی، یا حتی برای همیشه، گیر بیفتد.

کیف پول تلگرام برای ایرانی‌ها تحریم است؟

بستگی دارد منظورتان کدام باشد. ربات Wallet امانی است و ایران را پشتیبانی نمی‌کند، پس موجودی‌تان را آنجا نگه ندارید. DeFi Account شخصی است و با اینکه ایران را محدود کرده، عبارت بازیابی‌اش در کیف پول‌های دیگر TON هم کار می‌کند. راه‌های جایگزین را در جایگزین کیف پول تلگرام در ایران ببینید.

ایرانی‌های مقیم خارج هم مشمول این محدودیت‌ها هستند؟

به متن هر شرکت بستگی دارد. شرایط تراست ولت و فانتوم «شهروندان» ایران را هم شامل می‌شود، ولی متن Consensys فقط درباره کسی است که در کشور تحریم‌شده باشد و متن اگزودوس درباره کسی که در ایران باشد یا ساکن ایران باشد. مسدودی تتر هم روی آدرس اعمال می‌شود و به محل زندگی صاحبش ربطی ندارد.