قیمت ای‌پی‌آی۳ API3

ای‌پی‌آی۳ (API3) توکن حاکمیتی پروتکل اوراکل غیرمتمرکز API3 است؛ زیرساختی که داده‌های دنیای واقعی مثل قیمت دارایی‌ها را از طریق مدل «اوراکل اول‌شخص»، به‌جای اتکا به واسطه‌های شخص ثالث، به قراردادهای هوشمند می‌رساند. قیمت لحظه‌ای هر API3 در سواپ‌ولت حدود ۶۳٬۵۷۰ تومان است و می‌توانید آن را با پرداخت تومانی خرید و فروش کنید.

API3 چیست و چگونه کار می‌کند؟

ریشه‌ی API3 به سال ۲۰۱۹ و پروژه‌ای به‌نام Honeycomb Marketplace برمی‌گردد. بنیان‌گذاران آن، بوراک بنلی‌گرای (Burak Benligiray)، ساشا میلیچ (Sasa Milic) و هیکی وانتینن (Heikki Vanttinen)، پس از مشاهده‌ی ضعف مدل واسطه‌ای اوراکل‌های شخص ثالث، پروتکل را به سمت مدلی تازه بازطراحی کردند و از سال ۲۰۲۰ با نام API3 ادامه دادند.

در مدل رایج اوراکل‌های شخص ثالث (مثل چین‌لینک)، شبکه‌ای از گره‌های واسط داده را از منبع اصلی جمع‌آوری و روی زنجیره منتشر می‌کنند. در مدل API3، خودِ ارائه‌دهنده‌ی داده (مثلاً یک صرافی یا منبع قیمت) با نرم‌افزار سبک و رایگانی به‌نام Airnode گره اوراکل خودش را اجرا می‌کند و مستقیماً داده را روی بلاک‌چین می‌فرستد؛ یعنی یک لایه‌ی واسط کامل از فرایند حذف می‌شود.

دو ابزار فنی متمایزکننده‌ی API3: dAPI و OEV

dAPIها فیدهای داده‌ی زنده‌ای هستند که از ترکیب چند اوراکل اول‌شخص ساخته می‌شوند و قراردادهای هوشمند مستقیماً به آن‌ها متصل می‌شوند؛ در حال حاضر ده‌ها فید قیمت روی بیش از ده شبکه‌ی بلاک‌چین از این طریق پشتیبانی می‌شود.

OEV یا «ارزش قابل‌استخراج از اوراکل» مفهومی است که خود API3 مطرح کرده: هر به‌روزرسانی قیمت روی یک اوراکل می‌تواند فرصت آربیتراژ یا نقدشوندگی وثیقه در پروتکل‌های وام‌دهی بسازد، ارزشی که معمولاً نصیب ربات‌های بیرونی می‌شود. API3 با برگزاری حراج روی همین لحظات به‌روزرسانی، این ارزش را به همان dApp‌ای برمی‌گرداند که آن را تولید کرده؛ از سال ۲۰۲۴ زیرساخت اختصاصی این حراج‌ها با نام OEV Network راه‌اندازی شده است.

کاربرد و ویژگی‌های API3

کاربرد اصلی توکن API3 مشارکت در اداره‌ی DAO پروتکل است، اما نقش آن فراتر از یک توکن گاورننس ساده می‌رود:

• دارندگان می‌توانند API3 را در استخر DAO استیک کنند و مستقیماً در تصمیم‌های پروتکل رأی دهند.
• توکن‌های استیک‌شده هم‌زمان نقش «پوشش خدمات» را دارند؛ اگر یک dAPI طبق فرایند حل اختلاف دچار خطا تشخیص داده شود، خسارت از همین توکن‌های استیک‌شده جبران می‌شود؛ مکانیزمی که ریسک را مستقیماً متوجه دارندگان توکن می‌کند.
• API3 مستقیماً با اوراکل‌های شخص ثالث بزرگ‌تری مثل چین‌لینک رقابت می‌کند، اما با مدل اعتماد کاملاً متفاوت.
• زیرساخت اوراکل API3 پشتوانه‌ی فیدهای قیمتی پروتکل‌های وام‌دهی، مشتقات و سایر dApp‌های دیفای روی چند زنجیره است.

عرضه و آمار API3

بخشی از عرضه‌ی اولیه‌ی API3 به تیم بنیان‌گذار، سرمایه‌گذاران اولیه و صندوق اکوسیستم اختصاص یافت که طی سال‌های گذشته به‌تدریج آزاد شده است. آمار زنده‌ی بازار:

• رتبه‌ی بازار: ۶۴۵ در میان همه‌ی رمزارزها.
• ارزش بازار: حدود ۲۰٬۰۶۳٬۲۹۴ دلار.
• عرضه‌ی در گردش: حدود ۸۶٫۴۲ میلیون واحد.
• حجم معاملات جهانی در ۲۴ ساعت: حدود ۱۳٬۴۶۶٬۰۴۳ دلار.

قیمت API3 به تومان چگونه تعیین می‌شود؟

قیمت تومانی API3 مستقیماً تعیین نمی‌شود، بلکه از ضرب قیمت جهانی آن به دلار در نرخ روز تتر (USDT) به تومان به دست می‌آید. نکته‌ی خاص API3 این‌جاست که با رتبه‌ی ۶۴۵ در میان رمزارزها، حجم معاملات جهانی‌اش نسبت به بسیاری آلت‌کوین‌های شناخته‌شده محدودتر است؛ یعنی سفارش‌های نسبتاً کوچک هم می‌توانند قیمت جهانی را جابه‌جا کنند. در نتیجه قیمت تومانی آن هم از این نوسان‌های نسبتاً تندِ قیمت جهانی اثر می‌گیرد و هم از تغییر روزانه‌ی نرخ تتر-تومان در بازار داخلی.

چه عواملی بر قیمت API3 اثر می‌گذارد؟

قیمت API3 بیش از هر چیز به سرعت پذیرش زیرساخت dAPI و OEV توسط پروتکل‌های دیگر گره خورده است. مهم‌ترین عوامل: تعداد و ارزش قراردادهایی که فیدهای API3 را برای دریافت داده انتخاب می‌کنند، میزان استفاده‌ی واقعی از OEV Network توسط پروتکل‌های وام‌دهی و مشتقات، رقابت با اوراکل‌های تثبیت‌شده‌تر مثل چین‌لینک، حجم توکن‌هایی که وارد یا خارج از استخر استیکینگ DAO می‌شوند، و روند کلی بازار دیفای. برای کاربر ایرانی، نرخ تتر به تومان هم عاملی مستقیم بر قیمت تومانی است.

API3 در برابر اوراکل‌های شخص ثالث مثل چین‌لینک

چین‌لینک قدیمی‌ترین و بزرگ‌ترین شبکه‌ی اوراکل با مدل شخص ثالث است: گره‌های مستقل داده را از منابع مختلف جمع می‌کنند و برای این کار پاداش می‌گیرند. API3 همان مسئله را حل می‌کند اما با حذف این لایه‌ی واسط: خودِ منبع داده گره اوراکلش را اجرا می‌کند و مسئولیت مستقیم صحت داده را هم بر عهده دارد. این تفاوت مدل اعتماد، هم مزیت رقابتی API3 است و هم دلیلی که هنوز سهم بسیار کوچک‌تری از بازار اوراکل نسبت به رقیب بزرگ‌ترش دارد.