سواپ در تراست ولت؛ کارمزد، اسلیپیج و رفع خطاها

سواپ در تراست ولت یعنی یک توکن را مستقیم از داخل کیف پول خودتان به توکن دیگری تبدیل کنید؛ مثلاً BNB را روی همان شبکه BNB Chain به تتر (USDT). خود تراست ولت طرف معامله نیست. برنامه سفارش شما را به ارائه‌دهنده‌های بیرونی مثل 1inch و THORChain می‌سپارد، بهترین پیشنهادی را که پیدا کند نشان می‌دهد و شما یک تراکنش روی بلاک‌چین امضا می‌کنید. برای همین هر سواپ کارمزد شبکه دارد و این کارمزد را با ارز اصلی همان شبکه می‌پردازید. پیش از تأیید، حتماً دو عدد را نگاه کنید: «حداقل دریافتی» و کارمزد شبکه.

سواپ تراست ولت چطور کار می‌کند؟

تراست ولت کیف پول شخصی (Self-custody) است. کلیدهای کیف پول روی گوشی خودتان می‌ماند و سواپ هم از همان آدرس‌ها انجام می‌شود، پس دارایی‌تان در هیچ مرحله‌ای به حساب یک صرافی نمی‌رود.

کار تبدیل را ارائه‌دهنده‌های مستقل انجام می‌دهند و صفحه سواپ تراست ولت در ۲۹ مهر ۱۴۰۵ از THORChain، 1inch، Mimic و Axelar اسم برده است. برنامه نقدینگی چند صرافی غیرمتمرکز (DEX) را کنار هم می‌گذارد و مسیری را پیشنهاد می‌دهد که بیشترین مقدار را به دستتان برساند. به گفته تراست ولت، سواپش بیش از ۱۰۰ بلاک‌چین را پوشش می‌دهد. پرکاربردترین‌ها اتریوم، BNB Chain، پالیگان و سولانا هستند و فهرست کامل را موقع انتخاب شبکه، در خود صفحه سواپ می‌بینید.

در بخش سواپ سه کار می‌شود کرد:

• سواپ روی یک شبکه: مثلاً اتر (ETH) را روی اتریوم به USDC تبدیل می‌کنید. این ساده‌ترین و سریع‌ترین حالت است.
• سواپ بین دو شبکه (کراس‌چین): مثلاً بیت‌کوین را به اتر تبدیل می‌کنید. جابه‌جایی بین دو شبکه پشت صحنه انجام می‌شود و پایین‌تر جدا سراغش می‌رویم.
• سفارش محدود (Limit order): قیمتی را تعیین می‌کنید و هر وقت بازار به آن رسید، سواپ خودکار انجام می‌شود. فرقش با سفارش بازار را در راهنمای انواع سفارش در معامله ارز دیجیتال گفته‌ایم.

فرق این مدل با تبدیل داخل صرافی را در سواپ ارز دیجیتال چیست و مقایسه صرافی متمرکز و غیرمتمرکز مفصل نوشته‌ایم.

قبل از سواپ این‌ها را آماده کنید

خیلی از سواپ‌ها به خاطر یکی از این چهار مورد ناموفق می‌شوند:

• کمی ارز اصلی شبکه برای کارمزد داشته باشید. کارمزد شبکه (Gas) جدا از مبلغ سواپ کم می‌شود و آن را با ارز اصلی همان شبکه می‌دهید: ETH روی اتریوم، BNB روی BNB Chain و SOL روی سولانا. اگر فقط تتر BEP20 دارید و هیچ BNB ندارید، سواپ انجام نمی‌شود.
• همه ارز اصلی را سواپ نکنید. اگر می‌خواهید خود BNB یا ETH را تبدیل کنید، کمی از آن را برای کارمزد کنار بگذارید. راهنمای خود تراست ولت هم می‌گوید اگر موجودی‌تان درست به اندازه مبلغ سواپ باشد، تراکنش انجام نمی‌شود.
• مطمئن شوید توکن روی همان شبکه‌ای است که انتخاب کرده‌اید. تتر روی ترون و تتر روی BNB Chain دو توکن جدا هستند و هر سواپ فقط روی شبکه‌ای انجام می‌شود که توکن واقعاً رویش است. اگر نمی‌دانید تترتان روی کدام شبکه است، مقایسه شبکه‌های انتقال تتر کمک می‌کند.
• برنامه را به‌روز نگه دارید و فقط از منبع رسمی نصب کنید. نسخه قدیمی ممکن است خطا بدهد و نسخه جعلی می‌تواند کل کیف پول را خالی کند. نصب درست را در آموزش ساخت کیف پول در تراست ولت آورده‌ایم.

سواپ در تراست ولت قدم‌به‌قدم

این مراحل را از راهنمای خود تراست ولت آورده‌ایم.

1. برنامه را باز کنید و گزینه سواپ (Swap) را بزنید. در نسخه موبایل این گزینه در نوار پایین صفحه است.
2. در کادر From توکنی را که دارید انتخاب کنید و در کادر To توکنی را که می‌خواهید بگیرید. به شبکه کنار اسم هر توکن دقت کنید، چون اگر شبکه مقصد با مبدأ فرق داشته باشد، سواپ کراس‌چین می‌شود.
3. مقدار را وارد کنید. برنامه نرخ تبدیل و حداقل مقداری را که به دستتان می‌رسد حساب می‌کند.
4. پیش از تأیید، جزئیات را بخوانید: مقدار تقریبی دریافتی، حداقل دریافتی، کارمزد شبکه، ارائه‌دهنده و حد اسلیپیج. اگر مدتی روی این صفحه مانده‌اید، پیشنهاد قیمت را تازه کنید تا با نرخ کهنه امضا نکنید.
5. دکمه Confirm Swap را بزنید و تراکنش را امضا کنید. اگر اولین بار است که این توکن را روی شبکه‌ای مثل اتریوم یا BNB Chain سواپ می‌کنید، شاید قبلش یک تراکنش تأیید (Approve) هم لازم باشد که کارمزد شبکه جدا دارد.
6. منتظر بمانید. سواپ روی یک شبکه، بسته به شلوغی، از چند ثانیه تا چند دقیقه طول می‌کشد و سواپ کراس‌چین چند دقیقه بیشتر. بعد توکن جدید در موجودی کیف پول پیدا می‌شود.

اگر سواپ تمام شد ولی توکن جدید را در فهرست ندیدید، معمولاً فقط نمایشش خاموش است. توکن را دستی اضافه کنید یا تراکنش را با شناسه‌اش در اکسپلورر همان شبکه پیدا کنید.

کارمزد سواپ در تراست ولت از چه چیزهایی تشکیل می‌شود؟

هر سواپ سه هزینه دارد. کارمزد شبکه را جدا می‌پردازید، ولی دو هزینه دیگر داخل نرخ تبدیل حساب شده‌اند و فقط در مقداری دیده می‌شوند که آخر کار به کیف پولتان می‌رسد.

1. کارمزد شبکه (Gas): این پول به اعتبارسنج‌های شبکه می‌رسد، نه به تراست ولت یا ارائه‌دهنده. آن را با ارز اصلی شبکه می‌دهید و مقدارش به شلوغی شبکه بستگی دارد: روی شبکه‌های ارزان چند سنت است و روی اتریوم، در ساعت‌های شلوغ، خیلی بیشتر. اگر سواپ ناموفق شود، این کارمزد برنمی‌گردد. طرز حسابش را در کارمزد شبکه ارز دیجیتال توضیح داده‌ایم.
2. کارمزد ارائه‌دهنده: صرافی غیرمتمرکز یا سرویسی که مسیر را پیدا می‌کند، برای انجام معامله سهمی برمی‌دارد. بخشی از این سهم به کسانی می‌رسد که توکن‌هایشان را در استخر نقدینگی گذاشته‌اند. این کارمزد را جدا از شما نمی‌گیرند و داخل نرخ تبدیل حساب شده است. عددش هم بسته به ارائه‌دهنده، مسیر و حتی جفت‌ارز فرق می‌کند.
3. اثر قیمت (Price impact): سفارش بزرگ در استخر کوچک، قیمت را به ضرر خود شما جابه‌جا می‌کند. در جفت‌ارزهای اصلی ناچیز است، ولی در توکن‌های کم‌معامله گاهی از دو هزینه دیگر بیشتر می‌شود.

درباره سهم خود تراست ولت، دو متن رسمی خودش با هم نمی‌خوانند. در بخش پرسش‌های صفحه سواپ آمده که تراست ولت روی سواپ کارمزد خدمات اضافه‌ای نمی‌گیرد و هزینه‌ها فقط کارمزد شبکه و کارمزد ارائه‌دهنده‌هاست. ولی اطلاعیه ۵ شهریور ۱۴۰۵ تراست ولت از «کارمزد سواپ تراست ولت» حرف می‌زند. طبق این اطلاعیه، این کارمزد برای سواپ استیبل‌کوین‌های مشخصی مثل USDT و USDC به یکدیگر، روی یک شبکه، صفر شده است (اتریوم جزو این شبکه‌ها نیست) و در بقیه سواپ‌ها همان کارمزد معمول را دارد. پس به هیچ‌کدام از این دو متن تکیه نکنید و ردیف کارمزدهای صفحه تأیید را ببینید؛ چیزی که واقعاً می‌پردازید همان است.

هزینه‌هایی که در نگاه اول دیده نمی‌شوند

• تراکنش تأیید: بار اولی که یک توکن را روی شبکه‌ای مثل اتریوم سواپ می‌کنید، یک تراکنش جدا لازم است که کارمزد شبکه خودش را دارد.
• سواپ ناموفق: تراکنشی که ناموفق شود و برگردد هم کارمزد شبکه‌اش را برده است.
• تغییر قیمت بعد از پیش‌نمایش: قیمت ممکن است تا لحظه اجرا بدتر شود و «حداقل دریافتی» کف همین افت است.
• کارمزد شبکه مقصد: بعد از سواپ کراس‌چین، برای جابه‌جا کردن توکن جدید به ارز اصلی شبکه مقصد هم نیاز دارید.

دو پیشنهاد را با «مقدار دریافتی» و «حداقل دریافتی»شان مقایسه کنید و به برچسب «بدون کارمزد» دل نبندید. مسیری که کارمزد جدا ندارد، شاید همان پول را با نرخ بدتر از شما بگیرد.

مثال: چرا سواپ کوچک روی اتریوم گران درمی‌آید؟

کارمزد شبکه به مبلغ سواپ ربطی ندارد. سواپ ۵۰ دلاری و ۲٬۰۰۰ دلاری برای شبکه تقریباً یک اندازه کار دارند، پس کارمزدشان هم تقریباً یکی است. فرض کنید کارمزد هر سواپ روی اتریوم ۲ دلار باشد و تراکنش تأیید ۱ دلار. این عددها فرضی‌اند و فقط نسبت‌ها را نشان می‌دهند. در نمودار زیر ببینید در سواپ اول، چند درصد هر مبلغ خرج شبکه می‌شود.

با این فرض، سواپ ۵۰ دلاری بار اول ۶ درصد مبلغش را خرج شبکه می‌کند، در حالی که این سهم برای سواپ ۵۰۰ دلاری ۰٫۶ درصد و برای ۲٬۰۰۰ دلاری فقط ۰٫۱۵ درصد است. همین سواپ روی شبکه‌ای که کارمزدش چند سنت است، تقریباً هزینه شبکه ندارد. پس اگر مبلغ کم است و توکنتان روی اتریوم، تبدیل در صرافی معمولاً ارزان‌تر درمی‌آید. دلیل بالا رفتن کارمزد اتریوم را در چرا کارمزد اتریوم زیاد است نوشته‌ایم.

اسلیپیج را در سواپ تراست ولت چطور تنظیم کنیم؟

اسلیپیج یا لغزش قیمت (Slippage) یعنی فاصله قیمتی که در پیش‌نمایش دیدید با قیمتی که تراکنش واقعاً با آن اجرا می‌شود. در چند ثانیه‌ای که تراکنش منتظر ثبت است، قیمت استخر می‌تواند تکان بخورد. حد اسلیپیج (Slippage tolerance) سقف این جابه‌جایی را تعیین می‌کند و اگر قیمت بیشتر از این حد بدتر شود، سواپ خودبه‌خود ناموفق می‌شود.

فرض کنید پیش‌نمایش ۱٬۰۰۰ توکن نشان می‌دهد و حد اسلیپیج را ۱ درصد گذاشته‌اید. در این حالت حداقل دریافتی ۹۹۰ توکن است و اگر موقع اجرا کمتر از این برسد، تراکنش برمی‌گردد. توکن‌هایتان سر جایشان می‌مانند، ولی کارمزد شبکه پرداخت شده و دیگر برنمی‌گردد.

این عدد را نه خیلی پایین بگذارید، نه خیلی بالا. با حد خیلی پایین، سواپ‌ها مخصوصاً در بازار پرنوسان مدام ناموفق می‌شوند و هر بار کارمزد شبکه می‌دهید. حد خیلی بالا هم شما را در برابر نوسان‌های بزرگ و ربات‌هایی بی‌دفاع می‌گذارد که درست پیش از تراکنش شما معامله می‌کنند (Front-running). این چند قاعده کمک می‌کند:

• برای جفت‌ارزهای اصلی و پرمعامله، حد پایین معمولاً کافی است و دلیلی برای بالا بردنش نیست.
• اگر سواپ به خاطر اسلیپیج ناموفق شد، اول پیشنهاد قیمت را تازه کنید یا مبلغ را کم کنید. فقط اگر باز هم انجام نشد، حد را کمی بالا ببرید.
• توکنی که فقط با حد اسلیپیج خیلی بالا سواپ می‌شود، معمولاً یا روی خرید و فروش مالیات (Token tax) دارد یا نقدینگی‌اش کم است. در هر دو حالت اول خود توکن را بررسی کنید و اگر باز خواستید سواپ کنید، مبلغ کمی بگذارید. تراست ولت هم ممکن است سواپ توکن‌هایی را که مالیاتشان معلوم نیست یا در فهرست سیاه‌اند، ببندد.

حساب دقیق حداقل دریافتی و حمله ساندویچی ربات‌ها را در راهنمای اسلیپیج آورده‌ایم.

خطاهای رایج سواپ در تراست ولت و راه‌حل‌شان

اگر سواپ پیش نمی‌رود، وضعیتی را که می‌بینید در ستون اول جدول پیدا کنید و کاری را که ستون آخر می‌گوید انجام دهید.

برای خطاهای دیگر، مثل تراکنش گیرکرده‌ای که به سواپ ربطی ندارد یا برنامه‌ای که باز نمی‌شود، راهنمای خطاهای تراست ولت را جدا نوشته‌ایم.

سواپ کراس‌چین در تراست ولت چه فرقی دارد؟

در سواپ کراس‌چین فقط یک تراکنش روی شبکه مبدأ امضا می‌کنید و بقیه کار با پروتکل مسیریابی است. این پروتکل شاید توکن شما را اول به دارایی‌ای تبدیل کند که بین شبکه‌ها جابه‌جا می‌شود، بعد آن را از پل بگذراند و در شبکه مقصد به توکن نهایی تبدیل کند. عددی که در پیش‌نمایش می‌بینید، مقدار دریافتی در شبکه مقصد است و کارمزدهای مسیر در آن حساب شده است.

راهنمای کراس‌چین تراست ولت به این فرق‌ها با سواپ معمولی اشاره می‌کند:

• زمان بیشتر: تراکنش باید در شبکه مبدأ تأیید شود، به آن طرف برسد و در شبکه مقصد نهایی شود، پس چند دقیقه بیشتر طبیعی است.
• پیشنهاد قیمت زودتر کهنه می‌شود: مسیر از دو بازار رد می‌شود و هر دو لحظه‌به‌لحظه تغییر می‌کنند. اگر پیشنهاد منقضی شد، تازه‌اش کنید و پیشنهاد کهنه را امضا نکنید.
• ریسک پل سر جایش است: برنامه مسیر را می‌سازد، ولی ریسک پل و نقدینگی سرویس‌های بیرونی همچنان هست.
• ارز اصلی شبکه مقصد: برای فرستادن یا سواپ دوباره توکنی که گرفته‌اید، به کارمزد همان شبکه نیاز دارید.

اگر فقط می‌خواهید تتر را از یک شبکه به شبکه دیگر ببرید، راه دیگری هم هست. موجودی تتر در سواپ‌ولت به شبکه واریز وابسته نیست، پس می‌توانید تتر را با یک شبکه واریز کنید و با شبکه دیگری برداشت کنید، به شرط آنکه آن شبکه در صفحه کارمزدها برای برداشت تتر آمده باشد. هزینه این مسیر کارمزد شبکه برای واریز به‌اضافه کارمزد برداشت است. حساب کنید از هر مسیر چقدر تتر در شبکه مقصد به دستتان می‌رسد و مسیری را انتخاب کنید که بیشتر می‌رساند.

سواپ در تراست ولت کی به‌صرفه است و کی صرافی؟

هیچ‌کدام همیشه ارزان‌تر نیست. جدول زیر برای موقعیت‌های رایج نشان می‌دهد معمولاً کدام مسیر به‌صرفه‌تر است:

برای مقایسه منصفانه، همه هزینه‌های هر مسیر را جمع بزنید. در مسیر صرافی، کارمزد شبکه برای فرستادن دارایی به صرافی و کارمزد تبدیل را حساب کنید و اگر دارایی را به کیف پول برمی‌گردانید، کارمزد برداشت را هم. در تراست ولت، مقدار دریافتی صفحه تأیید را ملاک بگیرید و کارمزد شبکه را هم کنارش حساب کنید.

در سواپ‌ولت، تبدیل یک ارز دیجیتال به ارز دیگر داخل حساب انجام می‌شود و تراکنشی روی بلاک‌چین ثبت نمی‌شود. پس برای خود تبدیل کارمزد شبکه نمی‌دهید و تراکنش تأیید هم لازم نیست. نرخ لحظه‌ای و کارمزد را پیش از تأیید می‌بینید و جدول کامل کارمزدها در صفحه کارمزدهای سواپ‌ولت است. این تبدیل احراز هویت نمی‌خواهد و احراز هویت سطح متوسط فقط برای واریز و برداشت تومانی لازم است. در عوض، تا وقتی دارایی در حساب صرافی است، نگهداری‌اش با خود سرویس است و کلیدش دست شما نیست.

اگر می‌خواهید با تومان تتر بخرید، از صفحه خرید تتر در سواپ‌ولت شروع کنید. فرستادن تتر از تراست ولت به صرافی و برعکس را هم در راهنمای انتقال تتر بین تراست ولت و صرافی قدم‌به‌قدم آورده‌ایم.

پیش از هر سواپ این نکته‌های امنیتی را چک کنید

• فقط از داخل برنامه سواپ کنید. لینکی که در تلگرام یا ایمیل وعده «سواپ بدون کارمزد» یا ایردراپ می‌دهد و از شما می‌خواهد کیف پول را وصل کنید یا ۱۲ کلمه بازیابی را بنویسید، دام است. این ترفندها را با نمونه در راهنمای فیشینگ ارز دیجیتال توضیح داده‌ایم.
• آدرس قرارداد توکن را چک کنید. هر کسی می‌تواند توکنی با اسم و نماد USDT بسازد. پیش از سواپ، آدرس قرارداد را با سایت رسمی پروژه یا اکسپلورر شبکه مقایسه کنید.
• به مجوزها دقت کنید. تراکنش تأیید به یک قرارداد اجازه می‌دهد توکنتان را جابه‌جا کند. در سواپ داخل برنامه این کار طبیعی است، ولی تأییدی که یک سایت ناشناس می‌خواهد می‌تواند کیف پول را خالی کند. خطرهای این مجوزها را در ریسک‌های سواپ آورده‌ایم.
• هشدار اسکنر امنیتی را جدی بگیرید. به گفته تراست ولت، اسکنر امنیتی (Security Scanner) تراکنش را پیش از تأیید با نشانه‌های شناخته‌شده خطر مقایسه می‌کند. اگر هشدار داد، یعنی باید دقیق‌تر نگاه کنید؛ نبودن هشدار هم به این معنی نیست که تراکنش حتماً امن است.

ارزش توکن‌های کوچک و پرنوسان ممکن است در چند ساعت نصف شود. این راهنما فقط طرز کار سواپ را توضیح می‌دهد و پیشنهاد خرید هیچ توکنی نیست. اگر بار اول است، با مبلغ کم شروع کنید تا مراحل دستتان بیاید.