S&P 500 چیست و چرا بخشی از سبد سرمایه‌گذاری است؟ مقایسه با طلا و تتر

S&P 500 شاخصی است که قیمت حدود ۵۰۰ شرکت بزرگ آمریکایی، مثل انویدیا، اپل و مایکروسافت، را در یک عدد خلاصه می‌کند. وقتی می‌گویند «در S&P 500 سرمایه‌گذاری کرده‌ام» یعنی به‌جای سهم یک شرکت، تکه‌ای از همه این شرکت‌ها را با هم خریده‌ام. دلیل محبوبیتش ساده است: پول شما پشت سود شرکت‌هایی می‌رود که واقعاً کالا و خدمات می‌فروشند، و در طول چند دهه بازده خوبی داشته است. اما در سال‌های بد تا حدود ۴۰ درصد هم افت کرده است. برای همین جایش در بخش بلندمدت پس‌انداز است، نه پولی که ماه آینده لازمش دارید.

این متن توصیه سرمایه‌گذاری نیست. هیچ‌کدام از سه دارایی این مقاله، یعنی S&P 500 و طلا و تتر، سود تضمین‌شده ندارد.

S&P 500 دقیقاً چیست؟

شاخص یعنی عددی که حرکت یک گروه دارایی را نشان می‌دهد، مثل شاخص کل بورس تهران. S&P 500 را مؤسسه S&P Dow Jones Indices می‌سازد و نگه می‌دارد. طبق صفحه صندوق SPY در سایت State Street، این شاخص برای اندازه‌گیری بخش شرکت‌های بزرگ بازار سهام آمریکا طراحی شده و شرکت‌هایی از هر ۱۱ بخش اقتصادی را در خود دارد: فناوری، سلامت، بانک و بیمه، انرژی، کالاهای مصرفی و بقیه.

دو نکته درباره ساختارش بدانید:

• وزن هر شرکت به اندازه‌اش بستگی دارد. شرکت بزرگ‌تر سهم بیشتری از شاخص دارد. به همین دلیل چند غول فناوری وزن زیادی دارند: در ۲ مهر ۱۴۰۵، طبق همان صفحه، انویدیا حدود ۸٫۲، اپل ۷٫۴ و مایکروسافت ۵٫۶ درصد از صندوق SPY را تشکیل می‌دادند؛ یعنی سه شرکت روی هم حدود یک‌پنجم.
• عددش دقیقاً ۵۰۰ نیست. بعضی شرکت‌ها بیش از یک نوع سهم در شاخص دارند، مثل آلفابت (گوگل). صندوق SPY در همان تاریخ ۵۰۴ قلم دارایی داشت.

خود شاخص را نمی‌شود خرید

شاخص فقط یک عدد است. آنچه مردم می‌خرند صندوق شاخصی است: صندوقی که سهام همان شرکت‌ها را با همان وزن‌ها می‌خرد تا ارزشش همراه شاخص بالا و پایین برود. قدیمی‌ترین نمونه‌اش صندوق SPY است که State Street آن را در بهمن ۱۳۷۱ به‌عنوان اولین ETF آمریکا راه انداخت. ETF یعنی صندوقی که مثل یک سهم در بورس خرید و فروش می‌شود.

چرا خیلی‌ها S&P 500 را پایه سبدشان می‌کنند؟

پشتش سود شرکت‌هاست

طلا و تتر خودشان چیزی تولید نمی‌کنند. یک اونس طلا ده سال بعد هم همان یک اونس است و ارزشش فقط به قیمت بازار بستگی دارد. سهام اما سهمی از شرکتی است که هر سال کالا می‌فروشد، سود می‌سازد، بخشی را به‌صورت سود نقدی تقسیم می‌کند و بقیه را دوباره در کسب‌وکار می‌گذارد. رشد بلندمدت S&P 500 از همین سود واقعی می‌آید.

ریسک یک شرکت را پخش می‌کند

اگر همه پولتان سهام یک شرکت باشد، یک رسوایی یا یک محصول شکست‌خورده می‌تواند بخش بزرگی از آن را از بین ببرد. در S&P 500 اگر یک شرکت زمین بخورد، سهمش از کل سبد کوچک است. شرکت‌های ضعیف هم به‌مرور از شاخص بیرون می‌روند و شرکت‌های بزرگ‌شده جایشان را می‌گیرند، بدون اینکه شما کاری بکنید.

لازم نیست برنده را حدس بزنید

با صندوق شاخصی لازم نیست تحلیل کنید کدام شرکت بهتر است. کل بازار را می‌خرید و با آن جلو می‌روید. برای کسی که وقت یا تخصص تحلیل سهام ندارد، این ساده‌ترین راه ورود به بازار سهام جهانی است.

بازده و افت‌های تاریخی، در کنار طلا

آسوات داموداران، استاد مالی دانشگاه نیویورک، هر سال بازده سالانه S&P 500 و طلا را از ۱۹۲۸ منتشر می‌کند. اعداد زیر را از داده‌های او، که تا پایان ۲۰۲۵ به‌روز شده، حساب کرده‌ایم. همه به دلار هستند، بازده S&P 500 سود نقدی را هم شامل می‌شود و کارمزد، مالیات و تورم کم نشده است.

*قیمت طلا تا دهه ۱۹۷۰ را دولت آمریکا ثابت نگه می‌داشت، برای همین میانگین بلندمدت طلا با سهام قابل مقایسه نیست.

این جدول دو حرف مهم دارد:

• S&P 500 همیشه برنده نیست. از ۲۰۰۰ تا امروز، طلا بیشتر رشد کرده است؛ بخش بزرگی از این فاصله هم مال سال ۲۰۲۵ است. هر کسی که بگوید سهام «همیشه» از طلا بهتر است، دارد نیمی از داستان را می‌گوید.
• طلا و سهام معمولاً با هم زمین نمی‌خورند. در ۲۰۰۸ و ۲۰۲۲ که S&P 500 سقوط کرد، طلا ثابت ماند یا کمی بالا رفت. همین است که داشتن هر دو را منطقی می‌کند: وقتی یکی بد است، دیگری کل سبد را نگه می‌دارد.

برای کاربر ایرانی: سود تومانی از دو جا می‌آید

S&P 500 به دلار قیمت‌گذاری می‌شود. پس وقتی شما با تومان وارد می‌شوید، سود یا ضرر تومانی‌تان از دو چیز ساخته می‌شود: تغییر قیمت دلاری دارایی و تغییر نرخ دلار (یا تتر) به تومان. همین منطق درباره طلا هم صدق می‌کند. تتر فقط جزء دوم را دارد.

یک مثال فرضی با اعداد گرد: فرض کنید ۱۰۰ میلیون تومان را برای یک سال کنار گذاشته‌اید و در این یک سال نرخ تتر ۳۰ درصد بالا می‌رود.

همه اعداد فرضی‌اند و فقط منطق را نشان می‌دهند. حساب هم ساده است: ۱۰۰ × ۱٫۱ × ۱٫۳ = ۱۴۳. سه نتیجه:

• در دوره‌هایی که تومان ارزش از دست می‌دهد، هر سه دارایی جلوی آب رفتن پولتان را می‌گیرند، چون همه به دلار گره خورده‌اند.
• سال بد S&P 500 می‌تواند تقریباً کل سود ناشی از گران شدن دلار را بخورد. در ردیف سوم، کسی که تتر نگه داشته بود ۳۰ درصد جلوتر است.
• اگر نرخ دلار ثابت بماند یا پایین بیاید، تتر هیچ سودی نمی‌دهد و فقط S&P 500 و طلا شانس رشد دارند.

مقایسه S&P 500، طلا و تتر در یک نگاه

تتر و طلا را در مقاله تتر بهتر است یا طلا با جزئیات بیشتر، از جمله حباب سکه و طلای توکنی، مقایسه کرده‌ایم.

کاربر ایرانی چطور می‌تواند در S&P 500 سرمایه‌گذاری کند؟

کاربر ایرانی معمولاً نمی‌تواند در کارگزاری آمریکایی حساب باز کند و SPY را مستقیم بخرد. راهی که در دسترس است توکن SPYX است: یک سهام توکنیزه از خانواده xStocks که قیمت صندوق SPY را دنبال می‌کند و روی بلاکچین سولانا معامله می‌شود. در سواپ‌ولت می‌توانید SPYX را با تومان بخرید.

قبل از خرید، بدانید دقیقاً چه چیزی می‌خرید:

• SPYX خود صندوق SPY نیست. طبق شرایط xStocks در Kraken، دارنده توکن مالکیت سهم، حق رأی یا ادعای حقوقی مستقیم بر سهام پشتوانه ندارد. توکن را شرکت Backed Assets در جزیره جرزی منتشر می‌کند و شما در واقع به تعهد این ناشر اعتماد می‌کنید.
• بازده ممکن است کمی با SPY فرق کند. همان سند می‌گوید کارمزدهای ناشر باعث می‌شود بازده توکن با بازده سهم اصلی یکی نباشد.
• ریسک ناشر و محدودیت کشورها. اگر ناشر یا امانت‌دار به مشکل بخورد، ارزش توکن هم آسیب می‌بیند. سایت xStocks هم اعلام کرده این توکن‌ها برای ساکنان کشورهای تحریم‌شده ارائه نمی‌شود. یعنی در صورت بروز مشکل، کاربر ایرانی نمی‌تواند مستقیم سراغ ناشر برود.
• دو لایه نوسان. قیمت تومانی SPYX هم با بازار آمریکا بالا و پایین می‌رود و هم با نرخ تتر.

کارمزد خرید و فروش در سواپ‌ولت را در صفحه کارمزدها ببینید.

چقدر از پس‌انداز را به S&P 500 بدهم؟

عدد درستی برای همه وجود ندارد، ولی این سه سؤال کمک می‌کند:

1. پول را تا کی لازم ندارید؟ پولی که ممکن است تا یکی دو سال آینده لازم شود، جای S&P 500 نیست. طبق همان داده‌های داموداران، کسی که آخر ۱۹۹۹ خریده بود، حتی با حساب سود نقدی، تا پایان ۲۰۰۶ یعنی هفت سال بعد تازه به پول اولش برگشت. این پول را در تتر نگه دارید.
2. می‌توانید افت ۳۵ درصدی را ببینید و نفروشید؟ بیشترین ضرر در سهام معمولاً مال کسی است که وسط سقوط می‌ترسد و می‌فروشد. اگر مطمئن نیستید، سهم کمتری شروع کنید.
3. چقدر طلا دارید؟ چون طلا و S&P 500 معمولاً همزمان سقوط نمی‌کنند، داشتن هر دو ریسک کل سبد را کم می‌کند.

یک تقسیم فرضی برای کسی که پس‌انداز ماهانه دارد: پول سه تا شش ماه هزینه‌ها در تتر، و باقی بین طلا و S&P 500 برای چند سال بعد. اگر هم می‌خواهید وارد شوید، به‌جای خرید یک‌جا، هر ماه مبلغ ثابتی بخرید تا ریسک ورود در قله کمتر شود.

اگر هنوز تتر ندارید، آموزش خرید تتر با تومان نقطه شروع خوبی است.