قیمت بلاک استکس STX

بلاک استکس (Stacks) شبکه‌ای لایه‌ی دوم است که امکان اجرای قرارداد هوشمند و اپلیکیشن‌های غیرمتمرکز را به بیت‌کوین اضافه می‌کند، بدون آن‌که خود شبکه‌ی بیت‌کوین تغییری کند. توکن آن، STX، هم برای پرداخت کارمزد تراکنش و هم برای «استکینگ» به کار می‌رود و قیمت لحظه‌ای آن در سواپ‌ولت حدود ۸۶٬۶۹۷ تومان است.

بلاک استکس چیست و چگونه کار می‌کند؟

ایده‌ی بلاک استکس ابتدا با نام Blockstack و در اوایل دهه‌ی ۲۰۱۰ توسط مونیب علی (Muneeb Ali) و رایان شی (Ryan Shea) دنبال شد؛ هدف ساخت زیرساختی برای اپلیکیشن‌های غیرمتمرکز بود که امنیت خود را از بیت‌کوین وام بگیرد. این پروژه در سال ۲۰۲۰ به «استکس» تغییر نام داد و در ژانویه‌ی ۲۰۲۱ نسخه‌ی استکس ۲٫۰ روی شبکه‌ی اصلی راه‌اندازی شد؛ همان نسخه‌ای که برای اولین‌بار اجرای قرارداد هوشمند با زبان اختصاصی Clarity را به اکوسیستم بیت‌کوین آورد.

مکانیزم اجماع بلاک استکس Proof of Transfer یا PoX نام دارد: ماینرها به‌جای مصرف انرژی برای هش‌زنی، بیت‌کوین واقعی «انتقال» می‌دهند تا شانس تولید بلاک بعدی استکس و دریافت پاداش STX را به دست آورند. بیت‌کوینی که ماینرها می‌پردازند، میان دارندگان STX که توکن خود را قفل کرده‌اند، یعنی «استیکرها»، توزیع می‌شود؛ به همین فرایند «استکینگ» (stacking) می‌گویند و راهی است که دارندگان STX بدون فروش دارایی خود، بیت‌کوین واقعی به دست می‌آورند.

در پاییز ۲۰۲۴ ارتقای بزرگ «ناکاموتو» (Nakamoto) روی شبکه فعال شد؛ این ارتقا بلاک‌های استکس را محکم‌تر به بلاک‌های بیت‌کوین گره زد و بازگشت‌ناپذیری تراکنش‌های استکس را عملاً به سطح بیت‌کوین نزدیک کرد، در حالی که زمان تولید بلاک به چند ثانیه کاهش یافت. گام بعدی این مسیر، معرفی sBTC بود؛ نسخه‌ای از بیت‌کوین که از طریق یک پل غیرمتمرکز و بدون کاستودین مرکزی وارد شبکه‌ی استکس می‌شود و استفاده از بیت‌کوین در اپلیکیشن‌های دیفای این اکوسیستم را ممکن می‌کند.

کاربرد و ویژگی‌های بلاک استکس

توکن STX چند نقش هم‌زمان دارد؛ هم سوخت شبکه است و هم ابزار کسب پاداش. مهم‌ترین ویژگی‌های آن:

• پرداخت کارمزد تراکنش‌ها و اجرای قراردادهای هوشمند نوشته‌شده با زبان Clarity روی شبکه‌ی استکس.
• قفل‌کردن (استیکینگ) STX در چرخه‌های چندهفته‌ای برای دریافت پاداش به بیت‌کوین واقعی، نه توکن STX بیشتر.
• پیوند امنیتی مستقیم با بیت‌کوین از طریق اجماع Proof of Transfer، به‌جای ساخت مجموعه اعتبارسنجی کاملاً مستقل.
• دروازه‌ی ورود بیت‌کوین به دیفای از طریق sBTC، بدون واسطه‌ی صرافی یا کاستودین متمرکز.

عرضه و آمار بلاک استکس

برخلاف بیت‌کوین با سقف ۲۱میلیونی، عرضه‌ی STX سقف ثابت اعلام‌شده‌ای ندارد و طبق برنامه‌ی از پیش تعیین‌شده‌ی پاداش ماینینگ که به‌مرور کاهش می‌یابد صادر می‌شود. شاخص‌های زنده‌ی بازار:

• رتبه‌ی بازار: ۷۸ در میان همه‌ی رمزارزها.
• ارزش بازار: حدود ۶۰۱٬۷۵۱٬۸۴۴ دلار.
• عرضه‌ی در گردش: حدود ۱٫۸۸ میلیارد واحد STX.
• حجم معاملات ۲۴ ساعت: حدود ۱۴٬۵۱۵٬۰۰۷ دلار؛ رقمی که نسبت به ارزش بازار این توکن کوچک است و نشان می‌دهد نقدشوندگی روزانه‌ی STX نسبت به ارزش کل بازارش محدود است.

قیمت بلاک استکس به تومان چگونه تعیین می‌شود؟

قیمت تومانی STX هم مثل هر رمزارز دیگری از ضرب قیمت جهانی آن به دلار در نرخ روز تتر (USDT) به تومان به دست می‌آید. اما آنچه قیمت جهانی دلاری STX را واقعاً حرکت می‌دهد، نه یک پیوند ثابت به دارایی دیگر، بلکه ترکیبی از قیمت و روایت کلی بیت‌کوین (چون امنیت استکس مستقیماً به آن گره خورده)، میزان تقاضا برای استیکینگ و دریافت پاداش بیت‌کوینی، و رشد واقعی اپلیکیشن‌های دیفای مبتنی بر sBTC است. چون حجم معاملات روزانه‌ی STX نسبت به ارزش بازارش کم است، نوسان قیمت جهانی آن می‌تواند نسبتاً تند باشد؛ روی این نوسان، تغییر نرخ تتر-تومان در بازار داخلی هم اثر جداگانه‌ای می‌گذارد.

چه عواملی بر قیمت بلاک استکس اثر می‌گذارد؟

مهم‌ترین محرک‌های قیمت STX عبارت‌اند از: روند قیمت و احساسات کلی بازار بیت‌کوین، چون روایت اصلی استکس «لایه‌ی دوم بیت‌کوین» است؛ میزان بیت‌کوین قفل‌شده در قالب sBTC و رشد واقعی دیفای روی این شبکه؛ تمایل دارندگان STX به استیکینگ که بخشی از عرضه‌ی در گردش را موقتاً قفل می‌کند؛ رقابت با دیگر پروژه‌های لایه‌ی دوم بیت‌کوین که روایت مشابهی دنبال می‌کنند؛ و آزادسازی تدریجی توکن‌های سرمایه‌گذاران اولیه. برای کاربر ایرانی، نرخ لحظه‌ای تتر به تومان هم مستقیماً روی قیمت نهایی اثر می‌گذارد.

نکات مهم درباره‌ی بلاک استکس

چند نکته‌ی فنی درباره‌ی STX را باید در نظر داشت: استیکینگ آن معمولاً برای هر چرخه حدود دو هفته توکن را قفل می‌کند و در این بازه امکان نقد کردن سریع آن وجود ندارد؛ حجم معاملات روزانه‌ی این توکن نسبت به ارزش بازارش نسبتاً کم است، یعنی نوسان قیمت می‌تواند شدیدتر از رمزارزهای با نقدشوندگی بالاتر باشد؛ و موفقیت بلندمدت استکس در نهایت به رشد واقعی اپلیکیشن‌های دیفای مبتنی بر sBTC وابسته است، نه صرفاً به ارتباطش با بیت‌کوین.