فهرست مطالب۹ بخش
  1. تاریخچه قیمت سکه در یک نگاه
  2. نمودار قیمت سکه از ۱۳۵۸ تا ۱۴۰۵
  3. جدول قیمت سکه سال‌به‌سال
  4. ۱۳۵۸ تا ۱۳۸۸: میانگین قیمت سکه در هر سال
  5. ۱۳۸۹ تا ۱۴۰۵: سکه امامی در پایان هر سال
  6. قیمت طلای ۱۸ عیار سال‌به‌سال
  7. سکه به دلار: قیمت سکه از کجا می‌آید؟
  8. هر صفر تازه چند سال طول کشید؟
  9. دوره به دوره: چه چیزی قیمت سکه را جابه‌جا کرد؟
  10. ۱۳۵۸ تا ۱۳۶۷: انقلاب و جنگ
  11. ۱۳۶۸ تا ۱۳۸۰: سکه امامی و سال‌های طلای ارزان
  12. ۱۳۸۱ تا ۱۳۸۹: دلار آرام، طلای جهانی گران
  13. ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۶: تحریم، اوج ۱۳۹۱ و پنج سال انتظار
  14. ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۰: دلار ۴٬۲۰۰ تومانی، کرونا و سکه ۱۶ میلیونی
  15. ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۳: سال‌های حباب بزرگ
  16. ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵: جنگ، رکورد جهانی طلا و سکه ۲۷۰ میلیونی
  17. بعد از هر رکورد، سکه کی به همان قیمت برگشت؟
  18. از تاریخچه قیمت سکه چه می‌شود فهمید؟

میانگین قیمت سکه تمام بهار آزادی در سال ۱۳۵۸ حدود ۱٬۳۰۰ تومان بود و سکه امامی ۵ آبان ۱۴۰۵ با ۲۶۵ میلیون و ۹۷۰ هزار تومان بسته شد؛ یعنی قیمت سکه در این ۴۷ سال بیش از ۲۰۰ هزار برابر شده است. ولی اگر همین سکه را به دلار حساب کنید، از حدود ۹۳ دلار به ۹۸۷ دلار رسیده و فقط حدود ده برابر شده است. پس تاریخچه قیمت سکه بیشتر ماجرای گران شدن دلار است و بعد بالا رفتن قیمت جهانی طلا. حباب سکه هم گاهی چند سال قیمت را از این دو جلوتر برده و گاهی کمی عقب‌تر نگه داشته است.

در ادامه نمودار قیمت سکه از ۱۳۵۸ تا امروز، جدول قیمت سکه سال‌به‌سال و جدول طلای ۱۸ عیار را می‌بینید. بعد سراغ این رفته‌ایم که سکه به دلار چه راهی رفته، هر صفر تازه چند سال طول کشیده و بعد از هر رکورد، سکه کی دوباره به همان قیمت رسیده است. همه قیمت‌ها به تومان و برای یک سکه تمام است، مگر جایی که خلافش را نوشته باشیم. منبع هر جدول هم کنار همان جدول آمده است.

تاریخچه قیمت سکه در یک نگاه

  • انقلاب و جنگ: میانگین قیمت سکه از ۱٬۳۰۰ تومان در ۱۳۵۸ به ۱۱٬۲۵۷ تومان در ۱۳۶۶ رسید.
  • دهه ۷۰: میانگین قیمت سکه در ۱۳۷۳ نزدیک دو برابر شد و به ۳۰ هزار تومان رسید. بعد تا ۱۳۸۰ بین ۳۸ تا ۵۹ هزار تومان ماند.
  • دهه ۸۰: دلار تقریباً ثابت بود، ولی طلای جهانی گران شد و میانگین قیمت سکه امامی از ۶۳ هزار تومان در ۱۳۸۱ به ۲۷۰ هزار تومان در ۱۳۸۸ رسید.
  • اولین سکه یک‌میلیونی: سکه ۳۰ دی ۱۳۹۰ در طول روز از یک میلیون تومان هم گذشت، ولی اولین بار ۲ مهر ۱۳۹۱ بالای یک میلیون تومان بسته شد.
  • اوج‌های بزرگ: سکه در طول روز ۳ مهر ۱۳۹۷ به ۵٫۵۸ میلیون تومان، ۲۳ مهر ۱۳۹۹ به ۱۶٫۶ میلیون، ۹ بهمن ۱۴۰۴ به ۲۲۵ میلیون و ۱۲ مهر ۱۴۰۵ به ۲۷۶٫۹ میلیون تومان رسید.
  • به دلار: میانگین قیمت سکه از ۱۳۷۸ تا ۱۳۸۰ فقط ۶۸ تا ۶۹ دلار بود. ۹ بهمن ۱۴۰۴ سکه به حدود ۱٬۳۲۵ دلار رسید و ۵ آبان ۱۴۰۵ حدود ۹۸۷ دلار می‌ارزید.

نمودار قیمت سکه از ۱۳۵۸ تا ۱۴۰۵

قیمت سکه را در این نمودار روی مقیاس لگاریتمی کشیده‌ایم؛ یعنی هر خط افقی ده برابر خط پایینی است. روی این مقیاس، هر جا شیب نمودار تندتر است، سکه در آن سال‌ها سریع‌تر گران شده است.

نمودار لگاریتمی قیمت سکه تمام بهار آزادی به تومان از ۱۳۵۸ تا ۵ آبان ۱۴۰۵؛ میانگین سالانه تا ۱۳۸۸ و قیمت روزانه سکه امامی از ۱۳۸۹

دو جای نمودار تقریباً صاف است: ۱۳۷۴ تا ۱۳۸۰ و ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۵. تندترین شیب‌ها مال ۱۳۷۳، ۱۳۹۰ و ۱۳۹۱، ۱۳۹۷، ۱۴۰۱، ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ است. قیمت لحظه‌ای امروز را در صفحه سکه امامی سواپ‌ولت ببینید.

جدول قیمت سکه سال‌به‌سال

برای سال‌های پیش از ۱۳۸۹ قیمت روزانه‌ای پیدا نکردیم که بشود به آن استناد کرد. برای همین جدول دو بخش دارد: تا ۱۳۸۸ میانگین قیمت هر سال آمده و از ۱۳۸۹ قیمت پایان سال و بالاترین قیمت هر سال.

۱۳۵۸ تا ۱۳۸۸: میانگین قیمت سکه در هر سال

ستون «به دلار» میانگین قیمت سکه تقسیم بر میانگین دلار آزاد همان سال است. عددهای تا ۱۳۷۳ مال سکه بهار آزادی طرح قدیم است و از ۱۳۷۴ به بعد مال سکه امامی.

سال

میانگین قیمت سکه (تومان)

به دلار

۱۳۵۸

۱٬۳۰۰

۹۳

۱۳۵۹

۲٬۴۰۰

۱۱۵

۱۳۶۰

۳٬۵۰۰

۱۰۳

۱۳۶۱

۳٬۵۰۰

۷۹

۱۳۶۲

۳٬۵۰۰

۹۴

۱۳۶۳

۳٬۹۰۰

۷۲

۱۳۶۴

۴٬۴۱۸

۷۵

۱۳۶۵

۶٬۵۰۰

۹۰

۱۳۶۶

۱۱٬۲۵۷

۱۰۹

۱۳۶۷

۹٬۹۳۹

۱۰۴

۱۳۶۸

۱۰٬۹۲۲

۹۰

۱۳۶۹

۱۲٬۷۰۷

۹۰

۱۳۷۰

۱۲٬۴۴۷

۸۸

۱۳۷۱

۱۲٬۴۰۹

۸۳

۱۳۷۲

۱۶٬۴۸۸

۹۱

۱۳۷۳

۳۰٬۳۵۲

۱۰۸

۱۳۷۴

۴۱٬۲۵۹

۱۰۲

۱۳۷۵

۴۰٬۷۸۵

۹۲

۱۳۷۶

۳۸٬۵۱۱

۸۰

۱۳۷۷

۴۵٬۰۰۰

۷۰

۱۳۷۸

۵۸٬۶۱۵

۶۸

۱۳۷۹

۵۶٬۷۰۰

۶۹

۱۳۸۰

۵۴٬۳۸۸

۶۸

۱۳۸۱

۶۲٬۹۰۱

۷۹

۱۳۸۲

۷۶٬۵۸۰

۹۲

۱۳۸۳

۹۰٬۱۶۰

۱۰۳

۱۳۸۴

۱۰۶٬۶۰۰

۱۱۸

۱۳۸۵

۱۴۴٬۲۱۰

۱۵۶

۱۳۸۶

۱۷۲٬۸۷۰

۱۸۵

۱۳۸۷

۲۰۵٬۳۸۰

۲۱۳

۱۳۸۸

۲۷۰٬۰۰۰

۲۷۱

این عددها از کجا آمده‌اند و چقدر می‌شود به آن‌ها تکیه کرد:

  • قیمت سکه از جدولی است که خبرگزاری مهر ۳ اردیبهشت ۱۳۹۰ منتشر کرد. مهر این عددها را «متوسط نرخ» هر سال نوشته، ولی نگفته از کجا آورده است. برای ۱۳۶۰ تا ۱۳۶۲ هم فقط یک عدد داده است: ۳٬۵۰۰ تومان.
  • سال ۱۳۵۷: مهر قیمت سکه در این سال را ۴۲۰ تومان نوشته است. ولی سکه بهار آزادی اولین بار ۱۳۵۸ ضرب شد و معلوم نیست این عدد مال کدام سکه است؛ برای همین آن را در جدول نیاورده‌ایم.
  • دلار آزاد: میانگین دلار تا ۱۳۸۰ را از نرخ‌های آخر هر ماه در مقاله بهمنی اسکویی حساب کرده‌ایم. از ۱۳۸۱ به بعد هم میانگین‌هایی را آورده‌ایم که بانک مرکزی منتشر کرده و سایت انتخاب به نقل از ایسنا بازنشر کرده است. این همان سری‌ای است که در تاریخچه قیمت دلار هم به کار برده‌ایم.
  • راستی‌آزمایی: ارزش طلای هر سکه را با میانگین قیمت جهانی طلا و میانگین دلار آزاد هر سال حساب کردیم و کنار عدد مهر گذاشتیم. از ۱۳۶۴ تا ۱۳۸۸، در ۲۲ سال از این ۲۵ سال، عدد مهر بین ۳ درصد کمتر تا ۸ درصد بیشتر از ارزش طلای سکه بود؛ یعنی همان فاصله‌ای که قیمت سکه معمولاً با طلای داخلش دارد. سه سال استثنا بودند: ۱۳۷۳ با ۲۰ درصد، ۱۳۷۴ با ۱۱ درصد و ۱۳۸۸ با ۱۳ درصد بیشتر از ارزش طلا. در ۱۳۵۹ تا ۱۳۶۳ عدد مهر تا ۱۷ درصد کمتر از ارزش طلای سکه درمی‌آید؛ پس عددهای این چند سال را با احتیاط بیشتری بخوانید.

۱۳۸۹ تا ۱۴۰۵: سکه امامی در پایان هر سال

قیمت روزانه سکه امامی از فروردین ۱۳۸۹ در تاریخچه قیمت سکه در شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز (tgju) ثبت شده است. «پایان سال» قیمت پایانی آخرین روز کاری سال است و «بیشترین قیمت» بالاترین قیمتی است که سکه در طول روز به آن رسیده است. «به دلار» هم قیمت پایانی سکه تقسیم بر دلار آزاد همان روز است.

سال

سکه در پایان سال

بیشترین قیمت سال

تغییر در سال

به دلار، پایان سال

۱۳۸۹

۳۸۶٬۲۰۰

۴۰۳٬۷۰۰ (۹ اسفند)

—

—

۱۳۹۰

۷۶۵٬۹۰۰

۱٬۰۰۹٬۹۰۰ (۳۰ دی)

+۹۸٪

۴۰۰

۱۳۹۱

۱٬۳۵۷٬۸۰۰

۱٬۵۶۹٬۰۰۰ (۱۶ بهمن)

+۷۷٪

۳۹۴

۱۳۹۲

۹۵۳٬۰۰۰

۱٬۴۴۱٬۰۰۰ (۱۷ فروردین)

−۳۰٪

۳۱۶

۱۳۹۳

۹۴۷٬۰۰۰

۱٬۰۴۶٬۰۰۰ (۶ اردیبهشت)

−۱٪

۲۸۳

۱۳۹۴

۱٬۰۱۳٬۷۰۰

۱٬۰۳۲٬۳۰۰ (۱۹ اسفند)

+۷٪

۲۹۶

۱۳۹۵

۱٬۱۹۸٬۰۴۰

۱٬۲۲۵٬۰۰۰ (۷ دی)

+۱۸٪

۳۲۰

۱۳۹۶

۱٬۶۱۴٬۳۰۰

۱٬۶۶۸٬۰۰۰ (۲۳ اسفند)

+۳۵٪

۳۳۰

۱۳۹۷

۴٬۶۶۰٬۷۰۰

۵٬۵۸۰٬۰۰۰ (۳ مهر)

+۱۸۹٪

۳۶۲

۱۳۹۸

۶٬۰۲۸٬۰۰۰

۶٬۱۹۶٬۰۰۰ (۲۵ اسفند)

+۲۹٪

۴۰۴

۱۳۹۹

۱۰٬۷۸۰٬۰۰۰

۱۶٬۵۹۱٬۲۰۰ (۲۳ مهر)

+۷۹٪

۴۲۹

۱۴۰۰

۱۲٬۴۰۵٬۱۰۰

۱۳٬۴۳۵٬۰۰۰ (۲۳ آذر)

+۱۵٪

۴۷۲

۱۴۰۱

۳۲٬۱۵۰٬۰۰۰

۳۳٬۶۷۰٬۰۰۰ (۲۷ اسفند)

+۱۵۹٪

۶۶۸

۱۴۰۲

۳۸٬۸۰۶٬۰۰۰

۳۸٬۹۱۰٬۰۰۰ (۲۷ اسفند)

+۲۱٪

۶۴۳

۱۴۰۳

۹۷٬۰۰۵٬۰۰۰

۹۸٬۰۱۰٬۰۰۰ (۲۷ اسفند)

+۱۵۰٪

۹۹۲

۱۴۰۴

۱۸۹٬۹۶۰٬۰۰۰

۲۲۵٬۰۱۰٬۰۰۰ (۹ بهمن)

+۹۶٪

۱٬۱۹۳

۱۴۰۵ (تا ۵ آبان)

۲۶۵٬۹۷۰٬۰۰۰

۲۷۶٬۸۷۰٬۰۰۰ (۱۲ مهر)

+۴۰٪

۹۸۷

چند نکته درباره این جدول:

  • داده روزانه سکه از ۱۵ فروردین ۱۳۸۹ شروع می‌شود؛ برای همین تغییر آن سال را حساب نکرده‌ایم. سکه آن روز ۲۶۸ هزار تومان بود و سال را با ۳۸۶ هزار تومان تمام کرد. قیمت روزانه دلار در tgju هم از ۵ آذر ۱۳۹۰ ثبت شده است و برای همین ردیف ۱۳۸۹ ستون دلار ندارد.
  • ردیف ۱۴۰۵ تا ۵ آبان است و تغییرش را نسبت به پایان ۱۴۰۴ حساب کرده‌ایم. بالاترین قیمت پایانی امسال تا آن روز ۲۷۳ میلیون و ۹۶۵ هزار تومان بود که ۳۰ مهر ۱۴۰۵ ثبت شد.
  • از ۹ تا ۲۳ اسفند ۱۴۰۴، یعنی روزهای اول جنگ، قیمت سکه و دلار در tgju تقریباً تکان نخورده و بعد یک‌باره افت کرده است. این دو هفته را مثل روزهای عادی بازار نخوانید.

قیمت طلای ۱۸ عیار سال‌به‌سال

قیمت روزانه هر گرم طلای ۱۸ عیار در tgju از ۳۱ تیر ۱۳۹۲ ثبت شده است. ستون آخر این جدول نشان می‌دهد با پول یک سکه امامی چند گرم طلای ۱۸ عیار می‌شد خرید.

سال

گرم ۱۸ عیار در پایان سال (تومان)

تغییر در سال

به دلار

هر سکه چند گرم ۱۸ عیار؟

۱۳۹۲

۹۷٬۶۵۰

—

۳۲٫۴

۹٫۷۶

۱۳۹۳

۹۷٬۲۲۸

۰٪

۲۹٫۱

۹٫۷۴

۱۳۹۴

۱۰۳٬۴۸۲

+۶٪

۳۰٫۲

۹٫۸۰

۱۳۹۵

۱۱۵٬۳۶۴

+۱۱٪

۳۰٫۴

۱۰٫۵۰

۱۳۹۶

۱۵۳٬۳۴۱

+۳۳٪

۳۱٫۳

۱۰٫۵۳

۱۳۹۷

۴۲۸٬۸۳۰

+۱۸۰٪

۳۳٫۳

۱۰٫۸۷

۱۳۹۸

۶۰۲٬۶۰۰

+۴۱٪

۴۰٫۴

۱۰٫۰۰

۱۳۹۹

۱٬۰۸۵٬۵۰۰

+۸۰٪

۴۵٫۳

۹٫۹۳

۱۴۰۰

۱٬۲۳۳٬۱۳۰

+۱۴٪

۴۷٫۰

۱۰٫۰۶

۱۴۰۱

۲٬۶۳۲٬۳۷۰

+۱۱۳٪

۵۴٫۷

۱۲٫۲۱

۱۴۰۲

۳٬۲۵۳٬۶۰۰

+۲۴٪

۵۳٫۹

۱۱٫۹۳

۱۴۰۳

۸٬۱۰۹٬۴۰۰

+۱۴۹٪

۸۲٫۹

۱۱٫۹۶

۱۴۰۴

۱۷٬۶۳۹٬۲۶۴

+۱۱۸٪

۱۱۰٫۷

۱۰٫۷۷

۱۴۰۵ (تا ۵ آبان)

۲۶٬۲۰۷٬۳۰۰

+۴۹٪

۹۷٫۲

۱۰٫۱۵

منبع این جدول تاریخچه قیمت طلای ۱۸ عیار در tgju است. ستون دلار و ستون آخر را با قیمت سکه و دلار در آخرین روزی حساب کرده‌ایم که هر دو قیمت ثبت شده بود. گرم ۱۸ عیار اولین بار ۲۴ تیر ۱۳۹۹ بالای یک میلیون تومان و ۵ مهر ۱۴۰۴ بالای ده میلیون تومان بسته شد. قیمت امروزش را در صفحه طلای ۱۸ عیار سواپ‌ولت ببینید.

ستون آخر خط‌کش ساده‌ای برای اندازه گرفتن حباب سکه است. هر سکه تمام ۷٫۳۲ گرم طلای خالص دارد که برابر ۹٫۷۶ گرم طلای ۱۸ عیار است. پس اگر این عدد ۹٫۷۶ باشد، سکه درست به قیمت طلایش فروخته می‌شد و هر چه بزرگ‌تر باشد، سکه گران‌تر از طلایش بوده است؛ همان چیزی که به آن حباب سکه می‌گویند.

از ۱۳۹۲ تا ۱۴۰۰ این عدد بین ۹٫۷ و ۱۰٫۹ ماند، ولی از ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۳ به حدود ۱۲ رسید؛ یعنی خریدار سکه ۲۲ تا ۲۵ درصد بیشتر از ارزش طلای آن پول می‌داد. ۵ آبان ۱۴۰۵ این عدد ۱۰٫۱۵ بود و سکه حدود ۴ درصد حباب داشت. عدد همین لحظه را در صفحه حباب سکه در آزمایشگاه سواپ‌ولت ببینید.

برای سال‌های پیش از ۱۳۹۲، اگر میانگین قیمت سکه را تقریباً بر ۱۰ تقسیم کنید، حدود قیمت یک گرم طلای ۱۸ عیار در آن سال دستتان می‌آید؛ در سال‌های آرام این نسبت همین حدود بوده است. این عدد فقط یک برآورد است و قیمتی نیست که جایی ثبت شده باشد.

سکه به دلار: قیمت سکه از کجا می‌آید؟

قیمت سکه در ایران تقریباً از ضرب سه عدد درمی‌آید: قیمت جهانی یک اونس طلا به دلار، قیمت دلار آزاد به تومان و مقدار طلای خود سکه. حباب سکه هم روی این حاصل‌ضرب می‌نشیند. جزئیات این حساب را در قیمت طلا در ایران چطور تعیین می‌شود؟ نوشته‌ایم. در نمودار زیر، خط آبی قیمت سکه به دلار است و خط زرد ارزش ۷٫۳۲ گرم طلای داخل آن به قیمت جهانی.

نمودار قیمت سکه امامی به دلار آزاد در برابر ارزش طلای خالص آن به قیمت جهانی، از ۱۳۵۹ تا ۵ آبان ۱۴۰۵

این دو خط تقریباً همه جا کنار هم‌اند. یعنی سکه را که به دلار حساب کنید، تقریباً همان طلای جهانی است و بیشتر رشد بزرگی که به تومان می‌بینیم، از افت ارزش تومان آمده است. هر جا خط آبی از زرد جدا شده، بازار داخلی هیجان داشته است؛ مثلاً ۳۰ دی ۱۳۹۰ سکه حدود ۲۸ درصد، ۱۶ مهر ۱۳۹۷ حدود ۳۶ درصد، ۲۷ اسفند ۱۴۰۱ حدود ۴۳ درصد و ۹ فروردین ۱۴۰۴ حدود ۳۷ درصد بالاتر از ارزش طلایش به دلار آزاد بود.

این فاصله همه‌اش حباب سکه نیست. پایان ۱۴۰۱ و ۱۴۰۳ خود گرم ۱۸ عیار هم حدود ۱۴ درصد گران‌تر از ارزش جهانی‌اش به دلار آزاد بود؛ یعنی بازار طلا آن روزها با دلاری گران‌تر از دلار آزاد حساب می‌کرد.

یک مثال با عددهای واقعی نشان می‌دهد این حساب چقدر جور درمی‌آید. ببینید از پایان ۱۳۹۰ تا ۵ آبان ۱۴۰۵ چه شد:

  • دلار آزاد از ۱٬۹۱۲ تومان به ۲۶۹٬۵۰۰ تومان رسید؛ حدود ۱۴۱ برابر.
  • اونس طلا از ۱٬۶۶۱ دلار به ۴٬۰۵۹ دلار رسید؛ حدود ۲٫۴۴ برابر.
  • حاصل‌ضرب این دو حدود ۳۴۴ برابر می‌شود.
  • سکه امامی از ۷۶۵٬۹۰۰ تومان به ۲۶۵٬۹۷۰٬۰۰۰ تومان رسید؛ حدود ۳۴۷ برابر.

فرق کوچک ۳۴۴ و ۳۴۷ همان تغییر حباب است. پس در این سال‌ها تقریباً همه گرانی سکه از دلار و طلای جهانی آمده و سهم دلار خیلی بیشتر بوده است.

همین حساب نشان می‌دهد چرا سکه در ۱۴۰۵ کمتر از دلار گران شد. از پایان ۱۴۰۴ تا ۵ آبان ۱۴۰۵ دلار ۶۹ درصد گران شد، ولی اونس طلا از ۴٬۶۶۰ به ۴٬۰۵۹ دلار رسید و ۱۳ درصد ارزان شد. اثر این دو با هم ۴۷ درصد می‌شود. سکه ۴۰ درصد بالا رفت، چون حبابش هم کمی کوچک‌تر شد.

سکه به دلار ضرر هم داده است. کسی که ۹ بهمن ۱۴۰۴ سکه را به قیمت پایانی آن روز، حدود ۲۱۰ میلیون تومان، خریده بود، سکه‌اش آن روز حدود ۱٬۳۲۵ دلار می‌ارزید و ۵ آبان ۱۴۰۵ حدود ۹۸۷ دلار. او به تومان حدود ۲۷ درصد سود کرده، ولی به دلار حدود یک‌چهارم ارزش سکه‌اش را از دست داده است. پایین‌ترین قیمت دلاری سکه از ۱۳۹۰ تا امروز هم مال ۲۱ آبان ۱۳۹۴ است: حدود ۲۵۵ دلار.

هر صفر تازه چند سال طول کشید؟

برای این‌که سرعت گرانی سکه دستتان بیاید، ببینید هر بار چقدر طول کشید تا یک صفر به قیمتش اضافه شود:

قیمت سکه

اولین بار

فاصله از صفر قبلی

۱٬۰۰۰ تومان

۱۳۵۸ (میانگین سال)

—

۱۰٬۰۰۰ تومان

۱۳۶۶ (میانگین سال)

حدود ۸ سال

۱۰۰٬۰۰۰ تومان

۱۳۸۴ (میانگین سال)

حدود ۱۸ سال

۱ میلیون تومان

۲ مهر ۱۳۹۱

حدود ۷ سال

۱۰ میلیون تومان

۱۴ تیر ۱۳۹۹

حدود ۷ سال و ۹ ماه

۱۰۰ میلیون تومان

۸ فروردین ۱۴۰۴

حدود ۴ سال و ۹ ماه

سه ردیف اول از میانگین‌های سالانه آمده‌اند و فقط سال را نشان می‌دهند؛ پس فاصله‌هایشان تقریبی است. از یک میلیون به بعد، تاریخ اولین روزی است که سکه بالای آن عدد بسته شد. رسیدن از ده هزار به صد هزار تومان حدود ۱۸ سال طول کشید، چون سکه در دهه ۷۰ چند سال تقریباً درجا زد. صفرهای بعدی هر کدام در کمتر از هشت سال رسیدند و آخری در کمتر از پنج سال.

دوره به دوره: چه چیزی قیمت سکه را جابه‌جا کرد؟

ماجرای دلار در هر دوره را در تاریخچه قیمت دلار در ایران مفصل گفته‌ایم. اینجا فقط چیزهایی را آورده‌ایم که برای سکه مهم بوده است.

۱۳۵۸ تا ۱۳۶۷: انقلاب و جنگ

میانگین قیمت سکه از ۱٬۳۰۰ تومان در ۱۳۵۸ به ۲٬۴۰۰ تومان در ۱۳۵۹ رسید و تا ۱۳۶۲ حدود ۳٬۵۰۰ تومان ماند. دلار آزاد در این سال‌ها چند برابر شد، ولی طلای جهانی ارزان شد و میانگین اونس از ۵۸۵ دلار در ۱۳۵۹ به ۳۲۷ دلار در ۱۳۶۴ رسید. این دو تا حدی اثر هم را خنثی کردند. از ۱۳۶۵ که دلار در سال‌های آخر جنگ تندتر بالا رفت، سکه هم سریع‌تر گران شد و میانگینش در ۱۳۶۶ به ۱۱٬۲۵۷ تومان رسید. در ۱۳۶۷، سال پایان جنگ، سکه کمی ارزان شد.

۱۳۶۸ تا ۱۳۸۰: سکه امامی و سال‌های طلای ارزان

سکه تا ۱۳۷۲ آرام بالا رفت. در ۱۳۷۳، هم‌زمان با جهش دلار، میانگینش از ۱۶٬۴۸۸ به ۳۰٬۳۵۲ تومان رسید. در همین سال‌ها طرح سکه هم عوض شد: خرداد ۱۳۷۰ هیئت وزیران به بانک مرکزی اجازه داد سکه تمام را با طرح تازه‌ای ضرب کند و به گزارش مهر، سکه امامی در ۱۳۷۴ به بازار آمد.

بعد از ۱۳۷۴، قیمت سکه شش سال تقریباً درجا زد. میانگین دلار آزاد از ۴۰۵ تومان در ۱۳۷۴ به ۸۰۱ تومان در ۱۳۸۰ رسید، ولی در همین مدت میانگین اونس از ۳۸۹ به ۲۷۷ دلار پایین آمد. نتیجه‌اش ارزان‌ترین دوره سکه به دلار شد و میانگین قیمت سکه در ۱۳۷۸ تا ۱۳۸۰ به ۶۸ تا ۶۹ دلار رسید.

۱۳۸۱ تا ۱۳۸۹: دلار آرام، طلای جهانی گران

فروردین ۱۳۸۱ نرخ ارز یکسان شد و میانگین دلار آزاد تا ۱۳۸۸ فقط از ۸۰۱ به ۹۹۷ تومان رسید. در همین سال‌ها میانگین اونس از ۳۲۵ دلار به ۱٬۰۱۸ دلار بالا رفت و بیش از سه برابر شد. میانگین سکه امامی هم بیش از چهار برابر شد و از ۶۲٬۹۰۱ به ۲۷۰ هزار تومان رسید. این تنها دوره این تاریخچه است که بیشتر گرانی سکه از طلای جهانی آمد و نه از دلار.

۱۳۹۰ تا ۱۳۹۶: تحریم، اوج ۱۳۹۱ و پنج سال انتظار

با تحریم نفت و بانک مرکزی، دلار و سکه با هم بالا رفتند. سکه ۳۰ دی ۱۳۹۰ در طول روز تا ۱٬۰۰۹٬۹۰۰ تومان بالا رفت و ده روز بعد به ۷۸۵ هزار تومان برگشت. در ۱۳۹۱ دلار آزاد نزدیک ۸۰ درصد گران شد و سکه ۱۵ بهمن با ۱٬۵۴۵٬۰۰۰ تومان بالاترین قیمت پایانی این دوره را ثبت کرد.

۱۳۹۲ ورق برگشت. بعد از انتخابات خرداد، دلار عقب نشست و تا پایان سال بیش از ده درصد ارزان شد. اونس طلا هم در بازار جهانی ۱۷ درصد افت کرد. سکه ۲ آذر ۱۳۹۲ تا ۸۲۸ هزار تومان پایین آمد و سال را با ۳۰ درصد افت تمام کرد. از ۱۳۹۳ تا ۱۳۹۵ قیمتش بیشتر وقت‌ها بین ۸۵۰ هزار تا ۱٫۲ میلیون تومان ماند و تازه بهمن ۱۳۹۶ از رکورد ۱۳۹۱ گذشت.

۱۳۹۷ تا ۱۴۰۰: دلار ۴٬۲۰۰ تومانی، کرونا و سکه ۱۶ میلیونی

۱۳۹۷ با ۱۸۹ درصد بزرگ‌ترین جهش یک‌ساله سکه از ۱۳۸۹ تا امروز است. فروردین آن سال دولت دلار ۴٬۲۰۰ تومانی را اعلام کرد و اردیبهشت آمریکا از برجام خارج شد. سکه ۳ مهر به ۵٬۵۸۰٬۰۰۰ تومان رسید؛ همان روزی که دلار آزاد هم رکورد زد.

در ۱۳۹۹، با کرونا و تحریم بانک‌ها، سکه ۲۳ مهر تا ۱۶٬۵۹۱٬۲۰۰ تومان بالا رفت. بعد از انتخابات آمریکا عقب نشست و ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۰ به ۹٫۵ میلیون تومان رسید. ۱۴۰۰ با مذاکرات وین آرام‌تر گذشت و سکه سال را با ۱۲٫۴ میلیون تومان تمام کرد.

۱۴۰۱ تا ۱۴۰۳: سال‌های حباب بزرگ

در ۱۴۰۱ سکه ۱۵۹ درصد گران شد؛ دلار ۸۳ درصد بالا رفت و اونس طلا تقریباً ثابت ماند. بخش بزرگی از این فرق حباب بود: پایان ۱۴۰۰ با پول یک سکه حدود ۱۰ گرم طلای ۱۸ عیار می‌شد خرید و پایان ۱۴۰۱ بیش از ۱۲ گرم. بقیه‌اش هم از این بود که بازار طلا با دلاری گران‌تر از دلار آزاد حساب می‌کرد. بانک مرکزی در همین سال‌ها با عرضه گواهی سکه در بورس کالا و حراج سکه سعی کرد حباب را پایین بیاورد؛ ماجرایش را در حباب سکه چیست نوشته‌ایم.

۱۴۰۲ آرام‌تر گذشت و سکه ۲۱ درصد گران شد. در ۱۴۰۳ قیمت سکه دوباره ۱۵۰ درصد بالا رفت؛ دلار ۶۲ درصد و اونس طلا ۴۱ درصد گران شد و حباب هم بالا ماند.

۱۴۰۴ و ۱۴۰۵: جنگ، رکورد جهانی طلا و سکه ۲۷۰ میلیونی

سکه ۸ فروردین ۱۴۰۴ اولین بار بالای ۱۰۰ میلیون تومان بسته شد. با شروع مذاکرات ایران و آمریکا عقب نشست و ۲۷ اردیبهشت به ۷۰٫۷ میلیون تومان رسید. بعد از جنگ دوازده‌روزه خرداد و در روزهایی که تحریم‌های سازمان ملل برمی‌گشت، دوباره بالا رفت و ۱ مهر از رکورد فروردین گذشت.

۹ بهمن ۱۴۰۴، طبق داده‌های tgju، اونس طلا در بازار جهانی تا ۵٬۵۹۵ دلار بالا رفت و سکه هم همان روز به ۲۲۵ میلیون تومان رسید. چند روز بعد هر دو عقب نشستند. ۹ اسفند جنگ با آمریکا و اسرائیل شروع شد و سکه ۱۴۰۴ را با حدود ۱۹۰ میلیون تومان تمام کرد؛ ۹۶ درصد بالاتر از پایان ۱۴۰۳.

سکه ۲۶ خرداد ۱۴۰۵ با ۱۵۸ میلیون تومان به پایین‌ترین قیمت پایانی امسال رسید. با جهش دلار در تابستان، سکه هم بالا رفت؛ ۱۲ مهر در طول روز تا ۲۷۶٫۹ میلیون تومان رسید و ۳۰ مهر با ۲۷۴ میلیون تومان بالاترین قیمت پایانی‌اش را ثبت کرد. ۵ آبان ۱۴۰۵ هم با ۲۶۶ میلیون تومان بسته شد.

بعد از هر رکورد، سکه کی به همان قیمت برگشت؟

اگر کسی سکه را درست در اوج یک دوره خریده بود، چقدر باید صبر می‌کرد تا به قیمت خریدش برگردد؟ این جدول را از قیمت‌های پایانی روزانه tgju درآورده‌ایم و هر افتی را که برگشتش حدود شش ماه یا بیشتر طول کشید، در آن آورده‌ایم:

رکورد قیمت پایانی

پایین‌ترین قیمت بعد از آن

برگشت به رکورد

۳۰ دی ۱۳۹۰: ۹۶۹٬۱۰۰

۶۰۶٬۴۰۰ در ۲۰ اردیبهشت ۱۳۹۱ (−۳۷٪)

۱ مهر ۱۳۹۱؛ حدود ۸ ماه

۱۵ بهمن ۱۳۹۱: ۱٬۵۴۵٬۰۰۰

۸۲۸٬۰۰۰ در ۲ آذر ۱۳۹۲ (−۴۶٪)

۲۳ بهمن ۱۳۹۶؛ حدود ۵ سال

۳ مهر ۱۳۹۷: ۵٬۴۱۵٬۰۰۰

۳٬۳۶۱٬۳۰۰ در ۲۸ آذر ۱۳۹۷ (−۳۸٪)

۳ اسفند ۱۳۹۸؛ حدود ۱۷ ماه

۲۱ مهر ۱۳۹۹: ۱۶٬۱۲۱٬۰۰۰

۹٬۴۹۳٬۰۰۰ در ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۰ (−۴۱٪)

۲۱ خرداد ۱۴۰۱؛ حدود ۲۰ ماه

۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۲: ۳۴٬۷۵۱٬۰۰۰

۲۶٬۸۵۱٬۰۰۰ در ۳۱ تیر ۱۴۰۲ (−۲۳٪)

۱۳ اسفند ۱۴۰۲؛ حدود ۱۰ ماه

۱۵ فروردین ۱۴۰۳: ۴۵٬۸۰۸٬۰۰۰

۳۹٬۴۹۰٬۰۰۰ در ۴ خرداد ۱۴۰۳ (−۱۴٪)

۲ مهر ۱۴۰۳؛ حدود ۶ ماه

۸ فروردین ۱۴۰۴: ۱۰۳٬۰۱۰٬۰۰۰

۷۰٬۷۱۰٬۰۰۰ در ۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۴ (−۳۱٪)

۱ مهر ۱۴۰۴؛ حدود ۶ ماه

۹ بهمن ۱۴۰۴: ۲۰۹٬۹۹۵٬۰۰۰

۱۵۸٬۰۰۵٬۰۰۰ در ۲۶ خرداد ۱۴۰۵ (−۲۵٪)

۱ شهریور ۱۴۰۵؛ حدود ۷ ماه

در این شانزده سال، سکه بعد از هر اوج بالاخره به همان قیمت تومانی برگشته است. ولی یک بار این برگشت پنج سال طول کشید و چهار بار سکه در راه بیش از یک‌سوم قیمتش را از دست داد. این برگشت‌ها هم به تومان است؛ به دلار، سکه ۵ آبان ۱۴۰۵ هنوز به اوج ۹ بهمن ۱۴۰۴ برنگشته بود.

از تاریخچه قیمت سکه چه می‌شود فهمید؟

سه الگو در این عددها بارها تکرار شده است. این‌ها برداشت ما از گذشته است و پیش‌بینی قیمت سکه نیست:

  • سکه در درازمدت پابه‌پای دلار و طلای جهانی رفته و از آن‌ها جلو نزده است. هر کس سکه داشته، تقریباً به اندازه افت ارزش تومان و تغییر قیمت جهانی طلا سود یا زیان کرده است. دوره‌هایی هم بوده که طلای جهانی ارزان شده و سکه با وجود گرانی دلار درجا زده است؛ مثل ۱۳۷۴ تا ۱۳۸۰.
  • حباب می‌تواند سال‌ها بزرگ بماند. از ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۳ خریدار سکه یک‌پنجم تا یک‌چهارم بیشتر از ارزش طلای آن پول می‌داد. وقتی حباب جمع شود، این پول اضافه برنمی‌گردد؛ پس پیش از خرید، عدد حباب را ببینید.
  • سال‌های افت هم کم نبوده است. سکه در ۱۳۹۲ سی درصد ارزان شد و از ۱۳۶۷ تا ۱۳۸۰ هم هفت سال میانگینش از سال قبل کمتر بود.

اگر می‌خواهید طلا را با مبلغ کم و بدون حباب سکه نگه دارید، طلای توکنی هم راهی است. پشتوانه هر واحد پکس گلد (PAXG) و تتر گلد (XAUT) یک اونس طلاست و قیمت تومانی‌اش از اونس جهانی و قیمت تتر درمی‌آید. این دو توکن در سواپ‌ولت با تومان خرید و فروش می‌شوند. در عوض باید به ناشر توکن اعتماد کنید و طلا را مثل سکه در دست ندارید. قیمت روز سکه را هم همیشه در صفحه سکه امامی می‌بینید.

پرسش‌های رایج

قیمت سکه در سال ۱۳۵۷ چقدر بود؟

خبرگزاری مهر قیمت سکه در ۱۳۵۷ را ۴۲۰ تومان نوشته است، ولی سکه بهار آزادی اولین بار ۱۳۵۸ ضرب شد و معلوم نیست این عدد مال کدام سکه است. میانگین قیمت سکه بهار آزادی در ۱۳۵۸ حدود ۱٬۳۰۰ تومان بود.

گران‌ترین قیمت سکه تا امروز چقدر بوده است؟

طبق داده‌های tgju، سکه امامی ۱۲ مهر ۱۴۰۵ در طول روز تا ۲۷۶ میلیون و ۸۷۰ هزار تومان بالا رفت. بالاترین قیمت پایانی‌اش هم ۲۷۳ میلیون و ۹۶۵ هزار تومان بود که ۳۰ مهر ۱۴۰۵ ثبت شد. به دلار، رکورد مال ۹ بهمن ۱۴۰۴ است؛ حدود ۱٬۳۲۵ دلار.

قیمت سکه در سال ۹۷ چقدر بود؟

سکه امامی سال ۱۳۹۷ را با حدود ۱٫۷ میلیون تومان شروع کرد، ۳ مهر در طول روز تا ۵ میلیون و ۵۸۰ هزار تومان بالا رفت و سال را با ۴ میلیون و ۶۶۰ هزار تومان تمام کرد. این ۱۸۹ درصد رشد، بزرگ‌ترین جهش یک‌ساله سکه از ۱۳۸۹ تا امروز است.

سکه در کدام سال‌ها ارزان شد؟

در جدول میانگین‌ها، سکه در ۱۳۶۷، ۱۳۷۰ و ۱۳۷۱، ۱۳۷۵ و ۱۳۷۶ و ۱۳۷۹ و ۱۳۸۰ از سال قبل ارزان‌تر بود. از ۱۳۸۹ به بعد هم فقط ۱۳۹۲ با ۳۰ درصد و ۱۳۹۳ با یک درصد افت، سال را ارزان‌تر از سال قبل تمام کردند.

سکه طرح قدیم گران‌تر بود یا امامی؟

در جدول مهر، از ۱۳۷۴ تا ۱۳۸۸ سکه طرح قدیم گران‌تر از امامی بود؛ مثلاً در ۱۳۸۳ میانگین طرح قدیم ۱۰۴٬۵۳۷ تومان بود و میانگین امامی ۹۰٬۱۶۰ تومان. امروز برعکس است و سکه امامی کمی گران‌تر از طرح قدیم معامله می‌شود. فرق این دو را در انواع سکه طلا بخوانید.

چرا عددهای این جدول با سایت‌های دیگر فرق دارد؟

بعضی جدول‌ها میانگین سال را می‌آورند و بعضی قیمت پایان سال یا یک روز خاص را. همه هم قیمت یک سکه را نمی‌آورند؛ بعضی طرح قدیم را حساب می‌کنند و بعضی امامی را. داده‌های یک منبع هم گاهی بعداً اصلاح می‌شود؛ برای همین تاریخ و منبع هر عدد را کنارش نوشته‌ایم.