فیلترشکن و حساب صرافی؛ چرا حساب قفل می‌شود؟

فیلترشکن IP شما را عوض می‌کند و صرافی از روی همین IP دو چیز را حدس می‌زند: شما کجا هستید و کسی که الان وارد حساب شده خود شما هستید یا نه. حساب صرافی بیشتر وقت‌ها به همین دلیل قفل می‌شود، نه صرفاً به خاطر روشن بودن فیلترشکن. اگر IP در چند دقیقه از تهران به آلمان و بعد به هلند بپرد، سیستم امنیتی صرافی همان الگویی را می‌بیند که موقع دزدیده شدن یک حساب می‌بیند. اگر هم کشوری که IP نشان می‌دهد با کشور مدارکتان جور نباشد یا جزو کشورهایی باشد که صرافی به آن‌ها خدمات نمی‌دهد، پای قوانین خود صرافی وسط می‌آید.

این دو حالت خیلی با هم فرق دارند. قفل امنیتی معمولاً موقت است و با چند ساعت صبر یا یک تأیید ساده باز می‌شود. محدودیتی که به محل زندگی شما برمی‌گردد ولی با پیگیری و توضیح باز نمی‌شود و بهترین نتیجه‌ای که می‌شود از آن گرفت، پس گرفتن سالم موجودی است.

صرافی موقع ورود شما چه چیزهایی را می‌بیند؟

صرافی هر بار که وارد حساب می‌شوید فقط رمز و کد دوعاملی را چک نمی‌کند. چند نشانه دیگر را هم ثبت می‌کند و با سابقه حسابتان می‌سنجد. در تصویر زیر شش نشانه اصلی کنار هم آمده‌اند. هر کدام به‌تنهایی شاید چیزی نباشد، ولی وقتی چندتایشان با هم جور درنیایند، حساب به بررسی می‌رود.

• IP و کشوری که نشان می‌دهد. IP آدرس اینترنتی دستگاه شماست و تقریباً معلوم می‌کند از کدام کشور وصل شده‌اید. KuCoin در شرایط استفاده خودش نوشته حق دارد محل ورود و IP کاربران را رصد کند و دسترسی را بر اساس IP محدود کند.
• دستگاه. صرافی گوشی یا مرورگری را که قبلاً با آن وارد شده‌اید می‌شناسد. Kraken در راهنمای تأیید دستگاه جدید می‌گوید اگر از دستگاه تازه‌ای وارد شوید، ایمیل تأیید می‌فرستد تا مطمئن شود خود صاحب حساب آمده، نه کسی که رمز را با یک سایت جعلی دزدیده.
• کشوری که در احراز هویت گفته‌اید. مدرک شناسایی و آدرسی که موقع ثبت‌نام داده‌اید، مبنای صرافی برای «کشور شما» است. IP‌ای که مدام کشور دیگری نشان بدهد با این اطلاعات جور درنمی‌آید.
• پرش ناگهانی موقعیت. با هیچ سفر واقعی‌ای نمی‌شود با چند دقیقه فاصله از دو کشور دور از هم وارد شد. سیستم امنیتی از این الگو نتیجه می‌گیرد که احتمالاً دو نفر به یک حساب دسترسی دارند.
• IP مشترک. از IP یک سرور فیلترشکن صدها یا هزاران نفر هم‌زمان استفاده می‌کنند. وقتی از یک IP درخواست‌های زیادی برسد، لایه محافظی که جلوی سایت صرافی نشسته ممکن است ورود را محدود کند یا پیام‌هایی مثل «You are being rate limited» و «Access denied» نشان بدهد. Kraken در راهنمای مشکل ورود برای همین پیام‌ها پیشنهاد می‌کند کمی صبر کنید یا از شبکه دیگری وصل شوید.
• مبدأ واریزها. رمزارزی که به حساب می‌آید هم ردپا دارد و صرافی‌ها آدرس مبدأ را بررسی می‌کنند. جزئیات این یکی را در ریسک صرافی‌های خارجی برای کاربر ایرانی نوشته‌ایم.

چرا عوض شدن IP برای صرافی شبیه هک شدن است؟

یکی از رایج‌ترین راه‌های دزدیدن حساب، دزدیدن «نشست» (Session) است، یعنی همان ورودی که الان باز است و دیگر رمز نمی‌خواهد. سیستم‌های امنیتی برای مقابله با آن، IP را وسط نشست زیر نظر دارند. Kraken در همان راهنمای ورود گفته اگر پیام «Session Invalid» دیدید، احتمالاً IP شما وسط نشست عوض شده و این قابلیت برای جلوگیری از ربوده شدن نشست است.

حالا یک کاربر معمولی در ایران را در نظر بگیرید. فیلترشکن برای تلگرام و اینستاگرام روی گوشی‌اش روشن است و بعضی از این برنامه‌ها هر چند دقیقه خودکار سرور عوض می‌کنند. اپ صرافی هم روی همان گوشی باز است. از دید صرافی، یک حساب در نیم ساعت از سه کشور وارد شده و یک بار هم از IP‌ای که هزار نفر دیگر پشتش هستند. هیچ‌کدام از این‌ها لزوماً به معنی خطای شما نیست، ولی کنار هم درست همان تصویری را می‌سازند که سیستم برای پیدا کردن حساب دزدیده‌شده دنبالش می‌گردد.

تأیید دستگاه هم از همین دردسر در امان نیست. Kraken نوشته دستگاهی که با آن وارد می‌شوید و دستگاهی که لینک تأیید را رویش باز می‌کنید باید روی یک شبکه باشند. اگر فیلترشکن روی یکی از آن‌ها روشن باشد، حتی روی یک وای‌فای مشترک، IP عوض می‌شود و تأیید شکست می‌خورد.

شرایط استفاده صرافی‌ها درباره فیلترشکن چه می‌گوید؟

از اینجا به بعد پای قانون وسط است. صرافی‌های خارجی باید قوانین کشورهایی را که در آن‌ها مجوز دارند رعایت کنند و برای همین فهرستی از مناطقی دارند که به آن‌ها خدمات نمی‌دهند. بیشترشان هم در شرایط استفاده نوشته‌اند که پنهان کردن موقعیت با فیلترشکن را قبول ندارند. تصویر زیر را ۱۵ آبان ۱۴۰۵ از شرایط استفاده KuCoin گرفته‌ایم. شماره ۱ بند سفر است و شماره ۲ بند فیلترشکن.

ماده ۴۹A شرایط استفاده KuCoin، که آخرین بار ۷ آبان ۱۴۰۵ به‌روز شده، می‌گوید کاربر نباید با سرور پروکسی، فیلترشکن (VPN)، پنهان کردن IP یا هر روش دیگری موقعیت یا هویت واقعی‌اش را جور دیگری نشان بدهد. همین ماده می‌گوید سفر به یک منطقه محدود هم می‌تواند دسترسی به حساب را مختل کند. در بخش ریسک‌ها هم آمده که حساب ممکن است به‌خاطر محدودیت جغرافیایی بی‌خبر از دسترس خارج شود و KuCoin بابت ضرری که از تصمیم‌های نظارتی پیش بیاید غرامتی نمی‌دهد.

OKX در بند ۴.۱۶ شرایط استفاده‌اش نوشته اگر دلیل موجهی داشته باشد که اطلاعات شما نادرست، قدیمی یا ناقص است، می‌تواند بخشی یا همه خدمات را موقت یا دائم برایتان ببندد. بند ۷.۶ هم اجازه می‌دهد اگر صرافی گمان کند فرد دیگری وارد حسابتان می‌شود یا شرایط را رعایت نکرده‌اید، دارایی را قفل کند و دسترسی را ببندد.

Kraken هم در راهنمای حساب محدودشده سه دلیل رایج را آورده است: ورود یا فعالیت غیرعادی، اطلاعات ناقص یا قدیمی، و الزام قانونی، از جمله «تغییر در اینکه می‌توانیم به کشور شما خدمات بدهیم یا نه».

این بندها فقط به لحظه ورود مربوط نیستند. طبق همین متن‌ها، حسابی که با اطلاعات درست باز شده ولی بعد از کشوری بیرون از فهرست مجاز استفاده می‌شود هم ممکن است بسته شود. اینکه کدام صرافی‌ها ایران را صریحاً در فهرست مناطق محدود آورده‌اند و تحریم‌ها چه ربطی به حساب شما دارند را با منبع در ریسک صرافی‌های خارجی برای کاربر ایرانی آورده‌ایم.

قفل امنیتی یا محدودیت قانونی؛ از کجا بفهمیم؟

پیامی که صرافی نشان می‌دهد معمولاً سرنخ خوبی است. جدول زیر رایج‌ترین حالت‌ها را از روی راهنماهای خود صرافی‌ها کنار هم گذاشته است. متن دقیق پیام‌ها در هر صرافی کمی فرق می‌کند.

قفل ۲۴ ساعته بعد از تغییرات امنیتی تقریباً همه‌جا هست. KuCoin در راهنمای محدودیت برداشت فهرستش را آورده است: پاک کردن کلید عبور، تغییر یا حذف Google Authenticator، تغییر رمز معاملات، تغییر شماره موبایل یا ایمیل، باز شدن حساب بعد از قفل و بازیابی رمز با «Forget password». Kraken هم نوشته بعد از تغییر رمز، برداشت به آدرس‌های تازه تا ۲۴ ساعت نگه داشته می‌شود. فرض کنید کسی حسابتان را گرفته و اولین کارش عوض کردن رمز و ایمیل است. همین ۲۴ ساعت به شما فرصت می‌دهد پیش از خالی شدن حساب بفهمید.

پول داخل حساب قفل‌شده چه می‌شود؟

بستگی دارد قفل از کدام نوع باشد.

در قفل امنیتی دارایی سر جایش می‌ماند و فقط خروجش متوقف می‌شود. Kraken در راهنمای اقدام‌های محافظتی می‌گوید وقتی برداشت رمزارز را می‌بندد، برداشت‌های در صف لغو می‌شوند ولی دارایی در موجودی حساب می‌ماند، چون رمزارزی که یک بار بیرون برود برنمی‌گردد. این قفل همیشه کوتاه هم نیست. به نوشته Kraken، بررسی حساب محدودشده معمولاً ۱۰ تا ۱۴ روز کاری طول می‌کشد و اقدام‌های محافظتی ضدکلاهبرداری‌اش ممکن است تا ۹۰ روز بمانند.

در محدودیت قانونی کار جدی‌تر است. بند ۷.۹ شرایط OKX می‌گوید اگر حساب بسته شود، صرافی پول را پس از کسر هزینه‌ها برمی‌گرداند و شما باید ظرف ۳۰ روز از درخواستش یک آدرس کیف پول معتبر بدهید. اگر ندهید، دارایی را می‌فروشد و پولش را به حساب بانکی متصل به حسابتان می‌فرستد. همان بند اجازه می‌دهد اگر قانون بخواهد، صرافی دارایی را نگه دارد یا برنگرداند. KuCoin هم، همان‌طور که دیدیم، بابت ضرر ناشی از تصمیم‌های نظارتی غرامتی نمی‌دهد.

اگر برداشت هنوز باز است و به آینده حسابتان مطمئن نیستید، دارایی را به کیف پول شخصی خودتان ببرید. اگر اطلاعیه بستن حساب آمد، مهلتش را جدی بگیرید و آدرس کیف پولی را بدهید که کلیدش دست خودتان است.

چطور پیگیری کنید که کار خراب‌تر نشود؟

پیگیری درست بیشتر از هر چیز صداقت و صبر می‌خواهد. بعضی کارها کمک می‌کند و بعضی حساب را برای همیشه می‌بندد.

1. فقط از کانال رسمی پیگیری کنید، یعنی تیکت یا چت پشتیبانی داخل خود سایت یا اپ. Kraken در راهنمایش نوشته از راه پیامک یا شبکه‌های اجتماعی سراغ کاربر نمی‌رود و هیچ‌وقت رمز، کد دوعاملی، عبارت بازیابی یا دسترسی به دستگاهتان را نمی‌خواهد. پشتیبانی هر صرافی معتبری همین‌طور کار می‌کند.
2. واقعیت را بگویید: کجا زندگی می‌کنید، از چه دستگاه و اتصالی وارد شده‌اید و چه تغییری در حساب داده‌اید. اگر قفل امنیتی باشد، همین توضیح ساده بیشتر وقت‌ها کافی است.
3. فقط مدارک واقعی خودتان را بفرستید. مدرک دستکاری‌شده، آدرس قرضی یا مدرک کس دیگر یک قفل موقت را به بسته شدن دائمی حساب تبدیل می‌کند و ممکن است کار را به پرونده قضایی هم بکشاند.
4. حساب تازه نسازید. بیشتر صرافی‌ها حساب‌های یک نفر یا یک دستگاه را به هم ربط می‌دهند. OKX در بند ۷.۱ شرایطش نوشته هر حساب فقط برای خود صاحبش است. حساب دوم یا استفاده از حساب کس دیگر معمولاً همه حساب‌ها را با هم گرفتار می‌کند.
5. اگر مشکل کشور محل زندگی است، دنبال برداشت باشید، نه باز شدن حساب. پیگیری قانون صرافی را عوض نمی‌کند. از پشتیبانی بپرسید چطور می‌توانید موجودی را به کیف پول خودتان برداشت کنید و همان مسیر را بروید.
6. جواب پیام «رفع مسدودی» را ندهید. کسی که در تلگرام یا اینستاگرام قول باز کردن حساب را می‌دهد و پول یا عبارت بازیابی می‌خواهد، کلاهبردار است. نمونه‌هایش را در فیشینگ در کریپتو و کلاهبرداری‌های رایج ارز دیجیتال ببینید.

چند عادت که جلوی قفل‌های بی‌دلیل را می‌گیرد

بیشتر قفل‌های امنیتی را می‌شود از قبل دید. اول از همه، شماره، ایمیل و آدرسی که در احراز هویت داده‌اید باید مال خودتان و فعال باشد. ایمیلی که دیگر به آن دسترسی ندارید، روزی که حساب قفل شود کار را خیلی سخت می‌کند. تغییرات امنیتی را هم سر فرصت انجام دهید، چون عوض کردن رمز یا کد دوعاملی درست قبل از یک برداشت مهم یعنی ۲۴ ساعت انتظار.

ورود دومرحله‌ای را جدی بگیرید. کد دوعاملی یا کلید عبور (Passkey) کار کسی را که رمزتان را دزدیده خیلی سخت می‌کند و صرافی هم کمتر دلیل پیدا می‌کند به هر ورود غیرعادی شک کند.

حساب را به کسی قرض ندهید و حساب کسی را هم اجاره نکنید. حسابی که دو نفر از دو جای مختلف با آن کار کنند، درست همان الگوی دو ورود هم‌زمان را می‌سازد و طبق شرایط بیشتر صرافی‌ها هم مجاز نیست.

حواستان به برنامه‌هایی هم باشد که ترافیک گوشی را از خودشان رد می‌کنند. فیلترشکن به همه ترافیک گوشی دسترسی دارد و برنامه‌ای از سازنده ناشناس روی گوشی‌ای که اپ صرافی‌تان رویش است، جدا از اینکه صرافی درباره IP چه فکری بکند، خودش یک ریسک امنیتی است.

اگر شماره موبایل راه اصلی بازیابی حسابتان است، یادتان باشد که آن هم می‌تواند هدف حمله باشد. بهتر است کنارش یک روش دوعاملی مستقل از سیم‌کارت هم داشته باشید.

سواپ‌ولت کجای این ماجراست؟

سواپ‌ولت کیف پول و صرافی ایرانی است و برای کار با تومان احراز هویت سطح متوسط می‌خواهد، یعنی شماره موبایل، کد ملی و کارت بانکی به اسم خودتان. واریز رمزارز، تبدیل، انتقال داخلی و برداشت رمزارز بدون احراز هویت هم انجام می‌شود (برداشت تا سقفی که در پروفایل حساب می‌بینید). جزئیاتش در خرید ارز دیجیتال بدون احراز هویت آمده است. سواپ‌ولت هم حساب‌های متعدد را با اثر انگشت دستگاه تشخیص می‌دهد و تراکنش‌ها را برای جلوگیری از پول‌شویی زیر نظر دارد، پس قاعده «یک نفر، یک حساب، اطلاعات واقعی» اینجا هم برقرار است.

برای امن نگه داشتن حساب سواپ‌ولت، شناسایی دوعاملی را روشن کنید. اگر هم می‌خواهید تتر بخرید، کارمزدها را پیش از معامله در صفحه کارمزدها ببینید.