یونی‌سواپ (Uniswap) یک صرافی غیرمتمرکز است؛ یعنی مجموعه‌ای از قراردادهای هوشمند روی اتریوم و چند بلاک‌چین دیگر که هر کسی با کیف پول شخصی‌اش می‌تواند با آن‌ها یک توکن را با توکن دیگری عوض کند. ثبت‌نام و احراز هویتی در کار نیست و دارایی‌تان تا لحظه سواپ در کیف پول خودتان می‌ماند. طرف معامله شما هم آدم یا صرافی نیست؛ استخرهای نقدینگی‌اند که کاربرها پرشان کرده‌اند و قیمت را با فرمول حساب می‌کنند.

وقتی کسی می‌گوید «یونی‌سواپ»، ممکن است منظورش یکی از این سه چیز باشد: خود پروتکل، اپ و کیف پولی که شرکت Uniswap Labs ساخته، یا توکن UNI که با آن درباره پروتکل رأی می‌دهند. این سه را که از هم جدا کنید، خیلی از سؤال‌ها خودبه‌خود جواب می‌گیرند؛ مثلاً اینکه چرا ممکن است سایت به روی کسی بسته شود ولی پولش در کیف پول سر جایش بماند. پایین‌تر مراحل سواپ در اپ Uniswap را قدم‌به‌قدم می‌گوییم و با یک مثال عددی نشان می‌دهیم پیش از تأیید به کدام عدد نگاه کنید. اگر با خود صرافی غیرمتمرکز آشنا نیستید، اول فرق صرافی متمرکز و غیرمتمرکز را بخوانید.

یونی‌سواپ در یک نگاه

  • نوع: صرافی غیرمتمرکز از نوع بازارساز خودکار؛ قیمت از استخرهای نقدینگی می‌آید، نه از دفتر سفارش.
  • سازنده: نسخه‌های پروتکل را تیم Uniswap Labs ساخته است، ولی طبق شرایط استفاده خود این شرکت، کنترل یا اداره هیچ نسخه‌ای از پروتکل دست آن نیست.
  • شروع: نسخه اول پاییز ۱۳۹۷ روی اتریوم راه افتاد. نسخه چهارم، که آخرین نسخه است، بهمن ۱۴۰۳ آمد.
  • شبکه‌ها: اتریوم و شبکه‌های دیگری مثل آربیتروم، Base، پالیگان، OP Mainnet و BNB Chain.
  • توکن: UNI، یک توکن ERC-20 روی اتریوم با آدرس قرارداد `0x1f9840a85d5aF5bf1D1762F925BDADdC4201F984`.
  • عرضه اولیه: یک میلیارد UNI که از ۲۶ شهریور ۱۳۹۹ در طول چهار سال آزاد شد.

عددهای زیر زنده‌اند و هر بار که صفحه را باز کنید، از داده‌های بازار به‌روز می‌شوند:

  • قیمت لحظه‌ای هر UNI: ۷٫۱۴۸۱ دلار، حدود ۱٬۸۹۷٬۵۵۶ تومان
  • ارزش بازار کل UNI: ۴٬۶۰۳٬۳۳۵٬۹۲۰ دلار
  • نمودار و اطلاعات بیشتر: صفحه یونی‌سواپ در سواپ‌ولت

سه چیزی که اسمشان یونی‌سواپ است


پروتکل یونی‌سواپ

اپ و کیف پول Uniswap

توکن UNI

چیست؟

قراردادهای هوشمندی که استخرها و سواپ‌ها را اجرا می‌کنند

سایت app.uniswap.org و کیف پول Uniswap

توکنی روی اتریوم برای رأی دادن درباره پروتکل

دست کیست؟

قراردادها پس از انتشار عوض نمی‌شوند؛ چند تنظیم، مثل کارمزد پروتکل، با رأی دارندگان UNI تغییر می‌کند

شرکت Uniswap Labs

هر کسی که آن را در کیف پولش دارد

شما با آن چه می‌کنید؟

سواپ می‌کنید یا نقدینگی می‌گذارید

دکمه‌ها را می‌زنید تا تراکنش ساخته شود و کیف پولتان امضایش کند

رأی می‌دهید، رأی‌تان را به کسی می‌سپارید یا آن را می‌خرید و می‌فروشید

پروتکل همان بخشی است که پول در آن جابه‌جا می‌شود. شرایط استفاده Uniswap Labs صریحاً می‌گوید اپ این شرکت از پروتکل جداست و فقط یکی از راه‌های دسترسی به آن است، نه تنها راه. همین متن می‌گوید شرکت هیچ استخری را اداره نمی‌کند و در اجرای معامله‌ها دستی ندارد.

اپ فقط پیش‌نمایش معامله را نشان می‌دهد و تراکنشی می‌سازد که کیف پول شما امضا می‌کند. اپ دارایی‌تان را نگه نمی‌دارد و برای استفاده از آن باید کیف پولی داشته باشید که کلیدش دست خودتان است.

توکن UNI نه سهم شرکت است و نه پیش‌شرط سواپ. برای سواپ در یونی‌سواپ لازم نیست حتی یک UNI داشته باشید.

یونی‌سواپ قیمت را از کجا می‌آورد؟

هر استخر یونی‌سواپ موجودی دو توکن را کنار هم نگه می‌دارد. وقتی یکی را به استخر می‌دهید و دیگری را برمی‌دارید، نسبت این دو موجودی عوض می‌شود و قیمت برای نفر بعدی جابه‌جا می‌شود. هر چه معامله‌تان نسبت به اندازه استخر بزرگ‌تر باشد، قیمت بدتری می‌گیرید. سازوکار این فرمول را با مثال عددی در بازارساز خودکار (AMM) چیست؟ و نقش کسانی را که استخر را پر می‌کنند در استخر نقدینگی چیست؟ توضیح داده‌ایم.

از هر سواپ کارمزدی کم می‌شود که بیشترش به تأمین‌کننده‌های نقدینگی می‌رسد. طبق مستندات یونی‌سواپ، این کارمزد در نسخه دوم برای همه استخرها ۰٫۳ درصد است. در نسخه سوم یک جفت توکن می‌تواند چند استخر با کارمزدهای متفاوت داشته باشد و در نسخه چهارم سازنده استخر کارمزد را هر عددی که بخواهد می‌گذارد یا آن را متغیر می‌کند. این کارمزد در عددی که اپ به‌عنوان پیش‌نمایش نشان می‌دهد حساب شده است.

لازم هم نیست خودتان استخر را انتخاب کنید. اپ برای هر سواپ بین استخرهای نسخه‌های مختلف مسیری پیدا می‌کند و گاهی سفارش را بین چند استخر تقسیم می‌کند.

نسخه‌های یونی‌سواپ؛ از v1 تا v4

نسخه

زمان راه‌اندازی

تغییر اصلی

v1

پاییز ۱۳۹۷

نمونه اولیه بازارساز خودکار روی اتریوم

v2

بهار ۱۳۹۹

امکانات و بهینه‌سازی‌های تازه که راه رشد سریع بازارسازهای خودکار را باز کرد؛ کارمزد ثابت ۰٫۳ درصد در همه استخرها

v3

اردیبهشت ۱۴۰۰

نقدینگی متمرکز: تأمین‌کننده نقدینگی بازه قیمتی را انتخاب می‌کند که پولش فقط در آن کار کند؛ چند سطح کارمزد برای یک جفت توکن

v4

بهمن ۱۴۰۳

هوک‌ها، یعنی افزونه‌هایی که منطق تازه به استخر اضافه می‌کنند؛ کارمزد آزاد یا متغیر؛ ساخت استخر تا ۹۹٫۹۹ درصد ارزان‌تر؛ پشتیبانی مستقیم از ETH

تاریخ‌های سه نسخه اول را خود یونی‌سواپ در معرفی نسخه سوم آورده و نسخه چهارم را در اعلامیه راه‌اندازی‌اش. نسخه‌های قبلی با آمدن نسخه جدید خاموش نشده‌اند. v2، v3 و v4 کنار هم کار می‌کنند و اپ برای هر سواپ از استخرهای همه‌شان استفاده می‌کند.

پیش از اولین سواپ چه لازم دارید؟

  1. کیف پول شخصی. اپ یونی‌سواپ فقط با کیف پولی کار می‌کند که کلید خصوصی‌اش دست خودتان است، مثل متامسک یا کیف پول خود Uniswap. اگر هنوز کیف پول ندارید، کیف پول ارز دیجیتال چیست را بخوانید.
  2. ارز اصلی همان شبکه برای کارمزد. هر تراکنش کارمزد شبکه دارد که با ارز اصلی همان شبکه پرداخت می‌شود؛ روی اتریوم و شبکه‌های لایه دومش با ETH. اگر روی اتریوم فقط تتر دارید و ETH ندارید، نمی‌توانید سواپ کنید. کارمزد اتریوم گاهی برای مبلغ‌های کم سنگین است؛ دلیلش را در چرا کارمزد اتریوم زیاد می‌شود گفته‌ایم.
  3. آدرس رسمی قرارداد توکنی که می‌خواهید. اسم و نماد توکن را هر کسی می‌تواند کپی کند. آدرس قرارداد را از سایت رسمی خود پروژه بردارید، نه از کانال یا گروهی که لینک داده است.

آموزش سواپ در Uniswap، قدم به قدم

این مراحل بر اساس راهنمای سواپ در اپ وب Uniswap است که ۲ بهمن ۱۴۰۴ به‌روز شده است. اسم دکمه‌ها ممکن است در نسخه‌های بعدی اپ کمی فرق کند.

  1. اپ رسمی را باز کنید. آدرس اپ وب app.uniswap.org است. آدرس را خودتان تایپ کنید یا از بوکمارک باز کنید، نه از تبلیغ یا لینکی که کسی برایتان فرستاده.
  2. کیف پول را وصل کنید. با زدن دکمه اتصال، کیف پولتان می‌پرسد اجازه می‌دهید سایت آدرستان را ببیند یا نه. این اتصال هنوز اجازه خرج کردن چیزی را نمی‌دهد.
  3. شبکه را انتخاب کنید. موجودی‌های هر شبکه جداست. اگر USDC شما روی آربیتروم است، اپ و کیف پول هر دو باید روی آربیتروم باشند.
  4. توکنی را که می‌دهید و توکنی را که می‌گیرید انتخاب کنید. در فهرست کشویی می‌شود اسم توکن یا آدرس قراردادش را جست‌وجو کرد. برای هر توکنی جز چند توکن خیلی شناخته‌شده، با آدرس قرارداد جست‌وجو کنید و اگر اپ کنار توکن هشداری نشان داد، همان‌جا دست نگه دارید.
  5. مقدار را بزنید. گزینه Max کل موجودی آن توکن را می‌گذارد. اگر ارز اصلی شبکه، مثلاً ETH، را می‌فروشید، همه‌اش را نزنید؛ مقداری باید برای کارمزد بماند.
  6. جزئیات را باز کنید. با زدن فلش کنار پیش‌نمایش، نرخ تبدیل، اثر قیمت، حد لغزش (Maximum slippage) و هزینه شبکه را می‌بینید. اگر اپ هشدار اثر قیمت بالا داد، یعنی معامله‌تان نسبت به استخر بزرگ است. دکمه‌ای برای ادامه با وجود هشدار هست، ولی بهتر است مبلغ را کم کنید یا صبر کنید.
  7. سواپ را تأیید کنید. بعد از Swap و Confirm Swap، کیف پولتان یک تا سه بار سؤال می‌کند؛ بسته به اینکه بار اول است یا نه (جدول پایین).
  8. منتظر تأیید شبکه بمانید. تراکنش مدتی «در انتظار» می‌ماند و بعد پیام Swap success با تیک سبز می‌آید. با View on Explorer می‌توانید تراکنش را در مرورگر بلاک‌چین ببینید.

چرا کیف پول سه بار سؤال می‌کند؟ مجوز، امضا، سواپ

قرارداد هوشمند بدون اجازه شما نمی‌تواند توکنی را از کیف پولتان بردارد. برای همین بار اول که یک توکن را می‌فروشید، باید پیش از هر چیز اجازه خرج کردنش را بدهید. یونی‌سواپ این کار را از راه قراردادی به اسم Permit2 انجام می‌دهد که Uniswap Labs ۲۶ آبان ۱۴۰۱ منتشرش کرد:

  • تراکنش مجوز (Approve): یک بار برای هر توکن، به قرارداد Permit2 اجازه می‌دهید آن توکن را جابه‌جا کند. این یک تراکنش واقعی است و کارمزد شبکه دارد. کیف پول ممکن است بپرسد چه مقداری را مجاز می‌کنید؛ Uniswap می‌گوید عددی برابر یا بیشتر از مبلغ سواپ بزنید.
  • امضا: بعد پیامی را امضا می‌کنید که به قرارداد سواپ یونی‌سواپ اجازه می‌دهد از این مجوز استفاده کند. امضا تراکنش نیست و کارمزد ندارد. اعتبارش در اپ Uniswap ۳۰ روز است.
  • تراکنش سواپ: خود معامله که کارمزد شبکه دارد.

وضعیت

تراکنش مجوز (کارمزد دارد)

امضا (بی‌کارمزد)

تراکنش سواپ (کارمزد دارد)

اولین سواپ یک توکن

لازم است

لازم است

لازم است

سواپ دوباره همان توکن در کمتر از ۳۰ روز

لازم نیست

لازم نیست

لازم است

سواپ همان توکن بعد از ۳۰ روز

لازم نیست

لازم است

لازم است

فروش ارز اصلی شبکه، مثل ETH

لازم نیست

لازم نیست

لازم است

ETH توکن ERC-20 نیست و همراه خود تراکنش فرستاده می‌شود؛ برای همین مجوز نمی‌خواهد. اگر هم در مرحله مجوز، سقف را دقیقاً به اندازه همان یک سواپ گذاشته باشید، دفعه بعد دوباره تراکنش مجوز لازم می‌شود.

مثال: پیش از تأیید به کدام عدد نگاه کنید؟

فرض کنید می‌خواهید ۲۰۰ USDC را روی اتریوم به UNI تبدیل کنید و اپ در پیش‌نمایش ۲۵ UNI نشان می‌دهد. این عددها فرضی‌اند و فقط حساب را نشان می‌دهند.

عدد ۲۵ قول نیست؛ تخمین قیمت در لحظه‌ای است که صفحه را دیده‌اید. تا تراکنش شما در بلاک ثبت شود، دیگران هم معامله می‌کنند و قیمت جابه‌جا می‌شود. حد لغزش می‌گوید حاضرید حداکثر چقدر کمتر از پیش‌نمایش بگیرید. اگر قیمت بیش از این حد بد شود، تراکنش ناموفق می‌شود و توکنتان سر جایش می‌ماند، ولی کارمزد شبکه‌اش را پرداخته‌اید.

حد لغزش

کمترین UNI که می‌گیرید

حداکثر کسری نسبت به پیش‌نمایش

۰٫۵ درصد

۲۴٫۸۷۵

۰٫۱۲۵ UNI، حدود ۱ USDC

۲ درصد

۲۴٫۵

۰٫۵ UNI، حدود ۴ USDC

۵ درصد

۲۳٫۷۵

۱٫۲۵ UNI، حدود ۱۰ USDC

۲۵ درصد

۱۸٫۷۵

۶٫۲۵ UNI، حدود ۵۰ USDC

حساب ساده است: ۲۵ ضرب در (۱ منهای حد لغزش). معادل USDC هم با نرخ همین پیش‌نمایش حساب شده که هر UNI را ۸ USDC قیمت داده است. طبق راهنمای یونی‌سواپ، حالت خودکار حد لغزش را بسته به هزینه شبکه و اندازه سواپ بین ۰٫۵ تا ۵ درصد می‌گذارد. از آیکون تنظیمات و گزینه Custom می‌شود آن را دستی هم عوض کرد. حد خیلی پایین باعث می‌شود تراکنش زیاد ناموفق شود. حد خیلی بالا یعنی به همان اندازه کمتر گرفتن را قبول کرده‌اید؛ خود یونی‌سواپ مثال می‌زند که با حد ۲۵ درصد ممکن است ۲۵ درصد کمتر از پیش‌نمایش بگیرید.

برای توکن‌های معروف و استخرهای پرعمق، همان حالت خودکار کافی است. حد لغزش را فقط وقتی بالا ببرید که دلیل ناموفق شدن تراکنش را می‌دانید. یادتان هم باشد کارمزد استخر از قبل در همان ۲۵ UNI حساب شده است. چیزی که جدا پرداخت می‌کنید، کارمزد شبکه برای تراکنش مجوز (اگر لازم باشد) و تراکنش سواپ است.

ریسک‌های سواپ در یونی‌سواپ و راه در امان ماندن

توکن هم‌اسم و هشدارهای توکن

ساختن توکن و استخر برای هر کسی آزاد است. یعنی ممکن است چند توکن با اسم و نماد UNI یا USDT پیدا کنید که فقط یکی‌شان واقعی است. اپ Uniswap کنار توکن‌های مشکوک برچسب هشدار می‌گذارد که اطلاعاتش را از شرکت امنیتی Blockaid می‌گیرد. چند نمونه از این برچسب‌ها:

  • Impersonator: توکن خودش را جای توکن دیگری جا زده است.
  • Honeypot: احتمالاً می‌شود آن را خرید، ولی نمی‌شود فروخت.
  • 100% Sell Fee Detected: با فروش توکن، کل ارزشش به سازنده می‌رسد و چیزی به شما نمی‌رسد.
  • Malicious: توکن به کلاهبرداری یا فعالیت مخرب ربط داده شده است.
  • Concentrated Token Ownership: چند کیف پول بیشتر عرضه را دارند و اگر بفروشند، قیمت سریع می‌ریزد.

خود Uniswap Labs تأکید می‌کند درستی این برچسب‌ها را تضمین نمی‌کند و برای توکن‌های تازه یا کم‌معامله ممکن است اصلاً داده‌ای نباشد. پس نبودن هشدار به معنی امن بودن توکن نیست و محکم‌ترین راه همان مقایسه آدرس قرارداد با آدرس رسمی است.

سایت تقلبی و امضای خطرناک

سایت‌های جعلی را می‌شود کاملاً شبیه app.uniswap.org ساخت و لینکشان معمولاً با تبلیغ، پیام خصوصی یا وعده ایردراپ به دستتان می‌رسد. سه قاعده بیشترشان را بی‌اثر می‌کند:

  • آدرس را خودتان تایپ کنید و آن را بوکمارک کنید.
  • هیچ سایت و پشتیبانی‌ای عبارت بازیابی‌تان را لازم ندارد. طبق صفحه لینک‌های رسمی، Uniswap Labs فقط از ایمیل support@uniswap.org پشتیبانی می‌دهد و در دیسکورد به کسی پیام خصوصی نمی‌فرستد.
  • امضا را هم جدی بگیرید. Permit2 علاوه بر مجوز، انتقال توکن با یک امضا را هم ممکن می‌کند. پس اگر قبلاً توکنی را برای Permit2 مجاز کرده باشید، یک امضای ظاهراً بی‌خطر در سایت جعلی می‌تواند راه برداشتن همان توکن را باز کند. پیش از امضا ببینید درخواست از کدام سایت آمده و چه توکنی، به چه مقدار و برای چه کسی مجاز می‌شود.

نمونه‌های واقعی این ترفند را در ایردراپ جعلی و امضایی که کیف پول را خالی می‌کند آورده‌ایم.

مجوزهای قدیمی را لغو کنید

مجوزی که به یک قرارداد داده‌اید، با قطع اتصال کیف پول از سایت از بین نمی‌رود و تاریخ انقضا هم ندارد. ethereum.org هشدار می‌دهد که مجوز نامحدود را می‌شود سال‌ها بعد هم خرج کرد. امضای ۳۰ روزه Permit2 خودبه‌خود باطل می‌شود، ولی تراکنش مجوزی که بار اول به خود قرارداد Permit2 داده‌اید، می‌ماند.

برای دیدن و لغو مجوزها:

  1. یکی از ابزارهای لغو مجوز را باز کنید؛ مثلاً بخش Token Approval در Etherscan برای اتریوم یا سایت Revoke برای چند شبکه.
  2. کیف پول را وصل کنید و همان شبکه‌ای را انتخاب کنید که مجوز را در آن داده‌اید. هر شبکه فهرست جداگانه‌ای دارد.
  3. مجوزهایی را که دیگر لازم ندارید پیدا کنید؛ از جمله مجوزهایی که به Permit2 داده‌اید.
  4. روی Revoke بزنید و تراکنش را در کیف پول تأیید کنید. لغو مجوز هم کارمزد شبکه دارد.

لغو مجوز به دارایی‌تان دست نمی‌زند. فقط دفعه بعد که خواستید همان توکن را سواپ کنید، باید دوباره مجوز بدهید.

حمله ساندویچی

تراکنش شما پیش از ثبت در بلاک برای همه قابل دیدن است. Uniswap توضیح می‌دهد که ربات‌ها می‌توانند درست پیش از تراکنش شما بخرند و درست بعدش بفروشند. شما با قیمت بدتر معامله می‌کنید و تفاوتش به جیب ربات می‌رود. هر چه حد لغزش بالاتر و استخر کوچک‌تر باشد، دست ربات بازتر است. استخرهای پرعمق را ترجیح دهید و اگر کیف پولتان «محافظت سواپ» یا ارسال خصوصی تراکنش دارد، روشنش کنید. سازوکار کامل این حمله را با عدد در بازارساز خودکار (AMM) چیست؟ آورده‌ایم.

کارمزد شبکه و تراکنش ناموفق

تراکنشی که ناموفق شود، کارمزد شبکه‌اش را پس نمی‌دهد. روی اتریوم، اگر مبلغ سواپ کم باشد، کارمزد مجوز و سواپ ممکن است درصد قابل‌توجهی از آن را بخورد. پیش از تأیید، هزینه شبکه را در جزئیات سواپ با خود مبلغ مقایسه کنید. شبکه‌های لایه دوم معمولاً ارزان‌ترند، ولی یک توکن روی شبکه‌های مختلف معمولاً آدرس قرارداد متفاوتی دارد که باید جدا چک شود.

توکن UNI به چه دردی می‌خورد؟

UNI ۲۶ شهریور ۱۳۹۹ معرفی شد. یک میلیارد UNI در همان روز ساخته شد تا در طول چهار سال آزاد شود: ۶۰ درصد برای اعضای جامعه یونی‌سواپ، ۲۱٫۲۶۶ درصد برای تیم، ۱۸٫۰۴۴ درصد برای سرمایه‌گذاران و ۰٫۶۹ درصد برای مشاوران. ۱۵ درصد کل توکن‌ها همان روز برای کاربران قدیمی قابل برداشت شد و همین یکی از معروف‌ترین ایردراپ‌ها را ساخت.

کار اصلی UNI رأی دادن است. دارندگانش درباره پیشنهادهای پروتکل رأی می‌دهند یا رأی‌شان را به نماینده‌ای می‌سپارند، و خرج کردن خزانه پروتکل و تنظیم کارمزدهای آن با همین رأی‌هاست. رأی دادن فقط با UNIیی ممکن است که در کیف پول خودتان باشد.

کلید کارمزد؛ از قول تا اجرا

قراردادهای یونی‌سواپ از اول «کلید کارمزد» (Fee switch) داشتند؛ یعنی امکان اینکه بخشی از کارمزد هر سواپ به‌جای تأمین‌کننده‌های نقدینگی به خود پروتکل برسد. این کلید فقط با رأی دارندگان UNI روشن می‌شد و سال‌ها خاموش ماند:

  • ۱۹ آبان ۱۴۰۴: Uniswap Labs و بنیاد یونی‌سواپ پیشنهاد UNIfication را دادند: روشن کردن کارمزد پروتکل و خرج کردنش برای سوزاندن UNI، سوزاندن ۱۰۰ میلیون UNI از خزانه، و حذف کارمزدی که Uniswap Labs در اپ، کیف پول و API خودش می‌گرفت.
  • آذر و دی ۱۴۰۴: پیشنهاد تصویب و اجرا شد. طبق مستندات یونی‌سواپ، کارمزد پروتکل در همه استخرهای نسخه دوم و بخشی از استخرهای نسخه سوم روی اتریوم روشن شد. Uniswap Labs هم می‌گوید از ۶ دی ۱۴۰۴ هیچ کارمزدی در اپش نمی‌گیرد.
  • تا ۲۷ شهریور ۱۴۰۵: طبق یک پیشنهاد حاکمیتی، کارمزد پروتکل به یازده شبکه دیگر هم رسیده بود؛ از جمله آربیتروم، Base، OP Mainnet، پالیگان و BNB Chain. روشن کردنش در استخرهای نسخه چهارم هنوز در مرحله پیشنهاد بود.

کارمزدی که معامله‌کننده می‌دهد بیشتر نشده است؛ فقط سهم تأمین‌کننده نقدینگی کم شده. مثلاً در نسخه دوم از ۰٫۳ درصد کارمزد هر سواپ، ۰٫۲۵ درصد به تأمین‌کننده‌ها می‌رسد و ۰٫۰۵ درصد به پروتکل. در استخرهای نسخه سوم هم سهم پروتکل، بسته به سطح کارمزد، یک‌چهارم تا یک‌ششم کارمزد است. این کارمزدها در قراردادی جمع می‌شوند و هر کسی می‌تواند آن‌ها را بردارد، به شرط اینکه مقدار مشخصی UNI بسوزاند. نتیجه این است که درآمد پروتکل به سوزاندن UNI تبدیل می‌شود.

برای دارنده UNI یعنی پولی به حسابش واریز نمی‌شود؛ فقط عرضه توکن با هر سوزاندن کمتر می‌شود. اینکه کم شدن عرضه چه اثری بر قیمت دارد، به تقاضا هم بستگی دارد و تضمینی نیست؛ این را در توکن سوزی چیست باز کرده‌ایم.

شرایط استفاده Uniswap Labs و کاربران ایرانی

پروتکل یونی‌سواپ فهرست کشورها ندارد، ولی اپ و کیف پول Uniswap محصول یک شرکت آمریکایی است و شرایط استفاده خودش را دارد. در شرایط استفاده Uniswap Labs که آخرین بار ۶ مرداد ۱۴۰۵ تغییر کرده، کاربر تأیید می‌کند که شهروند یا ساکن کشوری نیست که زیر تحریم جامع آمریکا قرار دارد و نامش در فهرست تحریم‌های OFAC نیست. ایران زیر برنامه تحریم آمریکا است. همین متن دور زدن محدودیت‌های دسترسی به توکن‌ها، از جمله محدودیت جغرافیایی، را هم جزو کارهای ممنوع آورده است.

این شرایط درباره محصولات شرکت است، نه قراردادهای روی بلاک‌چین که به گفته خود شرکت دست آن نیست. نتیجه عملی‌اش این است که اگر دسترسی به سایت بسته شود، توکن‌هایی که در کیف پول شخصی‌تان دارید سر جایشان می‌مانند؛ ولی روی آن سایت و پشتیبانی‌اش نمی‌شود حساب کرد. کیف پولی که با آن وصل می‌شوید هم شرایط جداگانه خودش را دارد؛ محدودیت‌های متامسک را در راهنمای متامسک آورده‌ایم.

خرید UNI در سواپ‌ولت

اگر فقط خود UNI را می‌خواهید و قصد ندارید با کیف پول شخصی و کارمزد شبکه سر و کار داشته باشید، در سواپ‌ولت می‌توانید UNI را با تومان بخرید، بفروشید یا به رمزارز دیگری تبدیلش کنید. لازم نیست یک UNI کامل بخرید و با مبلغ کم هم می‌شود شروع کرد. برای خرید با تومان باید احراز هویت سطح متوسط را انجام داده باشید. کارمزد معاملات را در صفحه کارمزدها ببینید.

فرقش با یونی‌سواپ را هم بدانید. UNIیی که در سواپ‌ولت می‌خرید، در حساب سواپ‌ولت نگه داشته می‌شود و کلیدش دست شما نیست. این یعنی دردسر کلید خصوصی و کارمزد شبکه را ندارید، ولی با آن نمی‌توانید در رأی‌گیری‌های یونی‌سواپ شرکت کنید یا در استخرهایش نقدینگی بگذارید.

فهرست شبکه‌هایی که سواپ‌ولت برای برداشت رمزارز پشتیبانی می‌کند در همان صفحه کارمزدها آمده است و ۱۸ مهر ۱۴۰۵ برداشت UNI در این فهرست نبود. اگر می‌خواهید UNI را به کیف پول شخصی ببرید، پیش از خرید این فهرست را ببینید.

پرسش‌های رایج درباره یونی‌سواپ

یونی‌سواپ صرافی است یا ارز دیجیتال؟

یونی‌سواپ صرافی غیرمتمرکز است، یعنی مجموعه‌ای از قراردادهای هوشمند که توکن‌ها را به هم تبدیل می‌کنند. UNI توکن حاکمیتی همین صرافی است و برای سواپ در آن لازم نیست UNI داشته باشید.

برای سواپ در یونی‌سواپ احراز هویت لازم است؟

خود پروتکل ثبت‌نام و احراز هویت ندارد و فقط کیف پول شخصی می‌خواهد. ولی اپ Uniswap Labs شرایط استفاده‌ای دارد که می‌گوید چه کسانی اجازه استفاده از آن را دارند؛ بخش «شرایط استفاده Uniswap Labs» را ببینید.

کارمزد سواپ در یونی‌سواپ چقدر است؟

دو بخش دارد: کارمزد استخر که در نرخ پیش‌نمایش حساب شده و بسته به استخر فرق می‌کند (در نسخه دوم ۰٫۳ درصد)، و کارمزد شبکه که برای هر تراکنش جدا پرداخت می‌شود. Uniswap Labs می‌گوید از ۶ دی ۱۴۰۴ کارمزدی در اپ خودش نمی‌گیرد.

چرا سواپم ناموفق شد ولی کارمزد شبکه کم شد؟

معمولاً چون قیمت تا لحظه ثبت تراکنش بیش از حد لغزش جابه‌جا شده است. تراکنش ناموفق هم کارمزد شبکه را مصرف می‌کند. دوباره پیش‌نمایش بگیرید و اگر استخر کم‌عمق است، مبلغ را کمتر کنید.

امضای Permit2 کارمزد دارد؟

نه. امضا تراکنش نیست و کارمزد شبکه ندارد، ولی یک اجازه است. فقط در سایتی امضا کنید که آدرسش را خودتان باز کرده‌اید و ببینید چه توکنی برای چه کسی مجاز می‌شود.

توکنی که خریدم در کیف پولم دیده نمی‌شود. چه کنم؟

اول در مرورگر بلاک‌چین ببینید تراکنش موفق بوده یا نه. اگر موفق بوده، توکن را با آدرس قراردادش به‌صورت دستی به کیف پول اضافه کنید و مطمئن شوید کیف پول روی همان شبکه‌ای است که سواپ کرده‌اید.

دارندگان UNI از کارمزدهای یونی‌سواپ سود می‌گیرند؟

مستقیم نه. از دی ۱۴۰۴ بخشی از کارمزد سواپ‌ها صرف سوزاندن UNI می‌شود و عرضه کم می‌شود، ولی پولی به کیف پول دارندگان واریز نمی‌شود.

می‌توانم UNI را از سواپ‌ولت به کیف پول شخصی‌ام بفرستم؟

در سواپ‌ولت می‌توانید UNI را با تومان بخرید، بفروشید یا به رمزارز دیگری تبدیل کنید. ۱۸ مهر ۱۴۰۵ برداشت UNI در فهرست شبکه‌های برداشت صفحه کارمزدها نبود. اگر برداشت برایتان مهم است، پیش از خرید این فهرست را ببینید.