قیمت آربیتروم ARB

آربیتروم (ARB) توکن حاکمیتی شبکه‌ی آربیتروم است؛ بزرگ‌ترین راه‌حل لایه‌ی دوم اتریوم که با فناوری رول‌آپ خوش‌بینانه، تراکنش‌ها را ارزان‌تر و سریع‌تر می‌کند بی‌آنکه امنیت اتریوم را کنار بگذارد. قیمت لحظه‌ای هر آربیتروم در سواپ‌ولت حدود ۴۸٬۱۱۵ تومان است و می‌توانید آن را با پرداخت تومانی خرید و فروش کنید.

آربیتروم چیست و چگونه کار می‌کند؟

آربیتروم را شرکت Offchain Labs ساخت و شبکه‌ی اصلی آن، Arbitrum One، در ۳۱ اوت ۲۰۲۱ راه‌اندازی شد. هدف آن حل مشکل دیرینه‌ی اتریوم یعنی کارمزد بالا و ظرفیت محدود بود، بدون آنکه امنیت لایه‌ی پایه فدا شود.

مکانیزم آن رول‌آپ خوش‌بینانه (Optimistic Rollup) است: هزاران تراکنش خارج از اتریوم پردازش و فشرده می‌شوند و فقط داده‌ها و یک «ریشه‌ی وضعیت» جدید روی اتریوم ثبت می‌شود. کلمه‌ی «خوش‌بینانه» یعنی این ریشه، بدون اثبات ریاضی، درست فرض می‌شود؛ اما بلافاصله قطعی هم نمی‌شود. حدود یک هفته پنجره‌ی اثبات تقلب باز می‌ماند که در آن هر اعتبارسنج می‌تواند نتیجه را به چالش بکشد. اگر خطایی ثابت شود، تراکنش نادرست باطل و وثیقه‌ی متخلف ضبط می‌شود؛ همین پنجره است که باعث می‌شود برداشت مستقیم دارایی از آربیتروم به اتریوم معمولاً حدود یک هفته طول بکشد.

توکن ARB دقیقاً چه کاربردی دارد؟

نکته‌ای که کمتر کسی به آن دقت می‌کند: ARB نه برای پرداخت کارمزد تراکنش‌های آربیتروم به کار می‌رود (کارمزد با اتر پرداخت می‌شود) و نه هیچ سهمی از درآمد شبکه به دارنده‌اش می‌دهد. کاربرد اصلی و تقریباً تنهای ARB، رأی‌دادن در دائوی آربیتروم درباره‌ی ارتقاهای پروتکل، هزینه‌کرد خزانه و پارامترهای شبکه است؛ یعنی صرفاً یک توکن حاکمیتی، نه یک دارایی با بازدهی مستقیم.

توکن ARB در مارس ۲۰۲۳ همراه با تأسیس بنیاد و دائوی آربیتروم عرضه شد و نزدیک به ۱۳ درصد از عرضه‌ی اولیه به‌صورت رایگان بین کاربران فعال شبکه و چند دائوی دیگر توزیع شد (ایردراپ). بخش بزرگ‌تری از باقی‌مانده‌ی عرضه در اختیار تیم، سرمایه‌گذاران اولیه و خزانه‌ی دائو است و طبق برنامه‌ی زمان‌بندی‌شده‌ی آزادسازی (وستینگ) که تا سال‌های آینده ادامه دارد، رفته‌رفته وارد گردش می‌شود؛ یعنی عرضه‌ی در گردش ARB با گذشت زمان همچنان افزایش می‌یابد.

آیا آربیتروم واقعاً غیرمتمرکز است؟

پاسخ صادقانه: هنوز به‌طور کامل نه. ترتیب تراکنش‌ها روی آربیتروم را در حال حاضر یک «سیکوئنسر» متمرکز که زیر نظر بنیاد آربیتروم اداره می‌شود مشخص می‌کند؛ همین ویژگی بیشتر شبکه‌های لایه‌ی دوم بزرگ امروز است. برای جلوگیری از سانسور، آربیتروم مکانیزمی دارد که کاربر در صورت نادیده‌گرفته‌شدن تراکنشش، می‌تواند آن را مستقیماً از طریق خود اتریوم به شبکه تحمیل کند. در گام مهم دیگری، با فعال‌شدن ارتقای BoLD روی شبکه‌ی اصلی، اثبات تقلب دیگر نیازی به فهرست سفید ندارد و هر کسی می‌تواند آن را ثبت کند. غیرمتمرکزکردن کامل سیکوئنسر (سفارش‌دهی مشترک تراکنش‌ها میان چند نهاد) هنوز در نقشه‌ی راه و برای سال‌های ۲۰۲۶ تا ۲۰۲۷ برنامه‌ریزی شده است.

آربیتروم وان، نوا و اوربیت: سه لایه‌ی متفاوت

آربیتروم فقط یک شبکه نیست. Arbitrum One نسخه‌ی اصلی است که پروتکل کامل رول‌آپ را اجرا می‌کند و بیشترین امنیت و اتکا به اتریوم را دارد؛ بیشتر پروتکل‌های بزرگ دیفای روی همین شبکه مستقرند. Arbitrum Nova از پروتکل AnyTrust استفاده می‌کند که بخشی از داده‌ی تراکنش‌ها را به یک کمیته‌ی در دسترس‌بودن داده می‌سپارد تا کارمزد برای اپلیکیشن‌های پرتراکنش مثل بازی‌ها به حداقل برسد؛ در عوض، سطح اعتماد آن به اتریوم کمی کمتر از One است. Arbitrum Orbit هم چارچوبی است که به تیم‌ها اجازه می‌دهد زنجیره‌ی اختصاصی خودشان را در لایه‌ی سوم بسازند، امنیتش را از Arbitrum One یا Nova به ارث ببرند، اما توکن کارمزد و حاکمیت مستقل خودشان را داشته باشند.

عرضه و آمار آربیتروم

شاخص‌های زنده‌ی بازار آربیتروم:

• رتبه‌ی بازار: ۵۳
• ارزش بازار: حدود ۱٬۲۲۶٬۹۲۴٬۹۴۵ دلار
• عرضه‌ی در گردش: حدود ۶٫۸۹ میلیارد واحد از سقف اولیه‌ی ۱۰ میلیارد واحدی که در زمان عرضه‌ی توکن ایجاد شد
• قیمت لحظه‌ای: ۰٫۱۸۲۶ دلار

قیمت آربیتروم به تومان چگونه تعیین می‌شود؟

قیمت تومانی آربیتروم مستقیماً تعیین نمی‌شود، بلکه از ضرب قیمت جهانی آن به دلار در نرخ روز تتر (USDT) به تومان به دست می‌آید. بنابراین قیمت ARB در ایران هم از نوسان جهانی خود توکن اثر می‌گیرد و هم از تغییر نرخ تتر-تومان در بازار داخلی؛ گاهی حتی با ثابت‌ماندن قیمت جهانی، بالارفتن نرخ تتر باعث رشد قیمت تومانی آن می‌شود.

چه عواملی بر قیمت آربیتروم اثر می‌گذارد؟

رشد واقعی فعالیت روی شبکه‌ی آربیتروم (ارزش قفل‌شده در دیفای، شمار تراکنش‌ها، پروژه‌های تازه)، رقابت فشرده‌ی لایه‌ی دوم اتریوم با شبکه‌هایی مثل Base و Optimism که سهم بازار را می‌بلعند، برنامه‌ی آزادسازی توکن‌های قفل‌شده‌ی تیم و خزانه که فشار فروش تازه به بازار وارد می‌کند، نبود مکانیزم مستقیم سهیم‌کردن دارندگان ARB در کارمزد شبکه (که ارزش‌گذاری آن را بیشتر به حدس و گمان بازار وابسته می‌کند)، و روند کلی بازار رمزارز و خود اتریوم. برای خریدار ایرانی، نرخ روزانه‌ی تتر به تومان هم مستقیماً روی قیمت تومانی ARB اثر می‌گذارد.