بهترین زمان خرید بیتکوین کی است؟ آزمون با ۹ سال داده واقعی
روز هفته، روز ماه، ماه سال، هاوینگ و صبر برای ریزش را با ۹ سال قیمت روزانه بیتکوین امتحان کردیم. هیچ‌کدام زمان طلایی نبود؛ ولی معلوم شد چه چیزی واقعاً در نتیجه شما فرق ایجاد می‌کند.
فهرست مطالب۸ بخش
- این حساب‌ها را چطور انجام دادیم؟
- روز هفته: پنجشنبه‌ها ارزانتر است؟
- روز ماه: اول ماه بخرم یا وسط ماه؟
- ماه سال: «اکتبر صعودی» واقعاً هست؟
- قبل از هاوینگ بخرم یا بعد از آن؟
- خرید در ریزش بهتر است یا خرید منظم ماهانه؟
- حتی پیشگوی کامل هم فقط ۱۳ درصد جلو می‌افتاد
- صبر برای ریزش ۱۰ و ۲۰ درصدی عقب ماند
- ریزش ۳۰ درصدی برنده شد، اما با چه هزینه‌ای
- عددها چه چیزی را نمی‌توانند قول بدهند؟
- پس کی بخرم؟ یک چک‌لیست کوتاه
اگر منظور از بهترین زمان خرید بیتکوین روز یا ماهی است که همیشه ارزانتر باشد، چنین زمانی در دادهها پیدا نمیشود. ما ۹ سال قیمت روزانه بیتکوین را زیر و رو کردیم. فرق روزهای هفته در عمل کمتر از یک درصد درآمد و فرق روزهای ماه کمتر از سه درصد. ماه‌های «خوش‌شانس» هم هر چند سال رنگ عوض کرده‌اند. آنچه نتیجه را واقعاً جابه‌جا کرد، مدتی بود که پول بیرون از بازار منتظر ماند و اینکه خریدار چقدر پای برنامه‌اش ایستاد.
این حساب‌ها را چطور انجام دادیم؟
همه عددهای این مطلب از قیمت روزانه بیتکوین به تتر (BTCUSDT) در API عمومی بایننس آمده است: ۳۳۶۸ کندل روزانه، از ۲۶ مرداد ۱۳۹۶ که این جفت‌ارز در بایننس راه افتاد تا ۱۴ آبان ۱۴۰۵، بدون حتی یک روز جاافتاده.
چهار چیز را درباره روش بدانید. کندل روزانه بایننس ساعت ۰۰:۰۰ به وقت جهانی باز می‌شود، یعنی ۳:۳۰ بامداد به وقت تهران؛ پس «پنجشنبه» در این مطلب از ۳:۳۰ بامداد پنجشنبه تا ۳:۳۰ بامداد جمعه است. کارمزد و اسپرد (فاصله نرخ خرید و فروش) را حساب نکرده‌ایم، چون برای همه روش‌ها تقریباً یکسان است و ترتیب نتیجه‌ها را عوض نمی‌کند.
حساب‌ها هم به دلار است. کسی که با تومان می‌خرد، نوسان دلار بازار آزاد را هم روی قیمت تومانی بیتکوین حس می‌کند و این لایه در بررسی ما نیامده. و در آخر، همه این‌ها نگاه به گذشته است. الگویی که ۹ سال دیده شده، قولی برای سال بعد نیست.
روز هفته: پنجشنبه‌ها ارزانتر است؟
در کانال‌ها زیاد می‌شنوید که بیتکوین فلان روز هفته ارزانتر است. برای هر روز هفته حساب کردیم قیمت از باز شدن تا بسته شدن کندل آن روز به‌طور میانگین چند درصد عوض شده. در نمودار زیر، ارتفاع ستون‌ها را با عدد زیر عنوان مقایسه کنید.
پنجشنبه تنها روزی بود که میانگینش منفی شد، حدود منفی ۰٫۲۵ درصد. چهارشنبه و دوشنبه با حدود مثبت ۰٫۴ درصد از بقیه بالاتر بودند. وقتی داده را دو نیم کردیم، تا دی ۱۴۰۰ و بعد از آن، پنجشنبه در هر دو نیمه منفی ماند.
پس پنجشنبه بخریم؟ اول اندازه نوسان را ببینید. بیتکوین در یک روز معمولی حدود ۳٫۵ درصد نوسان دارد، تقریباً ده برابر بزرگ‌ترین فرق بین روزها. ۴۶ درصد پنجشنبه‌ها هم سبز بسته شد؛ یعنی تقریباً در نصف پنجشنبه‌ها قیمت بالا رفته.
برای اینکه ببینیم این فرق در جیب خریدار چقدر می‌شود، فرض کردیم کسی از دی ۱۳۹۶ تا آبان ۱۴۰۵ هر هفته در یک روز ثابت ۲۵ دلار بیتکوین خریده است. خریدار پنجشنبه‌ها هر بیتکوین را به‌طور میانگین حدود ۱۶٬۲۵۰ دلار خرید و خریدار چهارشنبه‌ها حدود ۱۶٬۳۵۰ دلار. فرق بهترین و بدترین روز هفته در ۹ سال، حدود ۰٫۶ درصد.
شنبه و یکشنبه آرامترین روزها بودند و نوسانشان حدود دو سوم روزهای کاری بود. با کم شدن حجم معامله در آخر هفته جور درمی‌آید، اما بازار آرام لزوماً بازار ارزان نیست.
ساعت شلوغ و خلوت بازار به وقت تهران بیشتر به کار تریدرها می‌آید تا کسی که می‌خرد و نگه میدارد. حجم معامله در ساعت‌های مختلف فرق دارد، ولی این به آن معنا نیست که ساعت خاصی ارزانتر است.
روز ماه: اول ماه بخرم یا وسط ماه؟
خیلی‌ها حقوقشان را آخر یا اول ماه می‌گیرند و می‌پرسند همان روز بخرند یا تا وسط ماه صبر کنند. فرض کردیم کسی ۱۰۶ ماه، از دی ۱۳۹۶ تا مهر ۱۴۰۵، هر ماه ۱۰۰ دلار بیتکوین خریده است، و این حساب را برای تک‌تک روزهای ۱ تا ۲۸ ماه میلادی تکرار کردیم.
بهترین روز ۱۲ ماه درآمد و بدترین روز ۲۰. فرق بیت‌کوینی که این دو نفر در این حدوداً ۹ سال جمع کردند حدود ۲٫۸ درصد بود. هیچ منطقی پشت برنده شدن روز ۱۲ نیست و در ۹ سال آینده به احتمال زیاد روز دیگری جلو می‌افتد.
روزی را انتخاب کنید که پولش دستتان است. روز حقوق انتخاب خوبی است، چون احتمال اینکه خرید یادتان برود یا پول خرج چیز دیگری شود کمتر است.
ماه سال: «اکتبر صعودی» واقعاً هست؟
در فضای کریپتو به اکتبر «آپتوبر» (Uptober) می‌گویند، ماهی که بیتکوین معمولاً بالا می‌رود. سپتامبر هم به ماه قرمز معروف است. اکتبر میلادی تقریباً از ۹ مهر تا ۹ آبان است و سپتامبر از ۱۰ شهریور تا ۸ مهر.
در جدول رنگی زیر هر خانه تغییر قیمت در یک ماه است. یک ستون را از بالا تا پایین دنبال کنید و ببینید رنگ‌ها چقدر عوض می‌شوند.
اکتبر در این ۱۰ سال واقعاً بهترین میانگین را داشت، حدود ۱۵٫۶ درصد رشد، و ۷ بار از ۱۰ بار سبز بسته شد. ولی دو اکتبر آخر، یعنی مهر و آبان ۱۴۰۴ و همین مهر و آبان ۱۴۰۵، هر دو منفی بودند. سپتامبر هم شش سال پشت سر هم قرمز بود و درست وقتی همه به این الگو عادت کرده بودند، از ۱۴۰۲ به بعد چهار سال پیاپی سبز شد.
مشکل اصلی کم بودن نمونه‌هاست. برای هر ماه فقط ۹ یا ۱۰ عدد داریم، و با ۱۰ عدد یک ماه استثنایی مثل مهر و آبان ۱۳۹۶ (حدود ۴۸ درصد رشد) میانگین را به‌تنهایی چند درصد جابه‌جا می‌کند. الگویی هم که این‌قدر معروف شود، معامله‌گرها زودتر از موعد واردش می‌شوند و اثرش کم می‌شود.
قبل از هاوینگ بخرم یا بعد از آن؟
در هاوینگ، پاداش ماینرها برای ساختن هر بلاک نصف می‌شود. هاوینگ بعدی احتمالاً حدود فروردین ۱۴۰۷ است. ماجرای چهار هاوینگ گذشته را در مطلب هاوینگ بیتکوین با جزئیات گفته‌ایم و اینجا فقط دو هاوینگی را می‌بینیم که در داده بایننس هستند. در هاوینگ ۲۲ اردیبهشت ۱۳۹۹، قیمت پایانی آن روز حدود ۸٬۵۶۰ دلار بود و یک سال بعد حدود ۵۶٬۶۷۰ دلار، یعنی بیش از ۶ برابر. در هاوینگ ۱ اردیبهشت ۱۴۰۳، قیمت پایانی حدود ۶۴٬۹۴۰ دلار بود و یک سال بعد حدود ۸۵٬۱۸۰ دلار؛ رشدی حدود ۳۱ درصد.
فرق این دو دوره از خود هاوینگ گویاتر است. در سال منتهی به هاوینگ ۱۳۹۹ قیمت حدود ۲۳ درصد بالا رفته بود و در سال منتهی به هاوینگ ۱۴۰۳ حدود ۱۳۸ درصد. بخش بزرگی از رشدی که مردم «بعد از هاوینگ» انتظارش را داشتند، این بار پیش از هاوینگ اتفاق افتاده بود. تاریخ هاوینگ را همه از سال‌ها قبل می‌دانند و بازار معمولاً چیزی را که همه می‌دانند زودتر در قیمت حساب می‌کند. با دو یا چهار نمونه نمیشود برای هاوینگ ۱۴۰۷ نقشه کشید.
خرید در ریزش بهتر است یا خرید منظم ماهانه؟
بیشتر آدم‌ها همین نقشه را در سر دارند: «هر ماه پس‌انداز می‌کنم و وقتی بازار ریخت، یکجا می‌خرم.» برای امتحانش یک نفر فرضی ساختیم که از دی ۱۳۹۶ تا مهر ۱۴۰۵، یعنی ۱۰۶ ماه، هر ماه ۱۰۰ دلار کنار می‌گذارد؛ جمعاً ۱۰٬۶۰۰ دلار. بعد شش قاعده خرید را روی همین پول امتحان کردیم:
- خرید روز اول هر ماه: بی‌فکر، اول هر ماه ۱۰۰ دلار خرید.
- صبر برای ریزش ۱۰، ۲۰ یا ۳۰ درصدی: پول هر ماه کنار گذاشته می‌شود و فقط روزی خرج می‌شود که قیمت پایانی به اندازه آن درصد زیر بالاترین قیمت ۳۰ روز قبل برسد. آن روز همه پول جمع‌شده یکجا خرج می‌شود.
- بهترین و بدترین روز هر ماه: خرید در ارزان‌ترین یا گران‌ترین روز هر ماه. این دو فقط با دانستن آینده شدنی‌اند و سقف و کف ماجرا را نشان می‌دهند.
در نمودار زیر، ستون آبی خرید ساده ماهانه است. ستون‌های زرد را با آن مقایسه کنید.
خرید ساده اول ماه حدود ۰٫۶۵ بیتکوین جمع کرد که با قیمت پایانی ۱۴ آبان ۱۴۰۵ (حدود ۷۶٬۰۹۰ دلار) حدود ۴۹٬۸۰۰ دلار می‌ارزد.
حتی پیشگوی کامل هم فقط ۱۳ درصد جلو می‌افتاد
کسی که هر ماه دقیقاً ارزان‌ترین روز را پیدا می‌کرد، به حدود ۵۶٬۵۰۰ دلار می‌رسید. بدشانس‌ترین خریدار، که هر ماه گران‌ترین روز را خرید، به حدود ۴۳٬۳۰۰ دلار رسید. همه میدانی که زمان‌بندی در آن معنا دارد همین فاصله است، و بدون دانستن آینده هیچکس به سقفش نمی‌رسد.
صبر برای ریزش ۱۰ و ۲۰ درصدی عقب ماند
قاعده ۲۰ درصدی با حدود ۴۱٬۴۰۰ دلار ته جدول ماند، حتی پایین‌تر از بدشانس‌ترین خریدار. صبر برای ریزش ۱۰ درصدی هم با حدود ۴۷٬۷۰۰ دلار از خرید ساده عقب افتاد. بیتکوین در این ۹ سال بیشتر وقت‌ها رو به بالا رفته، و پولی که منتظر ریزش می‌ماند اغلب آخرش به قیمتی خرج می‌شد که از قیمت روز کنار گذاشتنش بالاتر بود.
ریزش ۳۰ درصدی برنده شد، اما با چه هزینه‌ای
این قاعده با حدود ۵۳٬۲۰۰ دلار از خرید ساده جلو افتاد. در ۹ سال فقط ۱۴ بار خرید کرد و بیشتر این خریدها در چند سقوط بزرگ بود، مثل ریزش ۲۲ اسفند ۱۳۹۸ که قیمت پایانی بیتکوین به ۴٬۸۰۰ دلار رسید. در عوض از ۱۰ تیر ۱۴۰۱ تا ۱۶ بهمن ۱۴۰۴، یعنی ۱۳۱۵ روز، حتی یک خرید هم نکرد. قیمت در این فاصله از حدود ۱۹٬۳۰۰ دلار تا حدود ۱۲۴٬۷۰۰ دلار بالا رفت و ۴٬۳۰۰ دلار پول این آدم بیش از سه سال و نیم بیکار ماند. نگه داشتن پول دست‌نخورده برای این مدت، آن هم وسط رشد قیمت، از کمتر کسی برمی‌آید.
قاعده‌های ۲۰ و ۳۰ درصدی تقریباً یکی‌اند، ولی یکی ته جدول است و دیگری نزدیک سرش. وقتی نتیجه با یک تغییر کوچک در عدد این‌طور زیر و رو می‌شود، سهم شانس از سهم قاعده بیشتر بوده. خیلی‌ها برای پیدا کردن «ریزش» سراغ شاخص ترس و طمع می‌روند. در مطلب خودش آن را هم با داده واقعی سنجیده‌ایم و ترس شدید همیشه فرصت خرید نبود.
خرید منظم ماهانه اسم دارد: DCA یا میانگین‌گیری هزینه دلاری. اگر پولتان از قبل یکجا آماده است، سؤال کمی فرق می‌کند و جوابش در همان مطلب آمده.
عددها چه چیزی را نمی‌توانند قول بدهند؟
۹ سال برای بیتکوین زمان کمی است. این دوره دو یا سه چرخه کامل صعود و نزول را در خودش دارد و یک بازار نزولی طولانی‌تر، مثلاً چند سال پیاپی، می‌تواند همه این ترتیب‌ها را به هم بریزد. درباره این چرخه‌ها در بازار گاوی و خرسی بیشتر گفته‌ایم.
کسی که دنبال الگو بگردد، پیدا می‌کند. ما ۷ روز هفته، ۲۸ روز ماه و ۱۲ ماه سال را امتحان کردیم. در این‌همه مقایسه طبیعی است که یکی دو تا خاص به نظر برسند، حتی اگر فقط تصادف باشند.
بعد از هر سقف گذشته، ریزش‌های ۵۰ تا بیش از ۸۰ درصدی آمده و هیچ زمان‌بندی‌ای جلویش را نگرفته است. پولی که یکی دو سال آینده لازمش دارید جایش در بیتکوین نیست. ما هم نمی‌دانیم قیمت فردا یا سال بعد کجاست، و هیچ‌کدام از این عددها توصیه خرید یا فروش نیست.
پس کی بخرم؟ یک چک‌لیست کوتاه
اگر بعد از همه این‌ها تصمیم به خرید بیتکوین گرفته‌اید، این چند سؤال از «کدام روز» مهم‌ترند:
- پول اضطراری‌تان جداست؟ اگر خرج چند ماه زندگی را جای امنی کنار نگذاشته‌اید، اول این را درست کنید.
- افق زمانی‌تان چند سال است؟ در دادهها، کوتاه‌مدت تقریباً شیر یا خط بود. هر چه افق بلندتر بوده، وزن زمان‌بندی کمتر شده.
- اگر فردا نصف شد چه می‌کنید؟ مبلغی را انتخاب کنید که با دیدن ریزش ۵۰ درصدی مجبور به فروش نشوید.
- روز خریدتان ثابت است؟ روز حقوق خوب است. خود روز تقریباً فرقی نمی‌کند، ولی روز ثابت نمی‌گذارد هر خبر و نوسانی برنامه را به هم بزند.
- کل پول را منتظر ریزش نگه داشته‌اید؟ اگر دوست دارید در ریزش‌ها بیشتر بخرید، بخش کوچکی را برای این کار کنار بگذارید و بقیه را طبق برنامه بخرید.
- کارمزد را حساب کرده‌اید؟ خریدهای خیلی کوچک و پرتعداد ممکن است کارمزد بیشتری بخورند؛ پیش از چیدن برنامه، کارمزدهای سواپ‌ولت را نگاه کنید.
برای خرید، در سواپ‌ولت به صفحه خرید بیتکوین بروید. واریز تومان به احراز هویت در سطح متوسط نیاز دارد؛ اگر با تتر یا رمزارز دیگری که از قبل دارید بیتکوین بخرید، احراز هویت لازم نیست. اگر هنوز با خود بیتکوین آشنا نیستید، بیتکوین چیست و تاریخچه قیمت بیتکوین را بخوانید.
پرسش‌های رایج
بهترین ساعت روز برای خرید بیتکوین کدام است؟
ساعتی که همیشه ارزانتر باشد در دادهها دیده نمیشود. ساعتها در شلوغی بازار فرق دارند، نه در جهت قیمت. برای کسی که بلندمدت نگه میدارد، ساعت خرید عملاً اهمیتی ندارد.
آخر هفته بیتکوین ارزانتر است؟
نه. شنبه و یکشنبه آرامترین روزهای هفته بودند و نوسان کمتری داشتند، ولی میانگین تغییرشان مثبت بود.
بیتکوین الان ارزان است یا گران؟
هیچکس، از جمله ما، این را با اطمینان نمیداند. بهجای حدس زدن، مبلغ و برنامه خرید را طوری بچینید که اگر قیمت بعد از خرید پایین رفت، مجبور به فروش نشوید.
کسی که در سقف خریده، هنوز ضرر دارد؟
بستگی دارد کدام سقف. خریدار سقف آذر ۱۳۹۶ چند سال بعد در سود بود، اما خریدار سقف مهر ۱۴۰۴ با قیمت آبان ۱۴۰۵ هنوز حدود ۳۹ درصد زیر قیمت خریدش است. گذشته نمی‌گوید ضرر کی جبران می‌شود، یا اصلاً جبران می‌شود یا نه.
اگر یکباره پول زیادی دارم، صبر کنم بازار بریزد؟
در این دادهها پولی که منتظر ریزش ماند اغلب عقب افتاد. این تصمیم بیشتر به تحمل شما در برابر افت بستگی دارد تا به زمان؛ مقایسه خرید یکجا و پلهای را در مطلب DCA ببینید.