تاریخچه قیمت بیت‌کوین؛ از کمتر از یک سنت تا ۱۲۵ هزار دلار

خلاصه تاریخچه قیمت بیت‌کوین این است: از کمتر از یک‌دهم سنت در مهر ۱۳۸۸ به حدود ۱۲۵ هزار دلار در ۱۴ مهر ۱۴۰۴ رسید و بعد از هر سقف بزرگ، دست‌کم نصف ارزشش را پس داد. اولین قیمت روزانه در داده‌های بازار مال ۲۷ تیر ۱۳۸۹ و روزهای اول صرافی ام‌تی‌گاکس است: حدود ۹ سنت. بهمن همان سال قیمت به یک دلار رسید. از آن به بعد، هر چند سال یک بار رکورد تازه‌ای زد: ۲۹ دلار در ۱۳۹۰، حدود ۱٬۱۳۵ دلار در ۱۳۹۲، حدود ۱۹٬۶۰۰ دلار در ۱۳۹۶، حدود ۶۷٬۵۰۰ دلار در ۱۴۰۰ و ۱۲۴٬۸۰۰ دلار در مهر ۱۴۰۴.

عمق ریزش بعد از این سقف‌ها بین ۵۳ تا ۹۳ درصد بوده است. آخرین ریزش، بیت‌کوین را ۹ تیر ۱۴۰۵ به حدود ۵۸٬۵۰۰ دلار رساند و ۲۳ مهر ۱۴۰۵ قیمت حدود ۸۲ هزار دلار بود، ۳۴ درصد زیر رکورد. ولی به تومان ماجرا فرق می‌کند: دلار در همین مدت بیش از دو برابر شد و قیمت تومانی بیت‌کوین در مهر ۱۴۰۵ به بالاترین حد تاریخش رسید.

اگر هنوز با خود بیت‌کوین آشنا نیستید، اول بیت‌کوین چیست را بخوانید.

این دو خط زنده‌اند و هر بار که صفحه را باز کنید، به‌روز می‌شوند:

• قیمت لحظه‌ای بیت‌کوین: ۸۱٬۳۵۶٫۸ دلار، حدود ۲۱٬۳۱۶٬۷۰۱٬۹۵۲ تومان
• نمودار و اطلاعات بیشتر: صفحه بیت‌کوین در سواپ‌ولت

تاریخچه قیمت بیت‌کوین در یک نمودار

از اولین قیمت روزانه تا رکورد مهر ۱۴۰۴، قیمت بیت‌کوین حدود یک‌ونیم میلیون برابر شد. روی نمودار معمولی، همه سال‌های ۱۳۸۹ تا ۱۳۹۵ به یک خط صاف در کف نمودار تبدیل می‌شوند و هیچ تکانی از آن‌ها دیده نمی‌شود. برای همین نمودار زیر لگاریتمی است: فاصله ۱ تا ۱۰ دلار روی آن همان‌قدر است که فاصله ۱۰ هزار تا ۱۰۰ هزار دلار. این‌طوری ریزش ۸۵ درصدی ۱۳۹۳ و ریزش ۷۷ درصدی ۱۴۰۱ تقریباً هم‌اندازه دیده می‌شوند، و برای کسی که بیت‌کوین داشت هم واقعاً همین‌طور بود: هر دو بار بیش از سه‌چهارم ارزش دارایی‌اش آب شد.

همه قیمت‌های دلاری این مطلب قیمت پایانی روزانه از داده‌های Coin Metrics است. بالاترین قیمت در طول روز معمولاً کمی بیشتر بوده است. مثلاً طبق گزارش‌ها، بیت‌کوین در رکورد مهر ۱۴۰۴ در طول روز کمی از ۱۲۶ هزار دلار هم گذشت و در رکورد آبان ۱۴۰۰ به نزدیک ۶۹ هزار دلار رسید.

قیمت بیت‌کوین در هر سال شمسی، به دلار و تومان

خیلی‌ها می‌خواهند بدانند بیت‌کوین مثلاً در سال ۹۶ یا ۱۴۰۰ چند بود. جدول زیر برای هر سال شمسی پایین‌ترین و بالاترین قیمت، قیمت روز آخر سال و تغییرش نسبت به آخر سال قبل را نشان می‌دهد. ستون آخر همان قیمت آخر سال است، به تومان.

بازه هر سال، کمترین و بیشترین قیمت پایانی روزانه در همان سال شمسی است. قیمت تومانی را خودمان حساب کرده‌ایم، با ضرب قیمت دلاری بیت‌کوین در نرخ دلار بازار آزاد همان روز طبق سایت tgju. داده دلار این سایت از آذر ۱۳۹۰ شروع می‌شود و برای همین ردیف ۱۳۸۹ ستون تومانی ندارد. صرافی‌های ایرانی بیت‌کوین را با قیمت تومانی تتر حساب می‌کنند و عددشان کمی با این ستون فرق دارد، ولی مسیر یکی است.

این جدول یک چیز دیگر هم نشان می‌دهد: در سال‌هایی که دلار در ایران جهش کرد، قیمت تومانی بیت‌کوین همیشه با قیمت دلاری‌اش هم‌جهت نبود. در ۱۳۹۷، ۱۴۰۱ و ۱۴۰۴ بیت‌کوین به دلار ارزان‌تر شد، ولی به تومان آخر سال گران‌تر از آخر سال قبل بود. پایین‌تر سراغ این موضوع می‌رویم.

پنج چرخه بیت‌کوین: از کف تا سقف و دوباره تا کف

بیت‌کوین تا امروز پنج بار اوج گرفته و ریخته است و دور پنجم هنوز تمام نشده. در جدول زیر هر ردیف از کف یک دوره شروع می‌شود، به سقف بعدی می‌رسد و با کفی که بعد از آن سقف آمد تمام می‌شود.

دو چیز در این جدول به چشم می‌آید. اول اینکه از دوره دوم به بعد، رشد هر دوره از قبلی کمتر بوده است: از حدود ۵۴۰ برابر به ۱۱۰ برابر، بعد ۲۱ و حالا ۸ برابر. دوم اینکه ریزش‌ها هم کم‌عمق‌تر شده‌اند، از ۹۳ درصد به ۵۳ درصد. بازاری که این‌قدر بزرگ شده، دیگر مثل سال‌های اول تکان نمی‌خورد، ولی نصف شدن قیمت در یک سال هنوز هم در آن عجیب نیست.

برگشتن به سقف قبلی هم وقت برده است. بعد از رکورد ۱۳۹۰ حدود ۲۰ ماه طول کشید تا قیمت دوباره به آن برسد و بعد از رکورد ۱۳۹۲ حدود سه سال و سه ماه. این فاصله بعد از رکورد ۱۳۹۶ حدود سه سال و بعد از رکورد ۱۴۰۰ حدود دو سال و چهار ماه بود. اگر می‌خواهید بدانید بول ران و بازار خرسی یعنی چه و در هر کدام چه کاری عاقلانه‌تر است، بول ران و بازار خرسی چیست را ببینید.

۱۳۸۷ تا ۱۳۹۰: از بی‌قیمتی تا اولین حباب

اولین بلاک بیت‌کوین ۱۴ دی ۱۳۸۷ ساخته شد، ولی تا ماه‌ها کسی برایش قیمتی نگذاشت. چند علاقه‌مند بیت‌کوین استخراج می‌کردند و برای هم می‌فرستادند. اولین نرخ ثبت‌شده را سایتی به اسم New Liberty Standard در ۱۳ مهر ۱۳۸۸ منتشر کرد: هر دلار برابر ۱٬۳۰۹ بیت‌کوین. یعنی هر بیت‌کوین کمتر از یک‌دهم سنت می‌ارزید.

معروف‌ترین خرید آن دوره ۱ خرداد ۱۳۸۹ بود. برنامه‌نویسی به اسم لازلو هانیچ ۱۰ هزار بیت‌کوین داد و دو پیتزا گرفت. کل آن بیت‌کوین‌ها آن روز چند ده دلار می‌ارزید؛ همان مقدار با قیمت ۲۳ مهر ۱۴۰۵ حدود ۸۲۰ میلیون دلار می‌شود. طرفداران بیت‌کوین هنوز هر سال این روز را «روز پیتزای بیت‌کوین» جشن می‌گیرند.

اولین جهش بزرگ تیر ۱۳۸۹ آمد. ۲۰ تیر خبر نسخه تازه نرم‌افزار بیت‌کوین در سایت فناوری Slashdot منتشر شد و کاربران تازه زیادی سراغش آمدند. از فردای آن روز، قیمت در پنج روز ده برابر شد و از حدود ۰٫۸ سنت به ۸ سنت رسید. ۲۶ تیر صرافی ام‌تی‌گاکس (Mt. Gox) کارش را شروع کرد و اولین قیمت روزانه‌ای که در داده‌های Coin Metrics ثبت شده، مال فردای همان روز است: حدود ۹ سنت. بیت‌کوین ۲۰ بهمن ۱۳۸۹ به یک دلار رسید و خبرش آن‌قدر سروصدا کرد که سایت bitcoin.org زیر فشار بازدیدکننده‌ها به زحمت افتاد.

بعد نوبت اولین حباب بود. قیمت ۱۸ خرداد ۱۳۹۰ به ۲۹ دلار رسید و در خود ام‌تی‌گاکس حتی ۳۱٫۹ دلار هم معامله شد. ۱۱ روز بعد کسی به حساب مدیریتی ام‌تی‌گاکس نفوذ کرد و با سفارش فروش صدها هزار بیت‌کوین جعلی، قیمت را در این صرافی برای مدت کوتاهی تا یک سنت پایین کشید. معاملات آنجا یک هفته متوقف ماند. تا ۲۷ آبان ۱۳۹۰ قیمت به حدود ۲ دلار رسیده بود، ۹۳ درصد زیر سقف، و این هنوز عمیق‌ترین ریزش تاریخ بیت‌کوین است.

۱۳۹۱ تا ۱۳۹۳: رکورد هزار دلاری و سقوط ام‌تی‌گاکس

۸ آذر ۱۳۹۱ اولین هاوینگ اتفاق افتاد و پاداش استخراج هر بلاک از ۵۰ به ۲۵ بیت‌کوین رسید. قیمت آن روز حدود ۱۲ دلار بود. در کل سال ۱۳۹۱ قیمت بیش از ۱۳ برابر شد و ۱۳۹۱ هنوز پربازده‌ترین سال شمسی تاریخ بیت‌کوین است.

بهار ۱۳۹۲ قیمت برای اولین بار از ۱۰۰ دلار گذشت و ۲۰ فروردین به ۲۳۱ دلار رسید. دو روز بعد ام‌تی‌گاکس، که آن روزها پرطرفدارترین صرافی بیت‌کوین بود، معاملاتش را برای «خنک شدن بازار» تا فردا متوقف کرد. قیمت پایانی آن روز ۴۹ درصد پایین‌تر از روز قبل بود. در کل این داده‌ها، بیت‌کوین روزی بدتر از این ندیده است.

پاییز همان سال موج بزرگ‌تری آمد. قیمت ۷ آذر ۱۳۹۲ از هزار دلار گذشت و ۱۳ آذر به حدود ۱٬۱۳۵ دلار رسید. فردای آن روز، طبق گزارش‌های خبری همان زمان، بانک مرکزی چین و چهار نهاد ناظر دیگر بانک‌ها و شرکت‌های پرداخت را از کار با بیت‌کوین منع کردند. مردم عادی هنوز می‌توانستند بیت‌کوین بخرند و بفروشند، ولی بازار از این خبر ترسید.

ضربه اصلی را خود ام‌تی‌گاکس زد. از مدت‌ها قبل برداشت پول از این صرافی هفته‌ها و گاهی ماه‌ها طول می‌کشید، تا اینکه ۶ اسفند ۱۳۹۲ سایتش بسته شد و کارش به دادگاه ورشکستگی کشید. طبق ویکی بیت‌کوین، حدود ۶۴۰ هزار بیت‌کوین از دست رفته بود. طلبکارها تازه ده سال بعد، از تیر ۱۴۰۳، بخشی از بیت‌کوین‌هایشان را پس گرفتند. قیمت هم تا ۲۴ دی ۱۳۹۳ پایین رفت و به ۱۷۶ دلار رسید، ۸۵ درصد زیر سقف.

۱۳۹۴ تا ۱۳۹۷: تب بیت‌کوین و سقوط ۸۴ درصدی

در ۱۳۹۴ و ۱۳۹۵ بازار آرام‌آرام جان گرفت. دومین هاوینگ ۱۹ تیر ۱۳۹۵ با قیمت حدود ۶۵۰ دلار انجام شد و ۵ اسفند ۱۳۹۵، بیش از سه سال بعد از رکورد ۱۳۹۲، قیمت بالاخره دوباره از آن سقف بالاتر رفت.

۱۳۹۶ سال تب بیت‌کوین بود. قیمتی که فروردین حدود هزار دلار بود، ۱۰ آذر از ۱۰ هزار دلار گذشت و ۲۵ آذر به رکورد ۱۹٬۶۴۱ دلار رسید. در همان آذر دو بورس بزرگ شیکاگو، CME و Cboe، معامله قرارداد آتی بیت‌کوین را راه انداختند. نهاد ناظر بازار آتی آمریکا (CFTC) در بیانیه ۱۰ آذر ۱۳۹۶ یادآوری کرد که بازار نقدی بیت‌کوین تقریباً بی‌نظارت است و از نوسان قیمت و شیوه‌های معامله در آن نگران است.

یک سال بعد تب کاملاً خوابیده بود. ۲۴ آذر ۱۳۹۷ قیمت به ۳٬۱۸۵ دلار رسید، ۸۴ درصد زیر سقف.

سال ۱۳۹۷ از چشم کسی که با تومان حساب می‌کرد

همین سال ۱۳۹۷ برای ایرانی‌ها قصه دیگری داشت. دلار بازار آزاد از حدود ۴٬۲۰۰ تومان در روز رکورد بیت‌کوین (۲۵ آذر ۱۳۹۶) به حدود ۱۸٬۷۰۰ تومان در ۳ مهر ۱۳۹۷ رسید. آن روز بیت‌کوین به دلار ۶۷ درصد زیر سقفش بود، ولی به تومان حدود ۱۲۰ میلیون تومان می‌ارزید؛ ۴۶ درصد بیشتر از ۸۲ میلیون تومانِ روز رکورد. یعنی حتی کسی که روز رکورد ۱۳۹۶ بیت‌کوین خریده بود و با تومان حساب می‌کرد، وسط بازار خرسی سود می‌دید. البته این سود را گرانی دلار ساخته بود؛ خود بیت‌کوین ارزان‌تر شده بود.

۱۳۹۸ تا ۱۴۰۰: از سقوط کرونا تا رکورد ۶۷ هزار دلاری

بیت‌کوین از کف آذر ۱۳۹۷ در شش ماه چهار برابر شد و ۵ تیر ۱۳۹۸ به حدود ۱۲٬۹۰۰ دلار رسید. بعد دوباره پایین آمد و ۲۲ اسفند ۱۳۹۸، روزی که ترس از کرونا همه بازارها را گرفت، ۳۷٫۵ درصد ریخت و به حدود ۵ هزار دلار رسید. از فروردین ۱۳۹۲ به این طرف، روزی به این بدی ندیده بود.

سه روز بعد فدرال رزرو آمریکا نرخ بهره را تقریباً به صفر رساند و اعلام کرد دست‌کم ۷۰۰ میلیارد دلار اوراق می‌خرد. پول ارزان به همه بازارها سرازیر شد. اثر نرخ بهره آمریکا بر قیمت رمزارزها را جدا نوشته‌ایم.

سومین هاوینگ ۲۲ اردیبهشت ۱۳۹۹ با قیمت حدود ۸٬۶۰۰ دلار انجام شد. در همین سال پای شرکت‌ها هم به بازار باز شد. Strategy (که آن موقع اسمش MicroStrategy بود) شروع به جمع کردن بیت‌کوین کرد و تسلا در گزارش سالانه‌ای که ۲۰ بهمن ۱۳۹۹ منتشر شد، از خرید یک‌ونیم میلیارد دلار بیت‌کوین خبر داد. قیمت ۲۶ آذر ۱۳۹۹ از ۲۰ هزار دلار گذشت، ۲۹ بهمن از ۵۰ هزار و ۲۳ اسفند از ۶۰ هزار دلار. در کل سال ۱۳۹۹ قیمت بیش از ۹ برابر شد.

اولین اوج این دوره ۲۴ فروردین ۱۴۰۰ آمد، با حدود ۶۳٬۴۰۰ دلار. بعد دو خبر بد پشت هم رسید. ۲۲ اردیبهشت ایلان ماسک اعلام کرد تسلا به خاطر نگرانی از مصرف سوخت فسیلی در استخراج، دیگر برای فروش خودرو بیت‌کوین نمی‌گیرد. چین هم جلوی استخراج را گرفت؛ طبق داده‌های دانشگاه کمبریج، سهم ثبت‌شده چین از هش‌ریت بیت‌کوین در تابستان ۱۴۰۰ به صفر رسید و ماینرها به کشورهای دیگر کوچ کردند. قیمت تا ۲۹ تیر ۱۴۰۰ به حدود ۲۹٬۸۰۰ دلار افتاد، ۵۳ درصد زیر سقف.

ولی بول ران هنوز تمام نشده بود. قیمت ۲۷ مهر ۱۴۰۰ از سقف فروردین گذشت و ۱۷ آبان به رکورد ۶۷٬۵۴۲ دلار رسید.

۱۴۰۱: سالی که ترا و FTX فرو ریختند

فدرال رزرو ۲۵ اسفند ۱۴۰۰ بالا بردن نرخ بهره را شروع کرد و دوران پول ارزان تمام شد. در سال بعد، چند اسم بزرگ بازار یکی پس از دیگری زمین خوردند.

اول نوبت ترا بود. در اردیبهشت ۱۴۰۱، استیبل‌کوین UST که قرار بود همیشه یک دلار بماند، ارزش یک‌دلاری‌اش را از دست داد و همراه LUNA، توکنی که قیمت UST به آن تکیه داشت، تقریباً به صفر رسید. کمیسیون بورس آمریکا (SEC) بعدها در شکایتش گفت سازنده UST در پروتکل Anchor تا ۲۰ درصد سود وعده می‌داد.

یک ماه بعد، ۲۲ خرداد ۱۴۰۱، سلسیوس که یک شرکت وام‌دهی رمزارز بود، برداشت همه مشتری‌هایش را بست. فردای آن روز بیت‌کوین ۱۷ درصد ریخت و بدترین روزش را بعد از کرونا ثبت کرد.

ضربه آخر را FTX زد. در آبان ۱۴۰۱ این صرافی، که از بزرگ‌ترین صرافی‌های دنیا بود، در چند روز از هم پاشید. طبق شکایت CFTC، پول مشتری‌ها با پول آلامدا ریسرچ، شرکت وابسته‌اش، قاطی شده بود و مشتری‌ها بیش از ۸ میلیارد دلار ضرر کردند. قیمت بیت‌کوین ۱۸ آبان ۱۴۰۱، وسط همین ماجرا، به ۱۵٬۷۵۸ دلار رسید؛ ۷۷ درصد زیر سقف و درست یک سال و یک روز بعد از آن. این کف بازار خرسی ۱۴۰۱ بود.

در همین سال دلار در ایران نزدیک به دو برابر شد. برای همین بیت‌کوین که به دلار ۳۳ درصد ضرر داده بود، به تومان آخر سال حدود ۲۳ درصد گران‌تر از آخر ۱۴۰۰ بود.

۱۴۰۲ تا ۱۴۰۴: صندوق‌های ETF و رکورد ۱۲۵ هزار دلاری

۲۰ دی ۱۴۰۲ کمیسیون بورس آمریکا اجازه داد صندوق‌های ETF خود بیت‌کوین را نگه دارند و سهمشان در بورس معامله شود. معاملات از فردای آن روز شروع شد. در دو هفته اول قیمت ۱۵ درصد پایین آمد و هم‌زمان پول زیادی از صندوق قدیمی‌تر گری‌اسکیل بیرون می‌رفت. بعد ورود پول به صندوق‌های تازه بالا گرفت و بیت‌کوین ۱۴ اسفند ۱۴۰۲ از رکورد ۱۴۰۰ گذشت. این اولین بار بود که بیت‌کوین پیش از هاوینگ رکورد قبلی‌اش را می‌شکست.

چهارمین هاوینگ ۱ اردیبهشت ۱۴۰۳ با قیمت حدود ۶۵ هزار دلار انجام شد. تابستان آن سال قیمت تا حدود ۵۴ هزار دلار هم پایین آمد. همان موقع طلبکاران ام‌تی‌گاکس داشتند بیت‌کوین‌هایشان را پس می‌گرفتند.

جهش بعدی با انتخابات آمریکا آمد. انتخابات ۱۵ آبان ۱۴۰۳ را دونالد ترامپ برد و یک هفته بعد قیمت ۲۷ درصد بالاتر از روز انتخابات بود. ۱۸ آذر ۱۴۰۳ بیت‌کوین برای اولین بار بالای ۱۰۰ هزار دلار بسته شد و ۱۶ اسفند ترامپ فرمان تشکیل ذخیره راهبردی بیت‌کوین را امضا کرد؛ ذخیره‌ای که با بیت‌کوین‌های توقیف‌شده دولت آمریکا ساخته می‌شود.

قیمت در فروردین ۱۴۰۴ تا حدود ۷۶ هزار دلار پایین آمد، ولی از اواخر اردیبهشت رکوردها یکی پس از دیگری شکست. ۳۱ تیر قیمت از ۱۲۰ هزار دلار گذشت و ۱۴ مهر ۱۴۰۴ به ۱۲۴٬۸۲۴ دلار رسید که هنوز بالاترین قیمت بیت‌کوین است.

چهار روز بعد، ۱۸ مهر ۱۴۰۴، ترامپ از تعرفه تازه ۱۰۰ درصدی بر کالاهای چینی خبر داد. طبق داده‌های CoinGlass که PYMNTS به نقل از بلومبرگ منتشر کرد، در یک روز بیش از ۱۹ میلیارد دلار از موقعیت‌های اهرمی بیش از ۱٫۶ میلیون معامله‌گر لیکویید شد. CoinGlass این را بزرگ‌ترین لیکوییدیشن تاریخ بازار رمزارز خواند. قیمت پایانی بیت‌کوین آن روز ۶٫۵ درصد پایین آمد.

از مهر ۱۴۰۴ تا مهر ۱۴۰۵: ریزش ۵۳ درصدی و بازگشت نیمه‌کاره

بعد از رکورد مهر ۱۴۰۴، پول از صندوق‌های ETF بیرون رفت. طبق داده‌های Farside، از اوایل آبان تا اوایل اسفند ۱۴۰۴، یعنی در چهار ماه، روی هم حدود ۶٫۴ میلیارد دلار از این صندوق‌ها خارج شد. قیمت هم تا اوایل بهمن به حدود ۷۹ هزار دلار رسید.

۱۶ بهمن ۱۴۰۴ بیت‌کوین در یک روز ۱۳ درصد ریخت و با قیمت پایانی حدود ۶۳٬۵۰۰ دلار، بدترین روزش را از زمان FTX ثبت کرد. تیتر بلومبرگ در همان روز این بود که قیمت به زیر ۶۱ هزار دلار رفته و همه رشد بعد از پیروزی ترامپ را پس داده است.

در فروردین و اردیبهشت ۱۴۰۵ قیمت بین ۶۶ تا ۸۲ هزار دلار بالا و پایین می‌رفت. بعد نوبت Strategy رسید. این شرکت با حدود ۸۴۴ هزار بیت‌کوین بزرگ‌ترین شرکت دارنده بیت‌کوین است و سال‌ها شعارش این بود که هیچ‌وقت نمی‌فروشد. ۱۱ خرداد ۱۴۰۵ اعلام کرد ۳۲ بیت‌کوین فروخته تا سود سهام ممتازش را بپردازد و این اولین فروشش از ۱۴۰۱ بود. بین ۸ و ۱۴ تیر هم ۳٬۵۸۸ بیت‌کوین دیگر را زیر میانگین قیمت خریدش فروخت که بزرگ‌ترین فروش تاریخ این شرکت بود.

از ۱۱ خرداد تا ۹ تیر ۱۴۰۵، در یک ماه، حدود ۴٫۵ میلیارد دلار از صندوق‌های ETF بیت‌کوین بیرون رفت و این بیشترین خروج ماهانه از زمان راه افتادن این صندوق‌ها بود. قیمت ۹ تیر به ۵۸٬۵۲۵ دلار رسید، ۵۳ درصد زیر رکورد. این تا امروز پایین‌ترین قیمت این دوره است، ولی هنوز نمی‌شود گفت کف قطعی‌اش بوده.

بعد از کف تیر، قیمت تا اواخر مرداد بیشتر بین ۶۰ تا ۶۶ هزار دلار ماند. بعد ناگهان راه افتاد: در کمتر از دو هفته از حدود ۶۳ هزار به بالای ۸۰ هزار دلار رسید و پول دوباره به صندوق‌ها برگشت. از ۱۰ مرداد تا ۸ مهر ۱۴۰۵ روی هم حدود ۶ میلیارد دلار وارد آن‌ها شد. ۱۲ مهر قیمت به حدود ۸۶٬۵۰۰ دلار رسید و ۲۳ مهر حدود ۸۲ هزار دلار بود؛ یعنی ۳۴ درصد زیر رکورد و ۴۰ درصد بالاتر از کف تیر.

به تومان، بیت‌کوین دوباره رکورد زد

در همین یک سال دلار بازار آزاد از حدود ۱۱۱ هزار تومان در روز رکورد بیت‌کوین به حدود ۲۶۸ هزار تومان در مهر ۱۴۰۵ رسید. برای همین، با اینکه بیت‌کوین به دلار هنوز حدود یک‌سوم زیر رکوردش است، قیمت تومانی‌اش ۱۲ مهر ۱۴۰۵ به حدود ۲۳ میلیارد تومان رسید و این بالاترین قیمت تومانی‌اش تا امروز است. نمودار زیر این دو قیمت را از روز رکورد دلاری کنار هم نشان می‌دهد.

این همان درس ۱۳۹۷ است. کسی که بیت‌کوین را با تومان خریده، با دو نوسان سروکار دارد: نوسان خود بیت‌کوین و نوسان دلار. وقتی دلار بالا می‌رود، بخشی از ریزش بیت‌کوین پوشانده می‌شود و اگر روزی دلار پایین بیاید، همین اثر برعکس کار می‌کند. پس رکورد تومانی را نباید با بالا رفتن خود بیت‌کوین اشتباه گرفت.

هاوینگ‌ها و قیمت: الگویی که هر بار کم‌رنگ‌تر شد

تا امروز سقف هر دوره ۱۲ تا ۱۸ ماه بعد از هاوینگ آمده است، ولی اندازه رشد هر بار کمتر شده. از روز هاوینگ تا سقف بعدی، قیمت در دوره اول حدود ۹۲ برابر شد، در دوره دوم ۳۰ برابر، در دوره سوم حدود ۸ برابر و در دوره چهارم کمتر از ۲ برابر.

دوره چهارم یک فرق مهم هم داشت: رکورد قبلی پیش از هاوینگ شکست. این اتفاق در همان دو ماهی افتاد که صندوق‌های ETF تازه کارشان را شروع کرده بودند و روی هم حدود ۱۲ میلیارد دلار پول خالص جذب کردند. هر هاوینگ نسبت به قبلی اثر کمتری روی عرضه دارد، چون بیشتر بیت‌کوین‌ها قبلاً استخراج شده‌اند. در عوض خریدارهای تازه‌ای مثل صندوق‌ها و شرکت‌ها حالا اثر بیشتری روی قیمت دارند. جزئیات و محاسبه تاریخ هاوینگ بعدی (حدود بهار ۱۴۰۷) را در مقاله هاوینگ بیت‌کوین نوشته‌ایم.

تاریخچه قیمت بیت‌کوین چه می‌گوید و چه نمی‌گوید

آنچه می‌شود از گذشته یاد گرفت

• ریزش بزرگ همیشه بخشی از بیت‌کوین بوده است. بعد از هر سقف بزرگ، قیمت دست‌کم نصف شده و برگشت به سقف قبلی بین ۲۰ ماه تا بیش از سه سال طول کشیده است. اگر طاقت ندارید سرمایه‌تان را نصف‌شده ببینید و نفروشید، این دارایی با روحیه‌تان جور نیست.
• بدترین روزها بی‌خبر می‌آیند. یک روز با توقف ام‌تی‌گاکس قیمت ۴۹ درصد ریخت، یک روز با کرونا ۳۷٫۵ درصد و یک روز بعد از خبر سلسیوس ۱۷ درصد. هیچ‌کدام را از قبل نمی‌شد روی نمودار دید.
• ورشکستگی یک صرافی یا شرکت، ضرری جدا از ریزش قیمت است. ام‌تی‌گاکس، سلسیوس و FTX پول مشتری‌هایشان را از دست دادند یا قفل کردند. مشتری‌های این شرکت‌ها علاوه بر ریزش قیمت، خود دارایی‌شان را هم از دست دادند یا سال‌ها منتظر ماندند تا بخشی از آن را پس بگیرند.
• بیشتر خریدارهای خرد ضرر کرده‌اند. بانک تسویه حساب‌های بین‌المللی (BIS) در بررسی‌اش دید که بعد از سقوط ترا و FTX، دارنده‌های بزرگ فروختند و خریدارهای کوچک خریدند. به برآورد همین گزارش، تقریباً در همه کشورهایی که بررسی شد، بیشتر کسانی که از مرداد ۱۳۹۴ تا دی ۱۴۰۱ با اپ‌های رمزارز بیت‌کوین خریده بودند، ضرر کرده بودند.
• برای ایرانی‌ها دلار نیمی از ماجراست. در سال‌های ۱۳۹۷، ۱۴۰۱ و ۱۴۰۴، و باز از مهر ۱۴۰۴ تا مهر ۱۴۰۵، قیمت دلاری بیت‌کوین پایین آمد ولی قیمت تومانی‌اش بالا رفت.

آنچه گذشته به شما نمی‌گوید

• سقف یا کف بعدی کی و کجاست. چهار هاوینگ و پنج چرخه برای نتیجه گرفتن کم است. بازار امروز هم، با صندوق‌ها، شرکت‌ها و دولت‌هایی که بیت‌کوین نگه می‌دارند، با بازار ۱۳۹۲ فرق اساسی دارد. هیچ قانونی نمی‌گوید چرخه چهارساله باید تکرار شود.
• اینکه بازده گذشته تکرار می‌شود یا نه. رشد یک‌ونیم میلیون برابری از ۹ سنت فقط یک بار ممکن بود، آن هم وقتی بیت‌کوین تقریباً هیچ ارزشی نداشت. در چهار چرخه اخیر هم رشد هر چرخه از قبلی کمتر بوده است.
• اینکه ریزش بعدی چقدر عمیق خواهد بود. ریزش‌ها کم‌عمق‌تر شده‌اند، ولی هیچ تضمینی نیست که دفعه بعد هم همین‌طور باشد.

هر پیش‌بینی که از روی این تاریخچه ساخته شود، فقط سناریویی است با فرض‌هایی که شاید درست درنیایند. اگر می‌خواهید بدانید این پیش‌بینی‌ها چقدر به کار می‌آیند، پیش‌بینی قیمت بیت‌کوین با هوش مصنوعی را بخوانید.

اگر بعد از خواندن این تاریخچه می‌خواهید بیت‌کوین بخرید

مبلغی را انتخاب کنید که اگر نصف شد و دو سه سال همان‌جا ماند، زندگی‌تان به هم نریزد. یک‌جا نخرید و خرید پله‌ای را در نظر بگیرید، سراغ معامله اهرمی نروید و قاعده‌های مدیریت ریسک را از روز اول رعایت کنید. در سواپ‌ولت می‌توانید بیت‌کوین را با تومان بخرید و قیمت لحظه‌ای و نمودارش را در صفحه بیت‌کوین ببینید.