بونک (BONK) چیست؟ از ایردراپ تا میم کوین‌های سولانا

بونک (BONK) میم کوینی روی شبکه سولاناست که نمادش یک سگ است. گروهی ناشناس از فعالان سولانا آن را ۴ دی ۱۴۰۱، یعنی روز کریسمس ۲۰۲۲، ساختند و نصف کل عرضه‌اش را مجانی بین کاربران همین شبکه پخش کردند. بونک سهم هیچ شرکتی نیست و قیمتش هم، مثل بقیه میم کوین‌ها، بیشتر از هر چیز به توجه مردم و حال‌وهوای بازار بستگی دارد.

بونک تنها میم کوین معروف سولانا هم نیست. سولانا این چند سال یکی از شلوغ‌ترین شبکه‌ها برای ساختن میم کوین بوده و داگ‌ویف‌هت (WIF) و ترامپ (TRUMP) هم روی همین شبکه ساخته شده‌اند. اگر اسم بونک را در لیست صرافی دیده‌اید و می‌خواهید بدانید پشتش چه خبر است، ماجرا از همان ایردراپ شروع می‌شود. اگر هم با خود مفهوم میم کوین آشنا نیستید، اول میم کوین چیست و چرا این‌قدر پرریسک است را بخوانید.

بونک از کجا آمد؟

دی ۱۴۰۱ حال‌وروز جامعه سولانا خوب نبود. صرافی FTX چند هفته قبلش ورشکست شده بود و همین صرافی و شرکت خواهرش، آلامدا ریسرچ (Alameda Research)، از حامیان بزرگ پروژه‌های سولانا بودند. بونک در همین حال‌وهوا ساخته شد. به نوشته کوین‌گکو، سازنده‌ها می‌خواستند جان دوباره‌ای به جامعه سولانا بدهند و توکنی بسازند که مال خود کاربران باشد و صندوق‌های سرمایه‌گذاری سهمی از آن نداشته باشند.

سازنده‌ها ۱۰۰ تریلیون واحد بونک ساختند و نصفش را ایردراپ کردند؛ یعنی ۵۰ تریلیون بونک مجانی به کیف پول کلکسیونرهای NFT، توسعه‌دهنده‌ها، هنرمندها و کاربران فعال سولانا رسید. هیچ صندوق سرمایه‌گذاری خطرپذیری در آن پول نگذاشته بود و تیم سازنده هنوز هم ناشناس است. هویت بونک هم از همان روز با این پخش مجانی گره خورده است.

روزهای اول، بونک تقریباً بی‌ارزش بود. طبق کوین‌گکو، کمترین قیمت تاریخش ۸ دی ۱۴۰۱ ثبت شد و آن روز هر یک میلیون بونک کمتر از ۹ سنت می‌ارزید. بالاترین قیمتش هم ۲۹ آبان ۱۴۰۳ ثبت شد، وقتی هر یک میلیون واحد به حدود ۵۸ دلار رسید. کسی که ایردراپ گرفته و نگه داشته بود، آن روزها روی کاغذ سود بزرگی داشت؛ ولی کسی که همان روز اوج خرید، امروز بیش از ۹۰ درصد زیان دارد.

بونک روی کدام شبکه است؟

بونک اصلی توکنی روی سولانا با استاندارد SPL است؛ همان استاندارد توکن‌های سولانا که در معرفی شبکه سولانا توضیحش داده‌ایم. آدرس قرارداد (Mint) بونک روی سولانا این است:

`DezXAZ8z7PnrnRJjz3wXBoRgixCa6xjnB7YaB1pPB263`

کوین‌گکو نسخه‌های دیگری از بونک را هم روی اتریوم، شبکه BNB، پالیگان، آربیتروم، آپتوس و چند شبکه دیگر نشان می‌دهد. این‌ها نسخه‌های پل‌شده‌اند، یعنی بونکی که با یک پل (Bridge) به شبکه دیگری برده شده، و هر کدام آدرس قرارداد خودش را دارد. موقع جابه‌جا کردن بونک، شبکه مبدأ و مقصد باید یکی باشد؛ بونکِ سولانا را نمی‌شود به یک آدرس روی شبکه BNB فرستاد.

عرضه بونک و ماجرای سوزاندن توکن

سوزاندن توکن (Token Burn) یعنی بخشی از توکن‌ها برای همیشه از چرخه خارج شود. بونک از چند راه سوزانده شده است: BonkBot، ربات تلگرامی معامله، سازوکار سوزاندن خودش را دارد و جامعه بونک هم چند رویداد سوزاندن بزرگ برگزار کرده است. تصمیم‌های جمعی بونک با بونک‌دائو (BonkDAO) است، سازمانی که دارنده‌های بونک در آن رأی می‌دهند.

پرسروصداترین این رویدادها «BURNmas» بود. دارنده‌ها در بونک‌دائو به سوزاندن ۱٫۶۹ تریلیون بونک رأی دادند و این توکن‌ها ۶ دی ۱۴۰۳ سوزانده شدند. کوین‌تلگراف ارزش آن‌ها را در آن روز حدود ۵۱ میلیون دلار گزارش کرد و نوشت قیمت بونک بعد از سوزاندن حدود ۷ درصد پایین آمد.

کوین‌گکو عرضه کل بونک را امروز حدود ۸۸ تریلیون نشان می‌دهد. چون دیگر کسی نمی‌تواند بونک تازه بسازد، عرضه فقط با سوزاندن تغییر می‌کند. پس از ۱۰۰ تریلیون اولیه، تا امروز حدود ۱۲ تریلیون بونک، یعنی حدود ۱۲ درصد، سوزانده شده است.

سوزاندن چقدر روی قیمت اثر گذاشت؟

خیلی‌ها فکر می‌کنند سوزاندن حتماً قیمت را بالا می‌برد، چون عرضه کم می‌شود. عددهای خود بونک چیز دیگری نشان می‌دهند:

• BURNmas، که دی ۱۴۰۳ انجام شد، ۱٫۶۹ تریلیون بونک را سوزاند؛ یعنی ۱٫۶۹ درصد عرضه اولیه را.
• کل بونکی که از ۱۴۰۱ تا امروز سوزانده شده حدود ۱۲ تریلیون است؛ یعنی حدود ۱۲ درصد عرضه اولیه.
• قیمت بسته شدن هفتگی بونک در بایننس از اوج آبان ۱۴۰۳ تا ۶ آبان ۱۴۰۵ حدود ۹۴ درصد افت کرده و برای هر میلیون واحد از حدود ۵۱ دلار به حدود ۳ دلار رسیده است.

پس سوزاندن فقط چند درصد از عرضه را کم کرده، ولی قیمت ده‌ها درصد بالا و پایین رفته است. هفته‌ای که BURNmas انجام شد، بونک هفته را تقریباً با همان قیمتی بست که شروع کرده بود، حدود ۳۱ دلار برای هر میلیون واحد. تا نیمه بهمن ۱۴۰۳ هم به حدود ۱۹ دلار رسید. وقتی تقاضا کم شود، کم شدن عرضه به‌تنهایی جلوی ریزش قیمت را نمی‌گیرد.

بونک غیر از میم بودن به چه کاری می‌آید؟

بونک کم‌کم چیزی بیشتر از یک شوخی ساده شده است. سایت رسمی بونک از این‌ها اسم می‌برد:

• bonk.fun: لانچ‌پدی (Launchpad) است که هر کسی می‌تواند در آن توکن تازه بسازد. خود سایت بونک تأکید می‌کند این لانچ‌پد مستقل است، جامعه اداره‌اش می‌کند و بنیاد بونک آن را بررسی یا تأیید نکرده است. اسم دیگرش LetsBonk.fun است و به نوشته کوین‌گکو، در سال ۱۴۰۴ مدتی از رقیب اصلی‌اش، Pump.fun، هم جلو افتاد.
• bonk.trade و BonkBot: اولی صرافی غیرمتمرکزی برای سواپ توکن‌هاست و دومی ربات تلگرامی برای معامله توکن‌های سولانا.
• بازی و حمایت مالی: بونک بازی خودش را دارد، از تیم‌های ورزشی و هنرمندها حمایت می‌کند و برای حیوانات هم کار خیریه انجام می‌دهد.

سایت بونک می‌گوید بونک بیش از ۱٫۱ میلیون دارنده دارد و در بیش از ۴۰۰ پروژه دیگر به کار رفته است. این عددها را خود پروژه می‌گوید و آمار مستقلی پشتشان نیست. با این حال، نمودار بخش بعد نشان می‌دهد قیمت بونک هنوز بیشتر از هر چیز با حال‌وهوای بازار میم کوین‌ها بالا و پایین می‌رود.

قیمت بونک از لیست شدن در بایننس تا امروز

قیمت هر واحد بونک آن‌قدر صفر بعد از ممیز دارد که خواندنش سخت است؛ برای همین نمودار زیر قیمت هر یک میلیون بونک را به دلار نشان می‌دهد. به سه جا نگاه کنید: اوج آبان ۱۴۰۳، خط زرد سوزاندن دی ۱۴۰۳ و جایی که قیمت امروز ایستاده است.

بونک آذر ۱۴۰۲ در بایننس لیست شد. بالاترین قیمت بسته شدن هفتگی‌اش را هفته ۲۱ آبان ۱۴۰۳ ثبت کرد که برای هر میلیون واحد حدود ۵۱ دلار بود. این عدد از رکورد کوین‌گکو کمتر است، چون نمودار فقط قیمت پایانی هر هفته را نشان می‌دهد و اوج‌های وسط هفته در آن دیده نمی‌شوند. از آن به بعد روند قیمت رو به پایین بوده و فقط در تیر ۱۴۰۴ جهشی قیمت را دوباره تا حدود ۳۴ دلار بالا برد. پایین‌ترین قیمت این دوره، حدود ۲٫۲ دلار، هفته ۱۹ مرداد ۱۴۰۵ ثبت شد و قیمت این هفته حدود ۳٫۱ دلار است.

مثال: خرید ۱۰۰ دلاری در اوج قیمت

فرض کنید کسی هفته ۲۱ آبان ۱۴۰۳، با همان قیمت بسته شدن هفتگی، ۱۰۰ دلار بونک خریده باشد:

• با ۱۰۰ دلار و قیمت ۵۱٫۲۵ دلار برای هر میلیون واحد، حدود ۱ میلیون و ۹۵۱ هزار بونک می‌خرد.
• با قیمت امروز، یعنی ۳٫۱ دلار برای هر میلیون، این مقدار حدود ۶ دلار می‌ارزد.
• برای اینکه همان ۱۰۰ دلار برگردد، قیمت بونک باید حدود ۱۶٫۵ برابر شود.

این مثال پیش‌بینی نیست و فقط نشان می‌دهد جبران زیان ۹۴ درصدی چقدر سخت است. برای جبران افت ۹۴ درصدی، رشد ۹۴ درصدی کافی نیست و قیمت باید بیش از ۱۵۰۰ درصد بالا برود.

چرا این‌همه میم کوین روی سولانا ساخته می‌شود؟

میم کوین‌های معروف قبلاً بیشتر روی اتریوم ساخته می‌شدند؛ شیبا اینو و پپه از این دسته‌اند. ولی از ۱۴۰۲ به بعد بخش بزرگی از میم کوین‌های تازه روی سولانا ساخته می‌شوند و این چند دلیل دارد.

کارمزد کم است و تراکنش‌ها سریع‌اند. طبق مستندات سولانا، کارمزد پایه هر امضا ۵ هزار لمپورت (کوچک‌ترین واحد سولانا) است، یعنی ۰٫۰۰۰۰۰۵ سولانا. هر کس بخواهد تراکنشش زودتر انجام شود، می‌تواند کارمزد اولویت (Priority Fee) هم بدهد. با این کارمزد، خرید و فروش چند دلاری هم می‌صرفد؛ ولی روی شبکه‌ای که هر تراکنش چند دلار خرج دارد، کسی سراغ معامله ۱۰ دلاری نمی‌رود.

ساختن توکن چند کلیک کار است. در لانچ‌پدهایی مثل Pump.fun و LetsBonk.fun، ساختن توکن یعنی پر کردن یک فرم: اسم و تصویر را وارد می‌کنید و چند ثانیه بعد توکن آماده است. هر روز هزاران توکن تازه از همین راه وارد بازار می‌شود.

معامله کردن هم ساده است. کیف پول‌های سولانا داخل خود اپ امکان سواپ دارند. توکن تازه چند دقیقه بعد از ساخت در صرافی‌های غیرمتمرکزی مثل Jupiter و Raydium معامله می‌شود و در ربات‌های تلگرامی، خرید با فرستادن یک پیام انجام می‌شود. اگر فرق خرید در این صرافی‌ها با صرافی متمرکز برایتان روشن نیست، مقایسه صرافی متمرکز و غیرمتمرکز را ببینید.

این سادگی روی ترسناکی هم دارد. شرکت تحلیل بلاکچین Solidus Labs در گزارشی درباره سولانا توکن‌هایی را بررسی کرد که از دی ۱۴۰۲ تا فروردین ۱۴۰۴ در Pump.fun ساخته شده بودند. از بیش از ۷ میلیون توکنی که دست‌کم پنج معامله داشتند، فقط حدود ۹۷ هزار تا هنوز بیش از هزار دلار نقدینگی داشتند. به برآورد همین گزارش، ۹۸٫۶ درصدشان در یک چرخه پامپ و دامپ، یعنی بالا بردن ناگهانی قیمت و فروختن یک‌باره، بی‌ارزش شده بودند. بونک و داگ‌ویف‌هت پیش از Pump.fun ساخته شده‌اند و جزو معدود میم کوین‌های سولانا هستند که چند سال دوام آورده‌اند؛ پس آن‌ها را استثنا بدانید، چون بیشتر توکن‌های تازه چنین سرنوشتی ندارند.

داگ‌ویف‌هت (WIF) و بقیه میم کوین‌های معروف سولانا

کوین‌گکو دسته‌ای به اسم «میم کوین‌های سولانا» دارد. نمودار زیر هشت توکن اول این دسته را بر اساس ارزش بازار نشان می‌دهد؛ بونک و داگ‌ویف‌هت را آبی کرده‌ایم تا راحت پیدایشان کنید.

ارزش بازار یعنی قیمت هر واحد ضرب در تعداد واحدهای در گردش. بونک امروز بعد از پنگو و ترامپ، سومین میم کوین بزرگ این دسته است. این ترتیب ثابت نیست و گاهی در چند هفته عوض می‌شود.

نماد داگ‌ویف‌هت (WIF) سگی از نژاد شیبا اینو با کلاه بافتنی صورتی است. اواخر ۲۰۲۳ میلادی به‌صورت ناشناس روی سولانا عرضه شد و حدود ۹۹۹ میلیون واحد دارد که همه‌اش در گردش است. برخلاف بونک، نه سازمان رأی‌گیری (DAO) دارد و نه لانچ‌پد و صرافی خودش را؛ به نوشته کوین‌گکو، عمداً فقط یک میم مانده است.

آدرس قرارداد داگ‌ویف‌هت روی سولانا `EKpQGSJtjMFqKZ9KQanSqYXRcF8fBopzLHYxdM65zcjm` است. بالاترین قیمتش، حدود ۴٫۸۳ دلار، ۱۲ فروردین ۱۴۰۳ ثبت شد و امروز حدود ۰٫۱۸ دلار است؛ یعنی حدود ۹۶ درصد پایین‌تر از اوج.

معروف‌ترین ماجرای داگ‌ویف‌هت هم نشان می‌دهد این بازار چقدر به هیجان جمعی بند است. جامعه‌اش حدود ۷۰۰ هزار دلار جمع کرد تا تصویر این سگ را روی گوی غول‌پیکر «اسفیر» (Sphere) در لاس‌وگاس نشان دهند. بعد از یک سال کش‌وقوس، برگزارکننده‌ها ۱۱ فروردین ۱۴۰۴ از این کار کنار کشیدند و پول‌ها را برگرداندند.

بقیه این جمع هم هر کدام قصه خودشان را دارند. میم کوین ترامپ (TRUMP) با اسم و تصویر دونالد ترامپ عرضه شد و ملانیا (MELANIA) با اسم همسرش. پنگو (PENGU) توکن مجموعه NFT پنگوئن‌ها به اسم Pudgy Penguins است. فارت‌کوین (FARTCOIN) و یوزلس (USELESS، یعنی «بی‌فایده») هم از اسمشان پیداست که شوخی‌اند. کوین‌گکو دو توکن DOG و BABYDOGE را هم در این دسته آورده، ولی اصلشان روی شبکه‌های دیگر است؛ برای همین آن‌ها را در نمودار نیاورده‌ایم.

قبل از خرید بونک یا هر میم کوین سولانا این‌ها را چک کنید

چه بونک بخرید، چه توکنی که دیروز در یک لانچ‌پد ساخته شده، این چند مورد را قبلش ببینید:

اگر با اکسپلورر کار نکرده‌اید، راهنمای اکسپلورر بلاکچین نشان می‌دهد زبانه Holders و صفحه توکن را کجا پیدا کنید. نشانه‌های کلاهبرداری در توکن‌های تازه را هم در مطلبی جدا بررسی کرده‌ایم. وقتی ۲۹ مهر ۱۴۰۵ گزارش RugCheck برای بونک را دیدیم، بخش Mint Authority خالی بود؛ یعنی کسی نمی‌تواند بونک تازه بسازد. به نوشته کوین‌گکو، بونک‌دائو حدود ۱۵ درصد عرضه را در اختیار دارد و تصمیمی که درباره این سهم بزرگ گرفته شود، می‌تواند روی بازار اثر بگذارد.

ریسک فقط مال توکن‌های تازه نیست. بونک و داگ‌ویف‌هت هم، با همه معروفیتشان، از اوجشان بیش از ۹۰ درصد پایین آمده‌اند. در میم کوین فقط پولی بگذارید که اگر کامل از دست برود، زندگی‌تان عوض نشود.

خرید و نگهداری بونک در سواپ‌ولت

در سواپ‌ولت می‌توانید بونک و داگ‌ویف‌هت را با تومان یا تتر (USDT) بخرید. قیمت لحظه‌ای و اطلاعات بونک را در صفحه بونک ببینید یا از صفحه خرید بونک مستقیم خرید را شروع کنید. قیمت و اطلاعات WIF هم در صفحه داگ‌ویف‌هت است.

• با تومان: برای واریز تومان، احراز هویت سطح متوسط لازم است.
• با تتر: واریز تتر، تبدیلش به بونک و برداشت رمزارز به احراز هویت نیاز ندارد.
• کارمزد و فاصله قیمت: کارمزدها را در صفحه کارمزدها ببینید و موقع خرید به فاصله قیمت خرید و فروش هم دقت کنید.

اگر می‌خواهید بونک را در کیف پول شخصی‌تان نگه دارید، مثلاً کیف پول فانتوم، در فرم برداشت به شبکه دقت کنید و آدرسی بدهید که روی همان شبکه باشد. کمی سولانا (SOL) هم در کیف پول نگه دارید، چون کارمزد جابه‌جا کردن بونک را با SOL می‌دهید. اگر اولین بار است، اول مقدار کمی بفرستید و بعد از رسیدنش بقیه را.