ارز دیجیتال در قطعی اینترنت؛ قبل، حین و بعد از قطعی چه کنیم؟
با قطع شدن اینترنت، ارز دیجیتال شما از بین نمی‌رود، فقط دستتان به آن نمی‌رسد. این راهنما می‌گوید از امروز چه آماده کنید، در روزهای قطعی چه کار کنید و وقتی اینترنت برگشت، مراقب چه دامهایی باشید.
فهرست مطالب۷ بخش
وقتی اینترنت ایران قطع میشود، ارز دیجیتال شما از بین نمی‌رود. بلاکچین بیرون از ایران کار خودش را می‌کند و موجودی‌تان سر جایش می‌ماند. چیزی که از دست می‌دهید دسترسی است: تا اینترنت برنگردد نمی‌توانید چیزی بفرستید، بفروشید یا حتی موجودی را ببینید، و قیمت‌ها در همین مدت بالا و پایین می‌روند. پس کار اصلی را باید قبل از قطعی کرد. پشتیبان آفلاین، ورود دومرحله‌ای که بی‌اینترنت هم کار کند و شماره پشتیبانی روی کاغذ. بعد از وصل شدن هم بیشترین خطر از کلاهبردارهایی است که منتظر همین روزها بوده‌اند.
قطعی اینترنت در ایران چقدر جدی است؟
قطعی دیگر اتفاق نادری نیست. طبق داده‌های Cloudflare Radar، که ترافیک اینترنت کشورها را اندازه می‌گیرد، فقط در یک سال و نیم گذشته سه قطعی سراسری داشته‌ایم.
اولی خرداد و تیر ۱۴۰۴ بود. بعد از حمله‌های اسرائیل اینترنت چند بار قطع شد و طولانی‌ترین قطعی از ساعت ۱۶:۲۰ روز ۲۸ خرداد تا صبح ۴ تیر طول کشید. به گزارش Cloudflare، در قطعی‌های اول کاربران فقط به «شبکه ملی اطلاعات» دسترسی داشتند (گزارش Cloudflare).
دومی از ۱۸ دی ۱۴۰۴ شروع شد. حدود ساعت ۸ شب ترافیک ایران تقریباً به صفر رسید. اول و پنجم بهمن اینترنت کوتاه برگشت و دوباره قطع شد و از ۷ بهمن بیشتر وقت‌ها وصل بود.
سومی از همه طولانی‌تر بود. از ساعت ۱۰:۳۰ روز ۹ اسفند ۱۴۰۴، هم‌زمان با بالا گرفتن حمله‌های نظامی، ترافیک به کمتر از یک درصد حالت عادی افتاد. این قطعی ۸۸ روز ادامه داشت و از ۵ خرداد ۱۴۰۵ کمکم باز شد (گزارش Cloudflare).
اینترنت یک‌باره هم برنگشت. روز اول، ترافیک در بهترین حالت به ۴۰ درصد بیشترین ترافیک ثبت‌شده از اول سال ۲۰۲۶ میلادی رسید و ۹۱٫۶ درصد درخواست‌های تازه از تهران بود. به گفته Cloudflare، ترافیک در هفته‌های بعد هم حدود ۵۹ درصد سطح پیش از قطعی ماند (جمع‌بندی سه‌ماهه دوم Cloudflare).
قطعی با دارایی شما چه می‌کند و چه نمی‌کند؟
بلاکچین‌هایی مثل بیت‌کوین، ترون یا اتریوم روی هزاران کامپیوتر در سراسر دنیا اجرا می‌شوند. قطع شدن اینترنت ایران آن‌ها را متوقف نمی‌کند و فقط شما را از آن‌ها جدا می‌کند. موجودی‌تان روی آدرستان ثبت است و قطعی آن را پاک نمی‌کند.
ولی بازار هم منتظر شما نمی‌ماند. در نمودار زیر، نوارهای زرد دو قطعی ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ را نشان می‌دهند. ببینید قیمت بیت‌کوین در همان روزهایی که بیشتر ایرانی‌ها دستشان به بازار نمی‌رسید، چقدر جابه‌جا شد.
بیت‌کوین روز قبل از قطعی اسفند حدود ۶۵ هزار و ۹۰۰ دلار بسته شد. وسط قطعی، ۲۰ اردیبهشت، به حدود ۸۲ هزار و ۲۰۰ دلار رسید و روزی که اینترنت برگشت حدود ۷۵ هزار و ۹۰۰ دلار بود. در قطعی دی هم از حدود ۹۷ هزار دلار در ۲۴ دی به حدود ۸۶ هزار و ۷۰۰ دلار در ۵ بهمن رسید. از این عددها پیش‌بینی درنمی‌آید. فقط معلوم میشود بازار در غیاب شما بیکار نمی‌نشیند، چه رو به بالا و چه رو به پایین.
هر تصمیمی که ممکن است در هفته آینده لازم شود، مثل فروش برای خرجی که در راه است یا بستن معامله‌ای پرریسک، در قطعی از دستتان بیرون است. اگر معامله اهرمی (لوریج) باز دارید، خطر جدی‌تر است، چون موقعیتی که نمی‌توانید مدیریتش کنید ممکن است لیکویید شود.
در قطعی چه چیزی کار می‌کند و چه چیزی نه؟
در قطعی سراسری، هر چیزی که به سرور یا شبکه‌ای بیرون از ایران وصل میشود از دسترس خارج است. سرویس‌هایی که سرورشان در ایران است ممکن است کار کنند یا نکنند و این به تصمیم‌ها و محدودیت‌های همان روز بستگی دارد. جدول زیر را بر همین اساس چیده‌ایم:
ابزار یا کار | در قطعی سراسری | توضیح |
|---|---|---|
عبارت بازیابی روی کاغذ | کار می‌کند | به هیچ شبکه‌ای وابسته نیست |
دیدن موجودی در کیف پول شخصی | معمولاً نه | اپ موجودی را از نودهای بیرون از ایران می‌گیرد |
ارسال از کیف پول شخصی | نه | تراکنش باید به شبکه بلاکچین برسد |
کیف پول سختافزاری | امضا کار می‌کند، ارسال نه | امضا آفلاین است ولی پخش تراکنش اینترنت میخواهد |
صرافی و سرویس خارجی | نه | سرورها بیرون از ایران‌اند |
صرافی و سرویس ایرانی | بستگی دارد | فقط اطلاعیه رسمی خود سرویس معتبر است |
کد Google Authenticator | کار می‌کند | کد از روی ساعت گوشی ساخته میشود |
کد پیامکی | معمولاً کار می‌کند | پیامک از شبکه داخلی اپراتور می‌آید |
کد ایمیلی روی جیمیل و سرویس‌های خارجی | نه | خود ایمیل در دسترس نیست |
تماس تلفنی با پشتیبانی | کار می‌کند | تلفن به اینترنت وابسته نیست |
دو ردیف این جدول از بقیه مهم‌تر است. کد اپ‌هایی مثل Google Authenticator بی‌اینترنت هم ساخته میشود، ولی کدی که به ایمیل خارجی می‌آید در قطعی عملاً به دستتان نمی‌رسد. و اینکه یک سرویس ایرانی کار می‌کند یا نه را از اطلاعیه رسمی خودش بپرسید، نه از گروه‌ها و کانال‌ها.
قبل از قطعی: کارهایی که امروز باید کرد
وقتی اینترنت قطع شد، دیگر نمیشود رمز را بازیابی کرد، اپ تازه نصب کرد یا شماره پشتیبانی را جست‌وجو کرد. این‌ها را همین حالا انجام دهید:
- عبارت بازیابی هر کیف پول شخصی را روی کاغذ داشته باشید و یک بار امتحانش کنید. کنارش بنویسید مال کدام کیف پول و کدام شبکه است. اسکرین‌شات و فایل داخل گوشی پشتیبان حساب نمیشود، چون اگر گوشی خراب شود با خودش می‌رود. روش‌های درست نگهداری را در عبارت بازیابی چیست نوشته‌ایم.
- آدرس‌هایتان را روی کاغذ یادداشت کنید. آدرس کیف پول محرمانه نیست و بعد از قطعی به کار می‌آید، چون بدون اپ هم میتوانید آن را در اکسپلورر بزنید و موجودی را ببینید.
- ورود دومرحله‌ای را به ایمیل خارجی گره نزنید. یک اپ کدساز مثل Google Authenticator روشن کنید و پیامک را هم کنارش نگه دارید. در سواپ‌ولت این تنظیم در شناسایی دوعاملی است. اگر اپ کدساز را به گوشی تازه‌ای منتقل می‌کنید، این کار را وقتی اینترنت وصل است بکنید، نه وسط بحران. فرق روش‌های ورود دومرحله‌ای را در این مقاله توضیح داده‌ایم.
- راه‌های رسمی تماس را روی کاغذ بنویسید: آدرس سایت، آیدی ربات رسمی و شماره تلفن پشتیبانی هر سرویسی که با آن کار می‌کنید. برای سواپ‌ولت این‌ها در صفحه تماس آمده است. در قطعی، تلفن تنها راهی است که مطمئنید کار می‌کند.
- اپ کیف پول را از منبع رسمی نصب کنید و به‌روز نگه دارید. کسی که در قطعی یا فردایش دنبال فایل نصبی می‌گردد، معمولاً به فایل‌هایی می‌رسد که دست‌به‌دست شده‌اند و معلوم نیست چه کسی ساخته. چرا این خطر برای کاربر ایرانی بزرگ‌تر است را در کیف پول‌های مناسب ایرانی‌ها گفته‌ایم.
- همه‌چیز را به یک راه دسترسی بند نکنید. اگر کل دارایی‌تان روی سرویسی است که فقط از یک مسیر به آن می‌رسید، قطعی همه‌اش را از دسترس خارج می‌کند. اگر بخشی در حساب یک سرویس باشد و بخشی در کیف پول شخصی که عبارتش را دارید، هر خطر کوچک‌تر میشود. البته هیچ‌کدام بی‌خطر نیست و فرقشان را در کیف پول سختافزاری و همان مقاله کیف پول‌ها نوشته‌ایم.
- کار نیمه‌تمام نگذارید. اگر قرار است پولی جابه‌جا شود یا خرجی در راه دارید، وقتی خبرها بوی قطعی می‌دهد کار را تمام کنید و برای ساعت آخر نگذارید.
حین قطعی: آرامش و چند «نه» محکم
دارایی‌تان روی بلاکچین امن است. ضرر در این روزها بیشتر از تصمیم‌های عجولانه و آدم‌های فرصت‌طلب می‌آید.
عبارت بازیابی را در هیچ اپ، ربات یا سایتی که قول «دسترسی در قطعی» یا «نسخه داخلی کیف پول» می‌دهد وارد نکنید. هیچ کیف پول واقعی نسخه‌ای ندارد که با عبارت شما در قطعی کار کند و تراکنش بفرستد. فایل نصبی‌ای را هم که در پیام‌رسان‌ها دست‌به‌دست میشود نصب نکنید، حتی اگر اسم و آیکنش آشنا باشد.
پیشنهادهایی مثل «تترت را الان نقد می‌خرم» یا «برایت می‌فرستم، پولش را کارت‌به‌کارت کن» در این روزها زیاد میشود. با غریبه معامله دست‌به‌دست نکنید، چون بعدش راهی برای پیگیری نمی‌ماند. شایعه «فلان صرافی ورشکست شد» هم در کانال‌ها خیلی زود پخش میشود. وضعیت هر سرویس را فقط از پیامک رسمی، سایت یا تلفن خودش بپرسید.
اگر تراکنشی را درست قبل از قطعی فرستاده‌اید، نگران نباشید. اگر به شبکه رسیده باشد، بدون شما هم تأیید میشود و اگر نرسیده باشد، اصلاً انجام نشده است. بعد از وصل شدن، اول در اکسپلورر نگاه کنید و فقط اگر آنجا نبود دوباره بفرستید.
وقتی اینترنت برگشت: روزهای پرخطر
روزهای اول بعد از وصل شدن شبیه اولین روز کاری بعد از تعطیلات طولانی است. همه با هم سراغ حسابشان می‌روند، اینترنت هنوز ناپایدار است و کلاهبردارها هم این را می‌دانند. در دی ۱۴۰۴ اینترنت یک بار برگشت و یک روز بعد دوباره قطع شد، پس روی اولین ساعت‌های وصل شدن برای کارهای بزرگ حساب نکنید.
- پیام‌های «بازیابی حساب» را جدی نگیرید. پیامک یا ایمیلی که می‌گوید «حسابتان در قطعی مسدود شده، برای فعال‌سازی وارد این لینک شوید» یا «کیف پولتان را بعد از قطعی همگام‌سازی کنید» تقریباً همیشه فیشینگ است. نشانه‌هایش را با نمونه در فیشینگ ارز دیجیتال آورده‌ایم.
- آدرس سایت را خودتان تایپ کنید یا از بوکمارک بروید، نه از لینکی که برایتان فرستاده‌اند.
- پشتیبان واقعی عبارت بازیابی یا کد تأیید نمی‌خواهد. اگر کسی به اسم پشتیبانی پیام داد، با شماره رسمی‌ای که روی کاغذ نوشته‌اید تماس بگیرید.
- اول موجودی را در اکسپلورر ببینید، بعد اپ را به‌روز کنید، آن هم فقط از منبع رسمی.
- اولین انتقال را با مبلغ کم انجام دهید و آدرس و شبکه را دو بار چک کنید. در شلوغی و عجله، اشتباه در انتخاب شبکه از همیشه رایج‌تر است.
- دستگاه‌های متصل به حساب‌هایتان را مرور کنید. اگر در این مدت گوشی‌تان دست کسی بوده یا روی دستگاه دیگری وارد شده‌اید، الان وقت بیرون کردن دستگاه‌های ناشناس است.
پیامی که عبارت بازیابی یک کیف پول پر از تتر را با «لطفاً کمکم کنید» برایتان می‌فرستد هم دامی قدیمی است که در روزهای شلوغ بیشتر دیده میشود. ماجرایش را در کلاهبرداری با عبارت بازیابی جعلی نوشته‌ایم.
چک‌لیست قطعی اینترنت برای دارندگان ارز دیجیتال
این را چاپ کنید یا روی کاغذ بنویسید و کنار عبارت بازیابی نگه دارید:
زمان | کار | انجام شد؟ |
|---|---|---|
قبل | عبارت بازیابی هر کیف پول روی کاغذ، با اسم کیف پول و شبکه | ☐ |
قبل | یک بار بازیابی آزمایشی روی دستگاه دیگر | ☐ |
قبل | فهرست آدرس‌های خودتان روی کاغذ | ☐ |
قبل | اپ کدساز ورود دومرحله‌ای به‌جای ایمیل خارجی | ☐ |
قبل | آدرس سایت، آیدی ربات و تلفن پشتیبانی روی کاغذ | ☐ |
قبل | اپ‌ها نصب‌شده از منبع رسمی و به‌روز | ☐ |
قبل | دارایی پخش‌شده بین چند راه دسترسی | ☐ |
حین | عبارت بازیابی در هیچ اپ و ربات و سایتی وارد نشده | ☐ |
حین | هیچ فایل نصبی دست‌به‌دستی نصب نشده | ☐ |
حین | خبر سرویس‌ها فقط از راه رسمی | ☐ |
بعد | موجودی در اکسپلورر چک شده | ☐ |
بعد | سایت با تایپ یا بوکمارک، نه از لینک پیام | ☐ |
بعد | اولین انتقال با مبلغ کم | ☐ |
بعد | دستگاه‌های متصل مرور شده | ☐ |
پرسش‌های رایج
اگر وسط ارسال تراکنش اینترنت قطع شود، پولم گم میشود؟
نه. یا تراکنش به شبکه رسیده و بیحضور شما تأیید میشود، یا نرسیده و اصلاً انجام نشده است. بعد از وصل شدن، شناسه تراکنش (TXID) یا آدرس را در اکسپلورر ببینید و فقط اگر چیزی نبود دوباره بفرستید.
Google Authenticator بدون اینترنت کار می‌کند؟
بله. کد از روی کلیدی که در گوشی ذخیره شده و ساعت گوشی ساخته میشود و اینترنت لازم ندارد. فقط ساعت گوشی باید درست باشد، وگرنه کدها قبول نمی‌شوند.
در قطعی میتوانم با کیف پول سختافزاری تراکنش بفرستم؟
میتوانید تراکنش را روی دستگاه امضا کنید، ولی تا به شبکه بلاکچین نرسد انجام نمیشود و رساندنش اینترنت میخواهد. مزیت کیف پول سختافزاری در قطعی این است که کلیدتان به هیچ سروری وابسته نیست.
چطور بفهمم یک صرافی ایرانی در قطعی کار می‌کند؟
از راه رسمی خود صرافی: پیامک، سایت یا تلفن پشتیبانی. اینکه دفعه قبل کار کرده یا کانال‌ها چه می‌گویند تضمینی برای این بار نیست، چون شکل قطعی‌ها هر بار فرق کرده است.
بعد از وصل شدن، موجودی کیف پولم صفر نشان می‌دهد. چه کنم؟
اول آدرس را در اکسپلورر همان شبکه ببینید. اگر موجودی آنجا هست، مشکل از اتصال اپ است و بعد از چند ساعت یا با به‌روزرسانی از منبع رسمی درست میشود. عبارت بازیابی را برای «رفع مشکل» به هیچ سایت یا پشتیبانی ندهید.