فروش طلا؛ چقدر از فاکتور کم می‌کنند و چطور ضرر نکنیم؟
طلافروش موقع خرید طلای کهنه فقط وزن و عیار طلا را حساب میکند و اجرت و سود و مالیاتی که داده‌اید برنمی‌گردد. ببینید دیگر چه چیزهایی از پولتان کم می‌شود و پیش از فروش چه کار کنید.
فهرست مطالب۸ بخش
- موقع فروش طلا دقیقاً چه چیزی را حساب می‌کنند؟
- نرخ خرید طلافروش با قیمت سایت‌ها چه فرقی دارد؟
- چه چیزهایی از پول طلایتان کم می‌شود؟
- مثال: یک گردنبند و دو پیشنهاد
- قیمت طلا چقدر باید بالا رفته باشد تا ضرر نکنید؟
- فروش سکه، طلای آب‌شده و شمش چه فرقی دارد؟
- سکه
- طلای آب‌شده
- شمش
- طلای آنلاین و توکن طلا
- پیش از فروش طلا این کارها را بکنید
- اگر پیشنهاد طلافروش از حساب خودتان کمتر بود
- فروش طلا مالیات دارد؟
موقع فروش طلای زینتی، طلافروش فقط بابت خود طلا پول میدهد: وزن طلای قطعه ضرب در نرخی که آن روز برای خرید هر گرم طلای ۱۸ عیار میدهد. اجرت ساخت، سود فروشنده و مالیاتی که موقع خرید در فاکتور داده‌اید برنمی‌گردد، چون طلای کهنه را معمولاً برای ذوب میخرند، نه برای اینکه دوباره پشت ویترین بگذارند. سکه و طلای آب‌شده این هزینه‌ها را ندارند و نزدیک قیمت بازار فروش می‌روند، هرچند قیمت خرید و فروش آن‌ها هم کمی با هم فاصله دارد.
پس بیشترِ چیزی که اسمش را «ضرر فروش طلا» می‌گذاریم، در واقع روز خرید اتفاق افتاده است. روز فروش فقط می‌شود جلوی ضرر بیشتر را گرفت: قیمت روز را بدانید، بخواهید وزن و عیار را جلوی خودتان بسنجند، بپرسید بابت چه چیزی از وزن کم می‌کنند و از دو سه مغازه قیمت بگیرید. پایین‌تر همه این‌ها را با عدد نشان داده‌ایم.
موقع فروش طلا دقیقاً چه چیزی را حساب می‌کنند؟
حساب طلافروش برای خرید زیور کهنه یک ضرب ساده است:
مبلغی که می‌گیرید = وزن طلای قطعه × نرخ خرید هر گرم طلای ۱۸ عیار در همان مغازه
«وزن طلای قطعه» همیشه همان عددی نیست که ترازو نشان میدهد. اگر قطعه نگین، مروارید، سنگ یا قفل و فنر غیرطلایی دارد، وزن آن‌ها را کم می‌کنند. اگر عیار قطعه ۷۵۰ نباشد، وزنش را به نسبت عیار واقعی حساب می‌کنند؛ مثلاً یک زنجیر ۱۰ گرمی با عیار ۵۸۵ (۱۴ عیار) به اندازه ۷٫۸ گرم طلای ۱۸ عیار می‌ارزد.
اجرت را به این دلیل حساب نمی‌کنند که طلافروش زیور کهنه را معمولاً برای ذوب می‌خرد و برایش فقط وزن و عیار و مظنه مهم است. این حساب را در مثقال و مظنه طلا چیست با مثال توضیح داده‌ایم. فروش دوباره زیور دست‌دوم هم در صنف جا نیفتاده است. رئیس اتحادیه طلا و جواهر تهران مرداد ۱۴۰۴ گفت خرید و فروش طلای دست‌دوم منع قانونی ندارد، ولی اتحادیه تهران با آن مخالف است. نتیجه‌اش برای شما این است که طرح و ساخت قطعه، هر قدر هم زیبا باشد، موقع فروش پولی برایتان نمیآورد.
نرخ خرید طلافروش با قیمت سایت‌ها چه فرقی دارد؟
عددی که سایت‌ها برای هر گرم طلای ۱۸ عیار نشان می‌دهند قیمت مرجع بازار است، نه نرخی که یک مغازه مشخص با آن می‌خرد. هر طلافروشی نرخ خرید خودش را دارد. این نرخ ممکن است کمی پایین‌تر از قیمت مرجع باشد و فاصله‌اش هم در هر مغازه فرق میکند. اینکه خود قیمت مرجع چطور از اونس جهانی و دلار درمی‌آید، در قیمت طلا در ایران چطور تعیین می‌شود آمده است.
پیش از اینکه از خانه بیرون بروید، قیمت لحظه‌ای را در صفحه قیمت طلای ۱۸ عیار سواپ‌ولت ببینید تا وقتی طلافروش نرخی گفت، بدانید چقدر با قیمت مرجع فاصله دارد. عدد بالای این صفحه قیمت هر گرم طلای خام ۱۸ عیار به تومان است و اجرت و سودی رویش نیست:
چه چیزهایی از پول طلایتان کم می‌شود؟
فرق پولی که موقع خرید داده‌اید با پولی که موقع فروش می‌گیرید از چهار جا می‌آید:
- اجرت، سود و مالیات خرید. طبق ضوابط اتحادیه، در فاکتور هر قطعه زینتی اول اجرت ساخت روی ارزش طلای خام می‌آید. بعد ۷ درصد سود فروشنده روی جمع طلا و اجرت اضافه می‌شود و آخر هم ۱۰ درصد مالیات بر ارزش افزوده روی جمع اجرت و سود. هیچ‌کدام از این سه موقع فروش برنمی‌گردد. اجرت در هر مغازه و برای هر قطعه فرق دارد؛ قطعه‌های ساده اجرت کمتری دارند و کارهای ظریف اجرت بیشتری.
- فاصله نرخ خرید مغازه با قیمت مرجع. این فاصله را هر مغازه خودش تعیین میکند و تنها راه فهمیدنش پرسیدن از چند جاست.
- وزن نگین و قطعه‌های غیرطلایی. طلافروش فقط بابت طلا پول میدهد، پس هر چقدر بابت نگین و قفل از وزن کم کند، همان‌قدر کمتر می‌گیرید.
- عیار کمتر از آنچه فکر می‌کنید. قطعه‌ای که عیارش ۷۴۰ دربیاید، حدود ۱٫۳ درصد کمتر از قطعه ۷۵۰ هم‌وزنش می‌ارزد.
در آزمایشگاه طلای سواپ‌ولت، بخش «روش محاسبه» همین فاکتور را با قیمت‌های همان لحظه قلم‌به‌قلم نوشته است. در آن ببینید چه سهمی از قیمت هر گرم زیور به طلای خام می‌رسد و چه سهمی به اجرت و سود و مالیات:
جزئیات فاکتور خرید را با مثال یک النگو در طلای ۱۸ عیار یا ۲۴ عیار هم توضیح داده‌ایم.
مثال: یک گردنبند و دو پیشنهاد
فرض کنید گردنبندی ۱۲ گرمی با یک آویز نگین‌دار دارید و قیمت مرجع هر گرم طلای ۱۸ عیار ۳۰ میلیون تومان است. عددها فرضی‌اند و رُندشان کرده‌ایم تا حساب ساده بماند. دو طلافروشی این‌طور پیشنهاد داده‌اند:
مغازه اول | مغازه دوم | |
|---|---|---|
وزن روی ترازو | ۱۲ گرم | ۱۲ گرم |
کسر بابت نگین و قفل | ۰٫۸ گرم | ۰٫۴ گرم |
وزن طلایی که حساب شد | ۱۱٫۲ گرم | ۱۱٫۶ گرم |
نرخ خرید هر گرم | ۲۹٫۴ میلیون تومان | ۲۹٫۷ میلیون تومان |
مبلغ پیشنهادی | ۳۲۹٫۲۸ میلیون تومان | ۳۴۴٫۵۲ میلیون تومان |
قیمت طلا و خود گردنبند یکی است، ولی دو پیشنهاد ۱۵٫۲۴ میلیون تومان با هم فرق دارند. از این فرق، ۱۱٫۷۶ میلیون تومان به خاطر همان ۰٫۴ گرمی است که مغازه اول بابت نگین بیشتر کم کرده و ۳٫۴۸ میلیون تومان به خاطر نرخ خرید. با قیمت مرجع، همین ۱۱٫۶ گرم ۳۴۸ میلیون تومان می‌ارزد؛ یعنی پیشنهاد مغازه دوم فقط ۱ درصد کمتر از ارزش طلای خام است.
برای همین در هر طلافروشی این دو سؤال را بپرسید: «بابت نگین و قفل چقدر از وزن کم کردید؟» و «نرخ خرید هر گرم چند است؟». با این دو عدد، مبلغ را خودتان حساب می‌کنید و پیشنهادها را کنار هم می‌گذارید.
قیمت طلا چقدر باید بالا رفته باشد تا ضرر نکنید؟
اگر زیوری را تازه خریده‌اید و حالا مجبورید بفروشید، سؤال اصلی این است که از روز خرید تا امروز قیمت طلا چقدر بالا رفته است. طلافروش فقط ارزش طلای خام را میدهد، پس این افزایش باید اجرت و سود و مالیاتی را که داده‌اید جبران کند. با فرمول رایج فاکتور، یعنی ۷ درصد سود فروشنده روی طلا و اجرت و ۱۰ درصد مالیات روی اجرت و سود، حساب این‌طور درمی‌آید:
اجرت قطعه | جمع فاکتور نسبت به ارزش طلای خام | اگر همان روز بفروشید، چقدر از پول فاکتور برنمی‌گردد | قیمت طلا چقدر باید بالا برود تا سربه‌سر شوید |
|---|---|---|---|
۷ درصد | حدود ۱۱۶ درصد | حدود ۱۴ درصد | حدود ۱۶ درصد |
۱۲ درصد | حدود ۱۲۲ درصد | حدود ۱۸ درصد | حدود ۲۲ درصد |
۲۰ درصد | حدود ۱۳۱ درصد | حدود ۲۴ درصد | حدود ۳۱ درصد |
این جدول فرض کرده طلافروش با همان قیمت مرجع می‌خرد. اگر نرخ خریدش ۱ درصد پایین‌تر باشد، قیمت طلا باید کمی بیشتر بالا برود؛ مثلاً در ردیف اجرت ۱۲ درصد، به‌جای حدود ۲۲ درصد حدود ۲۳ درصد.
برای قطعه خودتان، فاکتور خرید را جلویتان بگذارید. وزن طلای قطعه را در قیمت امروز هر گرم ضرب کنید و حاصل را با جمع فاکتور مقایسه کنید. اگر حاصل کمتر است، با فروش امروز بخشی از پول خریدتان برنمی‌گردد. این حساب پیشبینی نیست و درباره قیمت فردا چیزی نمی‌گوید؛ فقط نشان میدهد فروش امروز نسبت به پول خریدتان سود است یا ضرر.
فروش سکه، طلای آب‌شده و شمش چه فرقی دارد؟
این سه اجرت ساخت ندارند و نزدیک ارزش بازارشان دست‌به‌دست می‌شوند. با این حال هر کدام نکته‌ای دارد که در مبلغ نهایی اثر می‌گذارد.
سکه
سکه را معمولاً به صرافی یا سکه‌فروشی می‌فروشند. صرافی‌ها کمی ارزانتر از قیمت مرجع میخرند و کمی گران‌تر می‌فروشند. این فاصله برای نیم سکه و ربع سکه بیشتر از سکه تمام است. سکه بانکی، یعنی سکه‌ای که هنوز در بسته‌بندی وکیوم بانک مرکزی است، راحتتر و با قیمت بهتری فروش می‌رود؛ پس اگر سکه‌تان وکیوم است، بازش نکنید.
حباب سکه را هم در نظر بگیرید. قیمت سکه از ارزش طلای داخلش بیشتر است و به این اضافه‌قیمت حباب می‌گویند. حباب ثابت نمی‌ماند. اگر سکه را وقتی خریده‌اید که حباب بالا بوده و امروز پایین‌تر آمده، حتی اگر قیمت طلا تکان نخورده باشد، کمتر از پول خریدتان می‌گیرید. حباب امروز را کنار میانگین سه ماه اخیر در صفحه حباب سکه سواپ‌ولت ببینید. فرمولش را در حباب سکه چیست و فرق سکه امامی و بهار آزادی و پارسیان را در انواع سکه طلا توضیح داده‌ایم.
طلای آب‌شده
قیمت آب‌شده را از روی مظنه (قیمت یک مثقال طلا با عیار ۷۰۵)، وزن و عیار قطعه حساب می‌کنند:
قیمت قطعه = مظنه × (وزن به گرم ÷ ۴٫۶۰۸۳) × (عیار ÷ ۷۰۵)
مثلاً اگر مظنه ۱۳۰ میلیون تومان باشد، یک قطعه ۲۰ گرمی با عیار ۷۴۰ حدود ۵۹۲ میلیون تومان می‌ارزد. اگر آزمایش عیار همین قطعه را ۷۳۰ نشان بدهد، حدود ۸ میلیون تومان کمتر می‌گیرید. این عددها هم فرضی‌اند، ولی نشان می‌دهند ده واحد عیار چقدر در قیمت فرق می‌گذارد.
آب‌شده‌ای که انگ و کد رهگیری یک آزمایشگاه معتبر دارد راحتتر فروش می‌رود، چون خریدار می‌تواند عیارش را استعلام کند. قطعه بی‌انگ را معمولاً اول آزمایش می‌کنند و با عیاری که درمی‌آید قیمت می‌دهند.
شمش
شمش‌های کوچک ۲۴ عیار را در بسته‌بندی پلمب‌شده می‌فروشند. هزینه ضرب و بسته‌بندی‌ای که موقع خرید داده‌اید ممکن است موقع فروش کامل برنگردد، به‌خصوص اگر پلمب باز شده باشد. پس بسته را سالم نگه دارید.
انواع شمش، گواهی‌هایش و راه فروشش را در مطلب «شمش طلا چیست و چطور خرید و فروش می‌شود» بخوانید.
طلای آنلاین و توکن طلا
طلای آب‌شده آنلاین و توکن‌هایی مثل پکس گلد (PAXG) و تتر گلد (XAUT) ترازو و اجرت و انگ ندارند، ولی پیش از خرید بپرسید کی و چطور می‌شود فروختشان. رئیس اتحادیه طلا و جواهر تهران مرداد ۱۴۰۴ گفت در روزهای جنگ دوازده‌روزه بعضی پلتفرم‌های فروش آنلاین طلا فقط خرید را باز گذاشتند و فروش ممکن نبود.
در سواپ‌ولت می‌توانید پکس گلد و تتر گلد را با هر مبلغی، حتی شب‌ها و آخر هفته، بخرید و بفروشید. قیمتشان از اونس جهانی و نرخ تتر درمی‌آید، نه از بازار طلای تهران. در عوض تحویل فیزیکی ندارند و باید به ناشرشان اعتماد کنید؛ قیمت اونس جهانی هم مثل هر دارایی دیگری بالا و پایین می‌رود. فرق این دو را در مقایسه پکس گلد و تتر گلد بخوانید.
اگر می‌خواهید بدانید دفعه بعد کدام شکل طلا موقع فروش کمتر از پولتان کم میکند، مقایسه «سکه، طلای آب‌شده یا طلای توکنیزه» را ببینید.
پیش از فروش طلا این کارها را بکنید
- قیمت مرجع همان روز را ببینید: برای زیور قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار، برای آب‌شده مظنه یا قیمت مثقال طلا و برای سکه قیمت همان نوع سکه.
- فاکتور خرید و کارت ملی را همراه ببرید. فاکتور وزن و عیار قطعه را نشان میدهد و کار را سادهتر میکند.
- اگر ترازوی دقیقی در خانه دارید، قطعه را پیش از رفتن وزن کنید و در مغازه بخواهید جلوی خودتان وزنش کنند.
- بپرسید بابت نگین، مروارید، قفل یا فنر چقدر از وزن کم می‌کنند و عیار را با چه روشی سنجیده‌اند.
- نرخ خرید هر گرم را از دو سه طلافروشی که پروانه کسب دارند بپرسید و مبلغ را خودتان حساب کنید.
- سکه وکیوم را باز نکنید و پلمب شمش را نشکنید.
- طلا را به خریدار دوره‌گرد، سر قرار خیابانی یا به آگهی‌هایی که می‌گویند طلای کهنه را بالاتر از قیمت بازار میخرند نفروشید.
- برگه‌ای بگیرید که وزن، عیار، نرخ و مبلغ رویش نوشته شده باشد و پیش از اینکه از مغازه بیرون بیایید، مطمئن شوید پول به حسابتان نشسته است.
اگر پیشنهاد طلافروش از حساب خودتان کمتر بود
اول عدد خودتان را دوباره حساب کنید، یعنی وزن ضرب در قیمت مرجع. بعد بپرسید فرق از کجاست. معمولاً یا از وزنی است که بابت نگین و قفل کم کرده‌اند، یا از عیار، یا از نرخ خرید مغازه.
اگر عیار را کمتر از انتظارتان گفتند، بپرسید با چه روشی سنجیده‌اند و فاکتور یا انگ قطعه را نشانشان بدهید. اگر توضیحشان قانعتان نکرد، طلا را پس بگیرید و از مغازه دیگری قیمت بپرسید؛ برای فروش آمده‌اید و مجبور نیستید همان‌جا بفروشید.
اگر سر وزن یا عیار اختلاف جدی پیش آمد، می‌توانید به اتحادیه صنف طلا و جواهر شهرتان شکایت کنید. به گفته رئیس اتحادیه طلا و جواهر تهران، ۹۰ تا ۹۵ درصد اختلاف‌ها در کمیسیون‌های همان اتحادیه حل می‌شود.
فروش طلا مالیات دارد؟
مالیاتی که در فاکتور طلا می‌بینید مالیات بر ارزش افزوده است و فقط موقع خرید، روی اجرت و سود گرفته می‌شود؛ خود طلا از آن معاف است. وقتی طلای کهنه‌تان را به طلافروش می‌فروشید، این مالیات از شما گرفته نمی‌شود.
قانون مالیات بر عایدی سرمایه طلا و سکه را هم در بر می‌گیرد، ولی سخنگوی سازمان امور مالیاتی مهر ۱۴۰۴ گفت مقدار متعارف طلایی که مردم نگه می‌دارند و میخرند و می‌فروشند مشمول این مالیات نمی‌شود. به گفته او، تا وقتی بستر اجرایی این مالیات راه نیفتاده و وزیر اقتصاد آن را در روزنامه رسمی اعلام نکرده، گرفتنش متوقف است. طلایی هم که پیش از آن خریده شده، تا سه سال بعد معاف می‌ماند. اگر مقدار زیادی طلا خرید و فروش می‌کنید، وضعیت روز را از سازمان امور مالیاتی بپرسید.
پرسش‌های رایج
طلای بدون فاکتور را میخرند؟
معمولاً بله. طلافروش قطعه را وزن میکند، عیارش را میسنجد و با همان نرخ همیشگی پول میدهد. فاکتور فقط کار را سادهتر میکند، چون وزن و عیار را از قبل نشان میدهد و ثابت میکند قطعه مال خودتان است.
طلای شکسته یا کجشده را ارزانتر میخرند؟
شکستگی بهتنهایی قیمت را پایین نمیآورد. زیور کهنه را برای ذوب میخرند، پس قطعه سالم و شکستهای که وزن و عیارشان یکی است تقریباً یک قیمت دارند. فقط همه تکهها را با هم ببرید تا چیزی از وزن جا نماند.
بهتر است طلا را به همان مغازهای بفروشم که از آن خریدهام؟
لازم نیست. شاید همان مغازه قطعه خودش را راحتتر بشناسد، ولی نرخ خریدش را هم مثل بقیه با دو سه مغازه دیگر مقایسه کنید.
اگر طلای کهنه را با قطعه نو عوض کنم، ضرر کمتری می‌کنم؟
نه لزوماً، چون قطعه نو دوباره اجرت و سود و مالیات کامل دارد. دو حساب را جدا بخواهید: طلای کهنه را چند میخرند و قطعه نو با همه هزینه‌هایش چند است. وقتی فقط مابه‌التفاوت را می‌گویند، نمی‌شود فهمید کدام طرف حساب کم شده است.
بهترین زمان فروش طلا کی است؟
هیچکس نمیتواند بالا و پایین رفتن قیمت طلا را از قبل بداند و ما هم پیشبینی نمیکنیم. کاری که از دستتان برمیآید این است که لحظه فروش قیمت مرجع را دیده باشید و اگر پول را برای خرج مشخصی لازم دارید، فقط به اندازه همان خرج بفروشید.