پکس گلد یا تتر گلد؟ مقایسه PAXG و XAUT برای خرید طلای توکنیزه

پکس گلد (PAXG) و تتر گلد (XAUT) در اصل یک چیز را می‌فروشند: هر توکن نماینده یک اونس طلای خالص روی شمش‌های استاندارد لندن است و قیمتش با قیمت جهانی طلا بالا و پایین می‌رود. فرقشان در خود طلا نیست، در شرکتی است که طلا را نگه می‌دارد. ناشر PAXG شرکت Paxos است که زیر نظر ناظر بانکی آمریکا کار می‌کند. طلای آن در لندن نگهداری می‌شود و ذخایرش هر ماه به تأیید یک مؤسسه حسابرسی می‌رسد. XAUT را شرکتی وابسته به Tether در السالوادور عرضه می‌کند، طلایش در سوئیس است و گزارش ذخایرش فصلی منتشر می‌شود.

اگر طلای توکنیزه را با تومان می‌خرید، در همان صرافی نگه می‌دارید و آخر کار دوباره به تومان می‌فروشید، فرق این دو برایتان کم است. در این حالت قیمتی که موقع خرید و فروش می‌گیرید از اسم توکن مهم‌تر است. ولی اگر می‌خواهید توکن را به کیف پول شخصی ببرید، یا شفافیت ناشر برایتان اولویت دارد، بقیه این مطلب کمک می‌کند درست انتخاب کنید.

این متن توصیه سرمایه‌گذاری نیست. قیمت طلا هم مثل هر دارایی دیگری می‌تواند پایین بیاید.

طلای توکنیزه یعنی چه؟

طلای توکنیزه توکنی روی بلاکچین است که هر واحدش سند مالکیت مقدار مشخصی طلای فیزیکی در یک خزانه است. ناشر به ازای هر اونس طلایی که به خزانه می‌برد یک توکن می‌سازد و وقتی کسی توکن را پس می‌دهد، آن را از بین می‌برد. پس تعداد توکن‌ها همیشه باید با مقدار طلای خزانه برابر بماند. همین ایده پشت سهام توکنیزه هم هست، با این فرق که آنجا پشتوانه توکن سهم شرکت‌هاست.

واحد هر دو توکن اونس تروی است، یعنی ۳۱٫۱۰۳۴۷۶۸ گرم طلای خالص. برای همین قیمت هر PAXG یا XAUT در صرافی تقریباً قیمت یک اونس طلاست، نه یک گرم. لازم نیست یک توکن کامل بخرید و می‌توانید کسری از آن را بخرید.

طلای پشت هر دو توکن «تخصیص‌یافته» (allocated) است. یعنی شمش‌های مشخصی، با شماره سریال و وزن و عیار معلوم، به دارندگان توکن اختصاص داده شده است. این با حالتی که ناشر فقط بگوید «معادلش را دارم» فرق دارد. Paxos و Tether هر دو این را درباره توکن خودشان اعلام کرده‌اند.

طلای توکنیزه به جای طلای فیزیکی؛ چه می‌گیرید و چه می‌دهید؟

اگر تا حالا سکه یا طلای آب‌شده خریده باشید، طلای توکنیزه چند مزیت روشن دارد:

• حباب ندارد. قیمتش تقریباً همان قیمت جهانی طلا ضرب در نرخ دلار است. سکه و بعضی انواع طلای بازار ایران گاهی خیلی گران‌تر از ارزش طلایی که در خودشان دارند معامله می‌شوند.
• اجرت و هزینه نگهداری ندارد. کسی بابت ساخت پول نمی‌گیرد و لازم نیست نگران گاوصندوق و سرقت باشید. Paxos هزینه نگهداری PAXG را صفر اعلام کرده و Tether هم در معرفی توکنش در Etherscan همین را درباره XAUT گفته است.
• با مبلغ کم و در هر ساعتی خرید و فروش می‌شود. لازم نیست منتظر بمانید بازار طلا باز شود یا سراغ طلافروشی بروید.
• عیارش استاندارد است. شمش‌های پشتوانه طبق استاندارد London Good Delivery ساخته شده‌اند، پس نگرانی طلای تقلبی یا کم‌عیار را ندارید.

در عوض چند چیز را هم از دست می‌دهید:

• طلا در دست شما نیست. باید به ناشر و امانت‌دار اعتماد کنید که طلا واقعاً در خزانه باشد.
• تحویل گرفتن طلا برای کاربر عادی عملی نیست. جلوتر توضیح داده‌ایم چرا.
• ناشر می‌تواند توکن را مسدود کند. طلای توی کمد را کسی از راه دور قفل نمی‌کند، ولی توکنی را که یک شرکت منتشر کرده می‌شود قفل کرد.
• قیمت تومانی‌اش از دو جا نوسان می‌گیرد: قیمت جهانی طلا و نرخ دلار.

اگر هنوز بین طلای داخلی، سکه و تتر مردد هستید، در مقایسه تتر و طلا شکل‌های مختلف طلا و نحوه ساخته شدن قیمت تومانی هر کدام را کامل توضیح داده‌ایم.

مقایسه PAXG و XAUT در یک نگاه

کارمزد خرید و فروش این دو توکن در سواپ‌ولت ممکن است تغییر کند؛ رقم به‌روز را در صفحه کارمزدها ببینید.

تفاوت‌هایی که واقعاً مهم‌اند

ناشر و نظارت

Paxos یک شرکت امانی است که زیر نظر اداره کنترل پول آمریکا (OCC)، یعنی ناظر فدرال بانک‌های آمریکا، کار می‌کند. همین شرکت استیبل‌کوین‌هایی مثل PayPal USD (PYUSD) را هم منتشر می‌کند. PAXG فعلاً در اتحادیه اروپا عرضه نمی‌شود.

XAUT را شرکت TG Commodities عرضه می‌کند که طبق گزارش Tether در السالوادور به‌عنوان ناشر استیبل‌کوین و ارائه‌دهنده خدمات دارایی دیجیتال ثبت شده است. Tether همان شرکت سازنده تتر (USDT) است؛ اگر می‌خواهید بیشتر بشناسیدش، مقاله تتر چیست را بخوانید.

نظارت ناظر بانکی آمریکا برای Paxos یعنی قواعد روشن و پاسخ‌گویی بیشتر. ولی ثبت شدن در السالوادور هم به این معنا نیست که XAUT از مقررات آمریکا دور است. Tether خودش بارها اعلام کرده با نهادهای آمریکایی در مسدود کردن دارایی‌ها همکاری می‌کند.

گزارش ذخایر: ماهانه یا فصلی

Paxos در اعلامیه آمدن PAXG به سولانا نوشته است که ذخایر طلای PAXG هر ماه به تأیید KPMG، یکی از چهار مؤسسه بزرگ حسابرسی دنیا، می‌رسد و سالی یک بار هم Bureau Veritas خزانه را از نزدیک بازرسی می‌کند. Paxos ابزاری هم دارد که اگر آدرس کیف پولتان را واردش کنید، شماره سریال و وزن و محل شمشی را که به شما تخصیص داده شده نشان می‌دهد. این ابزار فقط برای PAXG در کیف پول شخصی روی اتریوم و سولانا کار می‌کند، نه برای موجودی داخل صرافی.

Tether گزارش ذخایر XAUT را هر فصل منتشر می‌کند. طبق گزارش پایان فصل اول ۲۰۲۶، در ۱۱ فروردین ۱۴۰۵، ۷۰۷ هزار و ۷۴۷ اونس طلا پشتوانه تقریباً همین تعداد توکن بود و ارزش این طلا به بیش از ۳٫۳ میلیارد دلار می‌رسید. این گزارش را مدیریت خود TG Commodities تأیید کرده و اسم مؤسسه حسابرسی مستقلی در آن نیامده است. فقط گفته شده که هر فصل یک مؤسسه مستقل نمونه‌ای از شمش‌ها را آزمایش می‌کند.

اگر شفافیت ذخایر برایتان مهم‌ترین معیار است، اینجا PAXG جلوتر است.

شبکه‌ها و هزینه انتقال

PAXG از سال ۱۳۹۸ روی اتریوم بوده و از ۴ تیر ۱۴۰۵ روی سولانا هم منتشر می‌شود. Paxos قبلاً از هر انتقال PAXG کارمزد کوچکی برمی‌داشت که در قرارداد هوشمند توکن پیش‌بینی شده است. حالا در صفحه رسمی PAXG اعلام کرده که انتقال روی بلاکچین کارمزدی ندارد. کارمزد خود شبکه، یعنی گس اتریوم یا کارمزد سولانا، سر جایش است. گس اتریوم گاهی خیلی بالا می‌رود؛ دلیلش را در مقاله کارمزد اتریوم گفته‌ایم.

XAUT اصلی یک توکن روی اتریوم است. نسخه‌ای چندشبکه‌ای هم به اسم XAUt0 ساخته شده که طبق سایت سازندگانش یک‌به‌یک با تتر گلد پشتیبانی می‌شود و برای جابه‌جایی روی شبکه‌های دیگر طراحی شده است. Tether در فروردین ۱۴۰۳ هم اعلام کرد که XAUT را به شبکه TON می‌آورد.

یک نکته عملی: توکنی که روی یک شبکه است با همان توکن روی شبکه دیگر یکی نیست. موقع برداشت از صرافی، شبکه‌ای را انتخاب کنید که کیف پول مقصد همان توکن را روی همان شبکه بشناسد. این اشتباه با تتر زیاد پیش می‌آید و در مقاله انتخاب شبکه اشتباه توضیحش داده‌ایم.

بازخرید و تحویل طلا

PAXG را می‌شود با شمش استاندارد لندن بازخرید کرد، به شرط داشتن دست‌کم ۴۳۰ توکن؛ یعنی تقریباً وزن یک شمش کامل. راه دیگر این است که توکن را به طلای غیرتخصیص‌یافته (فقط برای مشتریان نهادی) یا به دلار با قیمت روز تبدیل کنید. همه این کارها از طریق حساب در سایت Paxos انجام می‌شود. با قیمت‌های این روزهای طلا، ۴۳۰ اونس بیش از یک میلیون دلار می‌ارزد.

Tether هم می‌گوید XAUT به شکل طلای فیزیکی بازخریدپذیر است و جزئیاتش را به شرایط فروش و خدمات خودش ارجاع داده است.

برای کاربر ایرانی هیچ‌کدام از این دو راه عملی نیست. بازخرید مستقیم فقط برای کسی است که نزد خود ناشر حساب تأییدشده دارد. Paxos زیر نظر ناظر آمریکایی کار می‌کند و Tether هم در شرایط استفاده از تتر ایران را جزو کشورهای ممنوع آورده است، پس منطقی است فرض کنید این راه برای ساکن ایران بسته است. در عمل، راه نقد کردن هر دو توکن فروختنشان در بازار است.

همین بازخرید، حتی اگر به کار شما نیاید، قیمت را سر جایش نگه می‌دارد. اگر قیمت توکن در بازار خیلی پایین‌تر از قیمت طلا برود، خریداران بزرگ آن را ارزان می‌خرند و پیش ناشر بازخرید می‌کنند، و این خریدها قیمت را دوباره بالا می‌برند.

مسدود شدن توکن

در قرارداد PAXG نقشی به اسم «حفاظت از دارایی» تعریف شده که می‌تواند موجودی هر آدرس را مسدود کند و حتی آن را صفر کند تا مقامات بتوانند طلای پشتوانه را توقیف کنند. Paxos نوشته این کار را فقط به حکم قانون، مثلاً دستور دادگاه، انجام می‌دهد و انتظار دارد خیلی کم پیش بیاید. Paxos همچنین می‌تواند در صورت تهدید امنیتی جدی، همه انتقال‌ها را موقتاً متوقف کند.

برای XAUT چنین توضیح فنی روشنی در صفحه‌های عمومی Tether دیده نمی‌شود. ولی Tether سابقه روشنی در مسدود کردن دارد: ۶ مهر ۱۴۰۵ اعلام کرد که در مسدود شدن نزدیک به ۵۵۰ میلیون دلار تتر مرتبط با ایران همکاری کرده است. منطقی‌تر است برای هر دو توکن فرض کنید ناشر می‌تواند آدرس را مسدود کند. بحث مسدودی تتر را در مقایسه تتر و دلار مفصل‌تر گفته‌ایم.

مثال عددی: با ۲۰ میلیون تومان چقدر طلا می‌خرید؟

قیمت طلای توکنیزه به اونس است و قیمت طلافروشی به گرم ۱۸ عیار، برای همین مقایسه‌شان در نگاه اول سخت است. با چند عدد فرضی و رند حسابش ساده می‌شود. فرض کنید قیمت هر PAXG یا XAUT در صرافی یک میلیارد و ۱۰۰ میلیون تومان است و شما ۲۰ میلیون تومان طلای توکنیزه می‌خرید. برای ساده شدن حساب، کارمزد را کنار گذاشته‌ایم.

1. مقدار توکن: ۲۰ میلیون تقسیم بر یک میلیارد و ۱۰۰ میلیون، حدود ۰٫۰۱۸۲ توکن می‌شود؛ یعنی ۰٫۰۱۸۲ اونس طلا.
2. وزن طلای خالص: ۰٫۰۱۸۲ ضرب در ۳۱٫۱، حدود ۰٫۵۷ گرم طلای ۲۴ عیار می‌شود.
3. معادل ۱۸ عیار: طلای ۱۸ عیار ۷۵ درصد طلای خالص دارد. پس ۰٫۵۷ گرم طلای خالص با حدود ۰٫۷۵ گرم طلای ۱۸ عیار برابر است (۰٫۵۷ تقسیم بر ۰٫۷۵).

با همین فرض، طلای خالصِ داخل یک گرم ۱۸ عیار حدود ۲۶ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان می‌ارزد. این عدد از تقسیم قیمت اونس بر ۳۱٫۱ و ضرب در ۰٫۷۵ به دست می‌آید. حالا اگر طلافروشی همان روز هر گرم ۱۸ عیار را ۲۸ میلیون تومان بفروشد، حدود ۵ و نیم درصد بیشتر از ارزش طلایش پول می‌گیرد، تازه بدون اجرت.

یک مقایسه دیگر هم به تصمیم کمک می‌کند. فرض کنید همان لحظه PAXG یک میلیارد و ۱۰۲ میلیون تومان باشد، یعنی کمتر از ۰٫۲ درصد گران‌تر از XAUT. روی خرید ۲۰ میلیون تومانی، این فرق حدود ۳۶ هزار تومان است. قیمت دو توکن در بازار معمولاً خیلی نزدیک است ولی دقیقاً یکی نیست، چون هر کدام خریدار و فروشنده خودش را دارد. پس پیش از خرید قیمت هر دو را ببینید و فاصله قیمت خرید و فروش را هم در نظر بگیرید. این فاصله که به آن اسپرد می‌گویند، همان هزینه‌ای است که اگر فردا پشیمان شوید و بفروشید می‌پردازید.

کدام را انتخاب کنیم؟

موقعیت خودتان را در این فهرست پیدا کنید:

• در صرافی نگه می‌دارید و بعداً به تومان می‌فروشید: فرق دو توکن ناچیز است. هر کدام قیمت بهتری داشت بخرید. اگر می‌خواهید ریسک ناشر را پخش کنید، بخشی را PAXG و بخشی را XAUT بگیرید.
• شفافیت ناشر برایتان مهم‌ترین معیار است: PAXG مناسب‌تر است، چون ذخایرش هر ماه به تأیید KPMG می‌رسد، خزانه‌اش سالی یک بار بازرسی می‌شود و ناظرش نهاد فدرال آمریکاست.
• می‌خواهید توکن را به کیف پول شخصی ببرید: اول ببینید کیف پولتان کدام توکن را روی کدام شبکه پشتیبانی می‌کند و صرافی برای برداشت کدام شبکه را می‌دهد. اگر برداشت PAXG روی اتریوم است، کارمزد شبکه را حساب کنید. اگر تازه‌کارید، راهنمای کیف پول ارز دیجیتال را بخوانید.
• از مسدود شدن آدرس نگرانید: هیچ‌کدام از این ریسک در امان نیستند. پخش کردن پس‌انداز بین دو ناشر یا نگه داشتن بخشی از آن به شکل‌های دیگر ریسک را کم می‌کند.
• می‌خواهید هر ماه کمی طلا بخرید: طلای توکنیزه را با مبلغ کم هم می‌شود خرید، پس برای خرید پله‌ای یا DCA مناسب است.

خرید پکس گلد و تتر گلد با تومان در سواپ‌ولت

در سواپ‌ولت می‌توانید پکس گلد و تتر گلد را مستقیم با تومان بخرید. برای خرید با تومان، احراز هویت سطح متوسط لازم است و کارت یا حساب بانکی باید به نام خودتان باشد.

1. در صفحه کیف پول سواپ‌ولت «خرید» را بزنید.
2. در کادر جست‌وجو PAXG یا XAUT را بنویسید و مطمئن شوید «پکس گلد (انس طلا)» یا «تتر گلد (انس طلا)» را انتخاب کرده‌اید، نه توکنی با اسم شبیه.
3. مبلغ را به تومان وارد کنید تا مقدار تقریبی توکن نمایش داده شود.
4. «خرید» را بزنید، در صفحه بازبینی مقدار دریافتی و کارمزد را ببینید و «تأیید و خرید» را بزنید.
5. اگر موجودی تومانی کافی ندارید، باقی مبلغ را با یکی از روش‌های واریز فعال بپردازید.

جزئیات روش‌های پرداخت را در راهنمای خرید ارز دیجیتال در سواپ‌ولت آورده‌ایم. قیمت لحظه‌ای است و عددی که در صفحه نهایی سفارش می‌بینید ملاک معامله است.

یک نکته را از قبل بدانید: رمزارزی که با واریز تومانی می‌خرید، از جمله طلای توکنیزه، تا ۷۲ ساعت محدودیت برداشت دارد، مگر اعتبار برداشت آنی داشته باشید. شبکه‌هایی هم که برای برداشت هر توکن پشتیبانی می‌شوند در صفحه برداشت نمایش داده می‌شوند.