آلت سیزن چیست و از کجا بفهمیم شروع شده است؟

آلت سیزن (Altseason) دوره‌ای است که بیشتر آلت‌کوین‌ها، یعنی همه رمزارزها به جز بیت‌کوین، چند هفته یا چند ماه پشت سر هم بیشتر از بیت‌کوین رشد می‌کنند. معیار رایجش را CoinMarketCap این‌طور تعریف کرده است: اگر ۷۵ درصد از ۱۰۰ رمزارز بزرگ بازار (بدون استیبل‌کوین‌ها) در ۹۰ روز گذشته بازدهی بیشتری از بیت‌کوین داشته باشند، بازار در آلت سیزن است.

برای اینکه بفهمید آلت سیزن شروع شده، یک عدد کافی نیست. باید ببینید شاخص آلت سیزن به ۷۵ رسیده یا نه، سهم بیت‌کوین از بازار کم شده و هم‌زمان کل بازار بزرگ‌تر شده یا نه، و رشد فقط سهم چند کوین معروف است یا به بیشتر بازار رسیده. این را هم بدانید که همه این نشانه‌ها به گذشته نگاه می‌کنند. معمولاً وقتی همه مطمئن می‌شوند آلت سیزن آمده، بخش بزرگی از رشد اتفاق افتاده است.

آلت‌کوین و آلت سیزن دقیقاً یعنی چه؟

اولین رمزارز بیت‌کوین بود و به هر رمزارزی که بعد از آن آمد «آلت‌کوین» (Altcoin، کوتاه‌شده Alternative Coin) می‌گویند. پس اتریوم، ریپل، سولانا و هر میم‌کوینی آلت‌کوین حساب می‌شود. در شاخص آلت سیزن CoinMarketCap هم اتریوم جزو آلت‌کوین‌هاست.

اگر هنوز با خود بیت‌کوین آشنا نیستید، راهنمای بیت‌کوین را اول بخوانید، چون آلت سیزن همیشه در مقایسه با بیت‌کوین معنی پیدا می‌کند.

نکته اصلی همین مقایسه است. آلت سیزن با «بازار صعودی» فرق دارد. ممکن است همه رمزارزها به دلار گران شوند ولی بیت‌کوین از بیشترشان جلوتر باشد؛ این بازار صعودی است، اما آلت سیزن نیست. برعکسش هم ممکن است: بیت‌کوین در جا بزند و آلت‌کوین‌ها چند برابر شوند. آلت سیزن یعنی آلت‌کوین‌ها نسبت به بیت‌کوین برنده باشند، نه فقط نسبت به دلار.

شاخص آلت سیزن چطور حساب می‌شود؟

این شاخص دو نسخه معروف دارد و ایده هر دو یکی است: می‌شمارند چند درصد از رمزارزهای بزرگ در ۹۰ روز گذشته از بیت‌کوین جلو زده‌اند.

• [شاخص CoinMarketCap](https://coinmarketcap.com/charts/altcoin-season-index/): ۱۰۰ رمزارز اول را هر روز بررسی می‌کند. استیبل‌کوین‌هایی مثل تتر و DAI و توکن‌هایی که فقط نماینده یک دارایی دیگرند (مثل WBTC که همان بیت‌کوین روی شبکه اتریوم است، یا stETH) را کنار می‌گذارد. اگر ۷۵ درصد یا بیشتر از بیت‌کوین بازدهی بیشتری داشته باشند، آلت سیزن است و اگر ۲۵ درصد یا کمتر، «فصل بیت‌کوین» (Bitcoin Season). عدد شاخص بین ۱ تا ۱۰۰ است و روزی یک بار به‌روز می‌شود.
• [شاخص BlockchainCenter](https://www.blockchaincenter.net/en/altcoin-season-index/): همین کار را با ۵۰ رمزارز اول می‌کند. عدد ۲۵ و پایین‌تر را فصل بیت‌کوین، ۲۶ تا ۷۴ را خنثی و ۷۵ به بالا را آلت سیزن می‌داند.

یک مثال ساده: اگر از ۱۰۰ رمزارز بزرگ، ۸۰ تا در سه ماه گذشته درصد رشد بیشتری از بیت‌کوین داشته باشند، شاخص حدود ۸۰ است و بازار در آلت سیزن است. اگر فقط ۳۰ تا جلو زده باشند، شاخص حدود ۳۰ است. شاید در همان سه ماه چند کوین چند برابر هم شده باشند، ولی بازار هنوز در حالت خنثی است.

این شاخص دو محدودیت دارد که بهتر است همیشه یادتان باشد. اول اینکه فقط می‌شمارد چند کوین از بیت‌کوین جلو زده‌اند و فرقی نمی‌گذارد یکی ۱ درصد جلو زده باشد و یکی ۵۰۰ درصد. دوم اینکه بازه‌اش ۹۰ روز گذشته است. پس وقتی عدد از ۷۵ رد می‌شود، آلت‌کوین‌ها احتمالاً چند هفته است که دارند رشد می‌کنند. شاخص شروع آلت سیزن را تأیید می‌کند، پیش‌بینی‌اش نمی‌کند.

دامیننس بیت‌کوین؛ مهم‌ترین نشانه و بزرگ‌ترین دام

دامیننس بیت‌کوین (Bitcoin Dominance) سهم بیت‌کوین از ارزش کل بازار رمزارزهاست. طبق تعریف CoinMarketCap، ارزش بازار بیت‌کوین را بر ارزش بازار همه رمزارزها تقسیم می‌کنند و استیبل‌کوین‌ها هم در این مجموع حساب می‌شوند. وقتی آلت‌کوین‌ها تندتر از بیت‌کوین رشد کنند، سهم بیت‌کوین کم می‌شود. برای همین خیلی‌ها افت دامیننس را اولین نشانه آلت سیزن می‌دانند.

مشکل اینجاست که دامیننس فقط یک نسبت است و به دلایل دیگری هم پایین می‌آید. یک بازار فرضی را در نظر بگیرید که ارزش کلش ۱٬۰۰۰ میلیارد دلار است: ۶۰۰ میلیارد بیت‌کوین، ۳۰۰ میلیارد بقیه آلت‌کوین‌ها و ۱۰۰ میلیارد استیبل‌کوین. حالا سه اتفاق متفاوت را ببینید (اعداد فرضی و به میلیارد دلارند):

در هر سه حالت دامیننس پایین آمده، ولی فقط حالت «الف» آلت سیزن است. در حالت «ب» همه ضرر کرده‌اند و دامیننس فقط به این خاطر کم شده که بیت‌کوین کمی بیشتر از بقیه افت کرده است. در حالت «ج» هیچ کوینی تکان نخورده؛ فقط پول تازه به تتر و دیگر استیبل‌کوین‌ها آمده و سهم بیت‌کوین را از کل بازار کم کرده است.

نتیجه عملی این مثال ساده است: افت دامیننس را فقط وقتی جدی بگیرید که هم‌زمان ارزش کل بازار هم بالا برود. اگر دامیننس پایین می‌آید ولی کل بازار هم کوچک می‌شود، احتمالاً با ریزش طرفید، نه آلت سیزن. برای اینکه ببینید بقیه بازار واقعاً بزرگ‌تر شده یا نه، نمودار ارزش بازار بدون بیت‌کوین و اتریوم را هم نگاه کنید که در TradingView با اسم TOTAL3 شناخته می‌شود.

از کجا بفهمیم آلت سیزن شروع شده است؟

هیچ نشانه‌ای به‌تنهایی کافی نیست. این پنج نشانه را کنار هم بگذارید و ببینید چند تایشان هم‌زمان روشن است:

اگر فقط یکی‌دو تا از این‌ها را می‌بینید، به احتمال زیاد هنوز با یک رشد محدود طرفید. ولی اگر شاخص بالای ۷۵ باشد، کل بازار بزرگ‌تر شود، دامیننس پایین بیاید و رشد هم به پروژه‌های مختلف رسیده باشد، می‌شود گفت آلت سیزن شروع شده است. فقط یادتان باشد که این تشخیص چیزی درباره زمان تمام شدنش به شما نمی‌گوید.

نسبت ETH/BTC چرا مهم است؟

اتریوم بزرگ‌ترین آلت‌کوین است و پول معمولاً اول از بیت‌کوین به آن می‌رود. CoinMarketCap الگوی رایج آلت سیزن‌های قبلی را این‌طور توضیح می‌دهد: اول قیمت بیت‌کوین تند بالا می‌رود و دامیننسش زیاد می‌شود، بعد نوبت اتریوم و شلوغ شدن شبکه آن می‌رسد و بعد پول به بخش‌های دیگر بازار می‌رود. این یک الگوی تکرارشده است، نه قانون.

حساب کردن این نسبت ساده است. اگر قیمت اتریوم ۳٬۰۰۰ دلار و قیمت بیت‌کوین ۱۰۰ هزار دلار باشد، ETH/BTC می‌شود ۰٫۰۳؛ یعنی هر اتریوم سه‌صدم بیت‌کوین می‌ارزد. اگر این عدد چند هفته پشت سر هم بالا برود، یعنی اتریوم از بیت‌کوین جلو افتاده است. قیمت لحظه‌ای هر دو را در صفحه‌های بیت‌کوین و اتریوم در سواپ‌ولت می‌بینید.

برای اینکه بدانید اتریوم چه می‌کند و چرا این‌قدر در بازار وزن دارد، راهنمای اتریوم را بخوانید.

آلت سیزن‌های گذشته چه شکلی بودند؟

تاریخ بازار فقط چند آلت سیزن دارد که همه درباره‌شان توافق دارند. پس هر الگویی که از آن‌ها بیرون بکشیم، روی نمونه‌های خیلی کمی بنا شده است.

۲۰۱۷ و اوایل ۲۰۱۸

طبق آرشیو CoinMarketCap برای ۱۵ اسفند ۱۳۹۵، ارزش بازار بیت‌کوین حدود ۲۰ میلیارد و ۵۰۰ میلیون دلار بود و اتریوم با ۱ میلیارد و ۷۰۰ میلیون دلار فاصله زیادی با آن داشت. از ارزش ۲۰ رمزارز اول آن روز، حدود ۸۶ درصدش مال بیت‌کوین بود.

ده ماه بعد، در آرشیو ۱۷ دی ۱۳۹۶، ارزش بازار بیت‌کوین به حدود ۲۷۷ میلیارد دلار رسیده بود، ولی سهمش از ۲۰ رمزارز اول به حدود ۳۸ درصد افتاده بود. در همان روز ارزش بازار ریپل (حدود ۱۳۱ میلیارد دلار) حتی از اتریوم (حدود ۱۱۲ میلیارد دلار) هم بیشتر بود. آن دوره با موج عرضه اولیه توکن‌ها (ICO) روی اتریوم همراه بود.

پایانش هم برای آلت‌کوین‌ها سخت‌تر از بیت‌کوین بود. در آرشیو ۲۵ آذر ۱۳۹۷، قیمت بیت‌کوین از حدود ۱۶٬۵۰۰ دلارِ دی ۱۳۹۶ به حدود ۳٬۲۵۰ دلار رسیده بود، یعنی حدود ۸۰ درصد افت. اتریوم از حدود ۱٬۱۵۰ دلار به ۸۵ دلار و ریپل از حدود ۳٫۴ دلار به کمتر از ۰٫۳ دلار رسیده بودند، یعنی بیش از ۹۰ درصد افت.

۲۰۲۱

CoinMarketCap آلت سیزن سال ۲۰۲۱ را نمونه روشن این پدیده می‌داند. طبق همین منبع، از بهمن ۱۳۹۹ تا اردیبهشت ۱۴۰۰ قیمت آلت‌کوین‌های بزرگ حدود ۱۷۴ درصد رشد کرد، در حالی که بیت‌کوین در همان بازه فقط ۲ درصد بالا رفت. در اردیبهشت ۱۴۰۰ هم ارزش بازار ۱۰۰ آلت‌کوین اول به حدود ۱۳۰ درصد ارزش بازار بیت‌کوین رسید؛ یعنی آلت‌کوین‌ها روی هم از بیت‌کوین بزرگ‌تر شده بودند.

چرا شاید آلت سیزن دیگر مثل قبل نباشد؟

بعد از ۲۰۲۱ تعداد توکن‌ها منفجر شد. طبق پژوهش CoinGecko، در سال ۲۰۲۱ حدود ۴۲۸ هزار پروژه در GeckoTerminal ثبت شده بود و تا سال ۲۰۲۵ این عدد به نزدیک ۲۰ میلیون و ۲۰۰ هزار رسید. فقط در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۱ میلیون و ۶۰۰ هزار توکن از رده خارج شدند و دیگر معامله‌ای نداشتند.

برداشت ما از این عددها این است: وقتی هر روز هزاران توکن تازه ساخته می‌شود، پولی که از بیت‌کوین بیرون می‌آید بین تعداد خیلی بیشتری کوین پخش می‌شود. برای همین امروز سخت‌تر از قبل است که «همه‌چیز با هم» بالا برود. بیشتر رشدها به چند کوین یا یک روایت داغ محدود می‌ماند.

شمارنده BlockchainCenter نشان می‌دهد که تا ۱۶ مهر ۱۴۰۵ بیش از یک سال از آخرین آلت سیزنِ این شاخص گذشته است. وضعیت امروز را همیشه در همان صفحه یا شاخص CoinMarketCap ببینید، نه در تحلیل‌های قدیمی.

اگر آلت سیزن شروع شد، چه کار کنیم و چه کار نکنیم؟

آلت سیزن برای کسی که از قبل آلت‌کوین دارد فرصت است و برای کسی که دیر و با هیجان وارد می‌شود، خطرناک‌ترین دوره بازار. این‌ها توصیه خرید و فروش نیستند؛ کارهایی‌اند که جلوی خیلی از ضررهای رایج این دوره را می‌گیرند.

• برنامه خروج را قبل از رشد بنویسید. از قبل تصمیم بگیرید در چه قیمت‌هایی و چه سهمی از دارایی‌تان را می‌فروشید. فروش پله‌ای همان منطق خرید پله‌ای (DCA) را دارد، فقط در جهت برعکس.
• سود را به چیزی کم‌نوسان تبدیل کنید. خیلی‌ها سودشان را به تتر تبدیل می‌کنند تا با ریزش بعدی از دست نرود.
• سراغ اهرم نروید. در بازار داغ، معامله با اهرم وسوسه‌انگیز است. طبق همان پژوهش CoinGecko، در ۱۸ مهر ۱۴۰۴ حدود ۱۹ میلیارد دلار پوزیشن اهرمی ظرف ۲۴ ساعت لیکوئید شد و CoinGecko بخش بزرگی از نابودی میلیون‌ها توکن در ماه‌های بعد را به همین اتفاق ربط می‌دهد.
• هر کوینی که تند بالا رفت، کوین خوبی نیست. در آلت سیزن تعداد پروژه‌های بی‌پشتوانه و طرح‌های پامپ‌ودامپ زیاد می‌شود. قبل از خرید هر کوین ناشناخته‌ای، ببینید چه کاری انجام می‌دهد و چه کسانی بیشتر توکن‌هایش را دارند.
• هزینه معامله‌های پشت‌سرهم را حساب کنید. هر خرید و فروش اسپرد و کارمزد دارد و در معامله‌های زیاد و کوچک، این هزینه‌ها سود را می‌خورند. کارمزدهای فعلی سواپ‌ولت را در صفحه کارمزدها ببینید.

اگر جایی دیدید همه از یک میم‌کوین تازه حرف می‌زنند، راهنمای میم‌کوین را بخوانید تا بدانید چرا بیشتر آن‌ها زود از بین می‌روند.

و اگر با وجود همه این‌ها می‌خواهید معامله اهرمی کنید، اول راهنمای لیکوئید شدن را بخوانید تا بدانید پوزیشن در چه قیمتی بسته می‌شود.

کلاهبردارها هم در بازار داغ فعال‌ترند. رایج‌ترین کلاهبرداری‌های ارز دیجیتال را قبل از اینکه سراغ کوین‌های ناشناخته بروید بشناسید.