ارز پپه (PEPE) چیست؟ عرضه، نهنگ‌ها و تاریخچه قیمت

پپه (PEPE) یک میم‌کوین روی شبکه اتریوم است که فروردین ۱۴۰۲ با الهام از میم معروف «قورباغه پپه» ساخته شد. کاربرد خاصی ندارد و سایت رسمی پپه هم این را بی‌تعارف نوشته است: پپه «هیچ ارزش ذاتی» ندارد، نباید از آن «انتظار بازده مالی» داشت، تیم رسمی و نقشه راه ندارد و فقط برای سرگرمی است. قیمتش تقریباً فقط به این بستگی دارد که چند نفر به آن توجه می‌کنند و حاضرند بخرندش.

با این حال پپه شوخی کوچکی نیست. طبق CoinGecko، ارزش بازارش در ۶ آبان ۱۴۰۵ حدود ۲ میلیارد دلار بود و بین همه رمزارزها رتبه ۵۰ را داشت. در اوجش، آذر ۱۴۰۳، این عدد از ۱۱ میلیارد دلار هم گذشته بود.

پپه از کجا آمد؟

قورباغه پپه سال‌ها پیش از این توکن یکی از شناخته‌شده‌ترین میم‌های اینترنت بود؛ شخصیتی کارتونی که مت فیوری (Matt Furie) کشیده است. توکن پپه فقط از شهرت این قورباغه استفاده کرده و به گفته سایت خود پروژه، هیچ ربطی به فیوری ندارد.

قرارداد توکن روز ۲۵ فروردین ۱۴۰۲ روی اتریوم ساخته شد. سازنده‌ها ناشناس‌اند و خودشان این شروع را «عرضه بی‌سروصدا» (Stealth Launch) می‌نامند؛ یعنی نه پیش‌فروشی در کار بود و نه تبلیغی از قبل. CoinGecko پایین‌ترین قیمت پپه را سه روز بعد، در ۲۸ فروردین، ثبت کرده است. معامله‌اش در بایننس از ۱۵ اردیبهشت شروع شد و به گزارش The Block، ارزش بازارش در همان اردیبهشت به حدود ۱٫۵ میلیارد دلار رسید.

سایت پپه چهار ادعا درباره ساختار توکن دارد که برای فهم ریسکش به کار می‌آیند:

• بدون پیش‌فروش: هیچ گروهی پیش از عرضه عمومی، توکن را ارزان‌تر نخریده است.
• مالیات صفر: از خرید و فروش درصدی کم نمی‌شود. بعضی میم‌کوین‌ها از هر معامله چند درصد «مالیات» برای سازنده برمی‌دارند.
• سوزاندن توکن‌های LP: توکن LP مثل رسیدِ سهم از استخر نقدینگی است. وقتی این رسید سوزانده شود، دیگر هیچ‌کس نمی‌تواند پول استخر اولیه را بیرون بکشد و فرار کند.
• کنار گذاشتن مالکیت قرارداد: هیچ‌کس اختیار تغییر قرارداد یا ساختن توکن تازه را ندارد. در Ethplorer هم مالک قرارداد آدرس صفر ثبت شده است؛ یعنی قرارداد صاحبی ندارد.

این‌ها جلوی چند کلاهبرداری رایج را می‌گیرند، ولی جلوی ریزش قیمت را نه. جلوتر هم می‌بینید که «بدون تیم» بودن مانع نشد که کیف پول بزرگی دست آدم‌های پروژه باشد.

کاربرد ارز پپه چیست؟

جواب کوتاه این است که جز خرید و فروش، به هیچ دردی نمی‌خورد. نقشه راه سایت سه مرحله دارد که خودش شوخی است: «میم»، «حال کردن و نگه داشتن» و «تسخیر دنیا با میم». تیم پروژه در توضیحی هم که به CoinGecko داده نوشته است که با پپه فقط می‌شود روی قدرت میم‌ها شرط بست و پپه ادعای بیشتری ندارد.

پپه شبکه خودش را ندارد، از جایی درآمد ندارد و استیکینگ یا حق رأی هم در آن تعریف نشده است. بعضی میم‌کوین‌های دیگر دست‌کم سعی کرده‌اند دورشان چیزی بسازند؛ پپه حتی این ادعا را هم ندارد. قیمتش را فقط توجه مردم و نقدینگی‌اش در صرافی‌های بزرگ نگه می‌دارد. برای اینکه بدانید چرا این جور دارایی‌ها این‌قدر پرریسک‌اند، میم کوین چیست را بخوانید.

پپه تنها میم‌کوین بزرگ نیست. سولانا بونک و هم‌خانواده‌هایش را دارد و تلگرام هم میم‌کوین‌های شبکه تون را. روی خود اتریوم هم پپه و شیبا اینو دو میم‌کوین معروف‌اند.

عرضه پپه: چرا قیمتش این‌قدر صفر دارد؟

کل عرضه پپه ۴۲۰ هزار و ۶۹۰ میلیارد واحد است؛ عددی که خودش یک شوخی اینترنتی است. همه این توکن‌ها روز اول ساخته شدند و طبق CoinGecko، عرضه در گردش، عرضه کل و سقف عرضه هر سه یکی است. پس برنامه آزادسازی (Unlock) یا توکن تازه‌ای در کار نیست که یک روز سر برسد و بازار را پر کند. این یکی از معدود نقاط قوت توکنومیکس پپه است. حدود ۱٫۶ درصد کل عرضه هم به آدرس سوزاندن فرستاده شده و عملاً از دور خارج است؛ به این کار سوزاندن توکن می‌گویند.

قیمت هر پپه به‌خاطر همین تعداد عظیم چند صفر بعد از ممیز دارد و راحت‌تر است با میلیون حساب کنید. در ۶ آبان ۱۴۰۵ قیمت هر پپه حدود ۰٫۰۰۰۰۰۴۸۶ دلار بود؛ پس یک میلیون پپه حدود ۴٫۸۶ دلار می‌ارزید. اگر همین قیمت را در کل عرضه ضرب کنید، به همان ۲ میلیارد دلار ارزش بازار می‌رسید. پایین بودن قیمت هر واحد هیچ ربطی به ارزان بودن ندارد؛ برای مقایسه دو رمزارز، ارزش بازارشان را کنار هم بگذارید.

پپه اصلی توکنی از نوع ERC-20 روی اتریوم است و این آدرس قرارداد را دارد:

`0x6982508145454ce325ddbe47a25d4ec3d2311933`

CoinGecko نسخه‌هایی از پپه را روی BNB Chain، آربیتروم و اَوالانچ هم فهرست کرده که هر کدام قرارداد جدای خودش را دارد. حواستان باشد که روی خود اتریوم هم توکن‌هایی با اسم و نماد شبیه هست؛ مثلاً «Pepe Coin» و «BasedPepe» که نمادشان هم PEPE است. صفحه توکن اصلی را در اتریوم‌اسکن (Etherscan) ببینید و اگر از صرافی غیرمتمرکز می‌خرید، فقط به آدرس قرارداد اعتماد کنید، نه به اسم و لوگو.

نهنگ‌های پپه: چند کیف پول چقدر از عرضه را دارند؟

به کیف پول‌هایی که سهم بزرگی از یک رمزارز دارند «نهنگ» می‌گویند. طبق Ethplorer، در ۶ آبان ۱۴۰۵ حدود ۵۹۸ هزار آدرس روی اتریوم پپه داشتند، ولی توکن‌ها اصلاً یکدست پخش نشده‌اند. در نمودار زیر ببینید که ۱۰ آدرس بزرگ به‌تنهایی بیش از یک‌سوم کل عرضه را دارند و ۱۰۰ آدرس اول حدود سه‌چهارمش را.

قبل از نتیجه‌گیری، این را بدانید که هر آدرس لزوماً یک نفر نیست. بزرگ‌ترین آدرس، با حدود ۱۱ درصد کل پپه، در اتریوم‌اسکن برچسب «کیف پول داغ بایننس» خورده است؛ یعنی پپه مشتری‌های این صرافی آنجا نگه داشته می‌شود، نه دارایی یک نفر. بقیه آدرس‌های بزرگ را ما بررسی نکرده‌ایم و برچسبشان را باید خودتان در اتریوم‌اسکن ببینید.

با این حال تمرکز مهم است. وقتی بخش بزرگی از عرضه در چند کیف پول است، جابه‌جایی یکی از آن‌ها خودش خبر می‌شود. تحلیلگرهای داده‌های زنجیره انتقال‌های بزرگ را زیر نظر دارند و زود خبرش را پخش می‌کنند. همین خبر گاهی کافی است تا عده‌ای از ترس بفروشند. پپه یک بار این را با گوشت و پوستش تجربه کرده است.

ماجرای کیف پول تیم در شهریور ۱۴۰۲

با اینکه سایت پپه می‌گوید تیم رسمی ندارد، آدم‌های پروژه یک کیف پول چندامضایی (Multisig) داشتند؛ کیف پولی که برای هر انتقال، امضای چند نفر را لازم دارد. به گفته آخرین عضو باقی‌مانده، حدود ۲۶ هزار میلیارد پپه در آن بود، یعنی حدود ۶ درصد کل عرضه.

روز ۲ شهریور ۱۴۰۲ حدود ۱۶ هزار میلیارد پپه، نزدیک ۴ درصد کل عرضه، از این کیف پول به صرافی‌های OKX، بایننس، کوکوین و بای‌بیت رفت و فروخته شد. به گزارش The Block، همان عضو باقی‌مانده گفت سه عضو سابق پشت ماجرا بوده‌اند. طبق همان اطلاعیه، تعداد امضای لازم برای هر انتقال هم از ۵ به ۲ (از ۸ امضاکننده) رسید و حدود ۱۰ هزار میلیارد پپه در کیف پول ماند. Lookonchain، که داده‌های زنجیره را تحلیل می‌کند، همان روز این انتقال‌ها را دیده و گزارش کرده بود. این روایت فقط از زبان یک طرف ماجراست و ما نمی‌توانیم مستقل تأییدش کنیم.

اثرش روی قیمت روشن بود. طبق داده‌های بایننس، قیمت پایانی یک میلیون پپه از ۱٫۱۱ دلار در ۱ شهریور به ۰٫۸۸ دلار در ۳ شهریور رسید؛ یعنی حدود ۲۱ درصد افت در دو روز. پس «بدون تیم» و «بدون نقشه راه» فقط یعنی کسی به شما قولی نداده است؛ معنی‌اش این نیست که هیچ کیف پول بزرگی پشت پروژه نیست.

تاریخچه قیمت پپه

نمودار زیر مسیر قیمت پپه را از روز اول معامله در بایننس تا امروز نشان می‌دهد. برای اینکه با صفرهای بعد از ممیز درگیر نشوید، به‌جای قیمت هر پپه، ارزش یک میلیون پپه را کشیده‌ایم. شماره‌های روی نمودار را دنبال کنید.

اگر از کف ۲۸ فروردین ۱۴۰۲ تا سقف ۱۹ آذر ۱۴۰۳ حساب کنید، قیمت پپه طبق CoinGecko حدود ۵۰۰ برابر شد. داستان‌های «با چند دلار میلیونر شد» از همین عدد درمی‌آیند. ولی نیمه دوم نمودار را هم ببینید: تا ۹ تیر ۱۴۰۵ قیمت پایانی حدود ۹۱ درصد از سقف پایین آمد و در ۶ آبان ۱۴۰۵ هنوز حدود ۸۳ درصد زیر اوجش بود.

با یک مثال فرضی ببینید زمان خرید در چنین دارایی‌ای چقدر فرق ایجاد می‌کند. دو نفر هر کدام ۱۰۰ دلار پپه خریده‌اند (کارمزدها را حساب نکرده‌ایم):

• نفر اول روز اول معامله در بایننس، ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۲، با قیمت پایانی ۳٫۷۳ دلار برای هر میلیون خریده و حدود ۲۶٫۸ میلیون پپه گرفته است. این پپه‌ها با قیمت پایانی ۵ آبان ۱۴۰۵، یعنی ۴٫۶۰ دلار برای هر میلیون، حدود ۱۲۳ دلار می‌ارزند.
• نفر دوم روز سقف، ۱۹ آذر ۱۴۰۳، با قیمت پایانی ۲۶٫۴۹ دلار برای هر میلیون خریده و حدود ۳٫۸ میلیون پپه گرفته است. پپه‌های او در همان ۵ آبان فقط حدود ۱۷ دلار می‌ارزند.

هر دو یک توکن را با یک مبلغ خریده‌اند، ولی نتیجه‌شان زمین تا آسمان فرق دارد: اولی حدود ۲۳ درصد سود کرده و دومی حدود ۸۳ درصد ضرر. تنها فرقشان روز خرید بود. اگر وسوسه شدید فقط چون همه از رشدش حرف می‌زنند بخرید، اول فومو و فاد را بخوانید. قیمت گذشته هم چیزی درباره قیمت آینده نمی‌گوید.

ریسک‌های پپه

ریسک‌های پپه از همان چیزهایی می‌آید که تا اینجا دیدید:

• ارزش فقط از توجه می‌آید. درآمد یا کاربردی در کار نیست که در روزهای بی‌خبری قیمت را نگه دارد.
• نوسان شدید. هم ۲۱ درصد افت در دو روز و هم ۹۱ درصد ریزش از سقف، در همین سه سال و نیم اتفاق افتاده‌اند.
• تمرکز در چند کیف پول. صد آدرس اول حدود سه‌چهارم عرضه را دارند و جابه‌جایی بزرگ هر کدام می‌تواند بازار را بلرزاند.
• توکن جعلی و شبکه اشتباه. توکن‌های هم‌اسم و نسخه‌های روی شبکه‌های دیگر کم نیستند و اشتباه در آدرس قرارداد یا شبکه ممکن است پولتان را از بین ببرد.
• کلاهبرداری با اسم پپه. «ایردراپ پپه»، «دو برابر کردن پپه» یا پیام «پشتیبانی» که عبارت بازیابی کیف پولتان را می‌خواهد، همه دام‌اند.

اگر با همه این‌ها می‌خواهید سهم کوچکی از پپه داشته باشید، فقط پولی بگذارید که اگر صفر شود زندگی‌تان به هم نمی‌ریزد. برای اینکه اندازه این سهم را حساب‌شده انتخاب کنید، مدیریت ریسک در کریپتو را بخوانید.

خرید پپه: از کجا و چطور؟

دو راه دارید و فرقشان را در صرافی متمرکز یا غیرمتمرکز مفصل توضیح داده‌ایم.

صرافی متمرکز ساده‌ترین راه است. در سواپ‌ولت می‌توانید پپه را با تومان یا تتر (USDT) بخرید و بفروشید و قیمتش را در صفحه پپه در سواپ‌ولت ببینید. برای واریز و برداشت تومان احراز هویت سطح متوسط لازم است، ولی واریز رمزارز، تبدیل و برداشتش احراز هویت نمی‌خواهد. کارمزدها را در صفحه کارمزدها ببینید. برای خرید و فروش داخل صرافی هم لازم نیست با آدرس قرارداد سروکار داشته باشید یا کارمزد شبکه اتریوم بدهید.

صرافی غیرمتمرکز راهی است که خود سایت پپه پیشنهاد می‌کند: کیف پولی مثل متامسک می‌سازید، کمی اتر برای کارمزد شبکه در آن می‌ریزید و پپه را از یونی‌سواپ می‌خرید. اگر اولین بار است، راهنمای متامسک را ببینید. یادتان باشد کارمزد اتریوم در روزهای شلوغ ممکن است برای یک خرید چند دلاری از خود خرید بیشتر شود.

قبل از اینکه دکمه خرید را بزنید، این چند سؤال را از خودتان بپرسید:

1. چقدر می‌گذارم؟ مبلغ را از قبل مشخص کنید و وسط هیجان بازار بالایش نبرید.
2. چرا الان؟ اگر جوابتان «چون همه دارند می‌خرند» است، یک روز صبر کنید.
3. آدرس قرارداد را چک کرده‌ام؟ این سؤال فقط برای خرید از صرافی غیرمتمرکز است. آدرس را از اتریوم‌اسکن یا CoinGecko بردارید، نه از لینکی که در تلگرام دست‌به‌دست می‌شود.
4. کارمزد شبکه به مبلغ خرید می‌ارزد؟ در خریدهای کوچک روی اتریوم این را حتماً حساب کنید.
5. کجا نگهش می‌دارم؟ هر کیف پولی که توکن‌های ERC-20 را پشتیبانی کند کافی است. موقع برداشت از صرافی، شبکه‌ای را انتخاب کنید که کیف پول مقصدتان پشتیبانی می‌کند.
6. کی می‌فروشم؟ برنامه فروش را همان روز خرید بنویسید، چه برای سود و چه برای ضرر.