RWA چیست؟ توکنیزه کردن دارایی‌های واقعی و اوندو (ONDO)

RWA (مخفف Real-World Assets) یعنی «دارایی‌های دنیای واقعی»: اوراق قرضه دولتی، طلا، سهام، وام، ملک و هر دارایی دیگری که بیرون از بلاک‌چین وجود دارد. توکنیزه کردن یعنی شرکتی چنین دارایی‌ای را نگه دارد و در ازایش توکنی روی بلاک‌چین بسازد که بشود آن را مثل هر رمزارز دیگری خرید، فروخت و به کیف پول دیگری فرستاد. خود دارایی از جایش تکان نمی‌خورد: شمش طلا در خزانه می‌ماند و اوراق قرضه در حساب یک بانک یا کارگزاری. دست شما فقط توکنی می‌رسد که حقی روی آن دارایی، یا دست‌کم روی ارزشش، به شما می‌دهد. این حق در هر توکن فرق دارد و مهم‌ترین چیزی است که باید درباره یک توکن RWA بدانید.

اوندو فایننس (Ondo Finance) یکی از بزرگ‌ترین ناشرهای این بازار است. طبق داده‌های RWA.xyz، ارزش توکن‌های اوراق خزانه اوندو در ۲۵ مهر ۱۴۰۵ روی هم حدود ۳ میلیارد دلار بود و هیچ ناشر دیگری در این دسته به این عدد نمی‌رسید. ولی ONDO، یعنی همان توکنی که در صرافی‌ها می‌بینید، سهمی از این دارایی‌ها نیست و فقط حق رأی می‌دهد.

توکنیزه کردن دارایی یعنی چه؟

اگر گواهی سپرده سکه را در بورس کالا دیده باشید، ایده را از قبل می‌شناسید: سکه در خزانه می‌ماند و گواهی‌اش در بورس دست‌به‌دست می‌شود. توکنیزه کردن (که بعضی‌ها توکنیزه‌سازی هم می‌گویند) همین کار است، فقط گواهی به شکل توکن روی بلاک‌چین ثبت می‌شود. برای همین می‌شود آن را شبانه‌روزی و بی‌واسطه به کیف پول دیگری فرستاد، به تکه‌های خیلی کوچک تقسیم کرد یا در قراردادهای هوشمند به کار برد، مثلاً به‌عنوان وثیقه وام.

ساده‌ترین نمونه‌اش را احتمالاً می‌شناسید: پشتوانه تتر بیشتر اوراق خزانه آمریکاست. اوراق خزانه آمریکا (Treasury) اوراق قرضه‌ای است که دولت آمریکا برای قرض گرفتن می‌فروشد و سر موعد، اصل پول را با سودش پس می‌دهد. ولی وقتی از RWA حرف می‌زنند، معمولاً منظورشان چیزی فراتر از استیبل‌کوینهاست: توکنی که سود اوراق خزانه را به خود دارنده می‌رساند، توکنی که قیمت سهم تسلا را دنبال می‌کند یا توکنی که هر واحدش یک اونس طلاست.

چه کسانی پشت یک توکن RWA کار می‌کنند؟

بلاک‌چین فقط دفتر ثبت است. اینکه پشت توکن واقعاً چیزی باشد، به شرکت‌هایی بستگی دارد که بیرون از بلاک‌چین کار می‌کنند:

• ناشر: شرکتی که توکن را می‌سازد و در برابر دارنده‌اش تعهد دارد. خیلی وقت‌ها شرکتی جداگانه است که فقط برای همین کار ثبت شده تا اگر شرکت مادر ورشکست شد، دارایی‌های پشتوانه قاطی بدهی‌هایش نشود. پس دادن توکن به ناشر و گرفتن پول یا خود دارایی را بازخرید (Redemption) می‌گویند که معمولاً فقط برای مشتری‌های احراز هویت‌شده خود ناشر ممکن است.
• امانت‌دار (Custodian): بانک، کارگزاری یا خزانه‌ای که خود دارایی را نگه می‌دارد. امانت‌دار صاحب دارایی نیست و فقط از آن نگهداری می‌کند.
• ثبت‌کننده مالکیت (Transfer Agent): شرکتی که فهرست رسمی دارنده‌ها را نگه می‌دارد و آن را با توکن‌های روی بلاک‌چین جور می‌کند.
• اوراکل (Oracle): سرویسی که قیمت یا ارزش روز دارایی را به بلاک‌چین می‌رساند، چون قرارداد هوشمند خودش از بیرون بلاک‌چین خبر ندارد. اوراکل را در مقاله چین‌لینک ساده توضیح داده‌ایم.
• حسابرس یا تأییدکننده پشتوانه: مؤسسه‌ای که هر چند وقت یک بار تأیید می‌کند دارایی‌های پشتوانه واقعاً سر جایشان هستند.

این نقش‌ها را در یک نمونه واقعی بهتر می‌شود دید. BlackRock، شرکت آمریکایی و یکی از بزرگ‌ترین مدیران دارایی دنیا، اول فروردین ۱۴۰۳ صندوق BUIDL را روی اتریوم راه انداخت. صندوق را شرکتی از گروه BlackRock اداره می‌کند، امانت‌دارش بانک BNY Mellon است و Securitize هم ثبت‌کننده مالکیت است و توکن‌ها را می‌سازد. صندوق همه پولش را در پول نقد، اوراق خزانه کوتاه‌مدت آمریکا و قراردادهای ریپو، یعنی وام‌های خیلی کوتاه‌مدت با وثیقه اوراق دولتی، می‌گذارد. هدف این است که ارزش هر توکن یک دلار بماند. سود هر روز حساب می‌شود و ماهی یک بار به شکل توکن تازه به کیف پول دارنده می‌رسد.

BUIDL را فقط سرمایه‌گذارهای واجد شرایط (Qualified Investors) می‌توانند بخرند؛ یعنی اشخاص و شرکت‌هایی که دارایی یا درآمدشان از حدی که قانون تعیین کرده بیشتر است. توکن را می‌شود شبانه‌روزی جابه‌جا کرد، ولی فقط به کیف پول سرمایه‌گذارهایی که از قبل تأیید شده‌اند.

توکن RWA از نظر حقوقی دقیقاً چیست؟

دو توکن که هر دو «با پشتوانه اوراق خزانه» یا «با پشتوانه سهم» معرفی می‌شوند، ممکن است از نظر حقوقی دو چیز کاملاً متفاوت باشند. سه شکل رایج این‌هاست:

1. سهم صندوق: توکن نماینده سهم شما در یک صندوق سرمایه‌گذاری است، مثل BUIDL و OUSG. شما در صندوق سهم دارید و اوراق مال صندوق است.
2. اوراق بدهی (Note): ناشر به شما بدهکار است و مبلغ بدهی‌اش به ارزش یک دارایی گره خورده است. در اوراق بدهی با وثیقه، مثل USDY و سهام توکنیزه اوندو، دارایی پشتوانه کنار گذاشته می‌شود تا اگر ناشر ورشکست شد، اول به دارنده‌های توکن برسد. اوراق بی‌وثیقه فقط به خوش‌حسابی ناشر متکی‌اند.
3. مالکیت یک کالای مشخص: مثل پکس گلد (PAXG) که هر توکنش سند مالکیت یک اونس از شمش‌های مشخصی در خزانه است.

در هیچ‌کدام از این سه، اسم شما در دفتر سهام‌داران تسلا یا دفتر خزانه‌داری آمریکا ثبت نمی‌شود. جدول زیر شکل حقوقی چند توکن شناخته‌شده را نشان می‌دهد:

انواع RWA و اندازه بازار

سایت RWA.xyz که آمار این بازار را جمع می‌کند، توکن‌های RWA را چند دسته کرده است. نمودار زیر ارزش هر دسته را در ۲۵ مهر ۱۴۰۵ نشان می‌دهد. استیبل‌کوین‌ها در آن نیستند و فقط توکن‌هایی حساب شده‌اند که می‌شود به کیف پولی بیرون از پلتفرم ناشر برد.

اوراق خزانه آمریکا و صندوق‌های بازار پول

این بزرگ‌ترین دسته است و در آن روز ۱۴٫۶۹ میلیارد دلار در ۱۱۷ توکن داشت. خیلی از این توکن‌ها، مثل WTGXX از WisdomTree و JLTXX از JPMorgan، سهم صندوق‌های بازار پول (Money Market Fund) هستند. این صندوق‌ها سرمایه را فقط در بدهی‌های خیلی کوتاه‌مدت و کم‌ریسک، مثل اوراق خزانه چندماهه، می‌گذارند و سعی می‌کنند قیمت هر سهمشان تقریباً ثابت بماند.

جذابیتش روشن است: شرکت‌ها و صندوق‌های کریپتویی میلیاردها دلار تتر و USDC نگه می‌دارند که سودی به آن‌ها نمی‌دهد، ولی توکن اوراق خزانه دلاری است که روی بلاک‌چین می‌ماند و سود هم دارد. طبق همان داده‌ها، میانگین بازده سالانه این توکن‌ها، بر اساس هفت روز آخر، حدود ۳٫۶ درصد بود.

با این همه پول، کل این دسته فقط حدود ۸۷ هزار دارنده داشت. پس بیشتر این پول مال شرکت‌ها و سرمایه‌گذارهای بزرگ است، نه مردم عادی.

اعتبار و وام

این دسته ۸٫۱۷ میلیارد دلار ارزش داشت. توکن‌هایش نماینده بدهی شرکت‌ها و کسب‌وکارهاست: وام‌هایی که صندوق‌ها و شرکت‌های غیربانکی مستقیم به کسب‌وکارها می‌دهند، اوراق قرضه شرکتی و وام‌هایی که روی خود بلاک‌چین داده می‌شود. سود این توکن‌ها معمولاً از اوراق خزانه بیشتر است، چون این خطر هم هست که وام‌گیرنده نتواند بدهی‌اش را پس بدهد. جدا از این عدد، حدود ۳۷٫۹ میلیارد دلار وام توکنیزه دیگر هم هست که فقط داخل پلتفرم ناشر ثبت شده و نمی‌شود آن را به کیف پول بیرونی برد.

طلا و کالا

این دسته ۵٫۲۳ میلیارد دلار ارزش داشت و حدود ۹۰ درصدش مال فقط دو توکن بود: تتر گلد (XAUT) با حدود ۳ میلیارد و پکس گلد (PAXG) با حدود ۱٫۸ میلیارد دلار. هر واحدشان یک اونس تروی (حدود ۳۱٫۱ گرم) طلاست. فرقشان و اینکه کدام به کار شما می‌آید را در مقایسه پکس گلد و تتر گلد گفته‌ایم.

سهام و صندوق‌های بورسی (ETF)

این دسته با ۳٫۵ میلیارد دلار خیلی از اوراق خزانه کوچک‌تر بود، ولی بیش از ۴٫۴ میلیون دارنده داشت. یعنی سهام توکنیزه بیشتر دست مردم عادی است و برای کاربر ایرانی هم ملموس‌ترین دسته به حساب می‌آید. بزرگ‌ترین ناشرها bStocks با حدود ۱٫۲ میلیارد دلار، اوندو با حدود ۸۹۴ میلیون دلار و xStocks با حدود ۶۰۰ میلیون دلار بودند. اینکه xStocks چطور کار می‌کند و با خریدش دقیقاً صاحب چه می‌شوید، در راهنمای سهام توکنیزه آمده است.

املاک

درباره توکنیزه کردن ملک زیاد حرف زده می‌شود، ولی این دسته هنوز کوچک است. بزرگ‌ترین توکن ملکی در صفحه اصلی RWA.xyz حدود ۹۲ میلیون دلار ارزش داشت، در حالی که بزرگ‌ترین توکن‌های دسته‌های دیگر چند میلیارد دلاری‌اند. به نظر ما دلیلش این است که انتقال ملک در هر کشوری قانون و اداره ثبت خودش را دارد و توکن روی بلاک‌چین جای سند رسمی را نمی‌گیرد. پس اگر سراغ توکن ملکی رفتید، اول ببینید دقیقاً چه حقی روی ملک به شما می‌دهد.

چرا عددهای بازار RWA این‌قدر با هم فرق دارند؟

یک مقاله اندازه بازار RWA را ۳۰ و چند میلیارد دلار می‌نویسد و دیگری چند صد میلیارد دلار. معمولاً هر دو درست‌اند و فقط چیزهای متفاوتی را شمرده‌اند. RWA.xyz توکن‌ها را دو گروه می‌کند: توکن‌هایی که می‌شود به کیف پول بیرونی برد و بین کیف پول‌ها جابه‌جا کرد، و توکن‌هایی که فقط داخل سیستم ناشر می‌مانند و بلاک‌چین برایشان فقط نقش دفتر ثبت را دارد. ۲۵ مهر ۱۴۰۵ گروه اول ۳۹٫۳ میلیارد دلار بود و گروه دوم ۳۷۱٫۲ میلیارد دلار.

استیبل‌کوین‌ها را هم جدا حساب کرده‌اند. ارزش همه استیبل‌کوین‌ها در همان روز ۲۹۱٫۸ میلیارد دلار بود، یعنی بیش از هفت برابر گروه اول. پس هر گزارشی که استیبل‌کوین‌ها را جزو RWA بشمارد، عدد خیلی بزرگ‌تری نشان می‌دهد.

بزرگ‌ترین ناشرهای RWA کدام‌اند؟

جدول زیر بزرگ‌ترین ناشرهای اوراق خزانه و طلای توکنیزه را با ارزش توکن‌هایشان در ۲۵ مهر ۱۴۰۵ نشان می‌دهد. این عددها هر روز تغییر می‌کنند و فقط برای این آمده‌اند که بزرگی هر کدام دستتان بیاید.

منبع همه عددها RWA.xyz است. حضور BlackRock، Franklin Templeton و JPMorgan در این فهرست نشان می‌دهد این بازار دیگر فقط دست استارتاپ‌های کریپتویی نیست.

اوندو فایننس چیست؟

اوندو اوراق خزانه، سهام آمریکا و دیگر دارایی‌های مالی سنتی را به شکل توکن عرضه می‌کند. طبق مستندات اوندو، این شرکت دو بخش دارد: بخش مدیریت دارایی که محصولات توکنیزه را می‌سازد و اداره می‌کند، و بخش فنی که پروتکل‌های دیفای را توسعه می‌دهد.

OUSG: اوراق خزانه برای سرمایه‌گذارهای بزرگ

OUSG سهم صندوقی است که بیشتر در اوراق خزانه کوتاه‌مدت آمریکا سرمایه‌گذاری می‌کند، آن هم از راه صندوق‌های BlackRock، Franklin Templeton، WisdomTree، Fidelity و چند مدیر دیگر. مقداری سپرده بانکی و USDC هم برای نقدینگی نگه می‌دارد.

OUSG فقط برای سرمایه‌گذارهای واجد شرایط است: تنها کسی که مراحل پذیرش (Onboarding) اوندو را گذرانده باشد می‌تواند آن را بخرد، بازخرید کند، بفرستد یا بگیرد. طبق مستندات اوندو، رایج‌ترین شرط، دارایی خالص بیش از ۵ میلیون دلار برای اشخاص یا دارایی بیش از ۲۵ میلیون دلار برای شرکت‌هاست. ارزش کل OUSG در ۲۵ مهر ۱۴۰۵ حدود ۳۱۹ میلیون دلار بود.

سرمایه‌گذار پذیرفته‌شده هر ساعتی از شبانه‌روز می‌تواند با USDC یا PYUSD توکن OUSG بگیرد و آن را با USDC بازخرید کند؛ حداقل مبلغ این خرید و بازخرید فوری ۵ هزار دلار است. قیمت OUSG ثابت نیست و با سود اوراق بالا می‌رود. اوندو در پایان هر روز کاری حساب می‌کند دارایی‌های صندوق بعد از کم کردن هزینه‌ها چقدر می‌ارزد؛ به این عدد ارزش خالص دارایی‌ها یا NAV می‌گویند. بعد NAV را بر تعداد توکن‌ها تقسیم می‌کند، قیمت تازه را در اوراکلی روی بلاک‌چین می‌نویسد و خرید و بازخرید را با همین قیمت انجام می‌دهد.

کارمزد مدیریت OUSG سالانه ۰٫۱۵ درصد است، ولی اوندو تا ۱۱ دی ۱۴۰۵ آن را نمی‌گیرد.

USDY: دلار سوددار برای سرمایه‌گذارهای غیرآمریکایی

USDY اوراق بدهی توکنیزه‌ای برای سرمایه‌گذارهای غیرآمریکایی است و قرار است سهولت یک استیبل‌کوین را با سود دلاری اوراق خزانه یک‌جا بدهد. وثیقه‌اش، بسته به اینکه توکن کی منتشر شده، اوراق خزانه کوتاه‌مدت آمریکا، سهم صندوق بورسی اوراق خزانه iShares یا سپرده بانکی است.

USDY را قبلاً Ondo USDY LLC منتشر می‌کرد، ولی از ۲۴ آذر ۱۴۰۴ به مجموعه سهام توکنیزه اوندو پیوسته و مستندات اوندو حالا ناشرش را Ondo Global Markets (BVI) می‌نویسد. ارزشش در ۲۵ مهر ۱۴۰۵ حدود ۲٫۳۶ میلیارد دلار بود و بعد از USYC دومین توکن بزرگ اوراق خزانه به حساب می‌آمد.

برخلاف تتر، که سود اوراق پشتوانه‌اش به خود Tether می‌رسد، سود USDY مال دارنده است. USDY دو نسخه دارد که این سود را به دو شکل نشان می‌دهند:

• USDY معمولی: تعداد توکن‌هایتان ثابت می‌ماند و قیمت هر توکن هر روز کاری کمی بالا می‌رود.
• rUSDY: قیمت هر توکن یک دلار می‌ماند و سود به شکل توکن اضافه به کیف پولتان می‌آید.

با چند عدد فرضی فرقشان روشن می‌شود. فرض کنید ۱٬۰۰۰ دلار USDC می‌دهید و هر USDY در آن لحظه ۱٫۱۰ دلار است؛ حدود ۹۰۹ USDY می‌گیرید. اگر سود یک سال ۴ درصد باشد، قیمت هر USDY به حدود ۱٫۱۴۴ دلار می‌رسد و با همان ۹۰۹ توکن، دارایی‌تان حدود ۱٬۰۴۰ دلار می‌شود. اگر همین پول را rUSDY گرفته بودید، اول ۱٬۰۰۰ توکن داشتید و یک سال بعد به حدود ۱٬۰۴۰ توکن یک‌دلاری می‌رسیدید. ارزش در هر دو حالت یکی است؛ فقط شکل نشان دادنش فرق دارد.

در بازخرید USDY به دلار، پول فقط با حواله به یک حساب بانکی بیرون از آمریکا فرستاده می‌شود و بازخرید به USDC هم از راه Ondo Global Markets است. هر دو راه فقط برای مشتری‌ای باز است که احراز هویت اوندو را گذرانده باشد.

سهام اوندو (Ondo Stocks): سهام آمریکا با پسوند on

پلتفرم سهام توکنیزه اوندو را با اسم Ondo Global Markets هم می‌شناسند. اوندو در این پلتفرم بیش از ۱۰۰ سهم و صندوق بورسی آمریکایی را برای سرمایه‌گذارهای غیرآمریکایی توکنیزه کرده است. اسم هر توکن همان نماد سهم است با پسوند on؛ مثلاً توکن سهم تسلا (TSLA) اسمش TSLAon است. این توکن‌ها روی اتریوم، BNB Chain و سولانا منتشر شده‌اند، معمولاً پنج روز در هفته و شبانه‌روزی معامله می‌شوند و می‌شود کسری از یک توکن را هم خرید.

درباره این توکن‌ها چند چیز را باید بدانید:

• یک توکن لزوماً برابر یک سهم نیست. سود نقدی سهم بعد از کسر مالیات دوباره در همان سهم سرمایه‌گذاری می‌شود. برای همین هر توکن به‌مرور نماینده کمی بیشتر از یک سهم می‌شود و قیمتش با قیمت خود سهم فرق پیدا می‌کند.
• وثیقه دارد. از نظر حقوقی، هر توکن اوراق بدهی شرکت Ondo Global Markets در جزایر ویرجین بریتانیاست و حقوق دارنده‌اش را قانون سوئیس تعیین می‌کند. سهم‌های پشتوانه یک‌به‌یک، به‌اضافه کمی حاشیه اطمینان، نزد یک کارگزار تحت نظارت در آمریکا نگهداری می‌شوند. یک شرکت امین مستقل هم روی این سهم‌ها حق وثیقه درجه‌یک به نفع دارنده‌ها دارد؛ یعنی اگر ناشر ورشکست شود، طلب دارنده‌ها پیش از بقیه از همین سهم‌ها پرداخت می‌شود.
• حق سهام‌داری نمی‌دهد. دارنده حق رأی در مجمع و حق دریافت اطلاعات سهام‌داران را ندارد، درست مثل xStocks که در راهنمای سهام توکنیزه توضیحش داده‌ایم. کسی که شرایط بازخرید را داشته باشد، می‌تواند توکن را به ارزش روزش به ناشر پس بدهد.
• خرید مستقیم از اوندو احراز هویت می‌خواهد. طبق همین مستندات، خرید و فروش مستقیم از خود پلتفرم فعلاً فقط برای مشتریان نهادی باز است و افراد هنوز نمی‌توانند ثبت‌نام کنند. اوندو این توکن‌ها را با همکاری شرکت‌هایی مثل صرافی‌های Bitget و OKX و کیف پول Trust Wallet راه انداخته است.

اوراق شرکت‌های غیربورسی (Private Markets)

تازه‌ترین محصول اوندو، که مهر ۱۴۰۵ معرفی شد، به ارزش سهام شرکت‌هایی گره خورده که هنوز وارد بورس نشده‌اند. طبق مستندات اوندو، هر توکن اوراق بدهی بی‌وثیقه‌ای است که PM Issuer Co، شرکتی در جزایر ویرجین بریتانیا، منتشر کرده است. ارزش هر توکن به یک سهم عادی شرکت مرجع گره خورده، ولی هیچ مالکیت یا حقی در آن شرکت به شما نمی‌دهد. پولش هم فقط یک بار پرداخت می‌شود: وقتی شرکت وارد بورس شود یا فروخته شود. تا آن روز فقط می‌شود توکن را در بازار خرید و فروخت.

این محصول نشان می‌دهد دو توکن با یک برند چقدر می‌توانند ریسک متفاوتی داشته باشند: پشت سهام اوندو سهم واقعی و وثیقه هست، ولی پشت این اوراق فقط تعهد ناشر است.

از Ondo Chain تا Ondo Network

اوندو بهمن ۱۴۰۳ خبر داد که می‌خواهد یک بلاک‌چین لایه یک مخصوص دارایی‌های واقعی به اسم Ondo Chain بسازد. مرداد ۱۴۰۵ به‌جایش Ondo Network را معرفی کرد که به گفته خودش ادامه همان طرح است، ولی بلاک‌چین نیست. معامله‌ها بیرون از بلاک‌چین و داخل سخت‌افزارهای امن اجرا می‌شوند، گروهی از اپراتورهای مستقل تعیین می‌کنند چه کدی اجازه اجرا دارد و انتقال دارایی‌ها روی یک بلاک‌چین عمومی تسویه می‌شود. اولین برنامه‌اش Ondo Perps است، بازاری برای قراردادهای آتی دائمی (پرپچوال).

خود اوندو می‌گوید معامله‌ها فعلاً در یک محیط امن واحد اجرا می‌شوند و باز کردن شبکه به روی اپراتورهای بیشتر یا امنیت مبتنی بر اثبات سهام (Proof of Stake) را فقط جزو مسیرهای احتمالی آینده آورده است.

ارز اوندو (ONDO) به چه کاری می‌آید؟

ONDO توکن حاکمیتی (Governance Token) است؛ یعنی دارنده‌اش در تصمیم‌های پروتکل رأی می‌دهد. طبق DefiLlama، کاربرد دیگری برایش ثبت نشده است. «سوئیچ کارمزد»، یعنی سازوکاری که بخشی از درآمد را به دارنده‌ها برساند، خاموش است و خرید ONDO از بازار با درآمد پروتکل (Buyback) هم در کار نیست. پس سود اوراق خزانه پشت USDY یا کارمزد سهام توکنیزه به دارنده ONDO نمی‌رسد.

ناشر این محصولات به بنیاد اوندو (Ondo Foundation) وصل است. طبق مستندات اوندو، ۹۰٫۰۱ درصد Ondo Global Markets، ناشر سهام توکنیزه و USDY، مال شرکت Flux Finance Inc. است که کاملاً به این بنیاد تعلق دارد؛ ۹٫۹۹ درصد بقیه هم مال Ondo Finance Inc. است. با این حال، هیچ سازوکار اعلام‌شده‌ای درآمد ناشر را به دارنده ONDO نمی‌رساند.

عرضه کل ONDO ده میلیارد واحد است و طبق CoinGecko، ۱۸ مهر ۱۴۰۵ کمتر از نصفش، حدود ۴٫۸۷ میلیارد واحد، در گردش بود. ورود بقیه این توکن‌ها به بازار می‌تواند روی قیمت فشار بیاورد؛ این را در مقاله توکنومیکس باز کرده‌ایم.

ONDO در ۲۵ آذر ۱۴۰۳ به بالاترین قیمتش، حدود ۲٫۱۴ دلار، رسید. همان ۱۸ مهر ۱۴۰۵ قیمتش حدود ۰٫۴۸ دلار بود، یعنی نزدیک ۷۸ درصد زیر آن سقف، با اینکه اوندو در همان روزها بزرگ‌ترین ناشر اوراق خزانه توکنیزه بود. موفقیت محصولات خودبه‌خود به قیمت توکن نمی‌رسد. کسی که ONDO می‌خرد، در عمل امیدوار است بازار RWA و سهم اوندو از آن بزرگ‌تر شود و این رشد به شکلی به ارزش توکن هم برسد.

عددهای زیر زنده‌اند و هر بار صفحه را باز کنید به‌روز می‌شوند:

• قیمت لحظه‌ای هر ONDO: ۰٫۴۳۶۱۵ دلار، حدود ۱۱۳٬۴۲۲ تومان
• ارزش بازار کل ONDO: ۲٬۰۷۴٬۸۴۸٬۳۳۴ دلار
• فاصله قیمت فعلی با بالاترین قیمت تاریخ: ۷۹٫۶۳
• نمودار و اطلاعات بیشتر: صفحه اوندو در سواپ‌ولت

چه کسی می‌تواند محصولات اوندو را بخرد؟

طبق مستندات خود اوندو، ساکنان ایران نمی‌توانند. اوندو در صفحه شرایط USDY و سهام توکنیزه فهرستی از کشورهای ممنوع آورده که ایران، آمریکا، کانادا، روسیه، کوبا و کره شمالی هم در آن هستند. کسی که در این کشورها زندگی می‌کند یا آنجا حضور دارد، اجازه ندارد این توکن‌ها را بخرد، به هر شکلی به دست بیاورد یا بازخرید کند. پس ممنوعیت فقط خرید مستقیم از اوندو نیست: متن، «به دست آوردن» توکن را هم در بر می‌گیرد و همکاران اوندو هم متعهد شده‌اند این محصولات را در این کشورها عرضه نکنند.

برای بقیه هم، جدا از شرط‌های OUSG که بالاتر گفتیم، دو محدودیت مهم هست:

• USDY و سهام اوندو فقط به غیرآمریکایی‌ها فروخته می‌شوند. در بعضی کشورها هم، مثل بریتانیا، سوئیس، سنگاپور، هنگ‌کنگ و بیشتر کشورهای اروپا، فقط سرمایه‌گذار حرفه‌ای یا واجد شرایط به تعریف قانون همان کشور پذیرفته می‌شود.
• احراز هویت لازم است. هر کس بخواهد مستقیم از ناشر بخرد یا توکن را به ناشر پس بدهد، باید احراز هویت اوندو را بگذراند. ناشر برای رعایت قوانین تحریم و ضدپول‌شویی، کیف پول‌ها و تراکنش‌ها را هم با ابزارهای فنی بررسی می‌کند.

ریسک‌های توکن‌های RWA

توکنیزه کردن جابه‌جا کردن دارایی را آسان‌تر می‌کند، ولی ریسک‌های خود دارایی را از بین نمی‌برد و چند ریسک تازه هم رویش می‌گذارد.

حق شما همانی است که در قرارداد نوشته شده

اگر توکن اوراق بدهی بی‌وثیقه باشد و ناشر نتواند بپردازد، شما هم فقط یکی از طلبکارهای عادی او هستید. حق شما را سند عرضه (Prospectus) یا شرایط فروش ناشر تعیین می‌کند، نه تبلیغاتش.

ناشر، امانت‌دار و گزارش پشتوانه

اعتبار هر توکن به اعتبار ناشر و امانت‌دارش بستگی دارد. گزارشی که مدیران خود ناشر درباره پشتوانه منتشر می‌کنند با حسابرسی کامل یک مؤسسه مستقل فرق دارد.

وقتی حق بازخرید ندارید

قیمت توکن RWA در بازار معمولاً به این دلیل نزدیک ارزش واقعی‌اش می‌ماند که سرمایه‌گذارهای بزرگ می‌توانند توکن ارزان را بخرند و پیش ناشر بازخرید کنند. شما اگر حق بازخرید نداشته باشید، تنها راه خروجتان فروش در بازار است. اگر بازار کم‌خریدار باشد، ممکن است با قیمتی پایین‌تر از ارزش واقعی بفروشید.

نقدشوندگی و ساعت معامله

بازار اصلی سهام و اوراق ساعت کاری دارد. توکن سهام اوندو معمولاً پنج روز در هفته معامله می‌شود و ممکن است بین جلسه‌های معاملاتی یا هنگام پرداخت سود و تجزیه سهم برای مدت کوتاهی متوقف شود. آخر هفته‌ها هم ممکن است قیمت توکن از قیمتی که بازار دوشنبه با آن باز می‌شود فاصله بگیرد.

مسدود شدن و فهرست سفید

خیلی از توکن‌های RWA در قراردادشان ابزار کنترل دارند. OUSG و BUIDL فقط بین کیف پول‌هایی جابه‌جا می‌شوند که در فهرست سفید ناشر، یعنی فهرست کیف پول‌های تأییدشده، باشند. قرارداد PAXG هم نقشی دارد که می‌تواند موجودی یک آدرس را مسدود کند. برای کاربر ایرانی این ریسک جدی‌تر است، چون ناشرهایی مثل اوندو کیف پول‌ها را برای رعایت قوانین تحریم بررسی می‌کنند. چرا و چطور توکن مسدود می‌شود را در مقاله بلوکه شدن تتر توضیح داده‌ایم.

قرارداد هوشمند و اوراکل

اگر اوراکل عدد اشتباهی بنویسد یا قرارداد هوشمند باگ داشته باشد، قیمت روی بلاک‌چین با ارزش واقعی دارایی فرق پیدا می‌کند. اوندو می‌گوید قراردادهای سهام توکنیزه‌اش حسابرسی امنیتی شده‌اند، ولی حسابرسی هم ریسک را صفر نمی‌کند.

پیش از خرید هر توکن RWA این شش سؤال را بپرسید

1. توکن از نظر حقوقی چیست؟ سهم صندوق، اوراق بدهی یا مالکیت یک کالای مشخص؟ اگر اوراق بدهی است، وثیقه دارد؟
2. ناشر کیست و دارایی کجاست؟ اسم ناشر، کشور ثبتش و امانت‌داری که دارایی را نگه می‌دارد باید روشن باشد.
3. چه کسی پشتوانه را تأیید می‌کند و هر چند وقت یک بار؟ یک مؤسسه مستقل، یا فقط خود ناشر؟
4. چه کسی می‌تواند بازخرید کند؟ اگر شما نمی‌توانید، قیمت فروشتان را بازار تعیین می‌کند.
5. ناشر می‌تواند توکن شما را مسدود کند؟ آیا توکن فقط بین کیف پول‌های تأییدشده جابه‌جا می‌شود؟
6. در بازاری که می‌خرید، خریدار و فروشنده کافی هست؟ قیمت توکن را با قیمت دارایی اصلی مقایسه کنید و ببینید چقدر فاصله دارد.

اگر جواب حتی یکی از این سؤال‌ها را پیدا نکردید، همین خودش یک ریسک است.

از ایران چه دارایی واقعی توکنیزه‌ای می‌شود داشت؟

USDY و سهام اوندو برای ساکنان ایران بسته است، ولی چند توکن RWA دیگر را می‌توانید در سواپ‌ولت با تومان بخرید و بفروشید:

• طلای توکنیزه: تتر گلد (XAUT) و پکس گلد (PAXG). برای انتخاب بین این دو، گزارش مقایسه XAUT و PAXG در آزمایشگاه سواپ‌ولت هم کمک می‌کند.
• سهام توکنیزه: xStocks شرکت‌هایی مثل اپل، تسلا و انویدیا و صندوق S&P 500 را در صفحه سهام جهانی سواپ‌ولت پیدا می‌کنید. اگر دنبال سهام شرکت‌های هوش مصنوعی هستید، راهنمای خرید سهام هوش مصنوعی از ایران را بخوانید.
• توکن ONDO: خرید اوندو با تومان هم ممکن است؛ فقط یادتان باشد ONDO توکن حاکمیتی است، نه سهمی از USDY یا اوراق خزانه.

برای واریز و برداشت تومان باید احراز هویت سطح متوسط را گذرانده باشید. بازخرید مستقیم از ناشرها برای ساکن ایران عملی نیست؛ مثلاً Tether در شرایط استفاده‌اش ایران را جزو کشورهای ممنوع آورده است. پس راه نقد کردن این توکن‌ها فروختنشان در بازار است. کارمزد معامله را در صفحه کارمزدهای سواپ‌ولت می‌بینید.