عرضه و تقاضا در ارز دیجیتال؛ قیمت‌ها واقعاً چطور تعیین می‌شوند؟

قیمت بیت‌کوین یا هر رمزارز دیگری را هیچ شرکت، دولت یا صرافی‌ای تعیین نمی‌کند. هر صرافی یک دفتر سفارش دارد که یک طرفش خریدارها نوشته‌اند تا چه قیمتی حاضرند بخرند (تقاضا) و طرف دیگرش فروشنده‌ها نوشته‌اند از چه قیمتی حاضرند بفروشند (عرضه). عددی که به اسم «قیمت» می‌بینید، قیمت آخرین معامله‌ای است که این دو طرف روی آن به توافق رسیده‌اند.

قیمت وقتی بالا می‌رود که خریدارهای عجول، یعنی کسانی که حاضرند همین حالا به قیمت فروشنده‌ها بخرند، سفارش‌های فروش را سریع‌تر از رسیدن فروشنده‌های تازه مصرف کنند. پایین آمدن قیمت هم همین ماجرا در جهت عکس است. اینکه یک مبلغ مشخص قیمت را چقدر جابه‌جا می‌کند به عمق بازار بستگی دارد: بامداد ۱۸ مهر ۱۴۰۵، یک خرید ۱۰۰ هزار دلاری در صرافی کوین‌بیس قیمت بیت‌کوین را فقط حدود یک‌صدم درصد بالا می‌برد، ولی قیمت کوانت (QNT) را حدود یک درصد. در بازه‌های طولانی‌تر، جهت قیمت را این تعیین می‌کند که سکه‌ها و فروشنده‌های تازه سریع‌تر به بازار می‌رسند یا پول و خریدارهای تازه. قیمت تومانی هم یک لایه دیگر دارد: عرضه و تقاضای خود تتر در بازار ایران.

دفتر سفارش؛ جایی که عرضه و تقاضا به هم می‌رسند

در کتاب‌های اقتصاد، عرضه و تقاضا را با دو منحنی نشان می‌دهند و قیمت را جایی می‌دانند که این دو منحنی همدیگر را قطع می‌کنند. در بازار رمزارز این منحنی‌ها فرضی نیستند و هر صرافی آن‌ها را لحظه‌به‌لحظه در دفتر سفارشش دارد:

• سفارش‌های خرید (Bid): هر کدام می‌گوید «این مقدار را تا این قیمت می‌خرم». روی هم گذاشتن این سفارش‌ها منحنی تقاضا را می‌سازد.
• سفارش‌های فروش (Ask): هر کدام می‌گوید «این مقدار را از این قیمت به بالا می‌فروشم». روی هم گذاشتن این‌ها منحنی عرضه است.

بالاترین پیشنهاد خرید همیشه کمی پایین‌تر از ارزان‌ترین پیشنهاد فروش است. به این فاصله اسپرد می‌گویند و جزئیاتش را در اسپرد چیست؟ آورده‌ایم. تا وقتی کسی از این فاصله عبور نکند، معامله‌ای انجام نمی‌شود و قیمت سر جایش می‌ماند.

نمودار زیر همین دو منحنی را برای بیت‌کوین و کوانت در یک لحظه واقعی نشان می‌دهد. کوین‌بیس را فقط به این دلیل انتخاب کردیم که داده کامل دفتر سفارشش عمومی است.

شکل دو نمودار شبیه هم است: هرچه از قیمت فعلی دورتر شوید، سفارش بیشتری در صف است. فرقشان در ارتفاع است. در بیت‌کوین تا یک درصد بالاتر از قیمت حدود ۱۷ میلیون دلار سفارش فروش منتظر بود، در کوانت حدود ۷۹ هزار دلار.

قیمت را عجله جابه‌جا می‌کند، نه تعداد خریدارها

جمله «خریدارها از فروشنده‌ها بیشتر بودند، برای همین قیمت بالا رفت» دقیق نیست. در هر معامله دقیقاً همان مقداری که خریده می‌شود، فروخته هم می‌شود. فرق در این است که کدام طرف عجله داشته است.

کسی که سفارش محدود (Limit) ثبت می‌کند، قیمتش را تعیین می‌کند و منتظر می‌ماند؛ این سفارش‌ها به دفتر عمق می‌دهند. کسی که سفارش بازار (Market) می‌زند، می‌خواهد همین حالا با بهترین قیمتی که طرف مقابل گذاشته معامله کند. اگر خریدارهای عجول بیشتر باشند، سفارش‌های فروشِ ارزان یکی‌یکی مصرف می‌شوند و معامله بعدی در قیمت بالاتری ثبت می‌شود. اگر فروشنده‌های عجول بیشتر باشند، قیمت به همین شکل پایین می‌آید. ایگور ماکاروف و آنتوانت شوار در پژوهشی که در ژورنال اقتصاد مالی منتشر شد همین فشار خالص را، یعنی حجم خریدهای عجول منهای فروش‌های عجول، در صرافی‌های مختلف اندازه گرفتند. بخشی از این فشار که در همه صرافی‌ها مشترک بود، حدود ۸۰ درصد از تغییرات قیمت بیت‌کوین را در دوره بررسی‌شان توضیح می‌داد.

اینکه موتور صرافی سفارش‌ها را به چه ترتیبی با هم جفت می‌کند و قیمت خرید و فروش آنی از کجا می‌آید، در صرافی چطور قیمت خرید و فروش را محاسبه می‌کند؟ آمده است.

عمق بازار: چرا یک مبلغ ثابت همه قیمت‌ها را به یک اندازه تکان نمی‌دهد؟

عمق بازار یعنی چقدر سفارش نزدیک قیمت فعلی در صف است. هرچه بازار عمیق‌تر باشد، برای جابه‌جا کردن قیمت پول بیشتری لازم است. جدول زیر را از دفتر سفارش سه رمزارز در کوین‌بیس، بامداد ۱۸ مهر ۱۴۰۵ و در فاصله حدود یک ثانیه، حساب کرده‌ایم:

این عددها فقط وضعیت یک لحظه در یک صرافی را نشان می‌دهند. همین رمزارزها در صرافی‌های دیگر هم سفارش دارند و عمق بازار از ساعتی به ساعت دیگر عوض می‌شود.

یک خرید ۱۰۰ هزار دلاری با دفتر سفارش چه می‌کند؟

در همان لحظه، ارزان‌ترین پیشنهاد فروش کوانت ۲۴۶٫۷۹ دلار بود. یک سفارش بازار ۱۰۰ هزار دلاری اول همه سفارش‌های این قیمت را می‌خرید، بعد سراغ قیمت بعدی می‌رفت و همین‌طور ادامه می‌داد تا پولش تمام شود. آخرین سفارشی که مصرف می‌شد ۲۴۹٫۲۵ دلار بود. نتیجه دو چیز است:

• میانگین خرید شما حدود ۲۴۸٫۲۳ دلار می‌شد؛ یعنی حدود ۰٫۶ درصد گران‌تر از قیمت اول، بدون اینکه کسی کارمزد اضافه گرفته باشد.
• قیمت بازار برای همه بالا می‌رفت، چون ارزان‌ترین سفارش فروشی که در دفتر باقی می‌ماند حالا حدود یک درصد بالاتر از قبل بود.

همین ۱۰۰ هزار دلار در دفتر بیت‌کوین فقط سفارش‌های فروش تا ۸۲٬۵۰۷ دلار را مصرف می‌کرد، در حالی که قیمت اول ۸۲٬۴۹۹ دلار بود. برای بیت‌کوین این مبلغ تقریباً دیده نمی‌شود. اسم این فاصله بین قیمتی که انتظار دارید و میانگینی که می‌پردازید اسلیپیج است و در قیمت تتر در ایران چطور تعیین می‌شود؟ هم یک مثال تومانی از آن آورده‌ایم.

بعد از چنین خریدی، قیمت معمولاً همان‌جا نمی‌ماند. اگر کوانت در این صرافی از جاهای دیگر گران‌تر شده باشد، دو گروه زود سفارش فروش تازه می‌گذارند: بازارسازها (Market Maker) که کارشان گذاشتن مداوم سفارش خرید و فروش است، و معامله‌گرهایی که قیمت صرافی‌ها را با هم مقایسه می‌کنند. به این ترتیب دفتر دوباره پر می‌شود، هرچند در بازار کم‌عمق این برگشت کندتر است.

چرا ارزش بازار پولی نیست که وارد شده؟

ارزش بازار (مارکت کپ) یعنی قیمت آخرین معامله ضرب در تعداد سکه‌های در گردش. یک توکن فرضی را در نظر بگیرید که ۱۰۰ میلیون واحدش در گردش است و هر واحد ۱ دلار قیمت دارد؛ ارزش بازارش ۱۰۰ میلیون دلار است. اگر دفتر سفارشش آن‌قدر کم‌عمق باشد که ۲۰۰ هزار دلار خرید بازار قیمت را ۱۰ درصد بالا ببرد، ارزش بازار ۱۰ میلیون دلار بیشتر می‌شود، در حالی که فقط ۲۰۰ هزار دلار پول تازه آمده است. همین حساب در جهت عکس هم کار می‌کند: اگر دارندگان این توکن بخواهند حتی بخش کوچکی از آن ۱۱۰ میلیون دلار را نقد کنند، در همان دفتر کم‌عمق قیمت را پایین می‌کشند. پس ارزش بازار یک رمزارز کم‌عمق را با پولی که واقعاً می‌شود از آن بیرون کشید یکی ندانید. فرق عرضه در گردش، حداکثر عرضه و FDV را در مارکت کپ چیست؟ توضیح داده‌ایم.

چه چیزهایی عرضه را عوض می‌کند؟

عرضه‌ای که روی قیمت اثر می‌گذارد، کل سکه‌های موجود نیست؛ سکه‌هایی است که صاحبانشان حاضرند بفروشند. بیت‌کوینی که سال‌هاست در یک کیف پول مانده، تا وقتی تکان نخورد فشاری روی قیمت نمی‌آورد. عرضه تازه معمولاً از یکی از این چهار راه به بازار می‌رسد.

سکه‌های تازه: استخراج و پاداش شبکه

از هاوینگ اردیبهشت ۱۴۰۳، هر بلاک بیت‌کوین ۳٫۱۲۵ بیت‌کوین تازه به همراه دارد. شبکه روزی حدود ۱۴۴ بلاک می‌سازد، پس هر روز حدود ۴۵۰ بیت‌کوین تازه به عرضه اضافه می‌شود. داده Coin Metrics نشان می‌دهد در ۳۶۵ روز منتهی به ۱۵ مهر ۱۴۰۵ حدود ۱۶۳ هزار بیت‌کوین تازه استخراج شده که کمتر از یک درصد کل بیت‌کوین‌های موجود است. ماینرها هزینه برق و دستگاه را با پول رایج می‌پردازند، پس بخشی از این سکه‌ها معمولاً فروخته می‌شود و به طرف عرضه دفتر سفارش می‌رسد. در شبکه‌هایی که با استیک کار می‌کنند، پاداش اعتبارسنج‌ها همین نقش را دارد. اینکه این پاداش چطور هر چهار سال نصف می‌شود و هاوینگ‌های قبلی با قیمت چه کردند، در هاوینگ بیت‌کوین چیست؟ آمده است.

آزادسازی توکن‌های قفل‌شده

خیلی از پروژه‌ها بخشی از توکن‌ها را به تیم سازنده و سرمایه‌گذاران اولیه می‌دهند و آن را برای مدتی قفل می‌کنند. وقتی زمان قفل تمام شود، مقدار توکنی که می‌شود فروخت ناگهان بیشتر می‌شود. دو نمونه:

• آربیتروم (ARB): طبق سند رسمی بنیاد آربیتروم، سهم تیم و سرمایه‌گذارها چهار سال قفل است و اولین بخشش یک سال بعد از عرضه توکن آزاد می‌شد. خود توکن فروردین ۱۴۰۲ عرضه شده بود.
• هایپرلیکوئید (HYPE): به گزارش The Block به نقل از بنیاد هایپر، سهم همکاران اصلی پروژه ۲۳٫۸ درصد کل توکن‌ها بود و این سهم یک سال، یعنی تا آذر ۱۴۰۴، قفل ماند.

آزاد شدن توکن به این معنی نیست که همه‌اش فروخته می‌شود؛ فقط یعنی می‌تواند فروخته شود. تاریخ آزادسازی‌ها هم معمولاً از قبل اعلام شده، پس بازار اغلب پیش از رسیدن آن روز واکنشش را نشان می‌دهد. برای اینکه برنامه آزادسازی یک توکن را خودتان بررسی کنید، توکنومیکس چیست؟ را بخوانید.

سوزاندن توکن

سوزاندن یعنی فرستادن توکن به جایی که دیگر هیچ‌کس نتواند خرجش کند. در اتریوم، طبق مستندات ethereum.org بخش پایه کارمزد هر تراکنش سوزانده می‌شود. در BNB هم هر سه ماه یک بار مقداری توکن با فرمولی به اسم Auto-Burn سوزانده می‌شود و به گفته BNB Chain در سی‌وششمین نوبت، ۲۴ تیر ۱۴۰۵، حدود ۱٫۶ میلیون BNB از گردش خارج شد.

سوزاندن عرضه را کم می‌کند، ولی فقط یک طرف معادله است. اگر تقاضا هم کم شود، کمتر شدن عرضه جلوی افت قیمت را نمی‌گیرد. فرمول BNB در قیمت‌های پایین‌تر توکن بیشتری می‌سوزاند؛ پس سوزاندن بیشتر در یک فصل لزوماً خبر خوبی درباره بازار نیست.

فروش دارندگان قدیمی

معمولاً بزرگ‌ترین منبع عرضه، و سخت‌ترین برای پیش‌بینی، کسانی‌اند که از قبل رمزارز دارند: سرمایه‌گذارهای قدیمی که بعد از رشد قیمت سود می‌گیرند، ماینرهایی که ذخیره‌شان را می‌فروشند و هر کسی که به پول نقد احتیاج پیدا می‌کند. در جدول بخش بعد ماهی را می‌بینید که صندوق‌ها خرید سنگینی داشتند و باز هم قیمت پایین آمد؛ یعنی فروشنده‌های دیگر از آن‌ها جلو زدند.

چه چیزهایی تقاضا را عوض می‌کند؟

راه‌های تازه برای ورود پول؛ نمونه ETF

از دی ۱۴۰۲، صندوق‌های قابل معامله بیت‌کوین (ETF) در بورس آمریکا راهی ساده برای سرمایه‌گذارهایی باز کردند که نمی‌خواستند خودشان بیت‌کوین نگه دارند. هر بار که پول خالص وارد این صندوق‌ها می‌شود، صندوق باید بیت‌کوین بیشتری نگه دارد، و این بیت‌کوین را کسی باید بفروشد. سازوکار ساخت و بازخرید سهم این صندوق‌ها را در ETF بیت‌کوین چیست؟ توضیح داده‌ایم.

جریان روزانه این صندوق‌ها را از جدول Farside برداشتیم، هر روز را با قیمت همان روز به بیت‌کوین تبدیل کردیم و جمع هر ماه را کنار بیت‌کوین تازه استخراج‌شده در همان ماه گذاشتیم:

جریان صندوق‌ها از Farside است و قیمت و مقدار استخراج از Coin Metrics. معادل بیت‌کوین تقریبی است، چون هر روز را با قیمت پایانی همان روز حساب کرده‌ایم. تغییر قیمت از قیمت پایانی روز قبل از شروع ماه تا قیمت پایانی آخرین روز ماه است.

در بیشتر این ماه‌ها جهت جریان صندوق‌ها و جهت قیمت یکی بوده و صندوق‌ها گاهی چند برابر تولید ماینرها خریده یا فروخته‌اند. ولی مهر ۱۴۰۴ را ببینید: صندوق‌ها حدود ۳۶ هزار بیت‌کوین خریدند، تقریباً سه برابر بیت‌کوینی که آن ماه استخراج شد، و قیمت باز هم پایین آمد. معنی‌اش این است که فروشنده‌های دیگر، احتمالاً همان دارندگان قدیمی، بیشتر از این خریدها عرضه کرده‌اند. در کل دوره، از ۲۱ دی ۱۴۰۲ تا ۱۵ مهر ۱۴۰۵، صندوق‌ها خالص حدود ۶۸۰ هزار بیت‌کوین جذب کردند، در حالی که حدود ۵۰۰ هزار بیت‌کوین استخراج شد و قیمت از حدود ۴۷ هزار دلار به حدود ۸۳ هزار دلار رسید. هیچ گروهی از خریدارها یا فروشنده‌ها به‌تنهایی قیمت را توضیح نمی‌دهد؛ باید همه را با هم دید.

نرخ بهره و اقتصاد آمریکا

وقتی نرخ بهره دلار بالاست، نگه داشتن دارایی پرریسکی که سودی نمی‌دهد گران‌تر تمام می‌شود و بخشی از پول سراغ اوراق و سپرده‌های دلاری می‌رود. وقتی بازار انتظار کاهش نرخ را دارد، ماجرا برعکس می‌شود. چیزی که قیمت را تکان می‌دهد معمولاً خود تصمیم نیست، فاصله‌اش با انتظار بازار است. رابطه آمار تورم آمریکا با همین انتظارها را در چرا قیمت بیت‌کوین به تورم آمریکا واکنش نشان می‌دهد؟ توضیح داده‌ایم.

کاربرد واقعی و موج‌های توجه

بخشی از تقاضا از کسانی است که رمزارز را برای استفاده می‌خواهند، نه برای فروش گران‌تر. هر کسی که روی اتریوم تراکنش می‌فرستد کارمزدش را با اتر می‌دهد و کسی که می‌خواهد پس‌اندازش دلاری بماند سراغ تتر می‌رود. این تقاضا معمولاً آرام‌تر و پایدارتر است. در طرف دیگر، گاهی یک موضوع داغ مثل هوش مصنوعی یا میم‌کوین‌ها در مدت کوتاهی پول زیادی را سمت گروهی از توکن‌ها می‌برد. این تقاضا به همان سرعتی که آمده می‌تواند برود و در توکن‌های کم‌عمق اثرش چند برابر است.

اهرم؛ تقاضای قرضی

در معاملات آتی و مارجین، معامله‌گر با پول قرضی موقعیتی بزرگ‌تر از سرمایه‌اش باز می‌کند. این پول قرضی هم تقاضا یا عرضه حساب می‌شود، ولی شکننده است. اگر قیمت به اندازه کافی خلاف جهت معامله‌گر حرکت کند، صرافی موقعیتش را به‌اجبار می‌بندد. این بستن اجباری که به آن لیکوئید شدن می‌گویند، خودش یک فروش یا خرید عجولانه تازه است که قیمت را جلوتر می‌برد و ممکن است موقعیت‌های بعدی را هم ببندد. بخشی از ریزش‌ها و جهش‌های تند و چنددقیقه‌ای بازار از همین زنجیره می‌آید.

چرا قیمت یک رمزارز در صرافی‌های مختلف فرق دارد؟

هر صرافی دفتر سفارش خودش را دارد، پس هر صرافی قیمت خودش را دارد. چیزی که این قیمت‌ها را نزدیک هم نگه می‌دارد آربیتراژ است: اگر جایی ارزان‌تر باشد، معامله‌گرها از آن‌جا می‌خرند و جای گران‌تر می‌فروشند تا فاصله بسته شود. بامداد ۱۸ مهر ۱۴۰۵، در فاصله دو ثانیه، ارزان‌ترین پیشنهاد فروش بیت‌کوین در کوین‌بیس ۸۲٬۴۹۵ دلار بود، در بیت‌استمپ ۸۲٬۴۹۶ دلار و در کراکن ۸۲٬۴۹۸ دلار. اختلاف این سه عدد حدود ۳ دلار بود؛ کمتر از نیم‌صدم درصد.

در همان لحظه، بیت‌کوین در بازار تتری کراکن ۸۲٬۵۷۱ تتر بود؛ حدود ۷۳ واحد بیشتر از بازار دلاری همان صرافی. بیت‌کوین گران‌تر نشده بود. هر تتر آن لحظه حدود ۰٫۹۹۹۱ دلار معامله می‌شد و ۸۲٬۴۹۸ دلار تقسیم بر این عدد حدود ۸۲٬۵۷۰ تتر می‌شود؛ تقریباً همان قیمت بازار تتری. پس قیمت هر رمزارز به ارزی که با آن سنجیده می‌شود هم بستگی دارد. سایت‌های قیمت هم همین تبدیل را انجام می‌دهند: طبق روش‌شناسی CoinGecko، این سایت قیمت جفت‌های تتری را به دلار تبدیل می‌کند، قیمت‌های پرت را کنار می‌گذارد و از بقیه میانگینی وزنی بر اساس حجم معاملات می‌گیرد.

وقتی جابه‌جا کردن پول بین بازارها سخت باشد، این فاصله‌ها بیشتر و ماندگارتر می‌شوند. همان پژوهش ماکاروف و شوار نشان داد اختلاف قیمت بیت‌کوین بین کشورها خیلی بیشتر از اختلاف بین صرافی‌های یک کشور است، به خاطر محدودیت‌هایی که سر راه جابه‌جایی سرمایه بین کشورها هست، و این اختلاف در دوره‌های رشد تند قیمت بازتر می‌شود. اینکه همین منطق درباره بازار ایران چه معنایی دارد، در قیمت تتر در ایران چطور تعیین می‌شود؟ آمده است.

قیمت تومانی: یک بازار عرضه و تقاضای دیگر

قیمت تومانی بیشتر رمزارزها از ضرب دو عدد به دست می‌آید که هر کدام در بازار خودش ساخته می‌شود:

قیمت تومانی رمزارز ≈ قیمت آن به تتر × قیمت تتر به تومان

عدد اول را عرضه و تقاضای جهانی همان رمزارز می‌سازد و عدد دوم را عرضه و تقاضای تتر در ایران. این دو می‌توانند مستقل از هم حرکت کنند. اگر بیت‌کوین در بازار جهانی ۲ درصد ارزان شود و هم‌زمان تتر در ایران ۲ درصد گران شود، قیمت تومانی بیت‌کوین تقریباً ثابت می‌ماند. اگر بیت‌کوین جهانی تکان نخورد و تتر ۳ درصد گران شود، بیت‌کوین تومانی هم حدود ۳ درصد گران می‌شود.

قیمت تتر به تومان هم با دلار آزاد یکی نیست و عرضه و تقاضای خودش را دارد. مثلاً وقتی خیلی‌ها هم‌زمان بخواهند پس‌انداز تومانی‌شان را به تتر تبدیل کنند، تتر می‌تواند از دلار آزاد هم گران‌تر شود. این لایه را در قیمت تتر در ایران چطور تعیین می‌شود؟ و چرا قیمت تتر با دلار فرق دارد؟ توضیح داده‌ایم.

خرید، فروش و تبدیل در سواپ‌ولت از نوع معامله آنی است. طبق راهنمای خرید، قیمت لحظه‌ای و مقدار تقریبی دریافتی پیش از تأیید نشان داده می‌شود و چون قیمت‌ها لحظه‌ای‌اند، عدد صفحه نهایی ملاک معامله است. کارمزدها را هم در صفحه کارمزدها ببینید. اگر می‌خواهید بدانید تغییر قیمت یک رمزارز از خودش آمده یا از تتر، قیمت تتری آن را کنار قیمت تومانی‌اش نگاه کنید.

«نواحی عرضه و تقاضا» در تحلیل تکنیکال چه فرقی دارد؟

اگر «عرضه و تقاضا» را جست‌وجو کرده باشید، احتمالاً به «ناحیه عرضه» و «ناحیه تقاضا» هم برخورده‌اید. در تحلیل تکنیکال این‌ها بازه‌هایی از نمودار قیمت‌اند که قیمت قبلاً از آن‌جا تند برگشته و معامله‌گر فرض می‌کند هنوز سفارش‌های پرنشده‌ای آن‌جا مانده است. این ناحیه‌ها برداشت معامله‌گر از نمودار گذشته‌اند، نه اندازه‌گیری سفارش‌های واقعی. دفتر سفارش واقعی می‌تواند در چند ثانیه عوض شود و سفارش‌های بزرگ هم ممکن است پیش از رسیدن قیمت حذف شوند.

پیش از تصمیم، این پنج سؤال را بپرسید

وقتی خبری مثل «هفته آینده چند صد میلیون توکن آزاد می‌شود» یا «رکورد ورود پول به صندوق‌ها» می‌بینید، این سؤال‌ها کمک می‌کنند اثرش را واقع‌بینانه‌تر بسنجید:

1. جریان تازه است یا آمار موجودی؟ سکه‌های تازه‌ای که وارد بازار می‌شوند یا پول تازه‌ای که می‌آید اثر دارد؛ عدد کل عرضه یا ارزش بازار به‌تنهایی چیزی را جابه‌جا نمی‌کند.
2. از قبل معلوم بود؟ هاوینگ، تاریخ آزادسازی توکن‌ها و جلسه‌های فدرال رزرو از ماه‌ها قبل اعلام می‌شوند و بازار معمولاً زودتر واکنش نشان می‌دهد. غافلگیری است که قیمت را تکان می‌دهد.
3. اندازه‌اش در برابر عمق بازار چقدر است؟ در داده‌ای که بالاتر دیدید، خرید ۱ میلیون دلاری قیمت بیت‌کوین را حدود ۰٫۰۴ درصد بالا می‌برد و قیمت کوانت را حدود ۶ درصد.
4. طرف مقابل کیست؟ هر خریدی فروشنده‌ای دارد. اگر صندوق‌ها می‌خرند و قیمت بالا نمی‌رود، یعنی کسی با همان سرعت می‌فروشد.
5. در قیمت تومانی، تتر هم تکان خورده؟ پیش از نتیجه گرفتن درباره یک رمزارز، ببینید تغییر از خودش بوده یا از نرخ تتر.

در معامله‌های خودتان هم در رمزارزهای کم‌عمق به جای سفارش بازار از سفارش محدود استفاده کنید، پیش از معامله بزرگ عمق دفتر سفارش را ببینید و صرافی‌ها را با مقدار نهایی دریافتی مقایسه کنید، نه با قیمت تابلو. هیچ‌کدام از این‌ها پیش‌بینی قیمت نیست؛ فقط کمک می‌کند بفهمید قیمتی که می‌بینید از کجا آمده است.