دائو (DAO) چیست؟ سازمانی که با رأی دارندگان توکن اداره می‌شود

دائو (DAO) کوتاه‌شده Decentralized Autonomous Organization یا «سازمان خودگردان غیرمتمرکز» است: گروهی که قواعدش در یک قرارداد هوشمند روی بلاک‌چین نوشته شده، پولش در خزانه‌ای مشترک نگه داشته می‌شود و تصمیم‌هایش، از خرج کردن همان پول تا ارتقای نرم‌افزار، با رأی اعضا گرفته می‌شود. در بیشتر دائوها عضو یعنی کسی که توکن حاکمیتی آن پروژه را دارد و هرچه توکن بیشتری داشته باشد، رأیش وزن بیشتری دارد.

فرقش با یک شرکت معمولی این است که مدیرعامل یا هیئت‌مدیره‌ای نیست که امضایش پول را جابه‌جا کند. پیشنهاد ثبت می‌شود، رأی‌گیری انجام می‌شود و اگر پیشنهاد تصویب شد، خود قرارداد آن را اجرا می‌کند.

اگر عجله دارید، خلاصه‌اش این است:

• از چه ساخته شده؟ قواعدی که در کد نوشته شده، خزانه‌ای که بدون رأی خرج نمی‌شود و رأی‌دهندگانی که معمولاً دارندگان توکن‌اند.
• رأی‌گیری کجا انجام می‌شود؟ نظرسنجی‌های اولیه معمولاً در سایت اسنپ‌شات (Snapshot) و بدون کارمزد برگزار می‌شوند. تصمیم‌هایی که پول یا کد را جابه‌جا می‌کنند، روی خود بلاک‌چین رأی‌گیری می‌شوند.
• مشکل اصلی‌شان چیست؟ نهنگ‌ها (دارندگان بزرگ توکن) رأی سنگین‌تری دارند؛ تصمیم معتبر با رأی چند درصد از توکن‌ها هم گرفته می‌شود؛ و اگر قواعد رأی‌گیری خوب طراحی نشده باشد، مهاجم می‌تواند قدرت رأی را برای چند ثانیه قرض بگیرد.
• قانون چه می‌گوید؟ بعضی ایالت‌های آمریکا برای DAO شکل حقوقی ساخته‌اند، ولی پرونده‌ای که یک نهاد ناظر آمریکایی به دادگاه برد، نشان داد ساختار DAO سپری در برابر قانون نیست.

دائو به زبان ساده

صندوق‌های قرض‌الحسنه خانوادگی را در نظر بگیرید. چند نفر هر ماه پولی می‌گذارند و با هم تصمیم می‌گیرند وام به چه کسی برسد. این صندوق همیشه یک صندوق‌دار دارد که پول دستش است و همه باید به او اعتماد کنند. اگر روزی صندوق‌دار پول را جای دیگری خرج کند، بقیه فقط می‌توانند گله کنند.

دائو همین صندوق است، با این فرق که صندوق‌دارش برنامه‌ای روی بلاک‌چین است. سایت رسمی اتریوم توضیح می‌دهد که وقتی قرارداد یک DAO روی شبکه منتشر شد، هیچ‌کس جز با رأی‌گیری نمی‌تواند قواعدش را عوض کند. هر کاری هم که در کد پیش‌بینی نشده باشد، انجام نمی‌شود. خزانه هم در همان قرارداد است، پس کسی نمی‌تواند بدون تأیید جمع از آن پول بردارد.

این یعنی لازم نیست اعضا همدیگر را بشناسند یا به یک نفر اعتماد کنند؛ کافی است به کد اعتماد کنند. همین نکته هم نقطه‌قوت دائوست و هم نقطه‌ضعفش، چون اگر کد ایراد داشته باشد، اجرای خودکار به ضرر همه تمام می‌شود.

سه جزء هر دائو

۱. قواعدی که در کد نوشته شده

قرارداد هوشمند معلوم می‌کند چه کسی می‌تواند پیشنهاد بدهد، رأی‌گیری چند روز طول بکشد، چه تعداد رأی لازم است و پیشنهاد تصویب‌شده چطور اجرا شود.

۲. خزانه مشترک

خزانه پول مشترک DAO است و معمولاً بخش بزرگی از توکن‌های خود پروژه در آن است. مثلاً طبق مستندات یونی‌سواپ، وقتی توکن UNI سال ۱۳۹۹ ساخته شد، ۴۳۰ میلیون UNI از یک میلیارد، یعنی ۴۳ درصد کل عرضه، به خزانه جامعه رسید و طی چهار سال آزاد شد. در آربیتروم هم خزانه DAO ‏۳۵٫۲۸ درصد عرضه اولیه ARB را گرفت.

اینکه این خزانه چقدر بزرگ است و چقدر از آن هنوز خرج نشده، روی اقتصاد توکن هم اثر دارد. این موضوع را در توکنومیکس چیست با همین مثال آربیتروم باز کرده‌ایم.

۳. رأی‌دهندگان

ethereum.org سه مدل عضویت را از هم جدا می‌کند:

• مبتنی بر توکن: رایج‌ترین مدل. هر کس توکن حاکمیتی را داشته باشد، حق رأی دارد و این توکن‌ها معمولاً در صرافی‌ها خرید و فروش می‌شوند. دائوهای یونی‌سواپ، آربیتروم و ENS از همین نوع‌اند.
• مبتنی بر سهم: عضو تازه باید درخواست عضویت بفرستد و معمولاً در ازای سهم، پول یا کاری پیشنهاد کند. هر وقت هم بخواهد، می‌تواند با سهم خودش از خزانه بیرون برود. این مدل بیشتر به کار گروه‌های کوچک‌تر، مثل خیریه‌ها و باشگاه‌های سرمایه‌گذاری، می‌آید.
• مبتنی بر اعتبار: قدرت رأی را نمی‌شود خرید یا منتقل کرد. فقط با کار کردن برای DAO به دست می‌آید.

«خودگردان» یعنی هیچ آدمی در کار نیست؟

نه. ethereum.org یکی از مدل‌های رایج را این‌طور توضیح می‌دهد: ممکن است هزاران نفر رأی بدهند، ولی پول در یک کیف پول چندامضایی (مولتی‌سیگ) است که ۵ تا ۲۰ عضو مورد اعتماد و معمولاً شناخته‌شده امضاکننده‌اش هستند. بعد از هر رأی‌گیری، همین‌ها خواست جمع را اجرا می‌کنند. حتی آربیتروم، که رأی‌گیری‌اش کاملاً روی زنجیره است، شورای امنیتی ۱۲ نفره دارد که اگر ۹ نفرشان موافق باشند، می‌توانند در شرایط اضطراری بدون معطلی شبکه را ارتقا دهند. این شورا باید بعدش گزارش کامل بدهد و خود DAO می‌تواند با رأی، این اختیار را محدود کند یا از او بگیرد. پس پیش از اینکه دائویی را «کاملاً غیرمتمرکز» بدانید، ببینید چه کسانی کلید اضطراری دارند.

پیشنهادها چطور به رأی گذاشته می‌شوند؟

سه DAOیی که در این مطلب می‌بینید، دو جور رأی‌گیری دارند: یکی بیرون از زنجیره برای سنجیدن نظر جمع، و یکی روی زنجیره برای تصمیمی که واقعاً اجرا می‌شود.

رأی‌گیری بیرون از زنجیره: اسنپ‌شات

اسنپ‌شات سایتی است که دائوها در آن بدون کارمزد شبکه رأی‌گیری می‌کنند. وقتی رأی می‌دهید، کیف پولتان فقط یک پیام را امضا می‌کند و تراکنشی روی بلاک‌چین ثبت نمی‌شود. رسید رأی‌ها در IPFS، یک شبکه ذخیره‌سازی غیرمتمرکز، نگه داشته می‌شود تا بعداً بشود بررسی‌شان کرد.

قدرت رأی هر کس از موجودی‌اش در لحظه ثبت پیشنهاد حساب می‌شود. به همین ثبت لحظه‌ای موجودی‌ها snapshot می‌گویند و اسم سایت هم همین است. طبق پرسش‌های رایج اسنپ‌شات، اگر این کار انجام نمی‌شد، هر کس می‌توانست رأی بدهد، توکنش را به حساب دیگری بفرستد و دوباره رأی بدهد. توکنی هم که بعد از ثبت پیشنهاد خریده‌اید، برای آن پیشنهاد حساب نمی‌شود.

نتیجه اسنپ‌شات به‌خودی‌خود پولی جابه‌جا نمی‌کند. یونی‌سواپ و ENS از آن برای «سنجش نظر» استفاده می‌کنند و تصمیم الزام‌آور را بعداً روی زنجیره به رأی می‌گذارند. بعضی دائوها هم ابزارهای جانبی‌ای دارند که نتیجه اسنپ‌شات را از کیف پول خزانه اجرا می‌کنند.

رأی‌گیری روی زنجیره: قرارداد Governor

برای تصمیم‌هایی که باید خودکار اجرا شوند، دائوها از قراردادی به اسم Governor استفاده می‌کنند. مستندات OpenZeppelin، که نسخه رایج این قرارداد را منتشر کرده، چرخه یک پیشنهاد را این‌طور توضیح می‌دهد:

1. ثبت پیشنهاد. پیشنهاد، خودِ تراکنش‌هایی است که قرار است اجرا شوند؛ مثلاً «فلان مقدار توکن را از خزانه به این آدرس بفرست». معمولاً فقط کسی می‌تواند پیشنهاد ثبت کند که حداقلی از قدرت رأی را داشته باشد.
2. تأخیر پیش از رأی‌گیری. چند روزی فاصله است تا قدرت رأی‌ها ثبت شود و مردم فرصت کنند پیشنهاد را بخوانند.
3. رأی‌گیری. سه گزینه دارید: «موافق»، «مخالف» و «ممتنع». هر رأی یک تراکنش است و کارمزد شبکه دارد.
4. حد نصاب. پیشنهاد وقتی تصویب می‌شود که موافق‌ها بیشتر از مخالف‌ها باشند و تعداد رأی‌ها به حداقل مشخصی برسد. به این حداقل حد نصاب (Quorum) می‌گویند. در نسخه استاندارد OpenZeppelin رأی‌های «موافق» و «ممتنع» با هم برای حد نصاب شمرده می‌شوند؛ بعضی دائوها، مثل یونی‌سواپ، فقط رأی موافق را می‌شمارند.
5. قفل زمانی. پیشنهاد تصویب‌شده چند روز در صف می‌ماند. OpenZeppelin دلیلش را این می‌داند که هر کس با تصمیم مخالف است، پیش از اجرا فرصت داشته باشد پولش را بیرون ببرد.
6. اجرا. بعد از قفل زمانی، معمولاً هر کسی می‌تواند دستور اجرا را بزند و قرارداد کار را انجام می‌دهد.

یک نکته مهم در همین مستندات آمده است: توکن رأی‌دهی سابقه موجودی‌ها را نگه می‌دارد و قدرت رأی از موجودیِ ثبت‌شده در یک لحظه گذشته خوانده می‌شود، نه از موجودی همین الان. این قاعده نمی‌گذارد کسی با یک توکن دو بار رأی بدهد و، همان‌طور که پایین‌تر می‌بینید، جلوی یک نوع حمله را هم می‌گیرد.

تفویض رأی: چرا توکن داشتن به‌تنهایی کافی نیست

در یونی‌سواپ، آربیتروم و ENS، حتی اگر توکن در کیف پولتان باشد، هنوز رأی ندارید. اول باید قدرت رأی‌تان را به یک آدرس بسپارید: یا به آدرس خودتان، یا به نماینده‌ای (Delegate) که به او اعتماد دارید. مستندات ENS می‌گوید تفویض توکن را قفل نمی‌کند و فقط رأی‌ها را به حساب آدرسی که انتخاب کرده‌اید اضافه می‌کند. توکن در کیف پول خودتان می‌ماند، می‌توانید هر وقت خواستید خرجش کنید و هر لحظه فقط به یک آدرس می‌شود تفویض کرد. ethereum.org تفویض را شبیه دموکراسی نمایندگی می‌داند: دارندگان توکن رأی‌شان را به کسانی می‌سپارند که خودشان را نامزد کرده‌اند و قول داده‌اند پیگیر کارهای پروژه باشند.

مثال کامل: یک پیشنهاد در DAO آربیتروم از ایده تا اجرا

آربیتروم یکی از بزرگ‌ترین شبکه‌های لایه دوم اتریوم است. DAO آن با توکن ARB رأی می‌دهد و همراه با شورای امنیتی، اختیار مالکیت دو شبکه آربیتروم وان و آربیتروم نوا را دارد. قواعد رأی‌گیری‌اش با جزئیات در قانون اساسی DAO آربیتروم نوشته شده و برای همین مثال خوبی است. عددهای این بخش از متنی است که ۱۷ مهر ۱۴۰۵ در مستندات آربیتروم منتشر بود.

مرحله‌ها و زمان هر کدام

دوره اعتراض فاصله‌ای است که در آن هر کس می‌تواند نتیجه‌ای را که آربیتروم به اتریوم گزارش داده، به چالش بکشد.

پیشنهادها دو نوع‌اند. پیشنهاد قانون اساسی (Constitutional) خود قانون اساسی یا نرم‌افزار و تنظیمات اصلی شبکه را عوض می‌کند، یا شبکه تازه‌ای را تأیید می‌کند. پیشنهاد عادی بقیه موارد است، مثل درخواست بودجه از خزانه. طبق خود قانون اساسی، از شروع نظرسنجی اولیه تا اجرا، پیشنهاد عادی دست‌کم ۲۷ روز و پیشنهاد قانون اساسی دست‌کم ۴۲ روز طول می‌کشد.

یک جزئیات هم در مرحله ۳ هست: اگر حد نصاب در دو روز آخرِ آن ۱۴ روز پر شود، رأی‌گیری تا دو روز بعد از پر شدنش تمدید می‌شود. این قاعده نمی‌گذارد کسی در لحظه آخر رأی سنگینی بدهد و بقیه فرصت واکنش نداشته باشند.

حد نصاب چطور حساب می‌شود؟

حد نصاب آربیتروم عدد ثابتی نیست. پایه‌اش «توکن‌های رأی‌دارِ تفویض‌شده» است، یعنی ARBهایی که صاحبانشان قدرت رأی‌شان را به آدرسی سپرده‌اند. توکن‌های بنیاد آربیتروم و ایردراپ‌هایی که هنوز کسی برنداشته، در این حساب نیستند. فرمولش این است:

• پیشنهاد عادی: ۴۰ درصد توکن‌های تفویض‌شده، ولی نه کمتر از ۱۰۰ میلیون و نه بیشتر از ۳۰۰ میلیون ARB.
• پیشنهاد قانون اساسی: ۵۰ درصد توکن‌های تفویض‌شده، ولی نه کمتر از ۱۵۰ میلیون و نه بیشتر از ۴۵۰ میلیون ARB.

برای اینکه ببینید کف و سقف چطور کار می‌کنند، سه حالت فرضی را حساب کرده‌ایم. عدد توکن‌های تفویض‌شده در این جدول فرضی است، نه آمار امروز آربیتروم:

یک پیشنهاد فرضی، از اول تا آخر

فرض کنید تیمی می‌خواهد ۲ میلیون ARB از خزانه بگیرد تا ابزاری برای کاربران آربیتروم بسازد. این درخواست بودجه است، پس پیشنهاد عادی حساب می‌شود. فرض کنید ۵۰۰ میلیون ARB تفویض شده، پس حد نصاب ۲۰۰ میلیون است.

1. تیم ایده‌اش را در فروم می‌گذارد و یک هفته درباره‌اش بحث می‌شود.
2. نظرسنجی یک‌هفته‌ای در اسنپ‌شات برگزار می‌شود. خود تیم ۵۰۰ هزار ARB قدرت رأی ندارد، پس یکی از نماینده‌هایی را که این مقدار را دارد راضی می‌کند نظرسنجی را ثبت کند. اکثریت موافق است.
3. یک نماینده با بیش از ۱ میلیون ARB رأی تفویض‌شده، پیشنهاد را روی زنجیره ثبت می‌کند. سه روز بعد، رأی‌گیری ۱۴ روزه شروع می‌شود.
4. نتیجه: ۱۵۰ میلیون موافق، ۴۰ میلیون مخالف و ۶۰ میلیون ممتنع. موافق‌ها بیشترند و موافق به‌اضافه ممتنع ۲۱۰ میلیون است، یعنی بالای حد نصاب ۲۰۰ میلیونی. پیشنهاد تصویب می‌شود.
5. سه روز انتظار، و بعد ۲ میلیون ARB از خزانه به آدرس تیم می‌رود. از شروع نظرسنجی تا این لحظه، دست‌کم ۲۷ روز گذشته است.

حالا فرض کنید رأی‌های ممتنع به‌جای ۶۰ میلیون، ۴۰ میلیون بود. موافق‌ها باز هم چند برابر مخالف‌ها بودند، ولی موافق به‌اضافه ممتنع ۱۹۰ میلیون می‌شد و به حد نصاب نمی‌رسید. پیشنهاد رد می‌شد. برای همین در دائوها رأی «ممتنع» بی‌اثر نیست: نظر شما را نمی‌گوید، ولی کمک می‌کند حد نصاب پر شود.

چند DAO معروف و قواعدشان

جدول پایین قواعد سه DAO شناخته‌شده را طبق مستندات خودشان در ۱۷ مهر ۱۴۰۵ کنار هم گذاشته است. این قواعد با رأی خود DAO عوض می‌شوند، پس پیش از شرکت در رأی‌گیری، نسخه روز را ببینید.

منبع‌ها: روند حاکمیت یونی‌سواپ و معرفی حاکمیت یونی‌سواپ، قانون اساسی DAO آربیتروم، روند حاکمیت ENS.

یکی دیگر از دائوهای شناخته‌شده MakerDAO بود، سازنده استیبل‌کوین DAI، که در شهریور ۱۴۰۳ اسمش را به Sky تغییر داد. ماجرای DAI و جانشینش USDS را در استیبل کوین چیست توضیح داده‌ایم. توکن حاکمیتی امروزش، SKY، در فهرست رمزارزهای سواپ‌ولت هم هست.

وقتی خود بلاک‌چین مثل DAO اداره می‌شود

بعضی بلاک‌چین‌ها قواعد خود شبکه را هم با رأی دارندگان ارز اصلی عوض می‌کنند. در پولکادات دارندگان DOT شهریور ۱۴۰۴ با یک همه‌پرسی روی زنجیره برای DOT سقف عرضه ۲٫۱ میلیاردی گذاشتند. در کاردانو هم از هاردفورک شهریور ۱۴۰۳ رأی‌گیری روی زنجیره راه افتاد و دارندگان ADA می‌توانند رأی‌شان را به نماینده‌ای به اسم DRep بسپارند. اسم این‌ها را معمولاً DAO نمی‌گذارند، ولی منطقشان همان است.

دائوها با چه مشکلاتی روبه‌رو هستند؟

تصمیم‌های بزرگ با رأی جمع کوچک

در هر سه DAOیی که دیدید، حد نصاب فقط چند درصد کل توکن‌هاست: ۱ درصد در ENS، ۴۰ میلیون از یک میلیارد UNI اولیه در یونی‌سواپ، و حداکثر ۴۵۰ میلیون از ۱۰ میلیارد ARB اولیه در آربیتروم. یعنی رأی‌گیری‌ای که ۹۹ درصد توکن‌های ENS در آن شرکت نکرده باشند هم می‌تواند تصمیمی معتبر و اجرایی بگیرد. نظرسنجی اولیه آربیتروم هم اصلاً حد نصاب ندارد. حد نصاب پایین کمک می‌کند کار DAO به‌خاطر غیبت رأی‌دهندگان نخوابد، ولی نتیجه‌اش این است که جمع کوچکی از نماینده‌های فعال ممکن است به‌جای بقیه تصمیم بگیرند.

نهنگ‌ها رأی سنگین‌تری دارند

در DAO مبتنی بر توکن، هر توکن یک رأی است، نه هر نفر. ENS صریحاً می‌گوید هرچه ENS بیشتری داشته باشید، رأیتان وزن بیشتری دارد. توکن حاکمیتی را هم می‌شود در بازار خرید، پس هر کس پول بیشتری داشته باشد، می‌تواند قدرت رأی بیشتری بخرد. حداقل لازم برای ثبت پیشنهاد هم، مثل ۱ میلیون UNI یا ۱ میلیون ARB، این کار را از دسترس دارنده کوچک دور می‌کند. یونی‌سواپ به کسی که این مقدار را ندارد پیشنهاد می‌کند با نماینده‌ای که دارد همکاری کند.

حمله حاکمیتی: ماجرای Beanstalk

روشن‌ترین نمونه حمله به رأی‌گیری، Beanstalk بود؛ پروژه‌ای در دیفای که یک استیبل‌کوین بدون وثیقه می‌ساخت. طبق گزارش خود تیم Beanstalk، ۲۸ فروردین ۱۴۰۱ مهاجمی با یک وام لحظه‌ای (Flash Loan) از سازوکار حاکمیتی پروژه سوءاستفاده کرد و حدود ۷۷ میلیون دلار از استخرهای نقدینگی آن را به کیف پول خودش فرستاد. تیم بلافاصله رأی‌گیری را خاموش و پروتکل را متوقف کرد، ولی پول رفته بود.

وام لحظه‌ای وامی بدون وثیقه است که باید در همان تراکنشی که گرفته شده پس داده شود؛ اگر پس داده نشود، کل تراکنش باطل می‌شود. وقتی قدرت رأی از موجودیِ همان لحظه حساب شود، کسی که برای چند ثانیه مقدار عظیمی توکن قرض گرفته، برای همان چند ثانیه اکثریت رأی را دارد. در همین فرصت می‌تواند پیشنهادی را که پول خزانه را به خودش می‌دهد تصویب و اجرا کند و آخر تراکنش وام را پس بدهد.

دفاع در برابر این حمله همان چیزهایی است که بالاتر دیدید: قدرت رأی از موجودی یک لحظه گذشته حساب شود، که اسنپ‌شات و قرارداد Governor همین کار را می‌کنند؛ میان ثبت پیشنهاد و رأی‌گیری فاصله باشد؛ و پیشنهاد تصویب‌شده پیش از اجرا مدتی در قفل زمانی بماند. وقتی DAOیی تأخیر و قفل زمانی ندارد، این را نشانه خطر بدانید.

باگ در کد

قدیمی‌ترین درس را اولین DAO بزرگ داد؛ قراردادی روی اتریوم که اسمش هم The DAO بود. سال ۱۳۹۵ مهاجمی با استفاده از یک باگ حدود ۳٫۶ میلیون اتر از آن بیرون کشید و جامعه اتریوم برای برگرداندن پول‌ها قواعد شبکه را عوض کرد. این ماجرا را در اتریوم چیست کامل گفته‌ایم.

DAO از نظر قانون چه جایگاهی دارد؟

این بخش توضیح عمومی است و جای مشاوره حقوقی را نمی‌گیرد. قانون هر کشور جداست و چیزی که در یک ایالت آمریکا پذیرفته شده، در جای دیگر ممکن است اعتباری نداشته باشد.

• وایومینگ، اولین قانون مخصوص DAO. قانونی که مجلس ایالت وایومینگ آمریکا تصویب کرد از ۱۰ تیر ۱۴۰۰ اجرا شد و اجازه داد DAO به‌عنوان یک شرکت با مسئولیت محدود (LLC) ثبت شود. طبق این قانون، اداره چنین شرکتی یا با اعضاست یا با الگوریتم، و اگر اساسنامه با قرارداد هوشمند تناقض داشته باشد، جز در چند بند استثنا، حرف قرارداد هوشمند مقدم است. به گفته ethereum.org، امروز وایومینگ، ورمانت و جزایر ویرجین به شکلی قانون DAO دارند. یکی از نمونه‌های معروف، CityDAO است که با همین قانون حدود ۱۶ هکتار زمین نزدیک پارک ملی یلواستون خرید.
• شکل حقوقی برای دائوهای بزرگ. طبق مستندات یونی‌سواپ، بنیاد یونی‌سواپ تابستان ۱۴۰۴ پیشنهاد داد حاکمیت یونی‌سواپ زیر یک «انجمن غیرانتفاعی غیرمتمرکز» (DUNA) ثبت‌شده در وایومینگ، به اسم DUNI، قرار بگیرد. این پیشنهاد اجرا شد و امروز دارندگان UNI از طریق DUNI نمایندگی می‌شوند. روند رأی‌گیری عوض نشد، ولی شرکت‌کنندگان مسئولیت محدود پیدا کردند و DAO می‌تواند قرارداد ببندد و تکلیف‌های مالیاتی‌اش را انجام دهد. برای عضویت لازم نیست هویتتان را اعلام کنید؛ کافی است UNI داشته باشید و در حاکمیت شرکت کنید.
• پرونده Ooki DAO: سازمان غیرمتمرکز هم مسئول است. شرکتی به اسم bZeroX حدود شهریور ۱۴۰۰ اداره پروتکل معاملاتی‌اش را به یک DAO سپرد که بعداً اسمش Ooki DAO شد. کمیسیون معاملات آتی کالای آمریکا (CFTC) در ۳۱ شهریور ۱۴۰۱ پرونده شرکت و دو بنیان‌گذارش را با ۲۵۰ هزار دلار جریمه بست و هم‌زمان از خود DAO شکایت کرد. اتهام این بود که پروتکل معاملات اهرمی بدون مجوز ارائه می‌کرده است. CFTC گفت بنیان‌گذاران تبلیغ کرده بودند که با سپردن کار به DAO، دست قانون به پروژه نمی‌رسد؛ کمیسیون DAO را «انجمن ثبت‌نشده» دانست و دو بنیان‌گذار را، به‌عنوان اعضای فعالش، مسئول تخلف‌ها شمرد. در خرداد ۱۴۰۲ دادگاه فدرال حکم غیابی داد: Ooki DAO از نظر قانون معاملات کالای آمریکا یک «شخص» است و می‌شود آن را مسئول تخلف دانست. دادگاه DAO را به پرداخت ۶۴۳٬۵۴۲ دلار جریمه محکوم کرد، برای همیشه از معامله و ثبت‌نام در این بازار منعش کرد و دستور داد سایتش بسته شود.

پیام این پرونده‌ها برای کسی که در دائویی رأی می‌دهد روشن است: غیرمتمرکز بودن، خودبه‌خود کسی را از مسئولیت قانونی معاف نمی‌کند.

چطور در یک DAO شرکت کنیم؟

اگر توکن حاکمیتی پروژه‌ای را دارید و می‌خواهید در تصمیم‌هایش سهمی داشته باشید، مسیر معمول این است:

1. توکن را به کیف پول شخصی ببرید. برای رأی یا تفویض باید کلید آدرسی که توکن در آن است دست خودتان باشد. توکنی که در حساب یک صرافی است، روی آدرس‌های همان صرافی نگه داشته می‌شود و شما نمی‌توانید با آن رأی بدهید. یک کیف پول شخصی مثل متامسک کافی است.
2. شبکه درست را انتخاب کنید. رأی‌گیری هر DAO روی شبکه مشخصی است. مثلاً رأی‌گیری آربیتروم روی خود آربیتروم وان انجام می‌شود، پس ARB شما باید روی همین شبکه باشد. ARBی که روی شبکه اتریوم دارید، برای رأی دادن در آربیتروم به کار نمی‌آید.
3. رأی‌تان را تفویض کنید. به خودتان یا به نماینده‌ای که سابقه رأی‌هایش را دیده‌اید. تفویض در توکن‌هایی مثل UNI و ENS یک تراکنش روی زنجیره است و کارمزد شبکه دارد، ولی فقط یک بار لازم است.
4. رأی بدهید. در اسنپ‌شات رأی دادن رایگان است. رأی روی زنجیره کارمزد دارد؛ اگر توکنتان کم است، شاید سپردنش به یک نماینده فعال به‌صرفه‌تر باشد.

یک هشدار امنیتی هم جدی بگیرید. رأی دادن هیچ‌وقت لازم ندارد به سایتی اجازه خرج توکن (approve) بدهید یا توکن جایی بفرستید. اگر سایتی با اسم «رأی‌گیری» یا «ادعای توکن حاکمیتی» چنین چیزی خواست، احتمالاً با یکی از کلاهبرداری‌های رایج روبه‌رو هستید. آدرس سایت را از مستندات رسمی خود پروژه پیدا کنید، نه از پیام یا تبلیغ.

توکن‌های حاکمیتی UNI، ARB و ENS در فهرست رمزارزهای سواپ‌ولت هستند و قیمتشان را در صفحه هر کدام می‌بینید. با توکنی که در حساب سواپ‌ولت می‌ماند نمی‌توانید رأی بدهید. اگر می‌خواهید رأی بدهید، توکن را به کیف پول شخصی‌تان برداشت کنید. در صفحه برداشت ببینید کدام شبکه‌ها در دسترس است و مطمئن شوید همان شبکه‌ای است که DAO رویش رأی‌گیری می‌کند. کارمزد برداشت را هم در صفحه کارمزدها ببینید. این را هم در نظر داشته باشید که توکن حاکمیتی سهم شرکت نیست. حق رأی به شما می‌دهد، ولی هیچ تضمینی نمی‌دهد که از درآمد پروژه سهمی به شما برسد یا قیمتش بالا برود.