ریپل (XRP) چیست؟ راهنمای کامل کاربردها، تاریخچه و پرونده SEC

ریپل یا XRP رمزارز اصلی شبکه‌ای به اسم XRP Ledger است؛ شبکه‌ای که برای جابه‌جا کردن پول در چند ثانیه و با کارمزدی نزدیک به صفر ساخته شده است. همه XRPها، یعنی ۱۰۰ میلیارد واحد، روز اول ساخته شدند. این شبکه ماینر ندارد و هیچ XRP تازه‌ای هم ساخته نمی‌شود. بیشتر این سکه‌ها از اول به شرکتی آمریکایی به اسم Ripple رسید که حالا از XRP و استیبل‌کوین خودش در سرویس‌های پرداخت بین‌المللی استفاده می‌کند.

در فارسی معمولاً به خود رمزارز هم «ریپل» می‌گویند، ولی ریپل در اصل اسم آن شرکت است. اگر فقط یک چیز از این راهنما یادتان بماند، همین باشد: شرکت ریپل، رمزارز XRP و شبکه XRP Ledger سه چیز جدا هستند. خیلی از حرف‌های اشتباهی که درباره ریپل می‌شنوید از قاطی شدن همین سه اسم می‌آید.

XRP یکی از قدیمی‌ترین رمزارزهای بزرگ است و تاریخچه پرماجرایی دارد: از ایده «بیت‌کوین بدون استخراج» تا چهار سال دعوای حقوقی با کمیسیون بورس آمریکا و راه افتادن صندوق‌های ETF. در ادامه همه این‌ها را از اول تعریف می‌کنیم و به کاربردها، ریسک‌ها و نکته‌های عملی خرید و برداشت XRP می‌رسیم.

ریپل در یک نگاه

• نماد: XRP. کوچک‌ترین واحدش «دراپ» (drop) است و هر XRP یک میلیون دراپ است.
• شبکه: XRP Ledger که خلاصه‌اش را XRPL می‌نویسند.
• سازنده‌ها: دیوید شوارتز، جد مک‌کیلب و آرتور بریتو. شبکه حدود خرداد ۱۳۹۱ راه افتاد.
• عرضه: ۱۰۰ میلیارد واحد که همه در ابتدا ساخته شدند. سقفی بالاتر از این وجود ندارد و با هر تراکنش مقدار کمی XRP برای همیشه از بین می‌رود.
• تأیید تراکنش‌ها: با توافق گروهی از اعتبارسنج‌ها؛ نه استخراج دارد و نه استیک.
• سرعت: هر چند ثانیه یک نسخه تازه از دفتر کل بسته می‌شود و تراکنش قطعی می‌شود.
• کارمزد شبکه: معمولاً ۱۰ دراپ، یعنی ۰٫۰۰۰۰۱ XRP، که به هیچ‌کس نمی‌رسد و سوزانده می‌شود.
• شکل آدرس: با حرف r شروع می‌شود و برای واریز به صرافی‌ها معمولاً یک «تگ مقصد» هم لازم است.

اعداد زیر زنده‌اند و هر بار که صفحه را باز کنید از داده‌های بازار به‌روز می‌شوند:

• قیمت لحظه‌ای هر XRP: ۱٫۴۲ دلار، حدود ۳۷۴٬۳۶۱ تومان
• تعداد XRP در گردش: ۶۳٫۰۹ میلیارد
• ارزش بازار کل XRP: ۹۲٬۱۴۳٬۳۸۲٬۹۸۰ دلار
• بالاترین قیمتی که XRP تا امروز ثبت کرده: ۳٫۸۴ دلار

ریپل، XRP و XRP Ledger: سه اسم برای سه چیز

وقتی خبری می‌خوانید که «ریپل با فلان بانک قرارداد بست»، آن خبر درباره یک شرکت است. وقتی می‌گویند «ریپل ۱۰ درصد رشد کرد»، منظورشان قیمت XRP است. این دو لزوماً به هم ربط ندارند. جدول زیر فرقشان را نشان می‌دهد:

پس خرید XRP یعنی خرید سهم شرکت ریپل نیست. شرکت ریپل بزرگ‌ترین دارنده XRP و پرنفوذترین بازیگر این اکوسیستم است، ولی صاحب شبکه نیست و نمی‌تواند XRP کسی را مسدود کند. شبکه XRP Ledger هم بدون شرکت ریپل کار می‌کند، چون نرم‌افزارش متن‌باز است و سرورهایش را گروه‌های مختلفی اداره می‌کنند.

تاریخچه ریپل: از «بیت‌کوین بدون استخراج» تا پایان پرونده SEC

ریشه اسم: یک پروژه قدیمی‌تر

اسم Ripple قدیمی‌تر از XRP است. سال ۱۳۸۳ برنامه‌نویسی کانادایی به اسم رایان فاگر (Ryan Fugger) سیستمی به اسم RipplePay ساخت. ایده‌اش این بود که پول مثل موج (ripple) از میان آدم‌هایی که به هم اعتماد دارند دست‌به‌دست شود، بدون اینکه بانکی وسط باشد. این پروژه هیچ‌وقت فراگیر نشد، ولی اسم و بخشی از ایده‌اش بعدها به تیم سازنده XRP Ledger رسید.

۱۳۹۰ و ۱۳۹۱: ساخت دفتر کل

بهار ۱۳۹۰ سه برنامه‌نویس که شیفته بیت‌کوین بودند تصمیم گرفتند نسخه بهتری از آن بسازند. به گفته تاریخچه رسمی XRP Ledger، دیوید شوارتز (David Schwartz)، جد مک‌کیلب (Jed McCaleb) و آرتور بریتو (Arthur Britto) از دو چیز در بیت‌کوین ناراضی بودند: برقی که استخراج هدر می‌دهد و خطر اینکه گروهی از ماینرها بیش از نیمی از قدرت شبکه را به دست بگیرند. ایده‌شان را همان موقع در یک پست انجمن با عنوان «بیت‌کوین بدون استخراج» نوشتند.

مک‌کیلب پیش از این، صرافی معروف Mt. Gox را ساخته و فروخته بود. کار ساخت شبکه حدود خرداد ۱۳۹۱ تمام شد و XRP Ledger راه افتاد. ارز داخلی شبکه اول «ریپل‌ها» (ripples) نام داشت و XRP فقط کد ارزی‌اش بود، مثل BTC برای بیت‌کوین. ولی چون اسم Ripple هم روی پروژه بود، هم روی شبکه و هم روی پروتکل، جامعه کاربران کم‌کم خود ارز را با همان کد صدا زد: XRP.

یک نکته جالب: به‌خاطر یک اشتباه فنی در روزهای اول، تاریخچه حدود یک هفته اول شبکه از بین رفته است. طبق مستندات XRP Ledger، قدیمی‌ترین نسخه موجود دفتر کل شماره ۳۲٬۵۷۰ است. این اتفاق به موجودی کسی آسیبی نزد، چون هر نسخه از دفتر کل وضعیت کامل همه حساب‌ها را در خودش دارد.

OpenCoin و هدیه ۸۰ میلیارد XRP

اواخر تابستان ۱۳۹۱ کریس لارسن (Chris Larsen)، کارآفرینی که پیش‌تر در شرکت‌های وام آنلاین کار کرده بود، به این گروه پیوست و با هم شرکتی به اسم NewCoin ساختند که خیلی زود OpenCoin نام گرفت. سازنده‌ها ۸۰ میلیارد XRP، یعنی ۸۰ درصد کل عرضه، را به این شرکت هدیه دادند تا با آن برای XRP کاربرد بسازد. بقیه XRPها نزد خود سازنده‌ها ماند.

نگاه لارسن با خیلی از طرفداران اولیه بیت‌کوین فرق داشت. او نمی‌خواست نظام بانکی را کنار بزند؛ می‌خواست ابزاری بسازد که بانک‌ها و مؤسسه‌های مالی از آن استفاده کنند. همین نگاه مسیر ریپل را در سال‌های بعد مشخص کرد. سال ۱۳۹۲ اسم شرکت به Ripple Labs و بعدها به Ripple تغییر کرد. همان سال مک‌کیلب بعد از اختلاف با بقیه مدیران از شرکت رفت و کمی بعد شبکه استلار (Stellar) را راه انداخت که هدفی شبیه XRP دارد.

۱۳۹۶: قفل ۵۵ میلیاردی و اولین اوج قیمت

وقتی یک شرکت بیشتر عرضه یک رمزارز را در دست دارد، بازار همیشه یک نگرانی دارد: اگر یک‌باره همه را بفروشد چه؟ ریپل برای جواب دادن به این نگرانی، ۱۷ آذر ۱۳۹۶ اعلام کرد ۵۵ میلیارد XRP را در قراردادهای امانی (Escrow) قفل کرده است. جزئیاتش را در بخش «عرضه XRP» می‌خوانید.

چند هفته بعد، در دی ۱۳۹۶، بازار داغ آن روزهای رمزارزها قیمت XRP را به اوجی رساند که تا سال‌ها دست‌نیافتنی ماند. بعد از آن قیمت XRP همراه با بقیه بازار ریزش کرد و سال‌ها پایین ماند.

۱۳۹۹: بنیاد XRPL و شروع دعوای حقوقی

۳ مهر ۱۳۹۹ بنیاد XRPL، یک نهاد مستقل و غیرانتفاعی، برای حمایت از توسعه این شبکه تأسیس شد. سه ماه بعد بزرگ‌ترین بحران تاریخ XRP شروع شد: ۲ دی ۱۳۹۹ کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا (SEC) از شرکت ریپل و دو مدیرش شکایت کرد. ماجرای این پرونده را جداگانه توضیح داده‌ایم، چون هنوز هم روی نگاه بازار به XRP اثر دارد.

بعد از دادگاه: استیبل‌کوین، ETF و بانک

بعد از حکم دادگاه در تیر ۱۴۰۲، ریپل دوباره سرعت گرفت و چند قدم بزرگ برداشت:

• استیبل‌کوین RLUSD: ۲۰ آذر ۱۴۰۳ نهاد ناظر مالی ایالت نیویورک (NYDFS) مجوز استیبل‌کوین دلاری ریپل را داد. RLUSD هم روی XRP Ledger منتشر می‌شود و هم روی اتریوم.
• خریدهای بزرگ: فروردین ۱۴۰۴ ریپل خرید شرکت کارگزاری Hidden Road را به مبلغ ۱٫۲۵ میلیارد دلار اعلام کرد که بعدها Ripple Prime نام گرفت. طبق گزارش‌ها، در همان سال شرکت‌های دیگری در زمینه مدیریت خزانه، پرداخت با استیبل‌کوین و نگهداری دارایی را هم خرید.
• سایدچین سازگار با اتریوم: تیر ۱۴۰۴ شبکه XRPL EVM راه افتاد؛ شبکه‌ای جانبی که برنامه‌های نوشته‌شده برای اتریوم روی آن اجرا می‌شوند و به XRP Ledger وصل است.
• صندوق‌های ETF: ۲۲ آبان ۱۴۰۴ اولین صندوق قابل معامله XRP در قالب رایج ETF، با نماد XRPC از شرکت Canary، در بورس نزدک آمریکا عرضه شد. چند صندوق دیگر هم بعد از آن آمدند.
• بانک: ۲۱ آذر ۱۴۰۴ اداره کنترل پول آمریکا (OCC) با شرط‌هایی موافقت کرد که ریپل یک بانک امانی ملی بسازد. چنین بانکی می‌تواند دارایی مشتری‌ها را نگه دارد، ولی سپرده نقدی نمی‌گیرد و وام نمی‌دهد. ریپل گفته ذخایر RLUSD را این بانک مدیریت خواهد کرد.

جدول زمانی ریپل

XRP Ledger چطور کار می‌کند؟

برای فهمیدن XRP لازم نیست برنامه‌نویس باشید. اگر با مفهوم دفتر کل عمومی آشنا نیستید، اول بلاک‌چین به زبان ساده را بخوانید. XRP Ledger هم یک دفتر کل عمومی است که هر کسی می‌تواند ببیند، ولی چهار ویژگی دارد که آن را از بیت‌کوین و اتریوم جدا می‌کند.

اجماع بدون ماینر

در بیت‌کوین ماینرها با قدرت پردازش رقابت می‌کنند تا بلاک بعدی را بسازند. در شبکه‌هایی مثل اتریوم این کار با کسانی است که سکه استیک کرده‌اند. XRP Ledger هیچ‌کدام از این دو را ندارد.

هر سرور این شبکه یک فهرست از اعتبارسنج‌هایی (validator) دارد که به آن‌ها اعتماد می‌کند؛ اسم این فهرست Unique Node List یا به اختصار UNL است. اعتبارسنج‌ها سرورهایی هستند که گروه‌های مختلف اداره می‌کنند: صرافی‌ها، دانشگاه‌ها، شرکت‌ها و افراد. هر چند ثانیه این اعتبارسنج‌ها پیشنهاد می‌دهند کدام تراکنش‌ها در نسخه بعدی دفتر کل ثبت شوند. اگر هم‌نظر نباشند، پیشنهادشان را به نظر بقیه نزدیک می‌کنند و این کار را چند دور تکرار می‌کنند تا به توافق برسند.

طبق توضیح پروتکل اجماع در مستندات XRPL، تا وقتی کمتر از ۲۰ درصد اعتبارسنج‌های مورد اعتماد خراب یا متقلب باشند، شبکه بی‌دردسر کار می‌کند. برای اینکه تراکنشی جعلی تأیید شود، بیش از ۸۰ درصدشان باید با هم تبانی کنند. اگر تعداد خراب‌ها بین این دو عدد باشد، شبکه متوقف می‌شود ولی تراکنش اشتباهی هم ثبت نمی‌کند.

نتیجه عملی این طراحی سه چیز است: تراکنش در چند ثانیه قطعی می‌شود و برخلاف بیت‌کوین لازم نیست منتظر چند تأیید بمانید، مصرف برق شبکه ناچیز است، و هیچ XRP تازه‌ای به‌عنوان پاداش ساخته نمی‌شود. اعتبارسنج‌ها هم پاداشی نمی‌گیرند و انگیزه‌شان سالم ماندن شبکه‌ای است که خودشان از آن استفاده می‌کنند.

قواعد شبکه هم با همین اعتبارسنج‌ها عوض می‌شود. هر تغییر در پروتکل یک «اصلاحیه» (amendment) است و وقتی فعال می‌شود که بیش از ۸۰ درصد اعتبارسنج‌ها دست‌کم دو هفته پشت سر هم از آن حمایت کنند.

کارمزدی که به هیچ‌کس نمی‌رسد

در بیشتر شبکه‌ها کارمزد تراکنش به ماینر یا اعتبارسنج می‌رسد. در XRP Ledger این‌طور نیست. طبق مستندات کارمزد XRPL، کارمزد هر تراکنش برای همیشه نابود می‌شود. هدف این کارمزد درآمدزایی نیست؛ جلوی اسپم را می‌گیرد. کسی که بخواهد شبکه را با میلیون‌ها تراکنش بی‌معنی پر کند، باید برای هرکدام XRP بسوزاند. وقتی شبکه شلوغ شود، کارمزد لازم هم بالا می‌رود.

کمترین کارمزد یک تراکنش معمولی ۱۰ دراپ است. یک مثال فرضی نشان می‌دهد این عدد چقدر کوچک است:

• ۱۰ دراپ یعنی ۰٫۰۰۰۰۱ XRP.
• اگر قیمت هر XRP را ۱۰ دلار فرض کنیم، کارمزد هر تراکنش ۰٫۰۰۰۱ دلار می‌شود؛ یعنی یک‌صدم سنت.
• با این حساب، با یک دلار می‌شود ده هزار تراکنش فرستاد.

ولی حواستان باشد: کارمزد شبکه با کارمزد برداشت صرافی فرق دارد. وقتی XRP را از یک صرافی برداشت می‌کنید، صرافی خودش کارمزد برداشت را تعیین می‌کند که معمولاً از کارمزد شبکه بیشتر است. کارمزد برداشت XRP در سواپ‌ولت در صفحه کارمزدها آمده است. اگر می‌خواهید بدانید کارمزد شبکه‌ها کلاً از کجا می‌آید، کارمزد شبکه ارز دیجیتال چیست؟ را ببینید.

ذخیره حساب: چرا ۱ XRP در کیف پول قفل می‌ماند

این ویژگی تازه‌کارها را بیشتر از بقیه غافلگیر می‌کند. در XRP Ledger هر آدرس فقط وقتی «وجود دارد» که حداقل مقداری XRP در آن باشد. به این مقدار ذخیره پایه (Base Reserve) می‌گویند. طبق صفحه ذخیره‌ها در مستندات XRPL، الان این عدد ۱ XRP است. برای هر چیز اضافه‌ای هم که حساب در دفتر کل نگه می‌دارد، مثلاً یک خط اعتماد برای نگه داشتن یک توکن یا یک سفارش باز در صرافی داخلی، ۰٫۲ XRP دیگر هم قفل می‌شود.

دلیلش این است که هر حساب جایی در دفتر کل می‌گیرد و همه سرورها باید آن را نگه دارند. ذخیره جلوی ساختن میلیون‌ها حساب الکی را می‌گیرد. این عددها ثابت نیستند و اعتبارسنج‌ها با رأی‌گیری عوضشان می‌کنند؛ قبلاً چند برابر بیشتر بودند.

یک مثال: فرض کنید ۲۰ XRP خریده‌اید و می‌خواهید آن را به یک کیف پول شخصی تازه بفرستید.

1. کیف پول تازه هنوز در دفتر کل حسابی ندارد. اولین واریز به آن باید دست‌کم ۱ XRP باشد تا حساب ساخته شود. اگر کمتر بفرستید، تراکنش رد می‌شود.
2. وقتی ۲۰ XRP برسد، ۱ XRP قفل می‌ماند و ۱۹ XRP را می‌توانید خرج کنید.
3. اگر بعداً برای نگه داشتن استیبل‌کوین RLUSD یک خط اعتماد بسازید، ۰٫۲ XRP دیگر هم قفل می‌شود.

این XRP گم نشده است. اگر روزی حساب را ببندید، بخش بیشترش برمی‌گردد. فقط یادتان باشد در کیف پول شخصی XRP هیچ‌وقت نمی‌توانید کل موجودی را خرج کنید. این قانون فقط برای کیف پول‌های شخصی مهم است؛ وقتی XRP در حساب صرافی یا سواپ‌ولت دارید، با این ذخیره سروکاری ندارید.

آدرس r و تگ مقصد

آدرس‌های XRP Ledger با حرف کوچک r شروع می‌شوند و معمولاً ۲۵ تا ۳۵ حرف و عدد دارند. چون نگه داشتن هر آدرس ذخیره لازم دارد، صرافی‌ها برای هر کاربر آدرس جدا نمی‌سازند. یک آدرس مشترک برای همه دارند و هر کاربر را با یک عدد به اسم «تگ مقصد» (Destination Tag) از بقیه جدا می‌کنند.

پس وقتی XRP را به صرافی می‌فرستید، دو چیز لازم دارید: آدرس و تگ. اگر تگ را جا بیندازید، XRP به آدرس صرافی می‌رسد ولی صرافی نمی‌داند مال کیست و باید با پشتیبانی پیگیری کنید. همه جزئیات این موضوع را در Memo یا تگ در انتقال ارز دیجیتال چیست؟ نوشته‌ایم.

عرضه XRP: ۱۰۰ میلیارد واحد و قفل امانی ریپل

بیت‌کوین در طول سال‌ها با استخراج ساخته می‌شود. XRP این‌طور نیست. هر ۱۰۰ میلیارد واحد آن همان روز اول ساخته شد و از آن روز هیچ XRP تازه‌ای ساخته نشده است. حتی کد شبکه راهی برای ساختن XRP جدید ندارد. تنها تغییر در کل عرضه، سوختن کارمزدهاست که مقدار کل را خیلی آرام کم می‌کند.

سؤال مهم این است که این XRPها دست کیست. ۸۰ میلیارد واحد از اول به شرکت ریپل رسید و همین ماجرای اسکرو را مهم می‌کند. ریپل در آذر ۱۳۹۶ از این موجودی ۵۵ میلیارد XRP را در ۵۵ قرارداد اسکرو قفل کرد. اسکرو قابلیتی داخلی در XRP Ledger است که مبلغی را تا تاریخ مشخصی قفل نگه می‌دارد و هیچ‌کس، حتی صاحب پول، نمی‌تواند زودتر بازش کند.

طبق اطلاعیه ریپل، سازوکار این‌طور است:

1. هر قرارداد ۱ میلیارد XRP دارد و روز اول هر ماه یکی از آن‌ها باز می‌شود.
2. ریپل از این ۱ میلیارد هر مقدار که لازم داشته باشد استفاده می‌کند یا می‌فروشد.
3. هر مقداری که استفاده نشود، در یک قرارداد تازه ته صف دوباره قفل می‌شود.

مثلاً اگر ریپل در یک ماه ۳۰۰ میلیون XRP از یک میلیارد آزادشده را لازم داشته باشد، ۷۰۰ میلیون XRP دوباره قفل می‌شود و تا حدود ۵۵ ماه بعد آزاد نمی‌شود. به همین دلیل هر ماه خبرهایی مثل «یک میلیارد XRP آزاد شد» می‌بینید که معمولاً بخش بزرگش دوباره قفل می‌شود.

با این طراحی، سقف XRPای که ریپل هر ماه می‌تواند وارد بازار کند مشخص و قابل پیش‌بینی است. ولی ریپل هنوز بزرگ‌ترین دارنده XRP است و فروش‌های این شرکت یکی از عوامل همیشگی فشار بر قیمت است.

XRP به چه دردی می‌خورد؟

کاربرد XRP را باید از دو طرف دید: کاری که شرکت ریپل با آن می‌کند و کاری که هر کاربر عادی روی XRP Ledger می‌تواند بکند.

ارز پل در پرداخت‌های بین‌المللی

فرض کنید یک شرکت انتقال پول در مکزیک می‌خواهد پول یک کارگر را به خانواده‌اش در فیلیپین برساند. روش سنتی این است که این شرکت در فیلیپین حسابی پر از پزو فیلیپین داشته باشد تا آنجا پول را بپردازد. یعنی مقدار زیادی پول باید از قبل در کشورهای مقصد خوابیده باشد.

ایده ریپل این بود که این پول خوابیده لازم نباشد. پزو مکزیک در مبدأ به XRP تبدیل می‌شود، XRP در چند ثانیه به مقصد می‌رسد و آنجا به پزو فیلیپین تبدیل می‌شود. XRP در این مسیر فقط چند ثانیه نقش «پل» را بازی می‌کند. ریپل این سرویس را سال‌ها با اسم «نقدینگی بر اساس تقاضا» (ODL) می‌فروخت و حالا زیر اسم کلی Ripple Payments ارائه می‌دهد.

یک نکته مهم که در خیلی از مطالب فارسی نمی‌بینید: هر بانک یا مؤسسه‌ای که با ریپل کار می‌کند، لزوماً XRP نمی‌خرد. ریپل سال‌ها نرم‌افزار پیام‌رسانی پرداخت هم می‌فروخت که بدون XRP کار می‌کرد. حالا هم Ripple Payments، به گفته خود ریپل، هم از رمزارزها استفاده می‌کند و هم از استیبل‌کوین‌ها، از جمله RLUSD خود ریپل. پس خبر «قرارداد ریپل با فلان بانک» را مستقیماً به معنای خرید XRP نگیرید.

جابه‌جایی سریع پول بین کیف پول‌ها و صرافی‌ها

برای یک کاربر عادی، ملموس‌ترین کاربرد XRP جابه‌جا کردن سریع و ارزان پول است. انتقال XRP بین دو صرافی یا از صرافی به کیف پول در چند ثانیه می‌رسد و کارمزد شبکه‌اش ناچیز است. به همین دلیل XRP یکی از گزینه‌های رایج برای جابه‌جا کردن پول بین صرافی‌هاست. فقط یادتان باشد ارزش XRP در همان چند ثانیه هم می‌تواند تغییر کند؛ اگر هدفتان صرفاً جابه‌جا کردن دلار است، تتر نوسان قیمت ندارد.

صرافی غیرمتمرکز داخلی و AMM

XRP Ledger از روز اول یک صرافی غیرمتمرکز (DEX) داخل خودش داشته است. یعنی بدون هیچ قرارداد هوشمند جداگانه‌ای، هر کسی می‌تواند در خود شبکه سفارش خرید یا فروش هر توکنی را بگذارد. از ۳ فروردین ۱۴۰۳ بازارساز خودکار (AMM) هم به آن اضافه شده است: استخرهایی از دو دارایی که هر کسی می‌تواند به آن‌ها نقدینگی بدهد و سهمی از کارمزد معاملات بگیرد. وقتی کسی در شبکه معامله یا تبدیل ارز می‌کند، شبکه خودش بهترین ترکیب سفارش‌ها و استخرها را پیدا می‌کند.

صدور توکن و استیبل‌کوین RLUSD

هر کسی روی XRP Ledger می‌تواند توکن بسازد؛ از استیبل‌کوین گرفته تا توکنی که نماینده یک دارایی واقعی مثل اوراق قرضه است. برای نگه داشتن یک توکن باید یک «خط اعتماد» (trust line) با صادرکننده‌اش بسازید. معنی‌اش این است که شما اعلام می‌کنید حاضرید از این صادرکننده توکن بگیرید و تا چه سقفی.

مهم‌ترین توکن این شبکه، RLUSD است؛ استیبل‌کوین دلاری خود ریپل. ریپل اعلام کرده ارزش بازار RLUSD در کمتر از یک سال از یک میلیارد دلار گذشته است. در کنار استیبل‌کوین‌ها، شرکت‌های مالی هم روی XRP Ledger دارایی‌های واقعی را توکنیزه می‌کنند. اگر می‌خواهید ببینید توکنیزه کردن یک دارایی واقعی در عمل چه شکلی است، راهنمای سهام توکنیزه xStocks مثال خوبی است.

یک فرق ظریف و مهم: خود XRP را هیچ‌کس نمی‌تواند مسدود کند، ولی توکن‌های روی XRP Ledger را می‌شود. صادرکننده یک توکن می‌تواند قابلیت مسدودسازی یا پس‌گیری (clawback) را برای آن فعال کند. استیبل‌کوین‌های تحت نظارت معمولاً این قابلیت را دارند.

NFT، اسکرو، چک و وام‌دهی

خیلی از امکاناتی که در شبکه‌های دیگر با قرارداد هوشمند ساخته می‌شوند، در XRP Ledger به‌صورت داخلی وجود دارند:

• NFT: از ۹ آبان ۱۴۰۱ می‌شود مستقیم در خود شبکه NFT ساخت و معامله کرد.
• اسکرو: XRP را تا یک تاریخ یا تا برآورده شدن یک شرط قفل کنید؛ همان ابزاری که ریپل برای قفل ۵۵ میلیاردی استفاده کرد.
• چک: چیزی شبیه چک بانکی؛ فرستنده چک را صادر می‌کند و گیرنده هر وقت خواست نقدش می‌کند.
• وام‌دهی: یک پروتکل وام‌دهی داخلی که از استخرهای پول سپرده‌گذارها وام با مدت مشخص می‌دهد. این قابلیت در زمان نوشتن این راهنما هنوز در مرحله رأی‌گیری اعتبارسنج‌هاست.

XRP Ledger قراردادهای هوشمند همه‌منظوره مثل اتریوم ندارد. کسی که چنین چیزی بخواهد، می‌تواند از شبکه جانبی XRPL EVM استفاده کند که برنامه‌های اتریومی را اجرا می‌کند.

سرمایه‌گذاری

برای بیشتر کسانی که XRP می‌خرند، کاربرد اصلی‌اش سرمایه‌گذاری یا معامله است. از ۱۴۰۴ سرمایه‌گذارهای آمریکایی می‌توانند از طریق صندوق‌های ETF در بورس هم XRP بخرند و همین پای سرمایه‌گذارهای بزرگ‌تر را به این بازار باز کرده است. این کاربرد مستقیماً به قیمت بستگی دارد و در بخش ریسک‌ها درباره‌اش بیشتر می‌گوییم.

پرونده ریپل و SEC؛ ماجرا چه بود و چطور تمام شد؟

این پرونده مهم‌ترین اتفاق تاریخ XRP بود. سال‌ها روی قیمتش سایه انداخت و نتیجه‌اش برای کل بازار رمزارز آمریکا هم مهم بود.

شکایت: ۲ دی ۱۳۹۹ کمیسیون بورس آمریکا از ریپل، برد گارلینگهاوس (مدیرعامل) و کریس لارسن (هم‌بنیان‌گذار) شکایت کرد. حرف SEC این بود که ریپل سال‌ها با فروش XRP بیش از یک میلیارد دلار جمع کرده و این فروش در واقع عرضه اوراق بهاداری بوده که باید ثبت می‌شد و نشده است.

پیامد فوری: چند صرافی بزرگ آمریکایی، از جمله کوین‌بیس، در دی ۱۳۹۹ معامله XRP را برای کاربران آمریکایی متوقف کردند. شرکت انتقال پول MoneyGram که شریک تجاری ریپل بود، اسفند همان سال همکاری‌اش را با ریپل تمام کرد. قیمت XRP هم به‌شدت افت کرد.

حکم مهم: ۲۲ تیر ۱۴۰۲ قاضی آنالیسا تورس (Analisa Torres) حکمی داد که هر دو طرف آن را تا حدی برد خودشان می‌دانستند:

• فروش XRP در صرافی‌ها به مردم عادی، عرضه اوراق بهادار نبوده است. دلیلش این بود که خریدارها نمی‌دانستند از چه کسی می‌خرند و پولشان به ریپل می‌رسد یا نه.
• ولی فروش مستقیم XRP به مؤسسه‌ها و سرمایه‌گذارهای بزرگ، فروش اوراق بهادار ثبت‌نشده بوده است.

همان روز کوین‌بیس اعلام کرد معامله XRP را دوباره باز می‌کند و قیمت XRP جهشی بزرگ داشت. چند ماه بعد SEC اتهام‌های دو مدیر ریپل را هم کنار گذاشت.

جریمه: ۱۷ مرداد ۱۴۰۳ دادگاه ریپل را به پرداخت حدود ۱۲۵ میلیون دلار جریمه و منع دائمی از تکرار آن نوع فروش‌ها محکوم کرد. SEC خواسته بود جریمه نزدیک دو میلیارد دلار باشد.

پایان: هر دو طرف به حکم اعتراض کرده بودند. بعد از تغییر دولت آمریکا، SEC سیاستش را درباره رمزارزها عوض کرد و دو طرف خواستند جریمه به ۵۰ میلیون دلار کم شود. قاضی تورس قبول نکرد. سرانجام ۱۶ مرداد ۱۴۰۴ دو طرف هر دو تجدیدنظرخواهی را کنار گذاشتند و ۳۱ مرداد ۱۴۰۴ دادگاه تجدیدنظر این توافق را تأیید کرد. حکم جریمه ۱۲۵ میلیون دلاری سر جایش ماند و پرونده بعد از حدود چهار سال و هشت ماه تمام شد.

این حکم برای شما چه معنایی دارد؟ حکم دادگاه فقط درباره قانون آمریکا و فقط درباره نحوه فروش XRP بود. نگفت XRP در همه شرایط و همه کشورها چه نوع دارایی‌ای است. نتیجه عملی‌اش این بود که بزرگ‌ترین ابهام حقوقی XRP در آمریکا برطرف شد و راه برای صندوق‌های ETF و برگشتن XRP به صرافی‌های آمریکایی باز شد.

آیا ریپل غیرمتمرکز است؟

این قدیمی‌ترین بحث درباره XRP است و هر دو طرف دلیل‌های جدی دارند.

چرا بعضی‌ها XRP را متمرکز می‌دانند:

• شرکتی که آن را ساخته، هنوز بزرگ‌ترین دارنده‌اش است و فروش‌هایش روی قیمت اثر دارد.
• بیشتر سرورهای شبکه از فهرست‌های پیشنهادی اعتبارسنج‌ها استفاده می‌کنند که بنیاد XRPL و ریپل منتشر می‌کنند. اگر همه یک فهرست را قبول کنند، کسانی که آن فهرست را می‌نویسند نفوذ زیادی پیدا می‌کنند.
• بیشتر توسعه نرم‌افزار اصلی شبکه را مهندس‌های ریپل انجام می‌دهند.

چرا بعضی‌ها XRP را غیرمتمرکز می‌دانند:

• ریپل نمی‌تواند تراکنشی را برگرداند، XRP کسی را مسدود کند یا XRP تازه بسازد.
• هر سروری خودش انتخاب می‌کند به کدام اعتبارسنج‌ها اعتماد کند و ریپل فقط بخش کوچکی از اعتبارسنج‌های مورد اعتماد را اداره می‌کند.
• تغییر قواعد شبکه به رأی اکثریت بزرگ اعتبارسنج‌ها نیاز دارد، نه تصمیم ریپل.

جمع‌بندی منصفانه این است که XRP Ledger از نظر فنی غیرمتمرکز است و ریپل کنترل مستقیمی بر آن ندارد. ولی نفوذ شرکت ریپل بر اکوسیستم، عرضه و قیمت XRP خیلی بیشتر از نفوذ هر شرکتی بر بیت‌کوین است. اینکه این برای شما مشکل است یا نه، به این بستگی دارد که از XRP چه انتظاری دارید.

ریپل در کنار بیت‌کوین، تتر و استلار

دو نکته از این جدول: XRP و استلار شبیه‌ترین رقیب‌های هم هستند، چون هر دو از یک ریشه می‌آیند و جد مک‌کیلب در ساخت هر دو نقش داشته است. رقیب جدی‌تر هر دو، استیبل‌کوین‌ها هستند. امروز بخش بزرگی از انتقال پول با رمزارز با تتر و استیبل‌کوین‌های مشابه انجام می‌شود، چون فرستنده و گیرنده نگران نوسان قیمت نیستند. حتی خود ریپل هم حالا استیبل‌کوین خودش را دارد.

قیمت ریپل از کجا می‌آید؟

قیمت XRP را هیچ نهادی تعیین نمی‌کند. هر لحظه خریدارها و فروشنده‌ها در صرافی‌های دنیا معامله می‌کنند و آخرین قیمت معامله‌شده، قیمت XRP است. این عوامل بیشتر از بقیه رویش اثر دارند:

• روند کل بازار: وقتی بیت‌کوین بالا و پایین می‌رود، XRP هم معمولاً با شدت بیشتری همان مسیر را می‌رود.
• خبرهای حقوقی و نظارتی: واکنش شدید قیمت به شکایت SEC و حکم تیر ۱۴۰۲ نشان داد XRP به این خبرها حساس‌تر از بیشتر رمزارزهاست.
• فروش‌های ریپل: خبرهای آزاد شدن اسکروی ماهانه و فروش XRP توسط ریپل روی قیمت اثر می‌گذارد.
• صندوق‌های ETF: وقتی پول وارد این صندوق‌ها می‌شود، صندوق باید XRP واقعی بخرد و وقتی پول خارج می‌شود، باید بفروشد.
• استفاده واقعی: اینکه XRP واقعاً چقدر در پرداخت‌ها و روی XRP Ledger استفاده می‌شود.

قیمت تومانی ریپل در ایران

قیمت تومانی XRP مستقیم تعیین نمی‌شود. حاصل ضرب دو عدد است: قیمت جهانی XRP به تتر و قیمت تتر به تومان. یعنی حتی اگر قیمت جهانی XRP ثابت بماند، با بالا رفتن قیمت تتر، قیمت تومانی آن هم بالا می‌رود. جزئیات این حساب را در صرافی‌ها چطور قیمت خرید و فروش را حساب می‌کنند؟ توضیح داده‌ایم.

آیا XRP به ۱۰ دلار می‌رسد؟ یک حساب سرانگشتی

هیچ‌کس قیمت آینده را نمی‌داند، ولی یک حساب ساده کمک می‌کند پیش‌بینی‌هایی را که در شبکه‌های اجتماعی می‌بینید بهتر بسنجید. ارزش بازار یک رمزارز تقریباً از ضرب قیمت در تعداد واحدهای در گردش به دست می‌آید.

فرض کنید حدود ۶۰ میلیارد XRP در گردش باشد؛ عدد دقیق امروز در بخش «ریپل در یک نگاه» آمده است. در آن صورت قیمت ۱۰ دلاری یعنی ارزش بازار حدود ۶۰۰ میلیارد دلار، و قیمت ۱۰۰ دلاری یعنی ۶ هزار میلیارد دلار. برای مقایسه، ارزش بازار کل بیت‌کوین، بزرگ‌ترین رمزارز دنیا، همین حالا ۱٬۷۱۸٬۰۰۳٬۲۷۶٬۴۴۶ دلار است. اگر کسی از چنین قیمتی حرف می‌زند، اول بپرسید این ارزش بازار از کجا قرار است بیاید.

ریسک‌ها و باورهای غلط درباره ریپل

ریسک‌هایی که باید جدی بگیرید

• نوسان شدید: XRP در تاریخش بارها در چند ماه بخش بزرگی از ارزشش را از دست داده است. فقط با پولی وارد شوید که تحمل افتش را دارید.
• تمرکز در دست یک شرکت: تصمیم‌ها، فروش‌ها و حتی دردسرهای حقوقی ریپل مستقیم روی قیمت XRP اثر می‌گذارد.
• رقابت استیبل‌کوین‌ها: اگر بانک‌ها و شرکت‌های پرداخت به‌جای XRP از استیبل‌کوین برای تسویه استفاده کنند، بخشی از داستان کاربردی XRP کم‌رنگ می‌شود؛ حتی اگر آن استیبل‌کوین مال خود ریپل باشد.
• قانون‌گذاری در کشورهای دیگر: پایان پرونده در آمریکا یعنی ابهام در آمریکا کمتر شده، نه در همه دنیا.
• کلاهبرداری: ویدیوهای جعلی «هدیه XRP» با چهره مدیران ریپل، ایردراپ‌های تقلبی و کیف پول‌های جعلی رایج‌اند. هیچ‌کس در ازای XRPای که برایش می‌فرستید، دو برابرش را پس نمی‌دهد. حمله مسموم‌سازی آدرس را هم بشناسید.

چند باور غلط رایج

• «ریپل یعنی بانک‌ها XRP می‌خرند.» همان‌طور که گفتیم، خیلی از همکاری‌های ریپل اصلاً XRP را درگیر نمی‌کند.
• «با خرید XRP سهام‌دار ریپل می‌شوید.» نه. XRP هیچ سهمی از سود یا مالکیت شرکت ریپل به شما نمی‌دهد.
• «XRP را می‌شود استخراج کرد.» نه. همه XRPها از اول ساخته شده‌اند و هر سایت یا اپی که «استخراج ریپل» می‌فروشد، کلاهبرداری است.
• «ریپل هر وقت بخواهد XRP تازه چاپ می‌کند.» نه. کد شبکه چنین امکانی ندارد. ریپل فقط XRPهایی را که از قبل دارد می‌فروشد.
• «پرونده SEC گفت XRP اوراق بهادار نیست، پس دیگر ریسک ندارد.» حکم دادگاه فقط درباره قانون آمریکا و نحوه فروش بود. ریسک قیمت، رقابت و تمرکز سر جایش است.

کیف پول XRP: کجا نگهش داریم؟

مثل هر رمزارز دیگری، دو راه دارید. یا XRP را در حساب صرافی نگه می‌دارید، که ساده است و نگهداری کلید با صرافی است. یا آن را به کیف پول شخصی می‌برید که کلیدش فقط دست خودتان است. فرق این دو را در کیف پول ارز دیجیتال چیست؟ کامل گفته‌ایم.

اگر سراغ کیف پول شخصی می‌روید، این‌ها را بدانید:

• کیف پولی انتخاب کنید که واقعاً XRP Ledger را پشتیبانی می‌کند. Xaman (اسم قبلی‌اش XUMM) کیف پول موبایلی است که مخصوص همین شبکه ساخته شده. کیف پول‌های سخت‌افزاری معروف و چند کیف پول چندارزی هم XRP را پشتیبانی می‌کنند.
• عبارت بازیابی را روی کاغذ بنویسید و هیچ‌وقت به کسی ندهید. اگر کسی پیامی با «۱۲ کلمه» برایتان فرستاد، این ترفند کلاهبرداری را بخوانید.
• یادتان باشد ۱ XRP از موجودی کیف پول همیشه به‌عنوان ذخیره قفل است.

خرید، نگهداری و برداشت ریپل در سواپ‌ولت

در سواپ‌ولت می‌توانید ریپل را با تومان بخرید، بفروشید یا با رمزارزهای دیگر معاوضه کنید. اطلاعات زنده XRP را هم در صفحه ریپل می‌بینید. لازم نیست یک XRP کامل بخرید؛ با هر مبلغی می‌توانید شروع کنید. اگر نمی‌خواهید زمان خرید را حدس بزنید، خرید پله‌ای یا DCA را ببینید.

برداشت XRP روی شبکه XRP Ledger انجام می‌شود. کارمزد برداشت در صفحه کارمزدها آمده است. برای واریز و برداشت تومانی احراز هویت لازم است، ولی واریز، معاوضه و برداشت رمزارز تا سقف مشخصی بدون احراز هویت هم ممکن است.

پیش از برداشت XRP این چهار مورد را چک کنید:

1. آدرس مقصد با r شروع می‌شود؟ آدرس را کپی کنید، تایپ نکنید، و چند حرف اول و آخرش را با آدرس مقصد مقایسه کنید.
2. مقصد تگ مقصد خواسته؟ اگر صفحه واریز صرافی مقصد کنار آدرس یک Tag یا Memo نشان می‌دهد، آن را دقیقاً وارد کنید. اگر به کیف پول شخصی خودتان می‌فرستید، معمولاً تگ لازم نیست.
3. کیف پول مقصد تازه است؟ اولین واریز به یک کیف پول شخصی تازه باید دست‌کم ۱ XRP باشد، وگرنه رد می‌شود. یادتان باشد همین ۱ XRP در آن کیف پول قفل می‌ماند.
4. مقصد XRP را روی همین شبکه می‌پذیرد؟ بعضی صرافی‌ها نسخه‌هایی از XRP را روی شبکه‌های دیگر مثل BEP20 دارند. آدرس آن‌ها با 0x شروع می‌شود و شبکه‌شان با XRP Ledger فرق دارد. اگر شبکه را اشتباه انتخاب کنید، ممکن است دارایی‌تان گیر کند؛ این راهنما نشان می‌دهد چه کاری از دستتان برمی‌آید.

اگر گیرنده هم کاربر سواپ‌ولت است، با ارسال به مخاطبین سواپ‌ولت با شماره موبایل یا آیدی تلگرام می‌فرستید و درگیر آدرس، تگ و شبکه نمی‌شوید.