روش ویکاف چیست؟ فاز انباشت و توزیع به زبان ساده

روش ویکاف (Wyckoff Method) شیوه‌ای برای خواندن نمودار از روی قیمت، حجم و زمان است. ریچارد ویکاف آن را حدود صد سال پیش برای بازار سهام آمریکا ساخت و حرف اصلی‌اش این است که بازار پیش از هر روند بزرگ، مدتی در یک محدوده افقی درجا می‌زند. در کف قیمت، پول‌های بزرگ آرام‌آرام می‌خرند؛ اسم این مرحله «انباشت» است. در سقف هم آرام‌آرام می‌فروشند که به آن «توزیع» می‌گویند. اگر ردّ این خرید و فروش را در حجم و رفتار قیمت پیدا کنید، شاید زودتر از بقیه حدس بزنید محدوده از کدام طرف شکسته می‌شود.

مخفف‌هایی مثل SC و AR و UTAD اول کار آدم را می‌ترسانند، ولی پشت همه‌شان یک داستان ساده است که پایین‌تر روی نمودار نمونه قدم‌به‌قدم دنبالش می‌کنیم. بعد سراغ فرق‌های ویکاف در بازار ارز دیجیتال می‌رویم و نقدهایی که بیشتر آموزش‌های ویکاف از قلم می‌اندازند.

ریچارد ویکاف که بود؟

ریچارد ویکاف (Richard D. Wyckoff) سال ۱۸۷۳ میلادی در بروکلین نیویورک به دنیا آمد و از پانزده‌سالگی در یک کارگزاری همان شهر پادویی می‌کرد. هنوز بیست‌وچند سال بیشتر نداشت که شرکت خودش را اداره می‌کرد. سال ۱۹۰۷ نشریه‌ای به اسم The Ticker راه انداخت که از ۱۹۱۱ اسمش به The Magazine of Wall Street تغییر کرد. به نوشته سایت StockCharts، این مجله زمانی بیش از ۲۰۰ هزار مشترک داشت.

ویکاف معامله‌های غول‌های زمانه‌اش مثل جسی لیورمور و جی. پی. مورگان را از نزدیک زیر نظر داشت و از دیده‌ها و گفت‌وگوهایش با آن‌ها قاعده‌هایی برای خواندن بازار بیرون کشید. در دهه ۱۹۳۰ هم مدرسه‌ای راه انداخت که بعدها اسمش را Stock Market Institute گذاشتند و درس اصلی‌اش همین روش بود. ویکاف سال ۱۹۳۴ از دنیا رفت، ولی شاگردانش کار را ادامه دادند. امروز اسم او را کنار داو، گن و الیوت جزو پیشگامان تحلیل تکنیکال می‌آورند.

ایده مرکزی: «مرد مرکب» پشت نمودار

ویکاف پیشنهاد می‌کرد همه بالا و پایین‌های بازار را طوری بررسی کنید که انگار کار یک نفر است. اسم این آدم خیالی را «مرد مرکب» (Composite Man) گذاشت: کسی که پشت صحنه نقشه می‌کشد، آرام می‌خرد، قیمت را بالا می‌برد، سهمش را به مردم می‌فروشد و بعد قیمت را رها می‌کند. به گفته ویکاف، اگر بازی او را نفهمید به ضررتان تمام می‌شود و اگر بفهمید، می‌توانید با او هم‌مسیر شوید.

برای اینکه منطقش جا بیفتد، یک مثال فرضی از بازار خودمان بزنیم. فرض کنید کسی می‌خواهد ۵۰۰ سکه طلا بخرد. اگر یک‌روزه سراغ همه‌اش برود، فروشنده‌ها زود بو می‌برند و قیمت را بالا می‌کشند. پس صبر می‌کند تا بازار ناامید و خلوت شود و در چند هفته، هر بار چند سکه، از کسانی می‌خرد که از ترسِ ارزان‌تر شدن می‌فروشند. وقتی موجودی‌اش جمع شد، فروشنده زیادی در بازار نمانده و کمی تقاضا کافی است تا قیمت بالا برود. بعد از صعود هم همین کار را برعکس می‌کند: وقتی خبرهای خوب همه‌جا پیچیده و خریدار زیاد است، سکه‌ها را کم‌کم به همین خریدارها می‌فروشد.

منظور ویکاف این نبود که واقعاً یک نفر بازار را می‌چرخاند؛ مرد مرکب فقط ابزاری برای فکر کردن است. فایده‌اش این است که به جای «قیمت چرا بالا رفت؟» بپرسید «کسی که پول زیادی دارد، اینجا احتمالاً دارد می‌خرد یا می‌فروشد؟»

سه قانون ویکاف

روش ویکاف روی سه قانون سوار است. در جدول زیر هر کدام را به زبان ساده می‌بینید، همراه با چیزی که روی نمودار باید دنبالش بگردید.

قانون اول، عرضه و تقاضا، را در مطلب عرضه و تقاضا در ارز دیجیتال مفصل توضیح داده‌ایم. حرفش ساده است، ولی اینکه روی یک کندل مشخص کدام طرف دست بالا را دارد، فقط با تمرین زیاد دستتان می‌آید.

قانون دوم، علت و معلول، می‌گوید حرکت بزرگ بی‌مقدمه پیش نمی‌آید. «علت» مدتی است که قیمت در محدوده می‌ماند و پول بزرگ در آن می‌خرد یا می‌فروشد؛ «معلول» حرکتی است که بعدش می‌آید. ویکاف علت را با نمودار نقطه‌وفیگور (Point and Figure) اندازه می‌گرفت. این نمودار قدیمی زمان را کنار می‌گذارد و فقط تغییرهای قیمت را با ستون‌هایی از X و O ثبت می‌کند. ویکاف خانه‌های افقی محدوده را می‌شمرد و از روی آن هدف حرکت بعدی را تخمین می‌زد. برای شروع لازم نیست سراغ این شمارش بروید. همین قدر بدانید که از نگاه ویکاف، محدوده‌ای که چند ماه طول کشیده زمینه حرکت بزرگ‌تری را می‌چیند تا محدوده‌ای چندروزه.

قانون سوم، تلاش در برابر نتیجه، برای شروع از همه کاربردی‌تر است. اگر حجم و قیمت با هم بالا بروند، تلاش و نتیجه با هم جورند و روند احتمالاً ادامه دارد. ولی فرض کنید بعد از یک صعود طولانی چند کندل با حجم خیلی بالا ببینید که قیمت را تقریباً تکان نمی‌دهند و سقف تازه‌ای هم نمی‌سازند. یعنی کسی دارد جواب همه آن خریدها را می‌دهد و احتمالاً پول بزرگی مشغول فروش است. در کف بازار ماجرا برعکس است: حجم زیاد در ریزشی که قیمت را پایین‌تر نمی‌برد، نشان می‌دهد کسی دارد فروش‌ها را جذب می‌کند. اگر با خواندن حجم راحت نیستید، اول مطلب حجم معاملات را بخوانید.

چرخه قیمت ویکاف: چهار مرحله پشت سر هم

از نگاه ویکاف، بازار مدام یک چرخه چهارمرحله‌ای را تکرار می‌کند. در تصویر زیر ببینید چطور دو محدوده افقی، یعنی انباشت و توزیع، یکی در میان با روند صعودی و نزولی پشت سر هم می‌آیند.

1. انباشت (Accumulation): بعد از یک ریزش طولانی، قیمت در محدوده‌ای افقی می‌ماند. ترس و ناامیدی زیاد است و پول بزرگ آرام از کسانی می‌خرد که خسته شده‌اند.
2. صعود (Markup): فروشنده‌ها ته کشیده‌اند، قیمت از محدوده بیرون می‌زند و روند صعودی شروع می‌شود. بیشتر مردم تازه در همین مرحله متوجه ماجرا می‌شوند.
3. توزیع (Distribution): بعد از صعود، قیمت باز در محدوده‌ای افقی درجا می‌زند. خبرها خوب است، خریدار تازه زیاد است و پول بزرگ سهمش را آرام به آن‌ها می‌فروشد.
4. نزول (Markdown): دیگر خریدار تازه‌ای نمانده و قیمت از کف محدوده پایین می‌افتد تا چرخه دوباره به انباشت برسد.

هر محدوده‌ای هم انباشت یا توزیع اصلی چرخه نیست. گاهی قیمت وسط یک روند صعودی مکث می‌کند و بعد دوباره بالا می‌رود؛ ویکافی‌ها به این مکث «انباشت دوباره» (Re-accumulation) می‌گویند. همتای آن وسط روند نزولی «توزیع دوباره» (Re-distribution) است. گرفتاری اینجاست که شروع یک توزیع دوباره گاهی درست شبیه انباشت است و تا آخر کار معلوم نمی‌شود کدام بوده. در بخش نقد باز به این موضوع برمی‌گردیم.

فاز انباشت ویکاف قدم‌به‌قدم

ویکافی‌ها انباشت را به پنج فاز تقسیم می‌کنند و اسمشان را A تا E گذاشته‌اند. در طرح‌واره زیر، اول خط قیمت را از چپ به راست دنبال کنید، بعد سراغ میله‌های حجم پایین نمودار بروید و ببینید حجم کجا زیاد می‌شود و کجا ته می‌کشد.

فاز A: ریزش متوقف می‌شود

ریزش طولانی بالاخره به جایی می‌رسد که خریدارهای جدی پیدا می‌شوند. اولین نشانه حمایت اولیه (PS) است: خرید قابل‌توجهی وارد بازار می‌شود، حجم بالا می‌رود و قیمت کمی برمی‌گردد، ولی ریزش هنوز تمام نشده است. بعد اوج فروش (SC) از راه می‌رسد؛ روزهایی که مردم با ترس و حجم خیلی بالا می‌فروشند و پول بزرگ این فروش‌ها را می‌خرد. کندل‌های SC معمولاً بلندند و قیمت اغلب خیلی بالاتر از پایین‌ترین نقطه کندل بسته می‌شود.

فشار فروش که ته کشید، قیمت با یک رالی خودکار (AR) بالا می‌پرد و سقف همین رالی، سقف محدوده می‌شود. بعد قیمت برای تست ثانویه (ST) به نزدیکی کف SC برمی‌گردد. اگر این بار حجم کمتر و کندل‌ها کوتاه‌تر باشند، یعنی فروشنده‌ها دیگر جان قبل را ندارند. کف SC و ST و سقف AR مرزهای محدوده را می‌سازند.

فاز B: ساختن علت

طولانی‌ترین بخش داستان همین است. قیمت بین کف و سقف بالا و پایین می‌رود و پول بزرگ در این مدت موجودی‌اش را کامل می‌کند. طبق آموزش ویکاف در سایت StockCharts، این مرحله در سهام گاهی یک سال یا بیشتر طول می‌کشد. اوایل فاز B نوسان‌ها پهن و حجم‌ها بالاست، ولی هرچه جلوتر برویم، حجم ریزش‌های داخل محدوده کمتر می‌شود؛ یعنی فروشنده کمتری باقی مانده است.

فاز C: آزمون آخر با اسپرینگ

حالا نوبت آزمون آخر است. معروف‌ترین شکلش اسپرینگ (Spring) است: قیمت کف محدوده را رو به پایین می‌شکند، حد ضررها را فعال می‌کند و خیلی زود به داخل محدوده برمی‌گردد. کسانی که خیال کرده‌اند ریزش تازه شروع شده می‌فروشند و خریدار بزرگ همان سهم‌ها را ارزان برمی‌دارد. پس اسپرینگ در واقع تله‌ای برای فروشنده‌هاست. بعد از آن معمولاً یک تست (Test) می‌آید که کفش بالاتر از اسپرینگ و حجمش کمتر است.

اسپرینگ اجباری نیست. در بعضی انباشت‌ها آزمون آخر بالاتر از کف و داخل خود محدوده اتفاق می‌افتد و کف شکسته نمی‌شود. آموزش StockCharts هم قبول دارد که در این حالت تشخیص فاز C سخت است.

اگر با حمایت و مقاومت آشنا باشید، اسپرینگ همان شکست جعلی کف است؛ فقط ویکاف برایش جای مشخصی در داستان انباشت تعریف کرده است.

همین ایده بعدها در سبک اسمارت مانی با اسم «شکار نقدینگی» (Liquidity Grab) دوباره سر زبان‌ها افتاد.

فاز D: تقاضا دست بالا را می‌گیرد

قیمت با کندل‌های بلند و حجم رو به افزایش به سقف محدوده می‌رسد یا از آن رد می‌شود. اسم این حرکت در ویکاف نشانه قدرت (SOS) است. پولبک‌های بعدی کوتاه و کم‌حجم‌اند و پایین‌ترین نقطه هر کدام آخرین نقطه حمایت (LPS) است. در منابع ویکاف، LPSهای فاز D جای خوبی برای ورود یا بیشتر کردن خرید حساب می‌شوند، چون حالا شواهد بیشتری پشت آن‌هاست.

فاز E: خروج از محدوده

قیمت از محدوده بیرون رفته و صعود حالا برای همه پیداست. ریزش‌های میانه راه کوتاه‌اند. رابرت ایوانز، از معلم‌های قدیمی روش ویکاف، برای شکستن سقف و برگشت بعد از آن تشبیه قشنگی داشت: نشانه قدرت مثل پریدن از روی جوی آب است و برگشت (BU) یعنی قیمت دوباره لب همان جوی می‌آید تا ببیند آن طرف فروشنده‌ای مانده یا نه. سقف قبلی محدوده حالا حکم کف را دارد.

فاز توزیع ویکاف: همان داستان، برعکس

توزیع تصویر آینه‌ای انباشت است و در سقف بازار شکل می‌گیرد. در طرح‌واره زیر ببینید قیمت چطور بعد از یک صعود طولانی زیر سقف درجا می‌زند، یک بار سقف را به‌دروغ می‌شکند و بعد با حجم بالا از کف پایین می‌افتد.

• فاز A: عرضه اولیه (PSY) اولین فروش‌های جدی بعد از صعود است. بعد اوج خرید (BC) می‌رسد؛ روزهایی که مردم با هیجان و حجم بالا می‌خرند و پول بزرگ به آن‌ها می‌فروشد. به نوشته آموزش StockCharts، اوج خرید اغلب با یک خبر خیلی خوب هم‌زمان است، چون فروشنده بزرگ برای خالی کردن موجودی‌اش خریدار زیادی لازم دارد. در ادامه، ریزش خودکار (AR) کف محدوده را می‌سازد و تست ثانویه (ST) دوباره سراغ سقف می‌رود.
• فاز B: پول بزرگ موجودی‌اش را کم‌کم می‌فروشد و قیمت بین کف و سقف بالا و پایین می‌رود. گاهی قیمت کمی از سقف بالاتر می‌زند و زود برمی‌گردد؛ به این حرکت آپ‌تراست (UT) می‌گویند.
• فاز C: همتای اسپرینگ اینجا آپ‌تراست بعد از توزیع (UTAD) است. قیمت سقف را می‌شکند، کسانی که منتظر شکست بودند می‌خرند و قیمت زود به داخل محدوده برمی‌گردد. این بار تله برای خریدارهاست. UTAD هم مثل اسپرینگ اجباری نیست.
• فاز D: قیمت با حجم بالا به کف محدوده می‌رسد یا آن را می‌شکند؛ اسم این حرکت نشانه ضعف (SOW) است. رالی‌های بعدی ضعیف و کم‌حجم‌اند و سقف هر کدام آخرین نقطه عرضه (LPSY) است.
• فاز E: قیمت از محدوده بیرون افتاده و روند نزولی برای همه روشن است.

توزیع برای کسی که فقط می‌خرد و نگه می‌دارد درس مهمی دارد. سقف توزیع معمولاً پرهیجان‌ترین بخش بازار است: خبرها خوب است، همه از سود حرف می‌زنند و قیمت حتی سقف را می‌شکند. منطق ویکاف می‌گوید درست همین‌جا باید خبرها را کنار گذاشت و بیشتر از همیشه حجم و رفتار قیمت را نگاه کرد.

اسپرینگ یا ریزش واقعی؟ جدول تشخیص

سخت‌ترین لحظه در ویکاف وقتی است که قیمت کف محدوده را شکسته و باید بفهمید با اسپرینگ طرفید یا با شروع یک ریزش تازه. جدول زیر نشانه‌های هر دو حالت را کنار هم گذاشته است. هیچ نشانه‌ای به‌تنهایی کافی نیست؛ وقتی چندتایشان با هم جور شوند، تصویر روشن‌تر می‌شود.

یک مثال فرضی با عدد

فرض کنید یک ارز دیجیتال چند ماه بین ۱۰۰ و ۱۲۰ دلار درجا زده است. یک روز قیمت تا ۹۴ دلار پایین می‌رود و همان روز دوباره بالای ۱۰۰ بسته می‌شود. چند روز بعد قیمت برای تست تا ۹۸ دلار پایین می‌آید و برمی‌گردد، این بار با حجم خیلی کمتر. کف تست (۹۸) بالاتر از کف اسپرینگ (۹۴) است و تا اینجا داستان با اسپرینگ جور است.

حالا معامله‌گری را در نظر بگیرید که بعد از تست در ۹۹ دلار می‌خرد و حد ضررش را کمی زیر کف اسپرینگ، مثلاً ۹۳ دلار، می‌گذارد. ریسکش برای هر واحد ۶ دلار است (۹۹ منهای ۹۳). فاصله تا سقف محدوده ۲۱ دلار است (۱۲۰ منهای ۹۹)، یعنی سه و نیم برابر ریسک. ویکاف برای تشخیص پایان انباشت نُه «آزمون خرید» داشت و آخرینش می‌گوید سود احتمالی باید دست‌کم سه برابر ضرری باشد که با فعال شدن حد ضرر می‌دهید. سه برابرِ ۶ می‌شود ۱۸ و ۲۱ از آن بیشتر است، پس این معامله از آزمون قبول می‌شود.

اگر همین آدم دیر بجنبد و در ۱۰۵ دلار بخرد، ریسکش تا ۹۳ دلار می‌شود ۱۲ دلار و فاصله‌اش تا سقف فقط ۱۵ دلار، یعنی یک‌وربع برابر ریسک. این معامله از آزمون ویکاف رد می‌شود، مگر اینکه برای هدفی بالاتر از سقف محدوده دلیل محکمی داشته باشد. اندازه خریدتان را هم طوری تنظیم کنید که اگر حد ضرر فعال شد، فقط سهم کوچکی از کل سرمایه‌تان از دست برود؛ جزئیاتش را در مدیریت ریسک در ارز دیجیتال گفته‌ایم.

چک‌لیست ویکاف پیش از اینکه بگویید «این انباشت است»

همان نُه آزمون خرید ویکاف را اینجا برای نمودار امروز ساده کرده‌ایم. آزمون اول را که فقط با نمودار نقطه‌وفیگور سنجیده می‌شود کنار گذاشته‌ایم و در آزمون آخر، به جای شمارش نقطه‌وفیگور، سقف محدوده را حداقل هدف گرفته‌ایم.

1. ریزش قبلی با حمایت اولیه، اوج فروش و تست ثانویه متوقف شده است؟
2. داخل محدوده، حجم رشدها بیشتر از حجم ریزش‌هاست؟
3. خط روند نزولی قبلی شکسته شده است؟
4. کف‌ها کم‌کم بالاتر می‌آیند؟
5. سقف‌ها هم بالاتر می‌روند؟
6. این ارز از کل بازار قوی‌تر است، یعنی در رشدها بیشتر بالا می‌رود و در ریزش‌ها کمتر پایین می‌آید؟ برای آلت‌کوین‌ها ساده‌ترین مقایسه با بیت‌کوین است.
7. قیمت مدتی در یک محدوده افقی مانده و «علت» ساخته شده است؟
8. سود احتمالی دست‌کم سه برابر ضرری است که اگر حد ضرر فعال شود می‌دهید؟

هرچه جواب «بله» بیشتر باشد، روایت انباشت قوی‌تر است. ولی حتی هشت «بله» هم تضمین نیست و فقط نشان می‌دهد شواهد بیشتری به یک طرف اشاره می‌کنند.

ویکاف در بازار ارز دیجیتال

ویکاف روشش را برای سهام ساخت، ولی آموزش StockCharts می‌گوید این روش در هر بازاری که آزادانه معامله می‌شود و بازیگرهای بزرگ دارد به کار می‌آید. بازار ارز دیجیتال هم از بازیگر بزرگ کم ندارد و نهنگ‌ها، صندوق‌ها و بازارسازها همه در آن فعال‌اند. با این حال چند فرق مهم هست که در طرح‌واره‌های کلاسیک دیده نمی‌شود.

حجم پراکنده است. بیت‌کوین در ده‌ها صرافی معامله می‌شود و حجمی که روی نمودار یک صرافی می‌بینید فقط تکه‌ای از کل بازار است. بخشی از حجم گزارش‌شده بعضی صرافی‌ها هم معامله صوری است. با حجم ناقص یا ساختگی، قانون «تلاش در برابر نتیجه» راحت‌تر گمراهتان می‌کند؛ پس حجم صرافی‌های بزرگ و معتبر را مبنا بگیرید.

بازار تعطیل نمی‌شود. بورس زمان ویکاف ساعت شروع و پایان داشت، ولی بازار ارز دیجیتال شبانه‌روزی است. در صرافی‌هایی مثل بایننس کندل روزانه ساعت ۰۰:۰۰ به وقت جهانی (UTC) بسته می‌شود؛ یعنی ساعت ۳:۳۰ بامداد به وقت تهران. وقتی می‌خواهید ببینید قیمت بعد از اسپرینگ «داخل محدوده بسته شد» یا نه، ملاکتان همین ساعت است.

ارزهای کوچک راحت‌تر دست‌کاری می‌شوند. در بازاری که نقدینگی کمی دارد، یک کیف پول بزرگ می‌تواند قیمت را به هر طرف ببرد و حتی شکلی شبیه انباشت بسازد تا خریدار جذب کند. طرح‌واره ویکاف روی بیت‌کوین و ارزهای پرمعامله خیلی معنادارتر است تا روی توکنی که روزی چند ده هزار دلار معامله می‌شود.

تایم‌فریم مهم است. طرح‌واره‌های ویکاف برای محدوده‌هایی ساخته شده‌اند که هفته‌ها و ماه‌ها طول می‌کشند. روی تایم‌فریم پنج‌دقیقه‌ای هم چیزی شبیه اسپرینگ پیدا می‌کنید، ولی نویز آن‌قدر زیاد است که تقریباً هر نوسانی را می‌شود به یکی از رویدادهای ویکاف چسباند.

کسی که فقط خرید و فروش اسپات می‌کند، از ویکاف بیشتر برای زمان‌بندی کمک می‌گیرد تا پیش‌بینی. وقتی تکلیف یک محدوده روشن نیست، خیلی‌ها سرمایه‌شان را به شکل تتر (USDT) نگه می‌دارند تا ببینند اسپرینگ از آب درمی‌آید یا ریزش واقعی، و بعد تصمیم می‌گیرند. در سواپ‌ولت می‌توانید تتر بخرید و هر وقت خواستید آن را به ارز دیجیتال دیگری تبدیل کنید؛ کارمزدها را در صفحه کارمزدها ببینید.

نقد روش ویکاف: کجا باید شک کرد؟

ویکاف طرفدارهای پروپاقرصی دارد و بخشی از ایده‌هایش، مثل نگاه هم‌زمان به قیمت و حجم، واقعاً به کار می‌آید. ولی چند نقد جدی هم به آن وارد است که بهتر است پیش از اعتماد به این روش بدانید.

طرح‌واره‌ها را وقتی می‌کشند که ماجرا تمام شده. نمودارهای ویکافی که همه‌جا می‌بینید، از جمله نمودارهای همین مطلب، تمیز و کامل‌اند چون آخر داستان معلوم است. وسط کار نمی‌دانید در فاز B هستید یا C، و کفی که امروز اسپرینگ به نظر می‌رسد ممکن است فردا شروع یک ریزش تازه باشد.

برچسب‌ها سلیقه‌ای‌اند. «حجم زیاد» یعنی چقدر؟ «زود برگشت» یعنی بعد از چند کندل؟ روش ویکاف برای این‌ها عدد دقیقی نمی‌دهد و دو تحلیلگر ویکافی ممکن است یک نمودار را کاملاً متفاوت برچسب بزنند. وقتی هر نتیجه‌ای را بشود بعداً با یک برچسب توجیه کرد، روش هیچ‌وقت غلط از آب درنمی‌آید و همین خودش زنگ خطر است.

شروع انباشت و توزیع دوباره شبیه هم است. خود آموزش StockCharts می‌گوید فاز A در توزیع دوباره، که وسط روند نزولی شکل می‌گیرد، ممکن است بیشتر به شروع انباشت شبیه باشد. پس محدوده‌ای که امیدوارید کف بازار باشد، شاید فقط مکثی پیش از ریزش بعدی باشد.

مرد مرکب ممکن است کار را به توهم توطئه بکشاند. اگر هر ریزش را «تکان دادن عمدی بازار» و هر رشد را «فریب خریدارها» بدانید، دیگر هیچ داده‌ای نمی‌تواند نظرتان را عوض کند. بازار امروز هزاران بازیگر با هدف‌های مختلف دارد و هر حرکتی نقشه یک نفر نیست.

شواهد آماری مستقل کم است. ما در جست‌وجویمان پژوهش مستقل و منتشرشده‌ای پیدا نکردیم که سودآوری روش ویکاف را با داده واقعی سنجیده باشد و بیشتر منابع را معلم‌های خود این روش نوشته‌اند. این ثابت نمی‌کند ویکاف کار نمی‌کند، ولی نشان می‌دهد ادعای «روش اثبات‌شده» پشتوانه محکمی ندارد.

کارنامه خود ویکاف هم بی‌حرف‌وحدیث نیست. زندگی‌نامه او در ویکی‌پدیا، که به روزنامه‌ها و اسناد مالیاتی همان دوره ارجاع می‌دهد، می‌گوید بعضی هم‌دوره‌هایش مهارت او در پیش‌بینی بازار را قبول نداشتند و بیشتر درآمدش را از نشریه‌هایش می‌دانستند. طبق همان اسناد، او سال‌های ۱۹۲۱ تا ۱۹۲۳ در بازار زیان سنگینی داده است. لوئیس گنتر، بنیان‌گذار مجله Financial World، هم او را متهم می‌کرد که سهم‌هایی را تبلیغ می‌کند که خودش در آن‌ها منفعت دارد و در گروه‌های هماهنگ برای بالا و پایین بردن قیمت (Pool) شریک است. دست‌کاری قیمت با این گروه‌ها در آمریکا با قانون بورس و اوراق بهادار سال ۱۹۳۴، چند ماه بعد از مرگ ویکاف، جرم شد. شاید برای همین است که مرد مرکب در نوشته‌هایش این‌قدر زنده است: ویکاف بازاری را از نزدیک می‌شناخت که در آن گروه‌های بزرگ آشکارا قیمت سهم‌ها را جابه‌جا می‌کردند.

هیچ‌کدام از این‌ها ایده‌های ویکاف را بی‌ارزش نمی‌کند، ولی جایگاهشان را روشن می‌کند. ویکاف نقشه‌ای برای فکر کردن درباره قیمت و حجم است و سیگنال خرید و فروش نمی‌دهد. هر معامله‌ای که بر پایه آن انجام می‌دهید باید حد ضرر و اندازه مشخصی داشته باشد.

از کجا شروع کنیم؟

ویکاف را بهتر است اول روی نمودارهای گذشته تمرین کنید، بعد روی بازار در جریان، و هر برداشتتان را در یک ژورنال معاملاتی بنویسید:

1. در تریدینگ‌ویو (TradingView) نمودار روزانه یا هفتگی بیت‌کوین را باز کنید و اندیکاتور حجم (Volume) را به آن اضافه کنید.
2. چند محدوده افقی بزرگ گذشته را پیدا کنید و حالا که آخرشان را می‌دانید، رویدادها را برچسب بزنید. این کار فقط چشمتان را تمرین می‌دهد و چیزی را درباره درستی روش ثابت نمی‌کند.
3. یک محدوده در جریان را انتخاب کنید و هر هفته برچسب‌هایتان را همراه دلیلشان در ژورنال‌تان بنویسید. چند ماه بعد بشمارید چند بار درست گفته‌اید و چند بار غلط.
4. ویکاف را کنار پرایس اکشن و الگوهای نموداری بخوانید؛ خیلی از این‌ها یک ایده را با اسم‌های مختلف می‌گویند و کنار هم زودتر جا می‌افتند.