هیت مپ ارز دیجیتال چیست و چطور آن را بخوانیم؟

هیت مپ ارز دیجیتال (Crypto Heatmap) نقشه‌ای رنگی از کل بازار است که در آن هر رمزارز یک خانه مستطیلی دارد. اندازه هر خانه معمولاً ارزش بازار آن رمزارز را نشان می‌دهد و رنگش می‌گوید قیمت در بازه‌ای که انتخاب کرده‌اید چقدر بالا یا پایین رفته است. سبز یعنی رشد، قرمز یعنی افت و خاکستری یعنی قیمت تقریباً تکان نخورده است، و هرچه رنگ پررنگ‌تر باشد قیمت بیشتر حرکت کرده است. پس با یک نگاه می‌فهمید امروز بازار بیشتر سبز است یا قرمز و کدام رمزارزها خلاف جهت بقیه رفته‌اند.

هیت مپ همان «نقشه حرارتی» است، یعنی نموداری که عددها را با رنگ نشان می‌دهد. ولی در کریپتو این اسم را روی دو نقشه کاملاً متفاوت می‌گذارند: یکی نقشه بازار است که در CoinMarketCap یا تریدینگ‌ویو (TradingView) می‌بینید و دیگری «هیت مپ لیکویید شدن» که تریدرهای فیوچرز دنبالش می‌کنند. در ادامه هر دو را جداگانه توضیح داده‌ایم.

هیت مپ ارز دیجیتال دقیقاً چه چیزی را نشان می‌دهد؟

هر هیت مپ بازار دو تنظیم اصلی دارد و معنی نقشه به همین دو بستگی دارد. راهنمای تریدینگ‌ویو اسم این دو را Size by و Color by گذاشته است: اولی تعیین می‌کند اندازه خانه‌ها از کدام عدد بیاید و دومی رنگشان را.

• اندازه خانه: تقریباً همه‌جا پیش‌فرضش ارزش بازار یا همان مارکت کپ است. برای همین بیت‌کوین بزرگ‌ترین خانه را دارد و بعد از آن اتریوم. در تریدینگ‌ویو می‌توانید اندازه را روی ارزش بازار با عرضه کامل (FD Market Cap) یا حجم معاملات ۲۴ ساعته به دلار هم بگذارید.
• رنگ خانه: پیش‌فرضش درصد تغییر قیمت در ۲۴ ساعت گذشته است. در تریدینگ‌ویو می‌توانید تغییر ۱ ساعته و ۴ ساعته یا بازده یک هفته تا یک سال را هم انتخاب کنید.
• راهنمای رنگ (Legend): نوار کوچکی پایین نقشه است که می‌گوید هر رنگ چند درصد تغییر را نشان می‌دهد. این درجه‌بندی در هر سایت و با هر تنظیم فرق می‌کند، پس پیش از اینکه درباره یک «سبز پررنگ» نظر بدهید، نگاهی به این نوار بیندازید.

اگر نشانگر ماوس را روی هر خانه نگه دارید، قیمت، ارزش بازار و درصد تغییر دقیقش را می‌بینید. تصویر زیر هیت مپ رمزارزهای تریدینگ‌ویو را در شب ۶ آبان ۱۴۰۵ نشان می‌دهد. به خانه بزرگ بیت‌کوین، خانه خاکستری تتر (USDT) و نوار رنگ پایین صفحه دقت کنید.

خاکستری بودن تتر و USDC تصادفی نیست. این دو استیبل‌کوین هستند و قیمتشان به دلار گره خورده است، پس در حالت عادی تقریباً هیچ‌وقت سبز یا قرمز پررنگ نمی‌شوند. اگر روزی یک استیبل‌کوین بزرگ روی هیت مپ قرمز تند شد، خبر مهمی پشتش است و باید دنبالش بگردید.

بازه زمانی چطور رنگ هیت مپ را عوض می‌کند؟

مهم‌ترین تنظیم هیت مپ همانی است که کمتر از همه به چشم می‌آید: بازه زمانی رنگ‌ها. برای اینکه اثرش را با داده واقعی ببینید، اطلاعات ۳۰ رمزارز بزرگ را از CoinGecko گرفتیم و از همین داده دو نقشه کشیدیم. هر دو نقشه مال یک لحظه‌اند (ساعت ۲۳:۳۲ شب ۶ آبان ۱۴۰۵ به وقت تهران) و مقیاس رنگشان هم یکی است. تنها فرقشان بازه تغییر قیمت است: نقشه بالا تغییر ۲۴ ساعته را نشان می‌دهد و نقشه پایین تغییر ۷ روزه را.

نقشه بالا حال‌وهوای یک روز خوب را دارد: ۲۰ خانه سبزند، فقط یکی قرمز است و ۹ خانه خاکستری‌اند. در آن ۲۴ ساعت بیت‌کوین ۱٫۲ درصد و اتریوم ۱٫۶ درصد بالا رفته بودند.

ولی همین بازار در نقشه پایین ۱۹ خانه قرمز دارد و فقط ۴ خانه سبز. در هفت روزِ منتهی به همان لحظه، بیت‌کوین ۳٫۴ درصد و اتریوم ۵٫۱ درصد پایین آمده بودند. افت نیر پروتکل (NEAR) و کاردانو (ADA) هم به ۱۰٫۳ و ۹٫۳ درصد رسیده بود.

مثال لایت‌کوین (LTC) از همه گویاتر است. لایت‌کوین با ۵٫۳ درصد رشد، پررنگ‌ترین سبز نقشه ۲۴ ساعته بود، ولی در نقشه هفتگی هنوز ۴٫۱ درصد پایین‌تر از یک هفته قبل بود. کسی که فقط نقشه روزانه را ببیند، خیال می‌کند لایت‌کوین حسابی اوج گرفته است.

هیچ‌کدام از این دو تصویر غلط نیست؛ هر کدام به سؤال دیگری جواب می‌دهد. نقشه ۲۴ ساعته می‌گوید امروز چه خبر است و نقشه هفتگی یا ماهانه نشان می‌دهد بازار در روزها و هفته‌های اخیر به کدام سمت رفته است. عادت کنید همیشه دست‌کم دو بازه را کنار هم ببینید.

یک نکته دیگر هم در همین تصویر پیداست: بیت‌کوین به‌تنهایی حدود ۶۲ درصد مساحت این نقشه ۳۰تایی را گرفته است. برای همین رنگ کلی نقشه بیشتر از همه به حال بیت‌کوین بستگی دارد، حتی اگر چند آلت‌کوین کوچک خلاف جهتش رفته باشند. دامیننس بیت‌کوین همین سهم را برای کل بازار در قالب یک عدد نشان می‌دهد.

هیت مپ را در یک دقیقه چطور بخوانیم؟

با این ترتیب ساده می‌توانید حرف اصلی یک نقشه شلوغ را دربیاورید:

1. اول تنظیمات را ببینید. بفهمید رنگ‌ها تغییر چند ساعت یا چند روز را نشان می‌دهند و اندازه خانه‌ها بر اساس ارزش بازار است یا حجم معاملات. تا این دو را ندانید، نقشه را درست نمی‌خوانید.
2. بعد سراغ خانه‌های بزرگ بروید. رنگ کلی نقشه را بیت‌کوین و اتریوم می‌سازند. اگر این دو سبزند و بیشتر خانه‌های دیگر هم سبز، کل بازار با هم بالا رفته است و ماجرا به خبر یک پروژه خاص ربطی ندارد.
3. دنبال خانه‌های خلاف جهت بگردید. یک خانه قرمز وسط نقشه‌ای سبز، یا برعکس، اغلب یعنی خبری مخصوص همان پروژه در کار است. در نقشه ۲۴ ساعته بالا، تنها خانه قرمز مال رمزارزی به اسم RAIN بود که در همان هفته ۲۵ درصد افت کرده بود.
4. استیبل‌کوین‌ها را چک کنید. خاکستری بودنشان طبیعی است؛ اگر سبز یا قرمز شدند، اتفاق غیرعادی‌ای افتاده است.
5. اگر سایت امکانش را دارد، هر بخش بازار را جدا ببینید. وقتی رمزارزهای هوش مصنوعی، میم‌کوین‌ها یا دیفای را جدا از هم ببینید، معلوم می‌شود کدام بخش بازار جلوتر است و کدام عقب مانده است.
6. در آخر نمودار را باز کنید. هیت مپ فقط نشان می‌دهد کجا را نگاه کنید. برای اینکه بفهمید چرا قیمتی حرکت کرده، باید نمودار، حجم معاملات و خبرهای همان رمزارز را ببینید.

اشتباه‌های رایج در خواندن هیت مپ

سبز پررنگ یعنی وقت خرید است؟ نه. رنگ هیت مپ گذشته را نشان می‌دهد و از آینده چیزی نمی‌گوید. رمزارزی که دیروز ۲۰ درصد بالا رفته، ممکن است فردا بخشی از آن را پس بدهد. پس هیت مپ را سیگنال خرید یا فروش ندانید.

به درصد بزرگ در خانه کوچک زود اعتماد نکنید. قیمت رمزارزهای کوچک با پول کمی تکان می‌خورد و برای همین درصدهای عجیب زیاد دارند. هر وقت خانه‌ای ریز ولی سبز تند دیدید، قبل از هر چیز ارزش بازار، حجم معاملات و نقدینگی‌اش را هم نگاه کنید.

عرضه در گردش با عرضه کامل فرق دارد. اندازه پیش‌فرض خانه‌ها همان ارزش بازار است که با عرضه در گردش حساب می‌شود. اگر اندازه را روی FD Market Cap بگذارید، پروژه‌ای که هنوز بخش بزرگی از توکن‌هایش وارد بازار نشده، خانه خیلی بزرگ‌تری پیدا می‌کند. مثلاً در همان داده CoinGecko، ارزش بازار XRP حدود ۸۵ میلیارد دلار بود، ولی ارزشش با عرضه کامل به حدود ۱۳۴ میلیارد دلار می‌رسید.

مقیاس رنگ هر سایت فرق دارد. راهنمای رنگ تریدینگ‌ویو در آن تصویر از منفی ۱۳ تا مثبت ۱۳ درصد درجه‌بندی شده بود، ولی در نقشه خودمان سبز تیره از ۸ درصد شروع می‌شود. برای همین یک رشد ۱۰ درصدی ممکن است در یک سایت سبز تیره دیده شود و در سایت دیگر سبز متوسط.

عددها بین سایت‌ها کمی فرق دارند. تقریباً در همان دقایق، تریدینگ‌ویو رشد ۲۴ ساعته بیت‌کوین را ۱٫۰۸ درصد نشان می‌داد و CoinGecko ۱٫۲۱ درصد. هر سایت قیمت را از مجموعه صرافی‌های خودش می‌گیرد و با زمان‌بندی خودش به‌روز می‌کند. برای یک نگاه کلی این فرق مهم نیست، ولی برای حساب دقیق سود و زیان، قیمت صرافی خودتان ملاک است.

سایت‌های معروف هیت مپ ارز دیجیتال

سه سایت زیر هیت مپ بازار را رایگان و بدون ثبت‌نام نشان می‌دهند و هر کدام به درد کار خاصی می‌خورد:

اگر CoinMarketCap را نمی‌شناسید، آموزش کوین مارکت کپ آن را از صفر توضیح داده است. برای کار با نمودارها هم آموزش تریدینگ‌ویو به کارتان می‌آید.

هیت مپ لیکویید شدن چیست و چه فرقی دارد؟

هیت مپ لیکویید شدن (Liquidation Heatmap) اسمش شبیه است، ولی چیز کاملاً دیگری نشان می‌دهد. در این نقشه خبری از خانه‌های رمزارزها نیست و کل نمودار مال یک رمزارز است، مثلاً بیت‌کوین. محور افقی زمان است و محور عمودی قیمت. رنگ‌ها نشان می‌دهند در هر سطح قیمت چه حجمی از معامله‌های اهرمی ممکن است لیکویید شود، یعنی صرافی آن معامله‌ها را به‌اجبار ببندد.

یکی از معروف‌ترین نسخه‌ها را CoinGlass ساخته است و در توضیح خودش می‌گوید نقشه را از روی داده‌های معاملات و میزان اهرم تخمین می‌زند. رنگ‌ها از بنفش (کم) تا زرد روشن (زیاد) می‌روند؛ نوار زرد یعنی در آن محدوده قیمت، حجم زیادی از معامله‌ها ممکن است لیکویید شود. بازه نقشه را هم می‌شود از ۱۲ ساعت تا یک سال گذاشت. CoinGlass از مهر ۱۴۰۵ زیرمجموعه CoinMarketCap شده است و حالا در منوی CoinMarketCap هم گزینه هیت مپ لیکویید شدن هست.

در همان توضیح، CoinGlass می‌گوید رنگ‌ها «شدت نسبی» را نشان می‌دهند و مقدار واقعی لیکویید شدن ممکن است کمتر از چیزی باشد که روی نقشه می‌بینید. CoinGlass همچنین معتقد است قیمت به سمت نوارهای زرد کشیده می‌شود و اسم این نواحی را «مناطق مغناطیسی» گذاشته است. این برداشت خود سازنده نقشه است و قانون بازار نیست. نوار زرد را جایی بدانید که اگر قیمت به آن رسید، ممکن است حرکت تند شود؛ هیچ تضمینی نیست که قیمت حتماً به آن برسد.

اگر معامله اهرمی برایتان تازه است، اول درباره معاملات فیوچرز و خطر اهرم بخوانید. تریدرهای فیوچرز معمولاً این نقشه را کنار نرخ فاندینگ و اوپن اینترست می‌بینند، چون هیچ‌کدام به‌تنهایی تصویر کاملی نمی‌دهد.

هیت مپ در تصمیم‌های روزمره به چه کارتان می‌آید؟

اگر تریدر حرفه‌ای نیستید و فقط سرمایه‌گذاری می‌کنید، فایده اصلی هیت مپ برایتان این است که حال دارایی‌هایتان را کنار حال کل بازار ببینید. وقتی رمزارزی که دارید قرمز است و کل نقشه هم قرمز، با افت عمومی بازار روبه‌رو هستید. ولی اگر کل نقشه سبز است و فقط رمزارز شما قرمز، ماجرا به خود آن پروژه برمی‌گردد و ارزش دارد خبرهایش را دنبال کنید. اگر هم می‌بینید همه دارایی‌هایتان همیشه با هم سبز یا قرمز می‌شوند، شاید وقتش باشد به متنوع کردن سبد ارز دیجیتال فکر کنید.

روزهایی که کل نقشه سبز تند است، وسوسه خرید عجولانه هم بیشتر می‌شود. در چنین روزهایی بد نیست شاخص ترس و طمع را هم ببینید. بازار ارز دیجیتال پرنوسان است، پس پیش از هر خرید برنامه داشته باشید و حد ضرر و حد سود را از قبل تعیین کنید.

اگر بعد از نگاه به بازار تصمیم گرفتید بخشی از سرمایه‌تان را به دلار دیجیتال ببرید، می‌توانید در سواپ‌ولت تتر (USDT) بخرید. صفحه هر رمزارز در سواپ‌ولت هم ارزش بازار و حجم معاملاتش را به تومان نشان می‌دهد؛ برای نمونه صفحه بیت‌کوین را ببینید.