کوین مارکت کپ چیست؟ آموزش CoinMarketCap و سایت‌های مشابه

کوین مارکت کپ (CoinMarketCap) سایتی رایگان است که قیمت، ارزش بازار و حجم معاملات رمزارزها را از صدها صرافی جمع می‌کند و همه را به ترتیب ارزش بازار در یک فهرست می‌چیند. کوین مارکت کپ صرافی نیست: نه می‌شود در آن پول واریز کرد، نه رمزارز خرید و فروخت. معمولاً وقتی سراغش می‌روید که بخواهید قیمتی را ببینید، آدرس قرارداد توکنی را پیدا کنید یا بفهمید یک پروژه چقدر بزرگ است.

صفحه هر ارز در این سایت پر از عدد است و چند تا از آن‌ها را اگر سرسری بخوانید، گمراهتان می‌کنند. برای همین پایین‌تر صفحه واقعی چین‌لینک را عدد به عدد می‌خوانیم و بعد سراغ سایت‌های مشابه و دام‌های رایج می‌رویم.

کوین مارکت کپ در یک نگاه

• کارش: قیمت هر رمزارز را از بازارهای صرافی‌های مختلف می‌گیرد و به دلار تبدیل می‌کند. ارزش بازار (Market Cap) را هم از ضرب همین قیمت در عرضه در گردش به دست می‌آورد. (کوین مارکت کپ)
• سازنده و مالک: براندون چز (Brandon Chez) سایت را سال ۱۳۹۲ راه انداخت. بایننس ۱۴ فروردین ۱۳۹۹ اعلام کرد آن را خریده است، بی‌آنکه مبلغ معامله را بگوید، و قول داد کوین مارکت کپ مستقل اداره شود و خودش در رتبه‌بندی‌ها دخالتی نکند. (BitPinas، به نقل از اطلاعیه بایننس)
• اندازه: بامداد ۲۵ مهر ۱۴۰۵ بالای سایت نوشته بود ۶۴ میلیون رمزارز و ۹۸۱ صرافی را دنبال می‌کند؛ بیشتر این رمزارزها توکن‌هایی‌اند که خودکار از روی داده‌های بلاک‌چین فهرست شده‌اند. به گفته خود شرکت، ماهانه حدود ۱۱۵ میلیون نفر به سایت سر می‌زنند.
• هزینه: دیدن قیمت‌ها، نمودارها و صفحه ارزها رایگان است. (شرایط استفاده کوین مارکت کپ)
• زبان: نسخه فارسی ندارد، هرچند مثلاً نسخه عربی دارد.
• تازه‌ترین خبر: ۳ مهر ۱۴۰۵ اعلام کرد کوین گلس را خریده است؛ سایتی که داده‌های بازار مشتقات را نشان می‌دهد. (Crowdfund Insider)
• توصیه خرید و فروش: نمی‌دهد. خود سایت می‌گوید کارش فقط داده است و نمی‌گوید چه چیزی را کی بخرید یا بفروشید.

صفحه اصلی کوین مارکت کپ: نوار بالا و جدول رتبه‌بندی

وقتی coinmarketcap.com را باز می‌کنید، در نوار باریک بالای صفحه ارزش کل بازار رمزارزها و حجم معاملات ۲۴ ساعته آن آمده است. کنارشان سهم بیت‌کوین و اتریوم از کل بازار (دامیننس)، کارمزد شبکه اتریوم و عدد شاخص ترس و طمع (Fear & Greed) را می‌بینید. بامداد ۲۵ مهر ۱۴۰۵ ارزش کل بازار ۲٫۷۳ تریلیون دلار بود، سهم بیت‌کوین ۵۹٫۹ درصد و شاخص ترس و طمع خود کوین مارکت کپ ۴۹ از ۱۰۰، یعنی «خنثی». ارزش کل بازار همان جمع ارزش بازار همه رمزارزهایی است که این سایت فهرست کرده؛ برای همین هر سایت عدد کمی متفاوتی نشان می‌دهد.

در جدول اصلی جلوی اسم و نماد هر رمزارز، قیمتش و درصد تغییر قیمت در ۱ ساعت، ۲۴ ساعت و ۷ روز گذشته آمده است. ستون‌های بعدی ارزش بازار، حجم معاملات ۲۴ ساعته و عرضه در گردش‌اند و آخر هر ردیف نمودار کوچکی از ۷ روز اخیر هست. شماره کنار هر ردیف همان رتبه است. با منوی All Networks هم می‌شود فقط توکن‌های یک شبکه، مثلاً سولانا یا BNB Chain، را دید.

بالای جدول چند زبانه هست، از جمله Trending برای ارزهای پرطرفدار این روزها، New برای تازه‌واردها، Gainers برای بیشترین رشدها و Watchlist برای فهرست شخصی خودتان. پرریسک‌ترین توکن‌ها هم بیشتر در همین زبانه‌های New و Gainers پیدا می‌شوند. رشد چندصددرصدی یک‌روزه در توکنی که هفته پیش ساخته شده، بیشتر زنگ خطر است تا فرصت.

صفحه هر ارز در کوین مارکت کپ را چطور بخوانیم؟ نمونه چین‌لینک

جدول زیر عددهایی را نشان می‌دهد که بامداد ۲۵ مهر ۱۴۰۵ بالای صفحه چین‌لینک (LINK) در کوین مارکت کپ دیدیم. برچسب‌ها را به انگلیسی، همان‌طور که در سایت آمده، نوشته‌ایم و اسم فارسی هر کدام را در ستون آخر؛ در ادامه هم با همین اسم‌های فارسی از آن‌ها حرف می‌زنیم. عددها تا امروز عوض شده‌اند، ولی طرز خواندنشان همان است.

رتبه (#) چه چیزی را نشان می‌دهد؟

کوین مارکت کپ رمزارزها را به ترتیب ارزش بازار می‌چیند و می‌گوید برای این کار عمداً عرضه در گردش را مبنا گرفته تا پروژه‌ها نتوانند با عددهای بزرگ‌نمایی‌شده بالا بیایند. تازه رتبه فقط به ارزی داده می‌شود که «ردیابی‌شده» (Tracked) باشد، یعنی دست‌کم در یکی از صرافی‌هایی که سایت دنبال می‌کند معامله جدی داشته باشد. (معیارهای فهرست شدن در کوین مارکت کپ)

پس رتبه ۱۳ فقط می‌گوید چین‌لینک از نظر اندازه سیزدهم است و درباره سلامت پروژه، تیمش یا آینده قیمتش چیزی نمی‌گوید. میم‌کوین‌ها هم گاهی تا رتبه‌های بالا رسیده‌اند. توکنی که عرضه در گردش کمی دارد و چند خریدار بزرگ قیمتش را بالا برده‌اند، می‌تواند چند هفته در رتبه خوبی بنشیند و بعد سقوط کند.

ارزش بازار و FDV

حساب ارزش بازار چین‌لینک ساده است: ۱۲٫۲۸ دلار ضرب در حدود ۷۴۸ میلیون LINK می‌شود حدود ۹٫۱۹ میلیارد دلار، همان عددی که سایت نشان می‌دهد.

کوین مارکت کپ FDV، یعنی «ارزش کاملاً رقیق‌شده»، را با حداکثر عرضه حساب می‌کند. در صفحه چین‌لینک جای حداکثر عرضه خالی است و FDV دقیقاً برابر قیمت ضرب در کل عرضه، یعنی ۱ میلیارد توکن، بود؛ پس سایت وقتی حداکثر عرضه ثبت نشده، با کل عرضه حساب کرده است.

نسبت ارزش بازار به FDV در این نمونه ۷۴٫۸ درصد است؛ همان سهم عرضه در گردش. پس حدود یک‌چهارم توکن‌های چین‌لینک هنوز به بازار نیامده‌اند. اگر روزی بیایند، برای اینکه قیمت سر جایش بماند باید برای این توکن‌های اضافه هم خریدار پیدا شود. هرچه این نسبت کوچک‌تر باشد، توکن‌های بیشتری در راه بازارند. اینکه چرا FDV یک توکن در کوین گکو گاهی عدد دیگری است، در مارکت کپ چیست با مثال آمده است.

حجم ۲۴ ساعته و نسبت حجم به ارزش بازار

حجم ۲۴ ساعته چین‌لینک حدود ۲۴۸ میلیون دلار بود. اگر این عدد را بر ارزش بازار تقسیم کنید، به همان ۲٫۷ درصدی می‌رسید که کنار برچسب Vol/Mkt Cap (24h) آمده؛ یعنی در یک روز، معادل ۲٫۷ درصد ارزش بازار چین‌لینک خرید و فروش شده است.

این نسبت را بهتر است با روزهای دیگر همان توکن و با توکن‌های هم‌اندازه‌اش مقایسه کنید. اگر برای یک توکن کوچک ناگهان به صد درصد یا بیشتر برسد، معمولاً یا خبر بزرگی در کار است یا بخشی از حجم ساختگی است. کدامش را زبانه Markets روشن می‌کند. حجم بالا هم تضمین نمی‌کند که بتوانید مبلغ بزرگی را راحت بفروشید؛ برای این باید عمق بازار را دید، یعنی سفارش‌های خرید و فروشی که در دفتر سفارش منتظرند.

عرضه در گردش، کل عرضه و حداکثر عرضه

درصدی که در صفحه چین‌لینک کنار عرضه در گردش نوشته شده، سهم آن از کل عرضه است: ۷۴۸ میلیون از ۱ میلیارد، یعنی ۷۴٫۸ درصد. کوین مارکت کپ عرضه در گردش را خودش تأیید می‌کند. اگر نتوانسته باشد، به‌جای عدد خط تیره می‌بینید یا عددی با برچسب Self-reported که تیم پروژه داده و در رتبه‌بندی اثری ندارد.

قرارداد (Contracts): آدرس درست را چطور برداریم؟

در بخش Contracts صفحه چین‌لینک، آدرس قرارداد LINK روی اتریوم به شکل کوتاه‌شده `0x5149...f986ca` آمده بود. توکنی که روی چند شبکه هست، روی هر شبکه آدرس جدایی دارد و آدرس شبکه‌های دیگر را در فهرست همین بخش پیدا می‌کنید. برای اینکه آدرس درست را بردارید:

1. اول شبکه را ببینید. آدرس اتریوم به کار شبکه BNB Chain یا سولانا نمی‌آید.
2. آدرس را با دکمه کپی بردارید، نه با تایپ دستی. بعد از چسباندن، چند حرف اول و آخرش را با صفحه مقایسه کنید.
3. آدرس را با منبع دیگری تطبیق دهید، مثل سایت یا مستندات رسمی خود پروژه و صفحه توکن در مرورگر بلاک‌چین (اکسپلورر). لینک مرورگر را همین صفحه زیر Explorers گذاشته است.
4. هیچ‌وقت توکن را به آدرس قرارداد نفرستید. آدرس قرارداد آدرس کیف پول کسی نیست.

کوین مارکت کپ برای آدرس قرارداد منبع دوم خوبی است، ولی منبع اول نیست؛ گاهی آدرس قدیمی یا نسخه پل‌شده یک توکن را نشان می‌دهد. نمونه‌هایش را در آدرس قرارداد چیست آورده‌ایم.

بازارها (Markets): حجم از کجا می‌آید؟

زبانه Markets همه بازارهایی را فهرست می‌کند که آن ارز در آن‌ها معامله می‌شود و برای هر کدام اسم صرافی، جفت‌ارز (مثلاً LINK/USDT)، قیمت و حجم را نشان می‌دهد. بالای فهرست فیلترهای All، CEX (صرافی‌های متمرکز)، DEX (صرافی‌های غیرمتمرکز)، Perpetual و Futures هست. دو فیلتر آخر بازار قراردادهای آتی را نشان می‌دهند که حسابش از خرید و فروش خود توکن جداست؛ اگر با آن آشنا نیستید، معاملات فیوچرز چیست را ببینید.

اگر بیشتر حجم یک توکن از صرافی‌هایی است که اسمشان را نشنیده‌اید و در صرافی‌های بزرگ معامله کمی هست، به آن حجم اعتماد نکنید. کوین مارکت کپ به هر جفت‌ارز امتیاز نقدشوندگی (Liquidity Score) هم می‌دهد که در همین مقایسه به کار می‌آید.

برنامه آزادسازی توکن و دارندگان

کوین مارکت کپ از سال ۱۴۰۳ برنامه آزادسازی توکن‌ها (Token Unlocks) را هم در صفحه ارزها نشان می‌دهد؛ یعنی اینکه کی و چه مقدار از توکن‌های قفل‌شده تیم و سرمایه‌گذاران آزاد می‌شود. دکمه Submit Token Unlocks در همان صفحه نشان می‌دهد که این داده را خود پروژه‌ها هم می‌فرستند. پس پیش از تصمیم، تاریخ‌ها را با مستندات توکنومیکس پروژه تطبیق دهید. اینکه روز آزادسازی چرا مهم است، در توکنومیکس چیست آمده است.

برای اینکه ببینید توکن دست چه کسانی است، بهترین جا صفحه توکن در مرورگر بلاک‌چین است، مثلاً زبانه Holders در اتراسکن. اگر چند آدرس، به‌جز آدرس صرافی‌ها و قراردادها، بخش بزرگی از عرضه را دارند، یکی دو فروشنده بزرگ کافی است تا قیمت را پایین بکشند.

لینک‌ها، امتیاز امنیتی و دکمه خرید

زیر عددها لینک وب‌سایت، وایت‌پیپر و شبکه‌های اجتماعی پروژه آمده است. برای پیدا کردن سایت رسمی یک پروژه، این لینک‌ها از جست‌وجو در گوگل امن‌ترند، چون گاهی تبلیغ سایت‌های جعلی بالای نتیجه‌های جست‌وجو می‌نشیند. کنارشان عددی با عنوان Rating (CertiK) هم هست که امتیاز شرکت امنیتی سرتیک است و برای چین‌لینک ۴٫۷ بود. این عدد فقط نظر یک شرکت دیگر است و امنیت پروژه را تضمین نمی‌کند.

صفحه‌هایی که تیم کوین مارکت کپ بررسی کرده، یک شناسه یکتا به اسم UCID دارند؛ شناسه چین‌لینک ۱۹۷۵ است. خود کوین مارکت کپ تأکید می‌کند که این بررسی کیفیت پروژه را تضمین نمی‌کند. پایین صفحه هم نوشته ممکن است بعضی لینک‌ها از نوع همکاری در فروش (Affiliate) باشند؛ یعنی اگر از راه آن‌ها جایی ثبت‌نام و معامله کنید، کوین مارکت کپ پورسانت بگیرد. پس دکمه‌های خرید را پیشنهاد سایت ندانید.

واچ‌لیست و پورتفولیو

واچ‌لیست فهرست ارزهایی است که می‌خواهید زیر نظر داشته باشید. برای اضافه کردن هر ارز کافی است ستاره کنارش را بزنید. اگر وارد حساب کاربری‌تان شده باشید، همین فهرست را روی همه دستگاه‌هایتان می‌بینید.

پورتفولیو کوین مارکت کپ از سال ۱۴۰۰ راه افتاده و سود و زیان دارایی‌هایتان را نشان می‌دهد. برای پر کردنش سه راه هست:

• ثبت دستی: مقدار و قیمت هر خرید را خودتان وارد می‌کنید. امن‌ترین راه است، چون به هیچ حسابی وصل نمی‌شود.
• آدرس عمومی کیف پول: از سال ۱۴۰۲ پورتفولیو می‌تواند موجودی چند شبکه، از جمله بیت‌کوین، کاردانو و هفت شبکه سازگار با اتریوم، را از روی آدرس کیف پول بخواند. فقط آدرس عمومی لازم است. هر سایتی که برای این کار عبارت بازیابی یا کلید خصوصی بخواهد، کلاهبردار است.
• اتصال به حساب صرافی: همان سال اتصال به حساب بایننس و OKX هم اضافه شد. این راه فقط وقتی به کار می‌آید که آن صرافی به شما خدمات بدهد. اگر وصل می‌کنید، کلید API فقط‌خواندنی بسازید که اجازه برداشت و معامله نداشته باشد.

پورتفولیو کیف پول نیست و دارایی‌ای را جابه‌جا نمی‌کند؛ فقط حساب‌وکتاب است. (تاریخچه کوین مارکت کپ)

ابزارهای دیگر کوین مارکت کپ

منوی بالای سایت ابزارهای زیادی دارد. این‌ها به کار بیشتر کاربرها می‌آیند:

• شاخص ترس و طمع: کوین مارکت کپ شاخص خودش را از سال ۱۴۰۲ منتشر می‌کند و ورودی‌هایش با شاخص معروف Alternative.me فرق دارد؛ برای همین عدد دو سایت در یک روز یکی نیست. طرز خواندن و محدودیت‌هایش را با داده‌های هشت سال و نیم در شاخص ترس و طمع چیست نوشته‌ایم.
• دامیننس و شاخص فصل آلت‌کوین: نمودار دامیننس نشان می‌دهد سهم بیت‌کوین از کل بازار در طول زمان چطور عوض شده است. شاخص فصل آلت‌کوین (Altcoin Season Index) هم می‌گوید آلت‌کوین‌ها در ماه‌های اخیر از بیت‌کوین بهتر بوده‌اند یا نه.
• دکس‌اسکن (DexScan): از سال ۱۴۰۱ جفت‌ارزهای صرافی‌های غیرمتمرکز را مستقیم از بلاک‌چین می‌خواند. جفت‌های تازه و میم‌کوین‌ها اول اینجا پیدا می‌شوند و بیشتر توکن‌های بررسی‌نشده سایت هم از همین‌جا آمده‌اند.
• مشتقات (Derivatives): نشان می‌دهد در بازار قراردادهای آتی چقدر پوزیشن لیکویید شده، نقشه لیکویید شدن‌ها چه شکلی دارد و نرخ فاندینگ (Funding Rate) قراردادهای دائمی چقدر است. اگر با لیکویید شدن آشنا نیستید، لیکویید شدن چیست را بخوانید.
• تبدیل‌گر (Converter): ارزش هر رمزارز را به ارز دیگری حساب می‌کند. برای قیمت تومانی به آن تکیه نکنید؛ قیمت تومانی تتر را بازار داخلی تعیین می‌کند و ماجرایش را در قیمت تتر در ایران چطور تعیین می‌شود گفته‌ایم.
• تقویم‌ها و کمپین‌ها: تقویم عرضه اولیه توکن‌ها و رویدادها اینجاست، به‌اضافه ایردراپ‌ها و جایزه‌هایی مثل Learn & Earn.

سایت‌های مشابه کوین مارکت کپ؛ هر کدام برای چه کاری؟

کوین مارکت کپ برای نگاه کلی به قیمت و اندازه رمزارزها خوب است، ولی هرچه سؤالتان دقیق‌تر شود، ابزاری که مخصوص همان سؤال ساخته شده جواب بهتری می‌دهد.

کوین گکو (CoinGecko)

کوین گکو معروف‌ترین رقیب کوین مارکت کپ است و صفحه‌هایش تقریباً همان عددها را دارند. تی‌ام لی و بابی اونگ آن را ۱۹ فروردین ۱۳۹۳ راه انداختند. خودش را بزرگ‌ترین جمع‌کننده مستقل داده‌های رمزارز می‌داند و می‌گوید بیش از ۲۲ هزار رمزارز را در بیش از هزار صرافی دنبال می‌کند. (کوین گکو) کوین گکو هم صرافی نیست، هرچند خیلی‌ها در گوگل «صرافی کوین گکو» را جست‌وجو می‌کنند.

چند فرق با کوین مارکت کپ دارد که بهتر است بدانید. FDV را با کل عرضه حساب می‌کند و کوین مارکت کپ با حداکثر عرضه. به هر صرافی امتیاز اعتماد (Trust Score) می‌دهد و برای نمودار لحظه‌ای توکن‌های صرافی‌های غیرمتمرکز، سایت جدایی به اسم GeckoTerminal دارد.

دیفای‌لاما (DefiLlama)

دیفای‌لاما برای پروژه‌های دیفای ساخته شده است. معروف‌ترین عددش TVL است، یعنی ارزش دارایی‌هایی که کاربران در یک پروتکل قفل کرده‌اند، ولی درآمد پروتکل‌ها و حجم صرافی‌های غیرمتمرکز را هم نشان می‌دهد. داده‌هایش متن‌باز است و ۲۵ مهر ۱۴۰۵، طبق صفحه معرفی‌اش، بیش از ۹ هزار پروتکل را روی ۵۶۳ شبکه دنبال می‌کرد و درآمد ۲٬۶۵۹ پروتکل را جدا نشان می‌داد. وقتی می‌خواهید بدانید یک پروتکل واقعاً استفاده می‌شود یا فقط توکنش معامله می‌شود، اینجا بهتر از کوین مارکت کپ جواب می‌دهد.

کوین گلس (CoinGlass)

کوین گلس داده‌های بازار مشتقات را از ۲۸ صرافی و بیش از ۲٬۵۰۰ نوع قرارداد جمع می‌کند: حجم قراردادهای باز (Open Interest)، نرخ فاندینگ، لیکویید شدن‌ها، آپشن‌ها و نسبت لانگ به شورت. نقشه حرارتی لیکویید شدن (Liquidation Heatmap) آن از نمودارهایی است که تریدرها زیاد دست‌به‌دست می‌کنند. این سایت از مهر ۱۴۰۵ مال کوین مارکت کپ است، ولی با همان اسم، سایت، اپ و تیم کار می‌کند. (Crowdfund Insider)

اگر می‌خواهید بدانید معامله‌گرهای اهرمی بیشتر روی بالا رفتن قیمت شرط بسته‌اند یا پایین آمدنش، یا یک ریزش ناگهانی با لیکویید شدن چه کسانی همراه بود، کوین گلس را ببینید. اگر لانگ و شورت برایتان تازه است، اول راهنمای لانگ و شورت را بخوانید.

تریدینگ‌ویو (TradingView)

نمودار قیمت کوین مارکت کپ ساده است و برای تحلیل تکنیکال کافی نیست. تریدینگ‌ویو برای نمودار ساخته شده است: می‌توانید نمودار شمعی بازار یک صرافی مشخص را باز کنید، روی آن خط بکشید، اندیکاتور بگذارید و هشدار قیمت تنظیم کنید. پایه‌های تحلیل نمودار را در تحلیل تکنیکال چیست گفته‌ایم. اگر می‌خواهید هوش مصنوعی را هم کنار نمودار داشته باشید، هوش مصنوعی تریدینگ ویو را ببینید.

توکن ترمینال (Token Terminal)

توکن ترمینال داده‌های بلاک‌چین را به شکل صورت‌های مالی درمی‌آورد: کارمزدی که کاربران یک شبکه یا اپ پرداخته‌اند، درآمدی که به خود پروژه رسیده و هزینه‌هایش. طبق سایت توکن ترمینال، این عددها را برای بیش از ۱۰۰ بلاک‌چین و ۱٬۵۰۰ اپلیکیشن طوری منتشر می‌کند که بشود با هم مقایسه‌شان کرد. اگر سؤالتان این است که یک پروژه واقعاً پول درمی‌آورد یا نه، جوابش را اینجا راحت‌تر پیدا می‌کنید.

مرورگر بلاک‌چین (اکسپلورر)

همه سایت‌های بالا داده‌شان را از جای دیگری جمع می‌کنند، ولی مرورگرهایی مثل اتراسکن، ترون‌اسکن یا تون‌ویور خود بلاک‌چین را نشان می‌دهند: قرارداد یک توکن، تعداد و سهم دارندگانش و اینکه یک تراکنش واقعاً انجام شده یا نه. برای همین وقتی دو سایت سر عرضه یا دارندگان یک توکن با هم نمی‌خوانند، حرف آخر را مرورگر می‌زند. آموزش کار با اکسپلورر طرز کار با این مرورگرها را قدم‌به‌قدم نشان می‌دهد.

جدول: برای هر سؤال، کدام سایت؟

دام‌های کوین مارکت کپ و سایت‌های مشابه

حجم ساختگی

بعضی صرافی‌ها و معامله‌گرها با خودشان خرید و فروش می‌کنند تا حجم معاملات بزرگ‌تر از واقعیت دیده شود و بازارشان پررونق به نظر برسد. به این کار «معامله صوری» (Wash Trading) می‌گویند. پژوهشی که سال ۱۴۰۲ در مجله Management Science چاپ شد، نشان داد در صرافی‌های بدون نظارتی که بررسی کرده بود، به‌طور میانگین بیش از ۷۰ درصد حجم گزارش‌شده صوری بود. داده آن پژوهش مال چند سال پیش است و عدد امروز را نمی‌گوید، ولی نشان می‌دهد چرا نباید حجم را بی‌سؤال قبول کرد.

کوین گکو امتیاز اعتماد صرافی‌ها را سال ۱۳۹۸ برای مقابله با همین حجم جعلی ساخت و کوین مارکت کپ هم همان سال معیار نقدشوندگی را به سایتش اضافه کرد. این معیارها کمک می‌کنند، ولی جای نگاه خودتان را نمی‌گیرند: همان دو سرنخی را که در صفحه چین‌لینک دیدیم، یعنی نسبت حجم به ارزش بازار و اسم صرافی‌ها در زبانه Markets، خودتان هم چک کنید.

هر صفحه‌ای در کوین مارکت کپ بررسی‌شده نیست

کوین مارکت کپ در صفحه روش‌شناسی‌اش می‌گوید ترجیح می‌دهد داده بیشتری نشان دهد تا اینکه جلوی اطلاعات را بگیرد، و نتیجه‌گیری را به خود کاربران می‌سپارد. یعنی صفحه داشتن یک ارز در این سایت به معنای تأیید آن نیست. بیشتر آن ۶۴ میلیون رمزارز صفحه‌هایی‌اند که دکس‌اسکن خودکار از روی داده بلاک‌چین ساخته است. کوین مارکت کپ این‌ها را «فهرست تأییدنشده» (Unverified Listing) می‌نامد و می‌گوید ممکن است اسم پروژه، وب‌سایت، شبکه‌های اجتماعی یا لوگو نداشته باشند.

هر کسی در چند دقیقه می‌تواند توکنی با اسم و نماد یک پروژه معروف بسازد و همین توکن جعلی هم در جست‌وجوی سایت پیدا می‌شود. پس به اسم و نماد تکیه نکنید و آدرس قرارداد را ملاک بگیرید. کلاهبرداری‌هایی که با همین ترفندها شروع می‌شوند، در رایج‌ترین کلاهبرداری‌های ارز دیجیتال آمده‌اند.

سایت، اپ و ایمیل جعلی

کلاهبردارها زیاد خودشان را جای کوین مارکت کپ جا می‌زنند. خود سایت دو نمونه از آدرس‌های ایمیل جعلی را آورده است: در `support@coinmarkeṭcap.com` حرف t پیش از cap در واقع ṭ (تی با نقطه زیر) است و در `support@coinmarketcap.zenedesk.com` کلمه zendesk با یک e اضافه نوشته شده. همان‌جا گفته که فهرست شدن در سایت فقط از راه فرم آنلاین خودش ممکن است و هر کسی در ازای پول قول فهرست کردن یا «ترند شدن» توکن را بدهد، از طرف کوین مارکت کپ نیست. (کوین مارکت کپ)

برای در امان ماندن از این دام‌ها:

• آدرس سایت را یک بار خودتان تایپ کنید و بوکمارکش کنید. از لینک تبلیغ‌ها و پیام‌ها وارد نشوید.
• اپ را فقط از لینکی که خود سایت داده نصب کنید، نه از فایل‌هایی که در کانال‌ها دست‌به‌دست می‌شوند.
• سایت یا اپی که خودش را «کوین مارکت کپ فارسی» معرفی می‌کند، سایت رسمی نیست.
• برای دیدن قیمت و داده لازم نیست کیف پولتان را به هیچ سایتی وصل کنید و هیچ سایت داده‌ای عبارت بازیابی شما را لازم ندارد.

استفاده از کوین مارکت کپ در ایران

کوین مارکت کپ و کوین گکو را بدون ثبت‌نام می‌شود دید. اینکه از اینترنت داخل ایران باز شوند یا نه، به وضع اینترنت بستگی دارد و ممکن است از روزی به روز دیگر فرق کند. چیزی که روشن است، شرایط استفاده این دو سایت است و بهتر است پیش از ساختن حساب آن را بدانید:

• کوین مارکت کپ در شرایط استفاده‌اش فهرست کشورهای محروم را نیاورده، ولی استفاده از سایت را برای هر کار خلاف قانون، از جمله مقررات تحریمی آمریکا (اوفک، OFAC)، مجاز نمی‌داند. کمپین‌ها و جایزه‌هایش هم فقط برای ساکنان کشورهایی است که خودش تعیین می‌کند. (شرایط استفاده کوین مارکت کپ)
• کوین گکو از کاربر می‌خواهد تأیید کند که ساکن یکی از کشورهای تحریم‌شده نیست و از آنجا به سایت وصل نمی‌شود. ایران در فهرست کشورهای مستثنای کوین گکو هست و کوین گکو می‌گوید با ساکنان این کشورها هیچ نوع قرارداد و معامله‌ای ندارد؛ خرید اشتراک پولی هم یک معامله است.

پس اگر از این سایت‌ها استفاده می‌کنید، چیز مهمی را به حساب کاربری‌تان در آن‌ها وابسته نکنید؛ مثلاً اگر پورتفولیو ساخته‌اید، نسخه‌ای از سوابق خریدتان را جای دیگری هم نگه دارید. قیمت تومانی را هم از منبع داخلی ببینید: صفحه قیمت‌های سواپ‌ولت قیمت تومانی رمزارزها را نشان می‌دهد و صفحه هر ارز، مثل صفحه بیت‌کوین، ارزش بازار و حجم معاملات را هم به تومان می‌آورد.

مثال: پیش از خرید یک توکن تازه، پنج دقیقه در کوین مارکت کپ

فرض کنید در یک کانال تلگرامی درباره توکنی به اسم X شنیده‌اید که «هفته بعد ده برابر می‌شود». عددهای زیر فرضی‌اند، ولی در صفحه توکن‌های تازه زیاد به چنین عددهایی برمی‌خورید:

• قیمت: ۰٫۵۰ دلار
• عرضه در گردش: ۲۰۰ میلیون توکن، پس ارزش بازار ۱۰۰ میلیون دلار است.
• حداکثر عرضه: ۱ میلیارد توکن، پس FDV در کوین مارکت کپ ۵۰۰ میلیون دلار است.
• حجم ۲۴ ساعته: ۱۵۰ میلیون دلار، یعنی نسبت حجم به ارزش بازار ۱۵۰ درصد است.
• زبانه Markets: ۸۵ درصد حجم از دو صرافی ناشناس است.
• برنامه آزادسازی: ماه بعد ۵۰ میلیون توکن از سهم تیم و سرمایه‌گذاران آزاد می‌شود.

حالا عددها را کنار هم بگذارید. ارزش بازار فقط ۲۰ درصد FDV است؛ یعنی چهار برابر توکن‌های امروز هنوز در راه بازار است. حجم ۱۵۰ میلیون دلاری بزرگ به نظر می‌رسد، ولی ۸۵ درصدش، یعنی ۱۲۷٫۵ میلیون دلار، از دو صرافی ناشناس است و سهم بقیه صرافی‌ها فقط ۲۲٫۵ میلیون دلار در روز است. آزادسازی ماه بعد ۲۵ درصد به عرضه در گردش اضافه می‌کند و با قیمت امروز ۲۵ میلیون دلار می‌ارزد، یعنی بیشتر از کل حجم روزانه همین صرافی‌ها. اگر صاحبانشان حتی بخشی از این توکن‌ها را بفروشند، بازار باید برای همان مقدار خریدار تازه پیدا کند.

هیچ‌کدام از این‌ها ثابت نمی‌کند توکن X کلاهبرداری است، ولی ادعای «ده برابر در یک هفته» را خیلی سست می‌کند. یک نکته دیگر هم هست: اگر از آن ۱ میلیارد توکن تا امروز ۶۰۰ میلیون ساخته شده باشد، کوین گکو که FDV را با کل عرضه حساب می‌کند، ۳۰۰ میلیون دلار نشان می‌دهد. پس همیشه ببینید هر سایت با کدام عرضه حساب کرده است.

پیش از خرید هر توکنی که اسمش را تازه شنیده‌اید، این پنج کار را بکنید:

1. ارزش بازار و رتبه را ببینید، نه قیمت را. قیمت ۰٫۵۰ دلاری به‌تنهایی نه ارزان است نه گران.
2. ارزش بازار را کنار FDV بگذارید. اگر نسبتشان کم است، تاریخ آزادسازی‌ها را پیدا کنید و با مستندات پروژه تطبیق دهید.
3. ببینید حجم از کجا می‌آید. نسبت حجم به ارزش بازار را با توکن‌های هم‌اندازه مقایسه کنید و در زبانه Markets اسم صرافی‌ها را ببینید.
4. آدرس قرارداد را از سایت رسمی بگیرید و با کوین مارکت کپ و مرورگر بلاک‌چین تطبیق دهید. در مرورگر، سهم بزرگ‌ترین دارندگان را هم ببینید.
5. عددهای مهم را در کوین گکو هم نگاه کنید. جایی که دو سایت با هم فرق زیادی دارند، همان‌جاست که باید بیشتر بپرسید.

اگر بعد از این بررسی هنوز می‌خواهید بخرید، مبلغی را بگذارید که از دست دادنش زندگی‌تان را به هم نمی‌ریزد. مدیریت ریسک در ارز دیجیتال کمک می‌کند این مبلغ را حساب کنید.