بهترین ارز دیجیتال برای سرمایهگذاری بلندمدت؛ ۷ معیار انتخاب
هیچ‌کس نمی‌داند کدام ارز ده سال دیگر هنوز سر پاست؛ ولی می‌شود فهمید کدام شانس بیشتری دارد. ببینید ده رمزارز بزرگ سال ۱۳۹۶ امروز کجا هستند و با یک چک‌لیست هفتمعیاره هر ارزی را خودتان بسنجید.
فهرست مطالب۵ بخش
- ده رمزارز بزرگ ۱۳۹۶ امروز کجا هستند؟
- ماجرای لونا: ده‌تای اول هم امن نیست
- هفت معیار برای سنجیدن یک ارز بلندمدت
- ۱. کاربرد واقعی: کسی بدون تبلیغ از آن استفاده می‌کند؟
- ۲. سابقه امنیتی: چند سال بدون فاجعه کار کرده است؟
- ۳. عرضه: چند واحد هست و چند واحد دیگر می‌آید؟
- ۴. تمرکززدایی: اگر سازنده‌ها کنار بروند، شبکه می‌ماند؟
- ۵. نقدشوندگی: روزی که بخواهید بفروشید، خریدار هست؟
- ۶. تیم و توسعه: هنوز کسی رویش کار می‌کند؟
- ۷. عمر و بقا: چند بازار نزولی را از سر گذرانده است؟
- چک‌لیست امتیازدهی: هر ارز را خودتان بسنجید
- بیت‌کوین و اتریوم با این معیارها
- سبد بلندمدت را چطور بچینید؟
بهترین ارز دیجیتال برای سرمایهگذاری بلندمدت را هیچ‌کس از قبل نمی‌داند؛ نه ما، نه اینفلوئنسرها و نه هوش مصنوعی. چیزی که می‌شود سنجید شانس یک ارز است برای اینکه ده سال دیگر هنوز زنده و مهم باشد. این شانس به چند چیز بستگی دارد: کسی واقعاً از آن استفاده کند، شبکه‌اش سال‌ها بی‌فاجعه کار کرده باشد، عرضه‌اش روشن باشد، دست یک شرکت یا چند نفر نباشد و هر وقت خواستید بتوانید بفروشیدش.
یک فهرست قدیمی نشان می‌دهد چرا این معیارها از اسم‌ها مهم‌ترند.
ده رمزارز بزرگ ۱۳۹۶ امروز کجا هستند؟
کوین‌مارکت‌کپ (CoinMarketCap) هر هفته از فهرست رمزارزها یک عکس تاریخی نگه می‌دارد. ما عکس ۱۷ دی ۱۳۹۶ را برداشتیم و ده ارز اول آن را با داده‌های کوین‌گکو (CoinGecko) در بامداد ۱۶ آبان ۱۴۰۵ مقایسه کردیم. در نمودار، ستون وسط رتبه آن روز و امروز را نشان می‌دهد و میله‌ها تغییر قیمت دلاری را. میله‌های قرمز را بشمارید.
از آن ده ارز فقط چهارتا هنوز در ده‌تای اول‌اند: بیت‌کوین، اتریوم، ایکس‌آرپی (XRP) و ترون. قیمت دلاری فقط سه‌تایشان از آن روز بالاتر است. هفت‌تای دیگر بین ۶۵ تا تقریباً ۱۰۰ درصد ارزش دلاری‌شان را از دست داده‌اند. نم (NEM) آن روز ششمین رمزارز بزرگ دنیا بود و امروز رتبه ۲۰۳۷ را دارد. آیوتا (IOTA) هم از رتبه ۱۰ به ۱۸۳ رسیده است.
حالا فرض کنید کسی همان روز ۱۰ هزار دلار را مساوی بین این ده ارز تقسیم کرده بود، هر کدام هزار دلار. مثال فرضی است، اما قیمت‌ها واقعی‌اند:
رمزارز | هزار دلار آن روز، امروز چقدر است؟ |
|---|---|
بیت‌کوین | حدود ۴٬۶۰۴ دلار |
اتریوم | حدود ۱٬۹۴۰ دلار |
ترون | حدود ۱٬۵۹۳ دلار |
ایکس‌آرپی | حدود ۳۴۹ دلار |
استلار | حدود ۲۱۹ دلار |
کاردانو | حدود ۱۸۳ دلار |
لایت‌کوین | حدود ۱۸۲ دلار |
بیت‌کوین کش | حدود ۹۴ دلار |
آیوتا | حدود ۹ دلار |
نم | کمتر از ۲۰ سنت |
جمع | حدود ۹٬۱۷۴ دلار |
این سبد بعد از حدود نه سال نزدیک ۸ درصد زیان داده، در حالی که بیت‌کوین به‌تنهایی پول را بیش از ۴٫۶ برابر کرده است. «ده ارز بزرگ بازار» به‌خودی‌خود انتخاب امنی برای نگهداشتن طولانی نبوده.
انصاف هم حکم می‌کند دو چیز را بگوییم. دی ۱۳۹۶ نزدیک اوج بازار صعودی آن سال بود و طبق همان داده کوین‌گکو، سقف تاریخی استلار، بیت‌کوین کش، آیوتا و نم در همان چند هفته ثبت شده و هنوز شکسته نشده است. پس نقطه شروع این مقایسه بدترین نقطه ممکن است؛ هرچند خیلی‌ها دقیقاً در همین روزهای پرهیجان خرید می‌کنند. این حساب فقط قیمت را هم می‌بیند. دارندگان بعضی از این ارزها در فورک‌ها و ایردراپ‌های بعدی توکن دیگری هم گرفتند، و تورم دلار در این حساب نیامده است.
ماجرای لونا: ده‌تای اول هم امن نیست
نمونه تازه‌تری هم هست. در عکس ۱۴ فروردین ۱۴۰۱ کوین‌مارکت‌کپ، لونا (LUNA) رتبه نهم بازار را داشت و ارزش بازارش نزدیک ۴۰ میلیارد دلار بود. UST، استیبلکوین هم‌خانواده‌اش، هم رتبه چهاردهم بود. یک ماه بعد، در اردیبهشت ۱۴۰۱، UST از یک دلار جدا شد و به گفته کمیسیون بورس آمریکا (SEC) هر دو توکن تقریباً به صفر رسیدند. لونا هم کاربر داشت و هم سرمایه‌گذارهای بزرگ. طراحی‌اش زیر فشار دوام نیاورد.
جایگاه امروز در فهرست ارزش بازار فقط وضع امروز را نشان می‌دهد. برای حدس زدن آینده باید پشت رتبه را دید.
هفت معیار برای سنجیدن یک ارز بلندمدت
هیچ معیاری به‌تنهایی کافی نیست، و ارزی که در همه‌شان خوب باشد هم ممکن است سال‌ها افت کند. ولی ارزی که در چندتایشان ضعیف است، شانس کمتری دارد ده سال دیگر اصلاً اسمی از آن باشد.
۱. کاربرد واقعی: کسی بدون تبلیغ از آن استفاده می‌کند؟
فرض کنید فردا همه تبلیغ‌ها و وعده‌ها قطع شود. چه کسی باز هم به این شبکه احتیاج دارد؟ بیت‌کوین را برای نگهداشتن و جابه‌جا کردن ارزش استفاده می‌کنند. روی اتریوم استیبلکوینها، صرافی‌های غیرمتمرکز و قراردادهای هوشمند کار می‌کنند و کارمزد هر تراکنش را باید با خود اتر داد.
کاربرد واقعی را روی شبکه می‌شود دید: تعداد تراکنش‌ها، کارمزدی که کاربران واقعاً می‌پردازند، حجم استیبلکوینها و برنامه‌هایی که رویش ساخته شده‌اند. «همکاری با یک شرکت بزرگ» یا «نقشه راه» هنوز کاربرد حساب نمی‌شود. ارزی که تنها کاربردش بالا رفتن قیمت است، وقتی هیجان بخوابد دلیلی برای ماندن ندارد.
۲. سابقه امنیتی: چند سال بدون فاجعه کار کرده است؟
هر چه شبکه‌ای سال‌های بیشتری با پول زیاد زیر حمله هکرها دوام آورده باشد، بیشتر می‌شود به آن اعتماد کرد. بیت‌کوین از دی ۱۳۸۷ کار می‌کند و اتریوم از مرداد ۱۳۹۴. اتریوم هم بی‌حادثه نبوده: بعد از هک پروژه DAO در ۱۳۹۵، شبکه با یک فورک دوشاخه شد و اتریوم کلاسیک از همان‌جا جدا شد.
در شبکه‌های کوچک‌تر خطری مثل حمله ۵۱ درصد جدی‌تر است، چون به دست آوردن اکثر قدرت شبکه ارزان‌تر تمام می‌شود. امنیت شبکه را هم با امنیت جایی که ارز را نگه می‌دارید قاطی نکنید. هک بایننس در آبان ۱۴۰۵ به کیف پول‌های یک صرافی زد و به خود بیت‌کوین یا اتریوم آسیبی نرساند.
۳. عرضه: چند واحد هست و چند واحد دیگر می‌آید؟
قیمت فقط به تقاضا بسته نیست. اینکه هر سال چقدر توکن تازه به بازار می‌آید هم اثر دارد. سقف بیت‌کوین کمی کمتر از ۲۱ میلیون واحد است و پاداش استخراجش تقریباً هر چهار سال نصف می‌شود. اتریوم سقف ثابت ندارد، ولی از ۱۴۰۰ بخشی از کارمزد هر تراکنش سوزانده می‌شود و بعد از رفتن به اثبات سهام، صدور اتر تازه حدود ۸۸ درصد کم شد.
در پروژه‌های تازه‌تر ببینید چند درصد کل توکن‌ها الان در گردش است، تیم و سرمایه‌گذارهای اولیه چه سهمی دارند و قفل سهمشان کی باز می‌شود. وقتی فقط بخش کوچکی در گردش باشد، هر آزادسازی بزرگ می‌تواند فشار فروش بسازد. سازوکار این آزادسازی‌ها در توکنومیکس چیست؟ آمده است.
۴. تمرکززدایی: اگر سازنده‌ها کنار بروند، شبکه می‌ماند؟
اگر یک شرکت یا بنیاد بتواند حساب‌ها را مسدود کند، قوانین را یک‌شبه عوض کند یا شبکه را خاموش کند، آن ارز بیشتر به سهام آن شرکت شبیه است تا به یک پول مستقل. ببینید چند نفر بلاک تأیید می‌کنند، چند نرم‌افزار مستقل شبکه را اجرا می‌کنند و اکثر توکن‌ها در کیف پول چند نفر است.
تمرکز همیشه بد نیست و گاهی شبکه را سریع‌تر و ارزان‌تر می‌کند. فقط باید بدانید به چه کسی اعتماد کرده‌اید.
۵. نقدشوندگی: روزی که بخواهید بفروشید، خریدار هست؟
ده سال نگه داشتن هم بالاخره به روز فروش می‌رسد. ارزی که فقط در یکی دو صرافی کوچک معامله می‌شود، ممکن است با یک سفارش متوسط چند درصد افت کند یا اصلاً خریدار پیدا نکند. حجم معاملات روزانه، تعداد صرافی‌های معتبری که آن را لیست کرده‌اند و عمق دفتر سفارش را نگاه کنید.
۶. تیم و توسعه: هنوز کسی رویش کار می‌کند؟
شبکه زنده مدام به‌روزرسانی امنیتی و بهبود لازم دارد. ببینید کد پروژه عمومی است یا نه، آخرین به‌روزرسانی کی منتشر شده و تیم یا بنیاد پشتش چقدر شفاف حرف می‌زند. تیم ناشناس، وعده سود ثابت و فشار برای «همین حالا بخرید» علامت خطرند. علامت‌های دیگر را در راهنمای شت کوین و راگ پول جمع کرده‌ایم.
۷. عمر و بقا: چند بازار نزولی را از سر گذرانده است؟
ارزی که فقط یک بازار صعودی دیده، هنوز امتحان اصلی را نداده. پروژه‌های بی‌کاربرد در بازار نزولی کنار می‌روند. بیت‌کوین و اتریوم هر کدام چند ریزش بالای ۷۰ درصد را از سر گذرانده‌اند و هنوز سر پا هستند؛ عمق این ریزش‌ها را در تاریخچه قیمت بیت‌کوین می‌بینید.
خطای ذهنی «سوگیری بازمانده» هم اینجا سر می‌رسد. داستان ارزهایی را که صد برابر شدند همه شنیده‌اند، و از هزاران ارزی که گم شدند خبری نمی‌رسد. فهرست‌های «ارزهای ارزانی که صد برابر میشوند» به همین دلیل این‌قدر وسوسه‌انگیزند.
چک‌لیست امتیازدهی: هر ارز را خودتان بسنجید
به ارز در هر معیار ۰، ۱ یا ۲ امتیاز بدهید. جواب‌ها را از منبع اصلی پیدا کنید: سایت و مستندات خود پروژه، بلاک‌اکسپلورر و سایت‌هایی مثل کوین‌مارکت‌کپ. پست تلگرامی یک گروه سیگنال منبع حساب نمی‌شود.
معیار | سؤالی که باید جواب بدهید | ۲ امتیاز | ۰ امتیاز |
|---|---|---|---|
کاربرد واقعی | کسی جز سفته‌بازها از آن استفاده می‌کند؟ | کاربران و کارمزد واقعی، قابل دیدن روی شبکه | فقط وعده و نقشه راه |
سابقه امنیتی | چند سال با پول زیاد بدون فاجعه کار کرده؟ | چند سال، و حادثه‌ها شفاف حل شده‌اند | تازه است یا هک‌های بی‌جواب دارد |
عرضه | سقف، تورم و آزادسازی‌ها روشن است؟ | بیشتر توکن‌ها در گردش، جدول روشن | بخش کوچکی در گردش، آنلاک بزرگ در راه |
تمرکززدایی | یک نفر یا یک شرکت می‌تواند شبکه را عوض یا متوقف کند؟ | اعتبارسنج‌ها و دارندگان پخش‌اند | چند کیف پول اکثر توکن‌ها را دارند |
نقدشوندگی | روز فروش خریدار هست؟ | حجم بالا در چند صرافی معتبر | یکی دو بازار کم‌عمق |
تیم و توسعه | هنوز کسی رویش کار می‌کند و شفاف است؟ | کد عمومی، به‌روزرسانی منظم | تیم ناشناس یا پروژه رهاشده |
عمر و بقا | چند بازار نزولی را دیده؟ | دست‌کم دو چرخه کامل | فقط یک موج صعودی |
جمع امتیازها از ۱۴ است. این عدد سیگنال خرید نیست و فقط نشان می‌دهد چقدر از ریسک‌ها را شناخته‌اید. بعضی چیزها هم هر امتیازی را باطل می‌کنند: وعده سود ثابت، تیمی که پیدا نمی‌شود، یا توکنی که بعد از خرید نمی‌شود فروختش.
مثال فرضی: توکنی دو سال پیش راه افتاده. برنامه‌هایش کاربر دارند ولی کم (۱). تا حالا هک نشده ولی عمرش کوتاه است (۱). فقط ۱۵ درصد توکن‌هایش در گردش است و سال بعد قفل سهم تیم باز می‌شود (۰). ده کیف پول بیشتر توکن‌ها را دارند (۰). در سه صرافی بزرگ معامله می‌شود (۱). کدش عمومی است و تیمش منظم به‌روزرسانی می‌دهد (۲). هنوز هیچ بازار نزولی کاملی ندیده (۰). جمع: ۵ از ۱۴. شاید پروژه خوبی باشد، ولی نگه‌داشتنش برای چند سال هنوز بیشتر شرط‌بندی است تا سرمایهگذاری.
بیت‌کوین و اتریوم با این معیارها
این دو ارز در بیشتر معیارها امتیاز بالایی می‌گیرند: عمر طولانی، نقدشوندگی زیاد، شبکه‌ای که هیچ شرکتی صاحبش نیست و عرضه‌ای با قواعد عمومی. برای همین بیشتر کسانی که بلندمدت به بازار رمزارز نگاه می‌کنند از این دو شروع می‌کنند. جزئیات هر کدام را در صفحه بیت‌کوین در سواپ‌ولت و مقاله اتریوم چیست؟ ببینید.
امتیاز بالا ریسک «از بین رفتن» را کم می‌کند، ریسک افت قیمت را نه. بیت‌کوین هم بارها در چند ماه بیشتر از نیمی از ارزشش را از دست داده است. پولی که سال بعد لازمش دارید، در هیچ‌کدام از این دو جای امنی ندارد.
سبد بلندمدت را چطور بچینید؟
انتخاب ارز نصف کار است. نصف دیگر این است که چقدر بخرید، چطور بخرید و کجا نگه دارید.
فقط پولی را بیاورید که سال‌ها لازمش ندارید. پول اجاره و قسط و روز مبادا جای رمزارز نیست. اگر هنوز بین طلا، دلار و رمزارز مرددید، مقاله بهترین سرمایهگذاری در ایران به کارتان می‌آید.
یکجا هم نخرید. خرید پله‌ای با مبلغ ثابت ماهانه، که به آن DCA می‌گویند، شما را از خریدن در اوج هیجان دور نگه می‌دارد؛ همان اتفاقی که برای خریداران دی ۱۳۹۶ افتاد.
تعداد ارزها را با تنوع یکی نگیرید. ده آلت‌کوین معمولاً با هم بالا می‌روند و با هم می‌ریزند. اینکه چه چیزی واقعاً ریسک را پخش می‌کند در متنوع کردن سبد ارز دیجیتال آمده است. چک‌لیست را هم سالی یکی دو بار دوباره پر کنید؛ ارزی که امروز ۱۲ امتیاز دارد ممکن است دو سال دیگر ۶ بگیرد.
برای نگهداری، در سواپ‌ولت می‌توانید بیت‌کوین، اتریوم و رمزارزهای دیگر را با تومان یا تتر (USDT) بخرید. قبلش شناسایی دوعاملی را روشن کنید و نگاهی به جدول کارمزدها بیندازید. اینکه وقتی بازار برخلاف انتظارتان رفت چه کنید، موضوع مقاله مدیریت ریسک در کریپتو است.
پرسش‌های رایج
بهترین ارز دیجیتال برای بلندمدت کدام است؟
جواب قطعی ندارد، و هر کس یک اسم را با اطمینان پیشنهاد کند دارد حدس می‌زند. از ده ارز بزرگ دی ۱۳۹۶ فقط سه‌تا امروز قیمت بالاتری دارند. به‌جای دنبال کردن اسم، ارزها را با معیارهایی مثل کاربرد، امنیت، عرضه و نقدشوندگی بسنجید.
ارز ارزان شانس بیشتری برای رشد دارد؟
نه. قیمت هر واحد به تعداد واحدها بستگی دارد و درباره ارزانی یا گرانی چیزی نمی‌گوید. ارزی با قیمت یک‌صدم سنت ممکن است ارزش بازار بیشتری از ارزی صد دلاری داشته باشد.
چند سال نگه داشتن یعنی بلندمدت؟
تعریف رسمی ندارد. بازار رمزارز تا امروز چند دور صعود و نزول کامل داشته که هر کدام چند سال طول کشیده، پس افقی که دست‌کم یک دور کامل را بپوشاند، یعنی چند سال، معقول‌تر از چند ماه است.
استیبلکوینها هم سرمایهگذاری بلندمدت حساب میشوند؟
استیبلکوینهایی مثل تتر قرار است همارزش دلار بمانند، پس رشد قیمتی ندارند. برای حفظ ارزش در برابر تومان یا نگهداشتن پول بین دو خرید به کار میآیند. فرقشان با بقیه رمزارزها در استیبلکوین چیست؟ آمده است.
رتبه بالا در کوین‌مارکت‌کپ نشانه امن بودن است؟
نه. لونا در فروردین ۱۴۰۱ رتبه نهم بازار را داشت و یک ماه بعد تقریباً به صفر رسید. رتبه فقط ارزش بازار امروز را نشان می‌دهد.
سبد بلندمدت را هر چند ماه بررسی کنم؟
هر چند ماه یک بار کافی است. نگاه کردن هر روزه بیشتر به تصمیم‌های هیجانی می‌کشد. هر بار چک‌لیست را برای ارزهایتان دوباره پر کنید و ببینید چیز اساسی‌ای عوض شده یا نه.